h 505
i 0
S 3

مراققبت و ایمنی در نوپا

کودکان، فرشتگان کوچکی هستند که دنیا را با دیدگاه ساده و صلح‌ آمیز خودشان ارزیابی می ‌کنند و توانایی تشخیص و درک خطر پیرامون خود را ندارند. رشد سالم این فرشتگان بستگی به تجربه امن و مثبت آن ها دارد، به خصوص زمانی که آن ها به تازگی شروع به فعالیت های حرکتی (ایستادن، راه رفتن و... ) کرده اند. در همه ‌جای جهان کودکان ضعیف ‌ترین و بی آلایش ترین قشر جامعه هستند که بدون مراقبت لازم، آسیب پذیر هستند. 
مراقبت و حفظ امنیت لازم برای زندگی سالم جسمانی و روانی کودکان، از وظایف مهم خانواده و والدین است. والدین باید محیط اطراف خود را با دیدگاه کودکانشان ارزیابی ‌کنند و بدین وسیله از خطرات و آسیب های احتمالی پیرامون کودک خود با خبر شوند و کودک را در مقابل آن ها مراقبت کنند. 
آسيب هاي احتمالی کودکان با مراقبت قابل پيشگيري و کنترل هستند، به همین جهت ما در این قسمت سعی کرده ایم خود را به جای فرشتگان کوچک شما قرار دهیم و محیط را از دید آن ها بازنگری کنیم و با توجه به این موضوع به شرح ایمنی و مراقبت های لازم در منزل و حوادث می پردازیم.

 

  •  مراقبت و ایمنی در منزل
    •  تمام منزل
    •  آشپزخانه ایمن
    •  اتاق خواب
    •  اتاق نشیمن
    •  هنگام غذا خوردن
    •  هنگام بازی
    •  حمام کردن
  •  مراقبت و ایمنی در حوادث
    •  غرق شدگی
    •  خفگی
    •  آسیب های ورزشی
      •  مراقبت از زخم ها و بریدگی ها
      •  پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن
      •  شکستگی استخوان
      •  دررفتگی ها
      •  آسیب های دندانی
      •  آسیب های چشمی
      •  گرمازدگی و پیشگیری از آن
      •  سرمازدگی و پیشگیری از آن
      •  نکات کلیدی پیشگیری از آسیب های ورزشی
    •  مسمومیت
    •  سقوط
    •  سوختگی
    •  احیای پایه کودکان و شیرخواران
  •  چک لیست های مراقبت و ایمنی

مراقبت و ایمنی در منزل

منزل یکی از مکان هایی است که کودک بیشتر وقت خود را در درون آن می گذراند، بنابراین محیط منزل باید ایمن و امن باشد تا از بروز صدمات احتمالی به کودک جلوگیری شود. دو عامل اصلی برای در امان نگاهداری فرزندان از صدمات احتمالی موجود در منزل وجود دارد. نخست ایمن سازی هر کدام از اتاق های منزل از روی تفکر و دقت و دوم تداوم مراقبت هوشیارانه از روی عشق و علاقه است. 
هرگز توانایی های یک کودک را دست کم نگیرید، آن ها قادر به انجام خیلی از کارها هستند. بهترین راه برای مراقبت از خطراتی که می تواند برای فرزندان شما ایجاد صدمه کند این است که به منزل خود از دیدگاه کودکتان نگاه کنید. به روی دست ها و زانوهای خود قرار گیرید و هر چیزی را به دقت امتحان کنید و به دنبال خطرات نهفته در آن ها بگردید. دنیایی از چیزهای جذاب خواهید یافت که قابل کشیدن، فشردن، پرتاپ کردن، بر رو یا به زیر آن خزیدن، جویدن و بلعیدن هستند. وظیفه شما به عنوان والدین این است که محیط منزل را محل امنی برای رشد کودکتان بسازید.

 

تمام منزل

• برای اکتشاف و کاوش کودکان، منزل خود را به جای امنی تبدیل کنید.

• تمام پریزهای برق كه استفاده نمی شوند بامحافظ پوشانده شوند.

• سیم وسایل مختلف دور از دسترس كودكان باشند و سیم های برق را به هم ببندید.

• اگر برایتان مقدور است در هر طبقه و در هر اتاق خواب هشدار دهنده دود نصب کنید.

• در صورتی که پله در منزل خود دارید، از درب ایمنی برای بالا و پایین پله ها استفاده شود و همیشه بسته و قفل باشد.

• اسباب بازی ها و سایر اشیا روی پله ها نباشند.

• حفاظ کودک را در بالای پله ها با پیچ مسدود کنید. در پایین پله ها و درگاه های ورودی از حفاظ های سنگین و فشاری استفاده کنید. 

• تمام وسایل بلند منزل مانند جالباسی و... به دیوار نصب و محكم شوند و لبه های تیز آن ها پوشانده شوند. 

• شکاف های حفاظ های پله باید بسیار کوچک باشند که سر یا بدن کودکتان از آن ها عبور نکنند.

• مواد شیمیایی و سموم باید با درب بسته و دور از دسترس باشند.

• بند و طناب های کرکره و پرده های عادی بالا نگه داشته شوند یا آن ها را کوتاه کنید. 

• تمام نخ یا طناب های کشی را از لباس ها جدا کنید. ممکن است کودکان با این بندها را به دور گردنشان بپیچند.

• تمام داروها، ویتامین ها، پاک کننده های خانگی و سایر مواد شیمیایی خطرناک را در قفسه های فوقانی نگهداری و قفل کنید.

• فندک، کبریت، لوازم تیز و بُرنده و برقی را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.

• تمام قفسه های کتاب، وسایل سنگین و سایر مبلمان سنگین را به دیوار وصل کنید.

• یک پارک مخصوص کودک یا اتاقک اسباب بازی می تواند مکان مناسب و ایمنی باشد که کودک خود را برای مدت کوتاه (مثلاً هنگامی که می خواهید یک کار ضرورری ولی احتمالاً خطرناک را انجام دهید) به تنهایی در آن قرار دهید. اگر هنوز کودک شما آن قدر بزرگ نشده است که هنگامی که به او می گویید کمی دورتر بایستد، حرف شما را گوش کند، می توانید پارک بازی او را در گوشه اتاق یا محل کار خود قرار دهید تا ضمن انجام کار خود مراقب او هم باشید.

• از استفاده از پرده خصوصاً پرده هایی که ریسمان های آویزان دارند خودداری کنید. این ریسمان ها ممکن است منجر به به بروز خفگی در کودک شوند. درصورتی که پرده های شما ریسمان دارند آن ها را گره زده و بالاتر از دسترس کودک قرار دهید.

• بر روی شیشه های بزرگ مانند در های شیشه ای برچسب های رنگی بزنید تا کودک بتواند همواره آن ها را تشخیص دهد. پنجره هایی را که به طور عمودی بالا و پایین رفته و باز و بسته می شوند همواره از بالا باز کرده و قفل کنید تا از باز کردن آن ها از پایین توسط کودک جلوگیری کنید. پنجره هایی را که پایین قرار دارند به نحوی تعمیر یا طراحی کنید که بیش از 15 تا 20 سانتی متر باز نشوند. مبل ها یا سایر چیزهایی را که کودک می تواند از آن ها بالا برود دور از پنجره ها قرار دهید.

• بهتر است پارچه یا پوشش های مخصوصی را زیر فرش ها و موکت های لیز و لغزنده منزل قرار دهید که امکان لیز خوردن را برای کودک یا برای خودتان وقتی کودک در آغوش دارید، کاهش دهید. 

• اگر منزل شما دارای راه پله داخل ساختمان است. از درهای ایمنی استفاده کنید. بر روی راه پله ها یک در کوچک در بالا و یک در دیگر نیز در پایین راه پله تعبیه کنید. این کار از بالا رفتن کودک از پله ها نیز جلوگیری خواهد کرد زیرا او نمی تواند این مسیر را برگردد. البته به یاد داشته باشید که ایمنی کودک یک مبحث رو به رشد است. زمانی که در یک سالگی کودک او را بالای پله ها قرار می دهید تا از پایین آمدن او از پله ها جلوگیری کند، در دو سالگی این مسئله می تواند به اسباب بازی کودک تبدیل شود و کودک بالا رفتن از آن را امتحان کند!

• هرگز چیزی را که ممکن است موجب لیز خوردن افراد شود روی پله ها قرار ندهید. راه پله ها باید به نحو مناسب تعمیر و بازسازی شوند. (فرش های پاره یا پوسیده را تعمیر کرده یا جمع کنید). اطمینان حاصل کنید که نرده ها کاملاً محکم بوده و جاپایی برای کودک ندارند که بتواند با کمک آن ها بالا یا پایین برود. همواره باید نور مناسب در مسیر راه پله وجود داشته باشد. هر ساله صدها کودک به علت سقوط در اورژانس های پزشکی مورد درمان قرار می گیرند. همین که کودک شما چهار دست و پا راه رفتن را آغاز کرد باید از درهای کوچک و مناسب برای جلوگیری از ورود او به اتاق ها یا مکان های نامناسب و خطرناک استفاده کند.

• مراقب چیزهایی که می توانند انگشت های کودک شما را گیر بیندازند (مانند لولاها، میز اتو و صندلی های دسته دار) باشید.

• لوازم کمک های اولیه را در قفسه های در بسته و دور از دسترس کودک قرار دهید و محل چیزهای مختلف را به پرستار کودک یا افراد دیگر نشان داده و نحوه ی تماس با اورژانس در موقع ضروری را نیز برایشان توضیح دهید.

• دقت کنید که مواد سمی و خطرناک را از دسترس کودک دور کرده باشید تا از مسمومیت او جلوگیری کنید.

• تورها (مثل تور والیبال و بسکتبال) باید به دقت به دیوار متصل باشند تا خطر خفگی از بین برود.

آشپزخانه ایمن

در اکثر منزل ها، آشپزخانه قلب زندگی خانوادگی است. هم چنین تأمین امنیت این محل یکی از مهم ترین مسائل در جهت حفظ سلامت کودک است. در هر آشپزخانه معمولی خطرات پنهانی وجود دارند که می توانند سلامت کودک را تهدید کنند. اما شما با طراحی مناسب و انجام تغییرات لازم می توانید سلامت کودک را تأمین کنید. در اینجا برخی موارد که می تواند برای طراحی یک آشپزخانه امن و ایمن کاربرد داشته باشند، ارائه شده اند.

• وسایل شیشه ای و چینی ها و ظروف شکستنی را در کابینت های در بسته یا قفسه های بالا و دور از دسترس کودک نگهداری کنید.

• شما باید از خطراتی که مواد تمیز کننده خانگی برای کودک دارند آگاه باشید. از موادی استفاده کنید که کمترین میزان سمیت را داشته باشند. آن ها را در یک محل امن و قفل شده به نحوی که توجه کودک را جلب نکند، نگهداری کنید.

• یک روش برای نگهداری مواد و وسایل خطرناک پیدا کنید. شما می توانید از قفسه هایی با قفل و کلید برای نگهداری وسایل و مواد خطرناک استفاده کنید یا آن ها را در جایی دور از دسترس کودک قرار دهید. هم چنین می توانید با استفاده از یک در کوچک ایمنی، نگذارید کودک به آشپزخانه وارد شود. در این صورت کودک را در محلی قرار دهید که کاملاً در میدان دید شما باشد تا هم از او مراقب کنید و هم او بتواند شما را ببیند.

• لیوان ها، چاقو ها، غذاها و نوشیدنی های داغ را دور از لبه میزها قرار دهید.

• از رومیزی یا چیزهای دیگر مشابه هم استفاده نکنید. زیرا کودک می تواند آن ها را بکشد و هرچه روی میز است را روی خودش بریزد.

• شما می توانید یک قفسه را که ایمن بوده و چیز خطرناکی داخل آن نباشد و از اجاق گاز نیز دور باشد به کودک نشان دهید تا آن را باز کرده و محتویات درون آن را به هم بریزد. احتمالا خواهید دید که پس از این کودک باز کردن و به هم ریختن محتویات قفسه های دیگر تمایلی نشان نخواهد داد. مگر اینکه شما درب آن ها را باز بگذارید. در درون آن قفسه چیزهای جالب و ایمن را قرار دهید، ماهی تابه ی کوچک و سبک، قاشق چوبی، بشقاب های پلاستیکی یا استیل و سطل ماست خالی. گاهی اوقات چیزهای داخل قفسه را عوض کنید تا برای کودکتان تنوع ایجاد کنید.

• از شعله های عقبی اجاق گاز استفاده کنید و اگر مجبور به استفاده از شعله های جلو هستید، هنگام استفاده از اجاق گاز دسته ی ماهی تابه یا قابلمه را رو به بیرون قرار ندهید.

• استفاده از کلید یا دستگیره ی ایمنی، مانع از روشن شدن اجاق گاز یا مایکروفر می شود.

• در سطل آشغال، سطل بازیافت، ماشین رخت شویی و ماشین ظرفشویی را ببندید و هنگامی که از آن ها استفاده نمی کنید کلید یا دستگیره ی ایمنی را فعال کنید و یا آن ها را از برق بکشید.

• یک کپسول آتش نشانی را در مکانی که احتمال آتش سوزی در آن بیشتر است، مثلاً در آشپزخانه یا در نزدیکی بخاری یا شومینه قرار دهید. اما تنها در صورتی برای خاموش کردن آتش سوزی اقدام کنید که آتش کم و محدود باشد. در غیر این صورت سریعاً کودک را از منزل خارج کرده و سپس با آتش نشانی تماس بگیرید.

• هنگامی که کودک بر روی صندلی مخصوص کودک نشسته است هرگز اورا تنها نگذارید. و همواره از کمربند یا نوار ایمنی استفاده کنید. در صورتی که صندلی کودک شما کمربند ایمنی ندارد یکی خریده و آن را به صندلی وصل کنید تا بتوانید مرتب از آن استفاده کنید.

• هنگامی که در یک دست نوشیدنی داغ دارید، هرگز کودک خود را روی دست دیگر نگه ندارید. از روی سر کودک به دیگران نوشیدنی تعارف نکنید و هنگام شیردادن به کودک، خودتان هم نوشیدنی داغ نخورید. نوشیدنی های داغ را از دسترس کودک دور نگهدارید. از دسته عایق و سیمی برای کتری استفاده کرده و کتری را روی شعله عقب اجاق گاز قرار دهید.

 وسایل آشپزخانه

• دسته های ظرف ها و ماهی تابه را به سمت داخل اجاق گاز بگردانید تا کودک شما قادر نباشد آن ها را گرفته و غذای داغ را پایین بریزد تا جایی که می توانید غذاها را در شعله های عقبی اجاق سرخ کنید یا بجوشانید.

• هرگز در مواقع پخت و پز به کودک خود اجازه ندهید بر روی زمین کنار اجاق بازی کند در غیر این صورت زمینه را برای رخ دادن یک فاجعه آماده ساخته اید.

• برای اجاق خود حفاظ بخرید تا دست کودک شما به قسمت های آهنی شعله پخش کن نرسد یا برای اجاق گازهایی که فر آن ها به وسیله یک دستگیره به طرف پایین باز می شود پیش بند آشپزخانه کلفتی تهیه کنید و روی آن بیندازید.

• کاری کنید که پیچ های کنترل واقع در قسمت جلویی اجاق برای کودکان غیر قابل استفاده شوند. آن ها را برداشته و در جایی که فقط خودتان به آن ها دست می یابید پنهان کنید یا ممکن است این گونه راحت نباشید، در این صورت می توانید پوششی برای دستگیره های اجاق تهیه کنید.

 

• هرگز ظرف آب را در حال جوش یا ماهی تابه پر از روغن داغ جز جز کنان را بدون حضور و توجه خود بر روی اجاق ترک نکنید. 

• زمانی که از فر اجاق گازتان استفاده می کنید چراغ آن را نیز روشن کنید و به کودک خود بیاموزد چراغ روشن یعنی دست نزن. مطمئن باشید که چراغ قرمز تا زمانی که داخل فر کاملاً خنک نشده است روشن باقی بماند.

• هرگز بطری کودکتان را در فر و مایکروویو گرم نکنید زیرا مایع داخل آن به طور نامساوی گرم می شود و ممکن است قسمتی که شما آن را برای امتحان سرد و گرم آن چشیده اید خوب باشد در حالی که قسمت دیگر همان مایع داغ و سوزنده باشد. برخی از شیشه ها یا بطری های پلاستیکی به علت اینکه درون آن ها بخار آب متمرکز شده، می توانند در زمان بیرون آوردن از مایکروویو منفجر شوند.

• هنگامی که از ماشین ظرفشویی استفاده نمی کنید در آن را ببندید، در غیر این صورت کودک شما ممکن است از لبه تیز آن در زمانی که پایین مانده است صدمه ببیند.

• مواد و پودرهای شست و شو را از دسترس کودکان دور نگهدارید. زیرا کودکان علاقه زیادی به چشیدن این نوع مواد دارند.

• اگر وسایل لباسشویی شما در آشپزخانه یا هر جای دیگری قرار دارد اجازه ندهید کودکتان بر روی آن ها با آن ها بازی کنند.

• هرگز میز اتو را در جایی که کودکتان قادر است آن را به روی خود بیندازد چه باز شده و چه بسته شده و تا شده به حالت ایستاده نگذارید.

 نکات ایمنی مربوط به وسایل گاز سوز

• آتش یکی از خطراتی است که کودکان را تهدید می کند. ممکن است کودکانی که با کبریت یا فندک بازی می کنند باعث آتش سوزی شوند. 

• اگر اجاق، بخاری، شومینه، یا چیزی از این قبیل در منزل دارید، (معمولاً در هر منزل وسیله گرمایش یا حتماً وسایلی برای پخت و پز و وجود دارد) یک کپسول آتش نشانی را در نزدیکی آن نگهدارید و آن را به طور مرتب چک و سرویس کنید. 

• چیزهایی که ممکن است نظر کودکتان را جلب کنند در بالای بخاری قرار ندهید. کبریت ها و فندک ها را دور از دسترس و دید کودک نگهدارید. 

• درصورتی که از سیگار استفاده می کنید آن را به درستی خاموش کرده و ته مانده آن را نیز از بین ببرید. 

• اگر در آپارتمان زندگی می کنید، راه خروج اضطراری را برای مواقع ضروری در نظر بگیرید و جهت آمادگی برای زمان آتش سوزی استفاده از آن را تمرین کنید. 

• می توانید از اخطار دهنده های آتش که با مقررات آتش نشانی محل سکونت شما تطابق دارند استفاده کنید و آن ها را به طور مرتب چک کنید. اگر این امکان را دارید که از آشکار سازهای دود در همه اتاق های خواب و هم چنین در نزدیکی آشپزخانه استفاده کنید بهتر است آن ها را هر ماه امتحان کنید تا از صحت عملکرد آن ها مطمئن شوید و باطری ها را هر سال عوض کنید. در صورتی که آشکار ساز دود به طور مناسب کار کند خطر مرگ در اثر آتش سوزی تا 50 درصد کاهش می یابد.

• سیم های لامپ ها یا سایر وسایل برقی را پشت مبلمان های سنگین مخفی کنید یا با استفاده از وسایل مخصوص بپوشانید. 

• در صورتی که کودک شما آباژور یا لوازم نور دهنده بزرگ را بکشد. ممکن است سقوط کنند و خطراتی چون برق گرفتگی، آتش سوزی یا ضرب دیدگی را به همراه داشته باشد. پس حداقل آن ها را پشت مبل ها قرار دهید.

• احتمال سوختگی با آتش یا مایعات داغ در کودکان کم سن بیشتر از سایر کودکان یا بزرگسالان است. بیشترین میزان سوختگی با مایعات داغ در اثر ریختن نوشیدنی های داغ بر روی پوست کودک رخ می دهند. دقت کنید که حتی 15 دقیقه پس از تهیه نیز این مواد به اندازه ی داغ هستند که می توانند پوست کودک را بسوزانند.

• هرگز مادری که در حال شیر دادن به کودک است نوشیدنی داغ مصرف نکند، حتی قطره کوچک از این نوشیدنی نیز می تواند هم مادر و هم کودک را بسوزانند.

 

 پیشخوان ها ، قفسه ها و میزها 

• سطحی را که روی آن کار می کنید تمیز نگهدارید. متوجه اشیای تیز یا خطرناک روی آن باشید.

• کودک خود را روی پیشخوانی که به راحتی بتواند به اشیاء داغ یا خطرناک دست یابد قرار ندهید. 

• زمانی که کودک در صندلی غذای خود نشسته است، غذاهای داغ را به طرف مرکز میز یا انتهای پیشخوان قرار دهید تا دستیابی به آن ها ممکن نباشد.

• سیم های لوازم را به وسیله انواع گیره های کوتاه کننده سیم به طریق پیچیدن ساده یا دوبل کوتاه نگاه دارید، خصوصاً در مورد سیم های لوازمی مانند توستر یا دیگر لوازم داغ کننده مراقبت بیشتری به عمل آورید، زیرا ممکن است به علت داغی بیش از حد صدمه ببینند.

• عادت کنید که همواره تمام ابزار برقی روی پیشخوان ها را بعد از هر استفاده از پریز برق بیرون بکشید تا کودک شما قبل از اینکه به او برسید شانسی برای روشن کردن کلید نداشته باشد.

• برای درهای کابینت و کشو قفل های حفاظتی ترتیب دهید و برای درهای قفسه ها و کشوهای قابل دسترس برای کودکتان محدودیت ایجاد کنید. بدین معنا که بیشتر قفسه های خود را باید ببندید. به خاطر داشته باشید که حتی اشیای به ظاهر بدون زیان مانند خلال دندان یا بطری ها نیز برای کودک کوچک شما مخاطره آمیزند و ایجاد خفگی می کنند.

• برخی از ظروف امن و قابل بازی برای کودکان یا ماهی تابه های کوچک و ظروف پلاستیکی را در پایین ترین قفسه یا کشوی آشپزخانه قرار دهید و اجازه دهید تا برای بازی قابل دسترس باشد ولی مطمئن باشید که از اجاق گاز یا قسمت های شلوغ آشپزخانه فاصله دارد.

 

 

 نگاه داری اجناس

• کلیه مواد تمیز کننده و دیگر مواد خطرناک را در جاهای مخصوص اصلی خود انبار کنید و هرگز محل انبار آن ها را در کنار مواد غذایی مانند کارتون ها و پاکت های شیر یا آب میوه قرار ندهید حتی اگر مطمئن باشید که آن ها در جایی دور از دسترس کودکتان قرار گرفته و قفل شده اند.

• کلیه کیسه های نایلونی و تمام ساک های پلاستیکی در اندازه های مختلف، خصوصاً کیسه های زباله یا نایلون های مخصوص خشک شویی را از دسترس کودک خود دور نگهدارید. واضح است که این اخطار شامل کیسه های موجود در اتاق های خواب و کمد ها نیز می شود. وقتی که این گونه مواد را مصرف کردید پس از پایان کار آن ها را گره بزنید تا احتمال این که کودکتان آن ها را روی صورت خود بکشد یا بخواهد در آن ها نفس بکشد و خفگی ایجاد شود، وجود نداشته باشد.

• کلیه ابزار آلات خطرناک آشپزخانه را در کشو های قفل دار مطمئن نگاه دارید. فراموش نکنید که وسایلی از قبیل برش دهنده تخم مرغ یا گوجه فرنگی، همزن تخم مرغ، پوست کن سبزیجات و قاشق های گریپ فروت خوری را جزء این دسته قرار دهید.

• تنقلاتی مانند انواع شیرینی جات، بیسکوییت ها، کلوچه ها و غیره را بالای اجاق قرار ندهید زیرا ممکن است کودک شما را وسوسه کند تا از اجاق بالا رود و به آن ها برسد.

• برای اینکه سیم تلفن دیواری خود را کوتاه کنید از قلابی که به دیوار نصب می کنید استفاده کنید تا کودک شما سعی نکند با آن بازی کند یا به روی آن گیر کند و زمین بخورد و یا سیم آن را به دور گردنش بپیچد.

اتاق خواب

کودک از بدو تولد تا پا گذاشتن به سنین 5 ـ 6 سالگی، قسمت اعظم وقت خود را در اتاقش می گذراند، پس ایمن بودن اتاق مهم ترین نکته ای است که می بایست مورد توجه قرار گیرد.

 تخت خواب 

• برای انتخاب تخت خواب کودک توجه به فاصله بین نرده ها مورد مهمی به شمار می آید. 

• نرده های محافظ باید به اندازه ای بالا بیایند که کودک نتواند به راحتی از تخت خارج شود و محافظش حداکثر ۶ سانتی متر باشد تا ایمنی کودک به خطر نیفتد.

• در چهار طرف تخت كودک سرستون ها بیش از 2سانتی متر بلندتر از نرده ها نباشد.

• هرگز تخت خواب كودک زیر پنجره گذاشته نشود.

 نور 

 درست است که اتاق باید از نور کافی برخوردار باشد تا بخشی از سلامت کودک با استفاده از مزایای نور خورشید تأمین شود اما نور مستقیم و درخشان برای کودکان مناسب نیست. به همین دلیل برای تلطیف نور خورشید در روز از پرده های نازکی که نور را از خود عبور داده اما از تندی آن می کاهند برای پنجره های اتاق کودک استفاده کنید و در شب برای تأمین نور اتاق از چراغ هایی که نور را به سقف می تابانند برای ایجاد نور غیرمستقیم و کافی بهره بگیرید.

نور اتاق کودک در طول شب نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که کودکان اغلب در طول شب نیاز به تغذیه دارند و اتاق کودک باید در شب از نور بهره مند باشد تا ضمن آن که مادر را به انجام امور معمولی چون تغذیه کودک و یا تعویض پوشک او قادر می سازد موجب بیداری کامل و هوشیار شدن کودک نیز نشود. استفاده از کلیدهای تایمردار که مقدار نور را تنظیم می کنند یکی از بهترین راه های پاسخگویی بر این نیاز است. در غیر این صورت می توان از چراغ خواب های کوچک نیز برای تأمین این مقدار نور سود برد.

 پنجره ها 

• برای پوشش پنجره ها، توصیه می شود از کرکره یا شاتر استفاده گردد. این وسایل، نور را تنظیم کرده و هوا را به جریان می اندازد. هم چنین چین دار و دست و پاگیر نیز نیستند. 

• روی تمام پنجره ها، به جز پنجره های اضطراری فرار از آتش، حفاظ ایمنی نصب شود.

اتاق نشیمن

• تمام لبه های تیز مبلمان با فوم پوشانده شود.

• وسایل دکوری و شکستنی از دسترس کودکان جمع شوند.

• در صورت وجود شومینه و بخاری و ... مراقب های لازم جهت عدم دسترسی کودک به آن ها انجام شود.

• شمع ها دور از دسترس كودكان قرار گیرند.

 برخی پیش بینی های امنیتی مشخص را می توان در مورد همه اتاق ها انجام داد. برخی از آن ها عبارتند از:

• پوشش های حفاظتی مناسب برای پریزهای برق آزاد آماده کنید. سوئیچ ها را نیز در حالت خاموش قرار دهید.

• با استفاده از بالشتک های مناسب گوشه های تیز و محکم میز و صندلی ها را بپوشانید.

• خطر احتمالی هر چیزی را که داخل سطل آشغال می اندازید در نظر بگیرید.

• در صورتی که باطری، گیره های کاغذ، کیسه های پلاستیکی یا چیزهای خطرناک دیگر را در سطل می اندازید، آن را دور از دسترس کودک قرار داده و یا در قفسه ای قرار دهید که کودک نتواند در آن را باز کند.

• خودکارها، قیچی ها، منگنه و... را در قفسه های قفل دار قرار دهید.

هنگام غذا خوردن

• غذا را روی شعله های عقبی چراغ گاز بپزید.

• دسته قابلمه و ماهی تابه را از کودکتان دور نگهدارید.

• مایعات و غذاهای داغ را از لبه میز و کابینت آشپزخانه دور نگهدارید.

• از صندلی پایه بلند غذا خوری کودکان با کمربند ایمنی استفاده کنید. هر بار که کودکتان در آن می نشیند، کمربند آن را ببندید. 

هنگام بازی

• اسباب بازی و سایر اشیاء کوچک را از دسترس کودکتان دور نگهدارید، چون ممکن است باعث خفگی او شوند.

• اندازه ی اسباب بازی های کودک خود را متناسب با سنش بررسی و انتخاب کنید.

• اگر اسباب بازی یا قطعات آن از لوله کاغذ توالت عبور می کنند، نشانه این است که این اسباب بازی برای کودکان قبل از سه سالگی بسیار کوچک است. 

حمام کردن

• کودک را در بغلتان‌ بگیرید و گردنش را روی بازویتان قرار دهید. او را به آرامی درون آب فرو ببرید و بعد با دست دیگرتان که آزاد است و به کمک یک لیف نرم و صابونی زیر گردن، روی سینه، زیر بغل، شکم، ناحیه پوشک و دست ها و پاهایش را بشویید و برای شستن پشت کودک، او را کمی به حالت نشسته قرار دهید و سینه‌ اش را روی ساق دستتان تکیه بدهید و زیر بغلش را بگیرید و بعد به آرامی پشت و کمرش را لیف بزنید و بعد خوب آب ‌کشی کنید.

• برای شستن سر، بار دیگر سر کودک را روی ساق دستتان بگیرید و در حالی ‌که سرش را کمی به عقب خم کرده اید کمی شامپو بزنید و از بالای خط پیشانی و از جلو به عقب آب بریزید تا وارد چشم ها و گوش هایش نشود. در آخر هم با دست مرطوب روی صورتش بکشید تا صورتش هم تمیز شود. 

• حواستان باشد تا آخر حمام آب به سر و صورت او نپاشد چرا که کودک را کلافه کرده و باعث بی‌ قراری‌ اش می شود.

• شست ‌وشوی کودک باید به آرامی و با ملایمت و با حوصله انجام شود. کودکان از حرکات خشن و ناگهانی به شدت وحشت دارند.

• زمانی‌ که بدن کودک شما به قدر کافی سفت و محکم شد، می توانید لذت حمام کردن در وان و غوطه‌ ور شدن در آب را تجربه کنید. حواستان باشد وان حمام را خیلی پر نکنید. 6 تا 7 سانت آب کف وان هم برای حمام کودک کافی است.

• قبل از این ‌که کودک را درون وان حمام قرار دهید ناحیه پوشک را به خوبی تمیز کنید.

• هرگز کودک را به طور ناگهانی در آب وان فرو نکنید، این باعث ترس و احساس عدم امنیت می شود. بهتر است آرام آرام او را در آب فرو ببرید.

• ابتدا با دست، یک کاسه کوچک یا با فشردن لیف و اسفنج حمام کمی آب روی پاهایش و بعد سینه و بدن او بریزید و وقتی به شرایط جدید و درجه دمای آب عادت کرد او را درون وان قرار داده و بشویید.

• اگر کودک شما قادر به نشستن است به او اجازه بدهید در وان حمام بنشیند اما هرگز او را در حمام تنها نگذارید، حتی اگر وان پر نباشد. 

• هیچ وقت زمانی‌ که عجله دارید یا به دلیلی بی ‌حوصله هستید کودک را حمام نکنید، چون کودک دستپاچگی و عصبانیت شما را به خوبی حس می‌ کند و باعث می شود از حمام کردن بدش بیاید و بترسد.

 توصیه های ایمنی در حمام

• هرگز كودكان داخل حمام تنها نمانند.

• درب توالت فرنگی بسته باشد.

• وسایل الكتریكی داخل حمام، دور از دسترس كودكان نگهداری شوند.

• شامپو ها و مواد شوینده و... دور از دسترس كودكان نگهداری شوند.

• درجه آبگرمكن روی 120درجه فارنهایت یا 50 درجه سانتی گراد نگه داشته شود.

مراقبت و ایمنی در حوادث

غرق شدگی

آب برای اکثر کودکان تداعی کننده تفریح، بازی و ماجراجویی است، که در صورت رعایت نکات ایمنی و انجام مراقبت لازم می تواند تفریح مفرح و سالم برای فرشتگان کوچکتان باشد.

 کودکان هنگام زمین خوردن اول به جلو متمایل شده و سپس وقتی تعادل خود را از دست می دهند، با سر به زمین می خورند. عضلات آن ها در بخش بالای بدن شان کاملاً تکامل پیدا نکرده است تا بتوانند بدن خود را هنگام افتادن در آب به عقب بکشند. در صورت عدم مراقبت، یک کودک خردسال می تواند در شالیزار یا حتی آب کم عمق تشت حمام هم غرق شود. یکی از موارد مهم در امر مراقبت و نگهداری از کودک، ایمنی آب است.

 عوامل خطر ساز 

کودکان زیر 1 سال به تنهایی قادر به دسترسی به آب ها نیستند. غفلت از این کودکان از جانب والدین، پرستاران یا خواهر و برادر بزرگ تر می تواند موجب بروز خطر شود. وجود وسایل و دسترسی به امکانات ایمنی و بهداشتی، تجهیزات شنای کافی و وجود وسایل مناسب مانند جلیقه نجات استاندارد، کمربندها و بازوبندها در محل های مجاز برای شنا کردن (استخرها و سواحل حفاظت شده) و هم چنین در کلیه شناورها اعم از کشتی های مسافربری و باربری ایمنی لازم در این محیط را ایجاد می کند.

 استفاده از لنج ها و قایق های نامطمئن یا سنگین تر از حد مجاز و یا اسباب بازی های بادی، قایق ها و تشک های بادی، خطرناک است. کودکان ممکن است با کمک این وسایل به وسط دریا کشیده شوند و یا از داخل اسباب بازی های بادی (مثل لاستیک های شنا یا قایق های بادی) درون آب بیفتند و یا باد آن ها سریع خالی شود و کودک به عمق آب فرو رود.

 برای پیشگیری از غرق شدگی چه باید کرد؟ 

• نظارت بزرگسالان بهترین راه برای پیشگیری از غرق شدن کودکان است. 

• کودک در کنار آب (استخرهای خانگی، وان حمام، دوش آب، استخرهای بزرگ و حتی سطل آب) حتی برای مدت کوتاهی تنها رها نشود.

• آب سطل ها، بشکه ها، وان حمام و دستشویی در مواقع بی استفاده خالی شود، درب توالت فرنگی هنگامی که از آن استفاده نمی شود بسته باشد. 

• ظروف کوچک مانند تشت ها و وان های شستشو در معرض باد و باران رها نشوند تا از پر شدن آب باران در این ظروف جلوگیری شود.

 

• کودکان نباید در آب های نا آشنا شیرجه بزنند چون ممکن است به گردن شان آسیب برسد و باید با پا و به آرامی وارد آب شوند.

• یک حصار کامل چهارطرفه دور تا دور استخرها نصب شود و در ورودی آن قفل شود. 

• حتی اگر کودکان شنا آموزش دیده اند لازم است در آب های طبیعی جلیقه نجات بپوشند.

• استفاده از صندلی حمام کودک موجب اطمینان و آسودگی کاذب والدین نسبت به حفاظت کامل کودک به واسطه این وسیله و در نتیجه غفلت از کودکان در این صندلی ها می شود و ممکن است حادثه ساز باشد. هم چنین به کارگیری پوشش های پلاستیکی روی آب استخر ممکن است باعث غفلت از کودک شود.

 رفتارهای ایمن هنگام حمام کردن کودک

• کودکان را در کنار آب، وان حمام و دوش آب حتی برای مدت کوتاهی تنها رها نکنید.

• هنگام استحمام کودک تمام قفل ها از در حمام برداشته شود و یا کلید همواره در اختیار باشد تا چنانچه کودک خود را در حمام حبس کرد بتوان او را نجات داد.

• یکی از اشتباهات شایع، ترک کودک در حمام برای پاسخ دادن به زنگ در یا تلفن است که در این صورت باید کودک را هم با خود به همراه برد یا تلفن را خاموش کرد تا والدین برای جواب دادن به تلفن مجبور نباشند کودک را تنها بگذارند.

 رفتارهای ایمن برای استفاده از استخر

• حصار کامل چهار ضلع استخرهای شنا یا حصارکشی کامل محیط استخر توأم با قفل در ورودی استخر از غرق شدگی کودکان پیشگیری می کند. 

• در ورودی استخر باید همیشه قفل باشد و قفل آن حداقل 55 سانتی متر بالاتر از سطح زمین قرار داشته باشد و خود به خود بسته شود. کلید این قفل در جایی امن و دور از دسترس کودکان نگهداری شود.

• برای جلوگیری از بالا رفتن کودکان از نرده های استخر، صندلی ها، میزها و وسایل بالارفتنی دور از نرده ها قرار گیرند. 

• پوشش استخر در جایی که کودکان به آن دسترسی دارند، قابل اعتماد نیست. پوشش استخر نباید جایگزین نرده های کناری آن شود.

• استخرهای متحرک هرگز توصیه نمی شوند، ولی در صورت استفاده با آب پر و به سرعت استفاده شود و خیلی سریع خالی و در محل خود قرار گیرند.

• استفاده از زنگ اخبار و وسایلی که می تواند به نوعی از افتادن کودک در آب خبر دهند کمک کننده است.

• درجه حرارت استخرهای با لوله های آب گرم و جکوزی برای کودکان بسیار زیاد است. هم چنین به دلیل حباب های بی شمار موجود در استخرهای جکوزی در صورتی که کودک به داخل استخر بیفتد نمی توان او را دید.

• هرگز نباید کودک را کنار استخر حتی برای مدت کوتاهی تنها رها کرد.

• آب استخر همیشه باید تمیز و پاکیزه باشد و در صورتی که کودک گم شد اول داخل استخر را بگردند. 

• آموزش شنا و افزایش قدرت و توانایی افراد در شنا کردن می تواند به عنوان عامل حفاظتی حتی در کودکان خردسال مطرح شود، البته این کودکان در معرض خطر بیشتری هستند، چون اعتماد به نفس آن ها بیشتر است و ممکن است در برخورد با آب و شنا بی محابا و بی احتیاط باشند و یا والدین نظارت کافی بر این کودکان نداشته باشند. 

• بیشتر متخصصان اطفال آموزش شنا را پیش از 3 سالگی توصیه نمی کنند، از آن جا که این کودکان نمی توانند بین تنفس و بلع خود هماهنگی ایجاد کنند اگر به زیر آب فرو روند، مقداری از آب استخر را می بلعند، حتی بلع مقدار کمی آب برای این گروه سنی خطرناک است و علایم مسمومیت با آب را ایجاد می کند. آموزش شنا به کودکان باید شبیه بازی باشد، آموزش شنا دلیل خوبی برای بی توجهی به کودک نیست.

 رفتارهای ایمن در ساحل دریا

• در ساحل دریا ممکن است جریان آب کودک را غفلتاً به زیر آب بکشد و به دلیل خطر امواج بزرگ باید کاملاً مراقب کودکان بود. افرادی که در آب و یا نزدیک آب از کودکان خود مراقبت می کنند باید از فعالیت هایی که تمرکز را از بین می برد مانند مطالعه کتاب، مکالمات تلفنی، استفاده از الکل یا دارو اجتناب کنند.

• همیشه با نظارت بزرگترها، کودکان در کنار ساحل بازی کنند.

• بررسی شرایط آب و هوایی، محدودیت شنا در اوضاع خاص آب و هوایی و حضور نجات غریق می تواند در تأمین ایمنی دریا نقش داشته باشد.

• پیش از استفاده از ساحل، ناجیان غریق مستقر در محل می توانند اطلاعات مفیدی درباره ی فشار بستر دریا، وضعیت شن های ساحل و یا هر مسأله دیگری در ساحل، ارائه نمایند و اگر بگویند وقت مناسبی برای شنا کردن نیست نباید وارد دریا شد.

• کودکان حتی اگر شنا کردن می دانند در داخل و اطراف آب های طبیعی باید جلیقه نجات بپوشند.

• به هنگام شنای کودک پوشیدن جلیقه نجات و حضور یک فرد بزرگسال در کنار او ضروری است.

• هنگام شنای کودکان وسایل ایمنی و نجات هم چون طناب و تیوپ همواره در دسترس و آماده باشد.

• تدارک وسایل ایمنی برای تمام سرنشینان شناورهایی مانند قایق های صید، قایق های تفریحی و کشتی ها در صورت بروز حادثه احتمالی در نجات به موقع زندگی کودکان بسیار پر اهمیت است.

• هنگام قایق سواری هرکس باید جلیقه نجات بپوشد تا در صورت خطر حتی اگر شخص هوشیار نباشد، سر فرد بالای آب قرار بگیرد.

 در صورتی که کودکی غرق شد چه باید کرد

در صورتی که خدایی نکرده طی حادثه ای کودک شما در آب غرق شده، ضمن حفظ خونسردی لازم است اقداماتی انجام دهید: 

عواملی چون طول مدت قرارگیری در زیر آب، دمای آب، سرعت عمل و کیفیت ارائه عملیات احیا، تعیین کننده میزان نجات و سلامت بعد ازغرق شدگی می باشند. در خیلی از موارد شیرخواران حتی پس از غوطه ور شدن طولانی مدت در آب های سرد سالم می مانند. 

بهترین و حیاتی ترین زمان برای نجات فرد غرق شده چند دقیقه اول پیش از رسیدن نیروهای امداد است. پس همگان باید با اصول نجات غریق و احیای قلبی ریوی آشنا شوند. با شرکت در کلاس های آموزشی کمک های اولیه و عملیات احیا می توانید این مهارت ها را فرا بگیرید. 

طبیعتاً سرعت عمل، حفظ خونسردی و دستپاچه نشدن خیلی مهم است، خونسردی باعث می شود کودک نیز آرامش خود را باز یابد.

احیا را با خارج سازی ایمن و هرچه سریع تر کودک از آب شروع کنید. اگر آموزش ویژه دیده اید، تنفس را از درون آب، شروع کنید. این کار نباید موجب تأخیر در خارج سازی کودک از آب شود. از دادن ماساژ قلبی در آب خودداری کنید. کودک را به پشت، طوری که سر او از سینه اش پایین تر باشد بخوابانید. همه لباس های خیس را از تن کودک در آورید و با پارچه یا حوله او را خشک و گرم کنید.

پس از خارج کردن کودک از آب، تنفس او بررسی شود و دهان و بینی او از ماده خارجی مثل گل یا استفراغ پاک شود. به اورژانس 115 اطلاع دهد. احیای قلبی ـ ریوی و کمک های اولیه را تا زمان رسیدن کمک شروع شود. اگر کودک نفس ندارد، فوراً تنفس دهان به دهان و عملیات احیا آغاز شود و این کار ادامه یابد، حتی تا یک ساعت پس از قطع تنفس امکان بازگشت آن وجود دارد. 

 سر با یک دست به عقب خم شود و با دست دیگر فک به سمت بالا کشیده شود تا دهان باز شود و زبان نتواند ته حلق را ببندد. قبل از این کار اطمینان حاصل شود به سر و گردن کودک ضربه وارد نشده است.

 سوراخ های بینی کودک با فشار انگشتان بسته شود و سپس دهان کاملاً روی دهان کودک قرار گیرد و به آرامی در دهان او دمیده شود و به بالا آمدن قفسه سینه کودک توجه شود.

 

 

 دهان از دهان کودک برداشته شود تا هوای دمیده شده خارج شود. 5 بار در دقیقه این کار تکرار شود تا نفس کودک برگردد.

 سپس به آرامی کودک در وضعیت بهبود قرار گیرد. وضعیت خوابیده به پهلو به نحوی که دست زیری در پشت و دست بالایی به صورت خمیده در جلوی مصدوم قرار گیرد. پای بالایی به حالت خمیده90 درجه قرار گیرد و صورت مصدوم به سمت زمین و گردن او به سمت عقب باشد. در این حالت زبان به جلو می آید و کودک می تواند نفس بکشد. 

 اگر پس از چند بار تنفس دهان به دهان کودک هنوز کبود یا رنگ پریده است امکان دارد دچار ایست قلبی نیز باشد. 

 در صورت ایست قلبی، ماساژ قلبی داده شود. برای دادن ماساژ قلبی کودک طاق باز روی زمین خوابانده شود، کنار او زانو بزنید. نیمه پایینی جناغ سینه را به آرامی فشار دهید و این کار را با سرعت 100 بار در دقیقه انجام دهید. ماساژ برای نوزادان باید با فشار کمتر و سریع تر باشد. 

 ماساژ قلبی به تنهایی باعث تنفس کودک نمی شود پس در احیا قلبی ریوی دو نفره هر 15 ماساژ با 2 تنفس دهان به دهان و در احیا قلبی ریوی یک نفره این نسبت 30 به 2 می باشد.

 تنفس دهان به دهان حتی پس از بازگشت ضربان قلب باید تا زمان شروع مجدد تنفس خود به خود کودک ادامه یابد. 

 پس از بازگشت ضربان قلب و تنفس، اگر کودک بیهوش است در موقعیت بهبود قرار گیرد. کودک بیهوش نباید طاق باز خوابانده شود چون مواد استفراغ شده یا زبان کودک راه تنفس او را مسدود خواهد کرد.

 وجود خونریزی در کودک بررسی شود، در صورت وجود خونریزی شدید با فشار یک دستمال تمیز یا حتی با فشار دست بر روی محل خونریزی سعی شود تا خونریزی بند بیاید.

 حتی اگر به نظر می رسد کودک بهبود یافته است به بیمارستان رسانده شود زیرا ممکن است آب درون ریه هایش رفته باشد و باعث آسیب دیدگی آن ها شود.

 

 نحوه قراردادن در وضعیت بهبود

در کنار کودک زانو بزنید. هر شی ء حجیمی را از جیب ها خارج کنید.

 

 

مطمئن شوید که هر دو پای کودک به حالت مستقیم قرار گرفته باشند. اندام بالایی کودک را که نزدیک تر به شما است، با زاویه که از عمود نسبت به تنه قرار دهید به طوری که ناحیه آرنج خم شده باشد و کف دست رو به بالا باشد. 

اندام بالایی دیگر کودک را که دورتر نسبت به شما قرار گرفته، از روی قفسه سینه او عبور داده، پشت دست وی را در مقابل گونه ای که به شما نزدیک تر است نگهدارید. با دست دیگر خود، اندام پایینی دورتر کودک را در محلی که بالاتر از زانو گرفته، طوری بالا بکشید که پا روی زمین به حالت مسطح قرار بگیرد.

ضمن فشردن دست کودک به روی گونه اش اندام پایینی دورتر را کشیده، وی را به سمت خود بچرخانید تا کودک روی یک پهلوی خود قرار بگیرد.

وضعیت ران را طوری تنظیم کنید که هر دو مفصل زانو و لگن خاصره با زاویه عمود خم شوند. سر کودک را به عقب خم کنید تا راه تنفسی باز بماند. در صورت لزوم، موقعیت دست را در زیر چانه تنظیم کنید. 

اگر هنوز آمبولانس درخواست نکرده اید، با مرکز اورژانس تماس بگیرید. علایم حیاتی (سطح پاسخ دهی، نبض و تنفس) را کنترل و ثبت کنید. اگر لازم است که کودک بیش از30 دقیقه در وضعیت بهبود باقی بماند، وی را به پشت چرخانده، سپس به سمت دیگر بچرخانید، مگر آنکه آسیب های وارده اجازه چنین کاری را ندهد.

احتیاط: اگر کودک را در حالتی پیدا کردید که روی شکم یا یک طرف خود افتاده بود، لازم نیست برای قراردادن وی در وضعیت بهبود، تمام این مراحل را طی کنید. 

توجه : اگر به آسیب ستون فقرات مشکوک هستید و نمی توانید بدون تغییر وضعیت کودک یا با استفاده از روش «بالا راندن فک»، راه تنفسی را باز نگهدارید و مجبورید برای باز نگه داشتن راه تنفسی، کودک را در وضعیت بهبود قرار دهید، سعی کنید با پیروی از راهنمایی های زیر، راه تنفسی ستون فقرات را به حالت مستقیم نگهدارید.

اگر تنها هستید، از روشی که در این اینجا ارائه شد استفاده کنید. 

اگر 2 نفر هستید، یکی از شما باید در زمانی که دیگری کودک را می چرخاند، سر را به حالت ثابت نگه دارد.

اگر 3 نفر هستید، یک نفر در زمانی که دیگری کودک را می چرخاند، سر را ثابت نگه دارد. نفر سوم باید پشت کودک را طی یک اقدام، به حالت مستقیم نگه دارد.

خفگی

وقتی کودکی قادر به نفس کشیدن نباشد می توان گفت که دچار خفگی شده است در این صورت باید سریع به آن رسیدگی شود. خفگی به علت جسم خارجی در گروه سنی کودکان نسبت به سایر گروه های سنی شیوع بالاتری دارد.

کودکان نوپا به دلیل مسدود شدن راه هوایی با تکه های کاغذ یا چیزهای دیگری مانند اسباب بازی های کوچک، مغزهای کوچک، حبه انگور و یا تیله و... بیشتر در معرض خفگی هستند.

مایعات شایع ترین علت خفگی در شیرخواران است، درحالی که بادکنک، اشیا ریز و غذاها (آب نبات، مغزها، انگور، تکه های کوچک اسباب بازی) شایع ترین علل انسداد راه هوایی در اثر جسم خارجی در کودکان را تشکیل می دهند. 

کودکان به دلایل زیر، نسبت به بزرگسالان بیشتر دچار خفگی می شوند:

• راه هوایی آن ها باریک است و خیلی راحت دچار انسداد می شود.

• هنوز خوب دندان در نیاورده اند.

• دوست دارند اشیاء را در دهان بگذارند، این راهی برای شناخت دنیای اطرافشان است.

 

خوردنی های سفت مانند آب نبات، مغزها، بادام زمینی، آجیل، تخمه، ذرت بوداده، استخوان، تکه های بزرگ غذا مانند تکه های بزرگ گوشت، تکه بزرگ شیرینی و سوسیس و... . آن ها حتی با خوردنی هایی مثل حبه انگور که خیلی نرم و کوچک هستند هم ممکن است خفه شوند. اشیاء ریز مانند سکه، دکمه و باطری های کوچک ساعت، سنجاق، پیچ، اسباب بازی های کوچک یا تکه های کوچک اسباب بازی های بزرگ، بادکنک قبل از این که باد شود یا وقتی می ترکد و... نیز باعث خفگی کودکان می شوند.

 علایم گرفتگی راه هوایی 

علایم انسداد راه هوایی با جسم خارجی شامل شروع ناگهانی مشکل تنفسی همراه با سرفه، اُق زدن و خس خس کردن می باشد. شروع ناگهانی یک مشکل تنفسی در فقدان تب و دیگرعلایم تنفسی (سرفه قبلی، احتقان بینی)، در ابتدا مطرح کننده انسداد راه هوایی با جسم خارجی است. غذا یا جسم خارجی پس از بلع ممکن است از دو راه عبور کنند، وارد دستگاه تنفس و یا وارد دستگاه گوارش شوند. علایم بستگی به محل گیر کردن و جنس جسم خارجی دارد. شروع ناگهانی و سریع علایم در کودک به هنگام غذا خوردن یا بازی کردن با اسباب بازی و اجسام کوچک احتمال وجود جسم خارجی در گلو را تقویت می کند. 

 در صورت وارد شـدن جسـم خارجی به دستگاه گوارش علایم زیر به طور شایع دیده می شوند:

• سرفه و حالت خفگی

• احساس گیر کردن چیزی در گلو

• بلع مشکل یا دردناک 

• امتناع از غذا خوردن و آبریزش دهان به جای عمل بلع

• استفراغ دائمی

مری در پشت نای و در مجاورت با آن قرار دارد و در صورت گیر کردن چیزی در آن متورم شده و می تواند راه تنفسی را ببندد و علایم اختلال تنفسی ایجاد کند.

 

 در صورت وارد شـدن جسم خارجی به دسـتگاه تنفس علایم زیر به طور شایع دیده می شوند:

• شروع ناگهانی سرفه با صدایی خشن

• از دست رفتن کامل صدا، به علت انسداد کامل راه تنفسی

• خشن شدن صدا

• بلع مشکل یا دردناک

• تغییر رنگ پوست کودک به خاکستری یا آبی 

• خس خس سینه که بدون گوشی پزشکی هم قابل شنیدن است و نشانه تنگی راه تنفسی در داخل ریه ها است. اجسام خارجی کوچک به خصوص تکه های غذا می توانند با پایین رفتن از نای به ریه ها برسند و این عارضه را ایجاد کنند. ریه راست بیشتر درگیر می شود ولی ممکن است جسم خارجی به هر ناحیه ای از ریه ها وارد شود.

به طور کلی هر چه جسم خارجی بالاتر گیر کند علایم بیشتری دارد و خطرناک ترین محل نزدیک تارهای صوتی است زیرا این ناحیه بسیار تنگ است و اگر با جسم خارجی مسدود شود منجر به آسیب جدی می شود.

 راهکا های پیشگیری از خفگی 

• اسباب بازی ها متناسب با سن کودک انتخاب شوند.

• اسباب بازی هایی که قطعات کوچک و جدا شدنی دارند، در اختیار کودکان کمتر از 5 ـ 6 سال قرار داده نشوند. معمولاً بعد از این سن کودک اسباب بازی در دهانش نمی گذارد.

• هدایایی که دوستان و آشنایان به کودک می دهند، بازبینی شوند و پس از اطمینان از ایمنی در اختیار کودک قرار داده شوند.

• اشیاء کوچک خارج از دسترس کودکان زیر 3 سال نگهداری شوند تا نتوانند آن ها را ببلعند.

• هیچ گاه از لیوان و فنجان به عنوان جایی برای نگهداری اشیای کوچک استفاده نشود، چون ممکن است کودک ندانسته آن ها را بردارد و به جای نوشیدنی سر بکشد.

• اسباب بازی های کودکان بزرگ تر باید به دور از همبازی های کوچک تر آن ها نگهداری شوند.

• به کودکان غذاهای مناسب سنشان داده شود، غذاهایی مانند ذرت بو داده، انگور، بادام زمینی، آجیل، سوسیس و... برای کودکان زیر 3 سال مناسب نیست. در صورت مصرف این خوراکی ها به قطعات کوچک تقسیم شوند و به کودکان بیاموزند غذای خود را خوب بجوند.

• کودکان هنگام نوشیدن مایعات به مراقبت نیاز دارند. 

• به کودکان بیاموزید هنگام غذا خوردن، بازی و جست و خیز نکنند و ندوند.

• بندهای کشیده شده در پرده ها و کرکره ها کوتاه شوند و دور از دسترس کودکان نگه داشته شوند.

• به کودک اجازه ندهید اسباب بازی هایی مانند سوت را به گردن بیاویزد.

• بچه های خیلی کوچک نباید با بادکنک بازی کنند زیرا دوست دارند بادکنک را گاز بگیرند و لاستیک بادکنک پس از ترکیدن ممکن است به داخل ریه های آن ها فرو رود.

• بهتر است همه والدین و مراقبان کودک دوره های آموزشی کمک های اولیه را بگذارنند، با این کار در حوادث می توانند سلامت کودک خود را حفظ کنند.

 در صورتی که کودک جسمی را بلعید چه باید کرد؟

جسم خارجی می تواند موجب انسداد خفیف تا شدید راه هوایی شود. در انسداد خفیف کودک می تواند سرفه کند و از خود صداهایی تولید نماید. زمانی که انسداد شدید باشد، کودک قادر به سرفه کردن و یا تولید هیچ صدایی از خود نمی باشد. اگر انسداد راه هوایی با جسم خارجی خفیف است، مداخله نکنید. کودک را از نظر پیشرفت به طرف انسداد راه هوایی شدید تحت نظر بگیرید و به او اجازه دهید با سرفه کردن راه هوایی خود را پاک نماید.

اگر انسداد راه هوایی با جسم خارجی شدید است (کودک قادر به تولید هیچ صدایی نیست) بایستی برای رفع انسداد دست به کار شوید. در کودکان بالای یک سال، قسمت تحت دیافراگمی شکم را فشار دهید (ضربات زیر شکمی دیافراگمی) تا اینکه جسم خارجی بیرون رانده شده و یا کودک پاسخی به تحریکات ندهد.

در پشت کودک قرار گیرید، هر دو دست را بر روی شکم و زیر قفسه سینه کودک به یکدیگر قلاب کنید. در حالی که پشت کودک به جایی سفت مثل پشتی صندلی یا سینه شما تکیه دارد، ضربه ای محکم و سریع به شکم او وارد کنید. با این کار فشار داخل شکم بالا می رود و دیافراگم را به بالا می راند و در نتیجه فشار داخل قفسه سینه به طور ناگهانی بالا می رود و جسم خارجی از داخل راه تنفسی به بیرون می جهد. در کودکان زیر یک سال بدلیل کبد نسبتاً بزرگ به طور کامل توسط دنده ها حفاظت نمی شود، این مانور به دلیل عوارضی که ممکن است برای کبد و طحال شیرخوار ایجاد کند توصیه نمی شود. در شیرخواران، دوره های پنج ضربه به پشت و متعاقب آن پنج بار فشردن قفسه سینه را تا زمانی که جسم خارجی بیرون رانده شده و یا شیرخوار بیهوش شود ادامه دهید.

باید فردی آگاه به عملیات احیای قلبی ریوی این مانورها را انجام دهد پس باید این عملیات را به خوبی بیاموزید.

اگر کودک بیهوش شود، عملیات احیا را با ماساژ قلبی (بدون اینکه نبض را چک کنید) شروع کنید. بعد از 30 ماساژ قلبی، راه هوایی را باز کنید. اگر جسم خارجی را می بینید آن را خارج سازید ولی از جستجوی کورکورانه با حرکات پارویی انگشت پرهیر کنید. چرا که ممکن است با این کار جسم خارجی را بیشتر به سمت حلق برانید و یا سبب آسیب به حلق شوید. دو بار تنفس بدهید و دوره های ماساژ قلبی و تنفس دادن را تا زمانی که جسم خارجی بیرون رانده شود ادامه دهید. بعد از دو دقیقه، اگر هنوز کسی به اورژانس خبر نداده است، اورژانس را خبر کنید. 

اگر کودک جسمی را بلعید حتی اگر بدون علامت باشد، فوراً به اورژانس برده شود. پزشک می تواند با کمک تصاویر پرتونگاری محل جسم خارجی را مشخص کند و با کمک ابزار مناسب جسم را با دقت خارج کند.

 

اگر کودک قادر به صحبت کردن یا گریه کردن نباشد و رنگش به دلیل نرسیدن اکسیژن آبی یا خاکستری کم رنگ شده باشد مشخصه انسداد کامل راه تنفسی است.

اگر کودک دچار گرفتگی گلو شده ولی به نظر نمی رسد که راه تنفسی او  به طور کامل مسدود شده باشد، باز هم خیلی سریع به بیمارستان رسانده شود و همواره یک نفر مراقب کودک باشد. اگر انسداد به طور کامل برطرف شود، باز هم نیاز به بررسی های پزشکی وجود دارد.

 

 نکات کلیدی پیشگیری از خفگی

1. محیط خواب ایمن ایجاد کنید: کودکان را به پشت بر روی یک سطح سفت و محکم بخوابانید. امن ترین مکان برای خواب کودکان تخت خواب کودک است، محل خواب مشترک با والدین برای خواب کودکان امن نیست. چیزهای نرم مانند حیوانات پارچه ای، ملحفه ها، رواندازها و چیزهای بی مصرف را خارج از تخت خواب کودک نگهدارید. وسایل متحرک را بالای تخت خواب کودک نگذارید.

2. غذا خوردن و بازی کردن کودکان را ایمن کنید.

3. غذا را متناسب با سن کودک به تکه های کوچک ببرید: همیشه بر روی غذا خوردن کودکان خردسال نظارت کنید. کودکان را به جویدن کامل غذا و قورت دادن آن قبل از صحبت کردن یا خندیدن تشویق کنید. توصیه های سنی و برچسب های خطر روی اسباب بازی ها را بخوانید و اسباب بازی های متناسب با سن کودک تهیه نمایید.

4. کمک های اولیه و احیا قلبی ریوی (CPR) را یاد بگیرید : دانستن چگونگی در آوردن غذا و تکه های کوچک از راه هوایی و انجام احیای قلبی ریوی (CPR) می تواند زندگی کودک را نجات دهد. کمک های اولیه و (CPR) را بیاموزید و هر دو سال یک بار دوره باز آموزی آن را بگذرانید.

آسیب های ورزشی

شرکت در فعالیت های ورزشی و سرگرمی ها یکی از بخش های مهم تأمین سلامتی کودکان است. داشتن فعالیت بدنی برای زندگی سالم کودکان ضروری است. اما گاهی آسیب های ناشی از آن نیز می تواند اتفاق بیفتد. در صورت آسیب ورزشی کودک، با دلداری دادن و دعوت او به صبر می توان تا زمان بازگشت او به صحنه ورزش، شدت ضربه روحی ناشی از آسیب را کاهش داد. پیش از هر ورزشی کودک را باید متناسب با آن ورزش معاینه کرد.

 

مراقبت از زخم ها و بریدگی ها

کودکان هنگام ورزش و بازی ممکن است دچار خراش و بریدگی های متعددی شوند. بیشتر خراش ها و بریدگی ها، زخم هایی سطحی هستند که فقط باید آن ها را به آرامی با آب و صابون تمیز کرد و یک گاز تمیز روی آن قرار داد. گاهی زخم بعد از تمیز کردن دوباره شروع به خونریزی می کند. بهترین راه بند آوردن خونریزی فشار دادن زخم است. در صورتی که فشار کافی و مناسب باشد خونریزی در عرض چند دقیقه بند می آید. عضو آسیب دیده باید بالاتر از سطح زمین قرار گیرد. در صورت بریدگی پوست راهی برای ورود باکتری ها و عفونت به داخل بدن به وجود می آید. علایم عفونت شامل قرمزی، درد و ترشح از زخم است. تمام بریدگی ها بدون در نظر گرفتن اندازه آن ها باید با آب و صابون به خوبی شسته شوند. تقریباً تمام صابون های خانگی خاصیت ضد باکتری مشابهی دارند نوع ماده ضدعفونی کننده اهمیت چندانی ندارد بلکه تمیز کردن زخم مهم است. در صورت بروز علایم عفونت در زخم کودک باید توسط پزشک ویزیت شود.

 مراحل درمان بریدگی ها

زخم با آب گرم و صابون به مدت 3 تا 5 دقیقه شسته شود. بهتر است محل زخم با برس تمیز شود. خونریزی با فشار دادن مستقیم زخم بند آورده شود، اگر خونریزی بعد از 5 دقیقه بند نیاید یا حالت جهشی داشته باشد فوراً با اورژانس تماس گرفته شود. در صورتی که چربی و یا ماهیچه از درون زخم مشخص باشد به بخیه نیاز دارد. محل زخم با یک گاز استریل تمیز پانسمان شود.

 

هر روز پانسمان تعویض شود، زخم با دقت شسته شود و از نظر علایم عفونت بررسی شود. زخم بخیه ها باید تمیز و خشک نگهداری شوند. افزایش درد، افزایش تورم، افزایش قرمزی، گرما در ناحیه زخم، خروج مایع یا چرک از زخم و تب نشان دهنده احتمال وجود عفونت در محل زخم است. وضعیت ایمن سازی کزار کودک بررسی شود و برای راهنمایی بیشتر با پزشک مشورت شود.

پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن

رگ به رگ شدن و پیچ خوردگی اصطلاحی است که برای پارگی تاندون ها، رباط ها و عضلات به کار می رود. تاندون یا وتر عضوی طناب شکل و سفت است که در انتهای عضلات قرار دارد و به استخوان متصل می شود. با انقباض عضله، استخوان به دلیل اتصال تاندون عضله به آن حرکت می کند. رباط ها یا لیگمان ها نزدیک مفاصل یا محل اتصال دو استخوان به یکدیگر قرار دارند که از بافت هایی محکم تشکیل شده اند. رباط ها موجب پایداری مفاصل شده و از حرکات بیش از حد آن ها جلوگیری می کنند. ممکن است هر یک از این ها در طی فعالیت های ورزشی آسیب ببینند. برای ترمیم رگ به رگ شدن یا پیچ خوردگی، وترها و رباط ها باید به محل اولیه بازگردند. میزان کشش و فشار آن ها باید در حد طبیعی ثابت نگه داشته شود، پس به استراحت نیاز است.

برای پیشگیری از پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن چه باید کرد؟ باید قبل از شروع هر نوع ورزش یا فعالیتی بدن را برای تحمل فشارهای ناشی از آن آماده کرد. به کودک بیاموزید قبل از شروع ورزش های سنگین حتماً برای مدت کوتاهی بدنش را با نرمش های ملایم گرم کند. با این کار جریان خون در عضلات، وترها و رباط های درگیر در ورزش سریع تر می شود. آمادگی و بدنسازی مناسب از آسیب های ورزشی پیشگیری می کند و باعث بهبود کارآیی اعضا می شود.

هنگام پیچ خوردگی و رگ به رگ شدن چه باید کرد؟

در دو سه روز اول عضو آسیب دیده بی حرکت باشد تا بار وزن روی آن قرار نگیرد. زیرا ناحیه آسیب دیده ملتهب است و افزودن فشار اضافی آسیب را بیشتر می کند.

هر 2 ساعت یک بار و هر بار به مدت 20 دقیقه کیسه یخ در موضع آسیب دیده قرار داده شود.

تورم و درد با بالا آوردن عضو آسیب دیده و قرار دادن آن روی یک بالش بهتر می شود.

برای کودکانی که دچار پیچ خوردگی های شدید شده اند استفاده از آتل های پلاستیکی، کیسه های بادی و حتی آتل های گچی مناسب است.

بازگشت به کار و فعالیت پیش از بهبود کامل سبب آسیب مجدد و حتی درد های مزمن می شود. پزشک پس از 2 روز اجازه حرکات مختصر و آرام می دهد ولی باید مراقب آسیب مجدد بود و پس از 2 تا 4 هفته می توان به فعالیت های عادی بازگشت. مدت استراحت و زمان برگشت به فعالیت های معمول در موارد آسیب های متوسط و شدید باید با نظر پزشک تعیین شود.

شکستگی استخوان

هر گونه شکاف یا ترک در استخوان را شکستگی می گویند.

علایم و نشانه های مطرح کننده احتمال شکستگی استخوان:

• کودک قادر به حرکت عضو آسیب دیده نباشد، یا هنگام حرکت به شدت درد داشته باشد.

• ممکن است استخوان قوسی شکل شده و یا پیچیدگی پیدا کند.

• در محل ضربه در عرض یک تا دو ساعت تورم ایجاد شود.

• کودک از درد در ناحیه ای خاص شاکی باشد.

• درد در عرض دو تا سه روز پس از آسیب برطرف نشود.

• در صورت بروز این علایم و بروز شکستگی به پزشک مراجعه کنید.

دررفتگی ها

در رفتگی مفصل، به هم خوردن ارتباط طبیعی دو استخوان با یکدیگر است که در نتیجه آن ساختمان های حمایتی نظیر رباط ها دچار کشیدگی می شوند. دررفتگی جابه جایی و از جا خارج شدن استخوان از جایگاه اصلی خود است.

 علایم و نشانه های مطرح کننده احتمال دررفتگی

• ناحیه آسیب دیده متورم شده و تغییر شکل می دهد.

• کودک قادر به حرکت عضو آسیب دیده نیست و یا آن را خیلی کم و محدود حرکت می دهد.

• مفصل بین دو استخوان، متورم و دردناک است و هرگونه لمس ناحیه باعث درد شدید می شود.

 در صورت دررفتگی استخوان و یا احتمال شکستگی استخوان چه باید کرد؟

• در موارد شک به شکستگی استخوان در کودکان خیلی سریع و در اولین فرصت به پزشک مراجعه شود.

• ناحیه ی آسیب دیده با یخ به مدت 20 ـ 30 دقیقه پوشانده شود تا از گسترش تورم جلوگیری شود. ولی کودک را به وسیله پتو گرم نگهدارید.

• عضو آسیب دیده روی بالش یا سطحی بلندتر قرار داده شود تا تورم کمتر شود.

• برای محدود کردن حرکت اندام مصدوم با کمک پارچه یا نوار، به تکه ای چوب یا کتاب یا مقوای ضخیم بسته شود.

• پیش از دستور پزشک عضو آسیب دیده حرکت داده نشود.

• برای جا انداختن دررفتگی به پزشک مراجعه شود، معمولاً مفصل به مدت یک تا 4 هفته در آتل می ماند تا بهبود یابد. مفصل آسیب دیده ضعیف تر از معمول است و احتمال در رفتگی مجدد در آن بیشتر است.

• در مورد شکستگی استخوان های دراز، مانند استخوان های بازو و ساق پا، تقریباً همیشه نیاز به گچ گیری وجود دارد.

• آسیب مرکز رشد استخوانی که غضروفی است و تولید استخوان تازه را به عهده دارد، منجر به توقف بعدی رشد استخوان خواهد شد. شکستگی این ناحیه ممکن است در عکس پرتونگاری معمولی دیده نشود. در صورت شک قوی به این نوع شکستگی عضو آسیب دیده باید مانند یک شکستگی معمولی گچ گرفته شود.

آسیب های دندانی

 گاهی اوقات هنگام ورزش و شیطنت های کودکانه به دهان کوچولوها ضربه وارد می شود و ممکن است تنها علامت آن لق شدن دندان باشد. درمان دندان آسیب دیده به شیری یا دائمی بودن آن بستگی دارد. اگر دندان کودک شما در اثر ضربه شل شد قبل از معاینه دندانپزشک دندان لق را نباید از دهان کودک خارج کنید.

اگر در اثر ضربه، دندان کودک ترک بخورد ممکن است به تاج دندان که خارجی ترین قسمت دندان است یا به عاج دندان که حافظ ساختمان های داخلی دندان است و یا به مغز دندان که ریشه عصبی در آن قرار دارد آسیب وارد شود. در صورتی که ترک خفیف باشد دندان خونریزی نمی کند، درد ندارد و به مایعات و غذاهای گرم و سرد حساس نمی شود. اگر دندان آسیب دیده خونریزی کند و یا به هنگام صرف غذا یا مایعات گرم و سرد دچار درد شود، مغز دندان یا عصب آن لخت شده است و باید در اولین فرصت این آسیب ترمیم شود تا مغز دندان کاملاً تخریب نشود و دندان از بین نرود.

اگر در اثر ضربه دندان به طور کامل از بسترش خارج شد در داخل دهان خونریزی شدید اتفاق افتد به سهولت قابل درمان است. اگر دندان کنده شده شیری باشد نیازی به کاشتن دوباره دندان در بسترش نیست زیرا چنین کاری باعث آسیب به دندان دائمی زیر آن می شود. در چنین مواقعی دندان خارج شده باید در پارچه ای پیچیده شود و همراه کودک نزد دندانپزشک برده شود تا با معاینه از خارج شدن کامل ریشه دندان از بسترش اطمینان حاصل شود. شاید دندانپزشک درمان های خاصی مانند حافظ فضای بین دندانی را به کار برد. در صورتی که دندان کنده شده دائمی باشد باید در اولین فرصت بعد از حادثه به بسترش بازگردانده شود. اقدامات اولیه برای آمادگی دندان برای جا انداختن به این شرح است:

• با استفاده از دستکش یک بار مصرف اطراف زخم ایجاد شده در دهان کودک را تمیز کنید.

• برای شستن خون دهان کودک از آب ولرم استفاده شود.

• برای کاهش تورم ناشی از آسیب از تکه های یخ استفاده شود.

• به ریشه های دندان دست زده نشود. به دندان دست کشیده نشود و یا مالش داده نشود، زیرا الیافی که در سطح دندان وجود دارد و باعث قرارگیری دندان در بسترش می شود به دلیل تحریک مکانیکی آسیب می بیند.

• دندان به آرامی با آب شسته شود.

• دندان کنده شده در بسترش گذاشته شود و تا آن جا که ممکن است به عمق بسترش فرو برده شود. با کمک سطح دندان های دیگر می توان به عمق مناسب فرو بردن دندان پی برد.

• روی دندان یک گاز استریل که چندبار تا شده است قرار دهید و از کودک بخواهید به آهستگی دندان هایش را روی هم فشار دهد، سپس به دندانپزشک مراجعه شود.

• اگر کسی قادر به انجام این کار نباشد باید دندان در لیوانی پر از شیر (بهتر است شیر سرد باشد) نگهداری شود و همراه کودک به سرعت نزد دندانپزشک یا مرکز درمانی برده شود و یا کودک بدون آن که دندان را ببلعد، آن را درون دهانش و کنار گونه اش نگه دارد تا نزد دندانپزشک برسد.

• اگر دندان بیشتر از 2 ساعت در محیط خارج از دهان باقی بماند دوباره کاشتن آن در اکثر موارد امکان پذیر نیست.

• اگر در اثر ضربه دندان به داخل بسترش فرو رود، در صورتی که شیری باشد می تواند به دندان دائمی که هنوز رشد نکرده است آسیب وارد کند، اگر دندان دائمی باشد خودش آسیب می بیند. در هر صورت باید در اولین فرصت به دندانپزشک مراجعه شود. هر چند با گذشت زمان بسیاری از دندان های فرو رفته دوباره به موقعیت اولیه باز می گردند، این روند هفته ها و حتی ماه ها طول می کشد و باید در این مدت کودک تحت نظر دندانپزشک باشد.

آسیب های چشمی

آسیب های چشمی ممکن است در زمین های ورزشی و یا هنگام بازی ایجاد شود. این آسیب ممکن است به دلیل ضربه مستقیم ناشی از مشت، انگشت یا اجسام تیز و یا پاشیده شدن چیزی در چشم باشد. اگر جسم برنده ای وارد چشم شود، کودک دچار درد دائم چشم، اختلال بینایی و یا خونریزی چشم می شود و ممکن است منجر به آسیب جدی چشم شود. ضربه های ناشی از اجسامی که تیز نیستند ممکن است باعث آسیب به خود کره چشم و یا استخوان های اطراف آن شود. در صورت آسیب به چشم بدون فوت وقت باید به چشم پزشک مراجعه شود.

 برای پیشگیری از آسیب های چشمی چه باید کرد؟

اسباب بازی های پرتاپی مانند تیر و کمان، تفنگ، دارت و مانند آن ها در اختیار کودکان قرار داده نشوند. هنگام ورزش های آسیب زا برای کودکان مانند، شمشیربازی، تنیس و... باید از کلاه های که کاملاً گوش ها و چشم ها را می پوشاند استفاده شود تا استخوان های اطراف چشم آسیب نبیند. در کودکان حتی اگر این ورزش ها به صورت تفننی و به صورت بازی انجام شود، نیاز به این مراقبت ها دارند.

گرمازدگی و پیشگیری از آن

افزایش دمای بدن بیش از حد نرمال را گرمازدگی گویند. گرمازدگی یک طیف بیماری است که درجات مختلفی دارد که بسته به دمای بدن و میزان اختلالات وابسته به آن می تواند متفاوت باشد. زمانی که کودک در محیطی با درجه حرارت بالا قرار گیرد و آب و مایعات کافی به او نرسد، درجه حرارت بدن او افزایش یافته و علامت های بالینی گرمازدگی از قبیل تب، بی قراری، خشکی دهان و مخاط، بی حسی، بی حالی ممکن است در او اتفاق بیفتد. در موارد شدید کاهش سطح هوشیاری، تشنج، اختلالات خونی، اختلالات کلیوی نیز ممکن است مشاهده شود.

 برای پیشگیری از گرمازدگی چه باید کرد؟

برای ورزش کردن باید شرایط آب و هوایی را در نظر گرفت. در محیط های گرم کودکان باید به مدت و مقدار کمی ورزش و فعالیت کنند، اگرچه با توسعه تدریجی این روند، بدن کودک به گرما عادت کرده و راحت تر آن را تحمل می کند. آن ها باید به آرامی و به تدریج ورزش کنند.

نوشیدن مایعات به مقدار زیاد برای مقابله با از دست دادن آب بدن ضروری است، برای پیشگیری از کم آبی، کودک قبل، بعد و به هنگام ورزش کردن باید آب بنوشد. برای نوشیدن آب نباید منتظر احساس تشنگی شد زیرا تشنگی علامت دیررس بوده و معمولاً به دنبال از دست دادن متوسط آب بدن به وجود می آید. این در حالی است که کودکان باید از کم آبی خفیف نیز پیشگیری نمود. بهترین نوشیدنی آب خنک است ولی به دنبال ورزش های سنگین باید از آبمیوه ها برای جبران الکترولیت های از دست رفته استفاده کرد.

در گرمای زیاد حتما از لباس های به رنگ روشن و سبک استفاده شود. به کودکان بیاموزید هنگام بروز علایم گرمازدگی به بازی ادامه ندهند، در صورتی که احساس ضعف، درد یا بی حالی شدید کردند تمام فعالیت های خود را قطع کنند و درخواست کمک کنند.

 در صورتی که کودک دچار گرمازدگی شد چه باید کرد؟

• لباس های کودک در آورده شود.

• کودک روی زمین داخل یک اتاق خنک خوابانده شود.

• بدن کودک را با استفاده از اسفنج و آب سرد خنک کنید و اجازه دهید تا پوست در مجاورت هوای آزاد خشک شود.

• کودک با استفاده از پنکه خنک شود.

• در صورت از دست دادن هوشیاری شرایط کودک ارزیابی شود و برای شروع عملیات احیا آماده باشید. در صورتی که کودک نفس می کشد در وضعیت ریکاوری (بهبود) قرار داده شود.

• کودک نزد پزشک برده شود.

سرمازدگی و پیشگیری از آن

کاهش دمای بدن به زیر 35 درجه سانتی گراد را سرمازدگی می گویند. وقتی بدن به هر علتی حرارت از دست بدهد با کاهش جریان خون پوست، لرز ایجاد می شود. در این حالت لرز یک مکانیسم دفاعی است و با افزایش سوخت و ساز تلاش می کند تعادل برقرار کند و دمای بدن را حدود 37 درجه سانتی گراد نگه دارد. اما اگر این تعادل به هم بخورد مثلاً بدن در معرض سرمای بیش از حد قرار گیرد و یا انرژی کافی برای سوخت و ساز نداشته باشد، دیگر نمی تواند دمای لازم را حفظ کند و دمای بدن اندک اندک افت می کند؛ هم زمان با این کاهش دما، عملکرد دستگاه های مختلف بدن مانند مغز، گردش خون کلیه ها و ماهیچه ها دچار اختلال می شوند و کم کم با پیشرفت افت دما این دستگاه ها که برای فعالیت نیاز به دمای 37 درجه دارند از کار می افتند.

 برای پیشگیری از سرمازدگی کودکان چه باید کرد؟

در فصل زمستان از تمام کودکان به ویژه آن هایی که به ورزش های زمستانی می پردازند، باید به دقت مراقبت نمود، لباس های چند لایه به کودک پوشاند تا حرارت بدن او خارج نشود. تمام ورزش های زمستانی باید به صورت گروهی انجام شود و هیچ کس نباید به تنهایی به این قبیل ورزش ها بپردازد. تا اگر آسیبی اتفاق افتاد همیشه کسی برای کمک حضور داشته باشد.

بیشترین اندام هایی که در معرض خطر سرمازدگی قرار دارند، دست و پا و بخش هایی مثل گوش ها، بینی و انگشتان است که در معرض هوای آزاد قرار می گیرند. بنابراین محافظت از این قسمت ها با کمک کلاه، دستکش، شال گردن و چکمه های ضد آب می تواند کمک کننده باشد. لباس و چکمه نباید خیلی سخت و تنگ باشد که باعث اختلال در گردش خون شود و باید پس از خیس شدن تعویض شوند.

 در صورتی که کودک دچار سرمازدگی شد چه باید کرد؟ 

علایم اولیه سرمازدگی تا زمان پیشرفت آسیب، آشکار نمی شود. یکی از اولین علایم سرمازدگی احتمالی، احساس سوزن سوزن شدن در ناحیه ای است که دچار سرمازدگی می شود و باید به کودکان تأکید کرد تا در صورت شروع این احساس در هر کجای بدن خیلی سریع به منزل باز گردند. در صورتی که آسیب پیشرفت کند ناحیه سرمازده رنگ پریده و حتی حالت یخ زده و منجمد پیدا می کند. سرمازدگی ممکن است سطحی باشد که در این صورت فقط به پوست آسیب می رسد اما در صورتی که سرمازدگی عمیق باشد به اعصاب، عروق خونی و حتی استخوان ها نیز آسیب می رساند.

درمان سرمازدگی گرم کردن عضو آسیب دیده است که باید به ترتیب خاصی صورت گیرد. اگر به سرمازدگی شدید مشکوک هستید، فوراً کودک را از محیط سرما دور کنید تا آسیب بیشتری نبیند. سپس عضو سرمازده را در داخل آب گرمی که درجه حرارت آن بیش از 42 درجه سانتی گراد نیست فرو ببرید. درجه حرارت آب با دماسنج سنجیده شود و بر اساس حدس و گمان عمل نشود.

استفاده از آبی بسیار داغ باعث سوختگی می شود زیرا ناحیه سرمازده فاقد احساس درد است. اگر حمام آب گرم در دسترس نیست باید با قسمت های دیگر بدن، که گرم هستند عضو سرمازده را گرم کرد. عضو سرمازده را می توان در حوله یا ملحفه ای گرم پیچید ولی از پیچیدن سخت عضو باید پرهیز شود، زیرا با این کار تخریب و آسیب بافتی بیشتر می شود. اگر ناحیه سرمازده پس از گرم شدن دوباره یخ بزند آسیب بافتی افزایش می یابد.

بیشتر موارد سرمازدگی خفیف در منزل قابل درمان است. چنانچه پس از گرم شدن، پوست به رنگ طبیعی برگشت و تاولی تشکیل نشد با پزشک خود مشورت کنید اما در صورت باقی ماندن درد یا بی حسی پس از گرم کردن، هر چه سریع تر به مرکز درمانی مراجعه کنید. اگر بعد از گرم کردن عضو، تاول ایجاد شود به خصوص اگر تاول پر از خون باشد، می توان به آسیب پوستی پی برد. در صورتی که پوست به شدت آسیب دیده باشد به آنتی بیوتیک، حمام های خاص و گاهی پیوند پوست نیاز است. آسیب های استخوانی ممکن است موجب از دست دادن یک عضو شود. 

نکات کلیدی پیشگیری از آسیب های ورزشی

1. کودکان را برای ورزش و بازی آماده کنید: وقتی کودکان برای ورزش و سرگرمی آماده می شوند، اطمینان حاصل کنید که بسته به نوع ورزش از وسایل محافظت کننده مناسبی مانند کلاه ایمنی، مچ بند و پدهای پوششی زانو و آرنج استفاده می کنند.

2. جنس مناسب استفاده کنید: اطمینان حاصل کنید وسایل حفاظتی ورزش و بازی کودکان از نظر اندازه مناسب هستند، گم نشده اند، فرسوده و کهنه هم نشده اند.

3. مطمئن باشید تمرینات ورزشی را درست انجام می دهند: مهارت های ورزشی را یاد بگیرند و تمرین کنند. برای مثال این مهم است که بدانند چگونه از آسیب های بازی فوتبال در امان باشند. کودکانی که با فرم مناسبی ورزش می کنند از آسیب های ناشی از آن بیشتر در امان می مانند. هم چنین برای پیشگیری از آسیب های ناشی از ورزش ها در کودکان مطمئن باشید که آمادگی جسمانی لازم را دارند و فعالیت های ورزشی را به طور صحیح و آهسته انجام می دهند.

4. به درجه حرارت هوا توجه داشته باشید: وقت مناسبی را برای ورزش و بازی کودکان در نظر بگیرید تا از حرارت و رطوبت زیاد در امان باشند و از آسیب ها یا بیماری های مرتبط با گرما پیشگیری شود. والدین و مراقبان باید مطمئن باشند که کودکان در وقت بازی و ورزش آب کافی دریافت می کنند و لباس مناسب پوشیده اند.

5. یک مدل مناسب برای کودکان باشید: پیام های ایمنی مثبت بدهید، یک مدل رفتاری ایمن برای کودکان باشید، در مواقع ضروری، کلاه ایمنی بپوشید و قوانین را رعایت کنید.

مسمومیت

هنگامی که کودکان مهارت های جدید کسب می کنند در معرض خطرات جدید قرار می گیرند. کودکان کنجكاو هستند و هر چیزی را حتی اگر مزه خوبی نداشته باشد به دهان گذاشته و می خورند. گاهی خوردن هر چیزی برای کودکان مفید نیست و موجب مشکلات و عوارضی مانند مسمومیت می شود.

شدت مسمومیت به میزان و ماهیت ماده سمی، عوامل خطر و راه های پیشگیری از مسمومیت و کاهش عواقب آن، بستگی دارد. سم ها ممكن است بلعیده شده، استنشاق، تزریق یا جذب شوند. خوردن غیر عمدی مواد سمی در گروه کودکان شایع است و نشانه کنجكاوی کودک خردسال و بی دقتی بزرگسالان در قرار دادن داروها و مواد شیمیایی خانگی در دسترس کودکان است. شناخت نحوه مسمومیت برای پیشگیری از مسمومیت غیر عمدی کودکان و کاهش خطر آن مفید است. اغلب مسمومیت ها با تغییر محیط، آموزش و نظارت بر کودکان قابل پیشگیری هستند. 

 تعریف مسمومیت 

اختلالات و آسیب هایی است که توسط مواد سمی در دستگاه های مختلف بدن به وجود می آید. باید بدانیم علاوه بر موادی که ذاتاً برای بدن زیان آور هستند، عناصر مفید برای بدن نیز در صورت مصرف بیش از حد و نادرست تبدیل به مواد مسموم کننده و زیان آور می شوند.

 محل های شایع مسمومیت 

مسمومیت ها در کودکان کم سن و سال در منزل، معمولاً در حالی که والدین و مراقبان در منزل مشغول به کاری بودند اتفاق می افتد. اگر مواد مسمومیت زا در محل مناسب نباشند و در معرض دید و در دسترس کودکان باشند، مسمومیت در هر جایی از منزل یا مرکز مراقبت از کودک ممكن است اتفاق بیفتد. عمده ترین مسمومیت ها در آشپزخانه، حمام و یا اتاق خواب واقع می شود.

 چه موادی در کودکان ایجاد مسمومیت می کنند؟ 

• داروها: داروهایی که از سوی پزشک تجویز می شوند و هم چنین داروهایی که بدون نسخه تهیه می شوند مانند آسپرین، استامینوفن، داروهای سرماخوردگی، ضد سرفه ها، ویتامین ها و قرص های آهن و... می توانند در کودکان عارضه ایجاد کنند. 

مصرف بیش از اندازه ویتامین ها، آهن و استامینوفن توسط کودک، بسیار خطرناک است. ویتامین ها به خصوص ویتامین های A و D چون محلول در چربی هستند اگر بیش از حد و به مدت طولانی مصرف شوند، پس از اشباع در بافت ایجاد مسمومیت می کنند. 

مسمومیت با ویتامین A علایمی از قبیل سردرد، خشکی و پوسته پوسته شدن پوست، دردهای عضلانی و استخوانی ایجاد می کند. عوارض مسمومیت با ویتامین D مربوط به جذب کلسیم است. ضعف، خستگی، سردرد، تهوع، استفراغ و دردهای شدید شكمی از علایم احتمالی این عارضه اند. 

مسمومیت با آهن یكی از خطرناک ترین مسمومیت های گروه ویتامین ها و مواد معدنی ضروری در کودکان است. علایم اولیه مسمومیت با آهن شامل تهوع و استفراغ، اسهال و درد شكم است، کودکان کوچک تر ممكن است در عرض چند ساعت دچار نارسایی کبد شده و مشکلات بیشتری برایشان پیش آید.

بیشتر داروهای ضد سرفه حاوی ماده ای هستند که مصرف زیاد این ماده شخص را خواب آلود و گیج می کند. مصرف زیاد داروهای ضد احتقان از طریق انقباض عروق عوارضی مانند افزایش فشار خون، بی قراری، تشنج و تپش قلب ایجاد می کنند. مصرف زیاد آنتی هیستامین ها می تواند ناراحتی های خونی، تشنج، توهم، تاری دید و تپش قلب ایجاد کند.

مسكن ها مانند استامینوفن، آسپرین، ایبوپروفن، ضد دردهای مخدر می توانند در کودکان ایجاد مسمومیت کنند. اگر استامینوفن زیاد مصرف شود کبد آسیب می بیند و در موارد نادری به مرگ می انجامد. برای کودک یک ساله 10 تا 20 قرص استامینوفن کودکان و یا 5 قرص استامینوفن بزرگسالان سمی است.

برای مؤثر بودن درمان 8 ـ 10 ساعت اولیه باید به پزشک مراجعه کرد.

 مسمومیت شدید در صورت رسیدگی به موقع از بروز عوارضی چون تشنج، اغما و حتی مرگ جلوگیری می کند. ایبوپروفن یک داروی ضد درد پر قدرت است. کودک کمی پس از مصرف بیش از حد دچار تحریک معده می شود. علایم تنفسی، تشنج و اغما به دنبال مسمومیت های شدید با بروفن دیده شده است. ضد دردهای مخدر (نارکوتیک ها) برای بزرگسالان به خصوص بیماران مبتلا به دردهای مزمن و بعد از اعمال جراحی و تنها پس از تجویز پزشک باید استفاده شوند. مصرف این داروها بر روی تمام اعضای بدن تأثیر مخدر دارد. ضد دردهای مخدر در بدن کودکان، آهسته تر از بدن بزرگسالان تجزیه می شود، بنابراین سم آن نیز مدت طولانی تری بر بدن تأثیر می گذارد. کاهش سرعت تنفس، سرگیجه، خواب آلودگی مفرط و کوچک شدن مردمک های چشم شایع ترین علایم مسمومیت با این داروها است.

 

• محصولات شوینده و پاک کننده: این مواد مانند پاک کننده های اجاق گاز، دستشویی، براق کننده های مبل، صابون های رختشویی، مواد پاک کننده معمولی، زمین شوی، وسایل تمیز کننده ماشین و محصولات باغبانی، بسیاری از پاک کننده های خانگی، روغن های جلا دهنده مبلمان و مواد نفتی حاوی هیدروکربن هستند. از این دسته می توان به واکس های مبل، مواد پاک کننده روغنی نظیر روغن جلا، نفت چراغ، بنزین، گازوئیل و تینر اشاره کرد. مسمومیت با این دسته از مواد در کودکان نیز سبب آسیب مخاط دهان، مری و معده می شوند.

 

گیاهان سمی: در صورت تماس با کودکان و یا خورده شدن توسط آن ها، معمولاً علایم جلدی (پوستی)، تهوع، استفراغ و اسهال ایجاد می کنند. گیاهی مانند گزنه که در حیاط، باغ ها، کنار رود منزل، نهرها و زمین های بازی می روید و از نوع خوراکی است عموماً بعد از تماس علاوه بر اثرات موضعی در مواردی به طور عمومی سبب بروز علایم جلدی، تهوع، معمولاً استفراغ و اسهال می شود. تماس پوست با آن باعث فرو رفتن هزاران سوزن بسیار کوچک موجود روی برگ گیاه و تزریق ماده سمی آن به درون پوست شده که التهاب های پوستی ایجاد می کند. روغن این گیاه باعث تحریک پوست و ظهور دانه هایی روی آن و خارش شدید می شود. واکنش به این گیاه بسیار سریع و در زمان تماس بروز می کند. کودکانی که هنگام بازی روی زمین می غلتند ممكن است از چند ناحیه دچار واکنش پوستی شوند. ناراحتی های پوستی ناشی از این گیاه از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود. گیاهان زیادی مانند گزنه ایجاد التهاب های پوستی می کنند و این علایم را بروز می دهند.

• برخی مواد آرایشی، رنگ های نقاشی حاوی سرب و اسباب بازی هایی که با رنگ های غیر استاندارد رنگ آمیزی شده اند، کودکان را در معرض مسمومیت با سرب قرار می دهند. در منزل های قدیمی که رنگ های آن پوسته شده است، این پوسته ها جدا شده و به صورت غبار در می آید و باعث آلودگی کودکانی که در داخل منزل بازی می کنند، می شود. سال ها است که استفاده از این رنگ ها ممنوع شده است اما هنوز هم خطر باقی است. حتی اگر رنگ جدید زده شده سرب نداشته باشد، ممكن است پوسته لایه های رویی بعداً پوسته پوسته شوند ولایه های زیرین حاوی سرب ظاهر شود و باعث مسمومیت با سرب شود. 

 

 راه های ایجاد مسمومیت

1. مسمومیت گوارشی با خوردن یا نوشیدن ماده سمی ایجاد می شود. بیشترین مسمومیت های کودکان از راه خوردن مواد سمی ایجاد می شوند. 

2. مسمومیت پوستی زمانی اتفاق می افتد که مواد سمی مانند آفت کش ها و گیاهان آغشته به آن ها با پوست و یا چشم کودکان تماس پیدا کند. در این صورت ماده سمی از طریق پوست یا مخاط وارد جریان خون می شود.

3. مسمومیت استنشاقی زمانی ایجاد می شود که کودک مواد سمی مانند مونواکسید کربن، آفت کش ها، انواع خاصی از فلزات و یا گرد و غبار و مواد حاوی سرب را تنفس کند. در این موارد ترکیبات مذکور در ریه ها دچار تغییر شده و وارد جریان خون می شوند. 

4. مسـمومیت در اثر نیش حشرات و حیوانات می تواند سبب وقوع واکنش های آلرژیک شود. این مواد بسیار سمی بوده و گاهی منجر به مرگ می شوند.

5. مسمومیت در اثر تزریق بیش از اندازه هر ماده ای به کودک می تواند ایجاد شود. گاهی تزریقات سبب مواجهه با کودک با HIV (ایدز) هپاتیت B و سایر عفونت ها می شود.

عوامل خطرساز مسمومیت کدامند؟ 

• خطر مسمومیت کودک تحت تأثیر عوامل مرتبط با کودک، دارو و محیط است. این عوامل با هم مرتبط هستند و به محیط زندگی کودک بستگی دارند. 

• کودکان خردسال نسبت به بزرگترها و پسران بیشتر از دختران در معرض خطر مسمومیت و عوارض آن هستند. 

• ..بلعیدن و خوردن سوخت های هیدروکربنی مورد استفاده برای پخت و پز، گرمایش یا روشنایی علت معمول مسمومیت کودکان می باشد. روغن پارافین، خوردن غیرعمدی سوخت های آلی و حلال ها و استنشاق مواد فرار توسط کودکان بزرگ تر منجر به مرگ ناگهانی می شود.

• مسمومیت با مونواکسیدکربن در بین کودکان عمدتاً از وسایل نقلیه، اجاق ها، لوله های گاز و ژنراتورها ایجاد می شود. مونواکسیدکربن به دلیل این که دیده نمی شود و دارای بو و طعم خاصی نیست، خطرناک است. آتش های پخت و پز در صورت اشتعال ناکامل در منزل های با تهویه ناکافی می تواند منجر به تولید مونواکسیدکربن شود، که به جای مسمومیت حاد می تواند به بیماری تنفسی ناشی از مجاورت طولانی مدت با مونواکسیدکربن منجر شود و نشانه هایی مانند آنفلوانزا ایجاد کند. 

• ویژگی هایی از قبیل سایز، رنگ و بافت ماده شیمیایی ممكن است کودک را در گرفتن و خوردن این مواد منع کرده یا جذب کند. مایعات نسبت به جامدات، مایعات شفاف نسبت به مایعات رنگی غیر شفاف، اجزای جامد کوچک نسبت به بزرگ ترها، جذابیت بیشتری برای کودکان خردسال دارند و راحت تر خورده می شوند. به كار بردن رنگ های روشن در داروهای جامد ممكن است آن ها را برای کودکان جذاب سازد.

• وجود مواد سمی مانند پارافین، آفت کش ها، مواد شیمیایی خانگی، داروهای موضعی حاوی سرب و سموم گیاهی در ظرف های بدون قفل کودک در محیط منزل و در دسترس کودک از عوامل خطرساز خوردن آن ماده سمی است.

• تابستان پرخطرترین زمان برای خوردن داروها، پارافین و فسفات های آلی و نیز نیش حشرات و مارها می باشد. زهر حیواناتی از قبیل مارها، رتیل ها، عقرب ها و حشرات از دیگر عوامل خطرساز مسمومیت کودکان می باشد. در زمستان مسمومیت با مونواکسیدکربن و مسمومیت با داروهای سرماخوردگی یا ضد سرفه که اغلب بی ضرر تلقی می شوند شایع تر است.

 برای پیشگیری از مسمومیت چه باید کرد؟

مسمومیت ها قابل پیشگیری هستند. روش های پیشگیری از مسمومیت شامل تغییر محیط، آموزش به کودک و نظارت بر آنان است.

• مؤثرترین روش برای پیشگیری از تماس کودکان با سموم، زدودن خود سم است. 

• بسته بندی های قفل دار یكی از بهترین موفقیت ها در پیشگیری از مسمومیت های غیر عمدی کودکان است. ..

• نگهداری مواد سمی در جعبه های قفل دار برچسب واضح و مناسب، نگهداری در مكان هایی که در دسترس کودکان یا نزدیک مواد غذایی نباشد، دورریزی مواد سمی، بسته بندی با قفل کودک برای داروها، حشره کش ها، مرگ موش ها و مواد سمی خانگی می تواند از تماس کودکان با سموم پیشگیری کند.

• نگهداری سموم در منزل به یک محل مطمئن و ایمن، جایی که کودکان به آن دسترسی نداشته باشند، نیاز دارد. 

• هم چنین محل نگهداری محصولات خانگی خطرناک باید از محل نگهداری مواد غذایی مجزا باشد. داروها، کیف لوازم بهداشتی و آرایشی در جایی امن و دور از دسترس کودکان نگهداری شوند. غذاها در ظرف های درباز نگهداری نشوند. غذای باقیمانده در ظرف تمیز و در یخچال نگهداری شود. هنگامی که از غذای نگهداری شده در یخچال یا فریزر استفاده می شود باید به مقدار مصرف گرم شود و از برگرداندن باقی مانده غذا به یخچال و فریزر خودداری شود. هیچ غذایی بیشتر از تاریخ مصرفش نگهداری نشود.

• گیاهان چه سمی و چه غیرسمی از دسترس کودکان دور نگه داشته شوند.

• پیش از خرید منزل یا رنگ آمیزی منزل باید از وضعیت سرب رنگ های ساختمان مطلع شد. هنگام تعمیرات اساسی منازل قدیمی مقادیر زیادی سرب در منزل منتشر می شود. در صورت

تراشیدن رنگ ها، ترتیبی داده شود تا کودکان زیر 5 سال در منزل حضور نداشته باشند.

• تمام وسایل کودک مانند کالسکه، تخت، اسباب بازی ها و خمیر های بازی از نظر وجود رنگ های حاوی سرب بررسی شوند.

• برای پیشگیری از مسمومیت با مونواکسیدکربن اطمینان حاصل شود که مجاری تهویه منزل مسدود نیستند و لوازم شعله سوز به طور منظم توسط یک مهندس واجد شرایط سرویس می شوند. هشدار دهنده مونواکسیدکربن در هر کجا که لوازم خانگی شعله سوز یا آتش باز وجود دارد تعبیه شود. 

 رفتارهای ایمن استفاده از داروها

داروها باید به نحو مناسبی خارج از دسترس و دید کودکان خردسال نگهداری شوند. این مكان می تواند یک قفسه در طبقات بالا، یک قفسه با دستگیره مقاوم در برابر کودک، یک کابینت دارویی دارای قفل یا حتی یک چمدان قفل دار باشد. داروها روی میز آرایش، در کیف دستی و در یخچال نگهداری نشوند. این مواد باید تا حد امكان در ارتفاع و دور از دید کودکان نگهداری شوند.

همه داروها در ظرف اصلی خود نگهداری شوند، از این طریق روشن است که چه چیزی در آن ها است و باز کردن آن ها نیز برای کودکان خردسال دشوار خواهد بود. بر روی شیشه های آن ها نیز دستورات و اطلاعاتی درباره مسمومیت و مصرف نادرست داروها درج شده است. هر چند می توان بسیاری از قرص ها را از روی شكل ظاهری و علایم آن شناسایی کرد، اما شناسایی از طریق برچسب قوطی دارو سریع تر و ساده تر است. درپوش های مقاوم در برابر کودک، در کار او وقفه ایجاد می کنند ولی سد راه او نمی شوند.

قرص های رنگی درخشان و قرص هایی که در بسته هایی قرار دارند که داخل آن ها معلوم است برای کودکان وسوسه انگیز هستند و باید دور از دسترس کودکان نگهداری شوند. هرگز به کودکان گفته نشود که داروها و ویتامین ها شكلات هستند.

بهتر است دارو زمانی مصرف شود که کودک در اطراف والدین نیست، زیرا کودکان از بزرگترها تقلید می کنند.

با احتیاط در مورد نحوه مصرف داروها به کودکان آموزش داده شود. هرگز وانمود نشود که آن ها بی خطر هستند.

داروهای تاریخ گذشته نگهداری نشوند و اضافه داروهای مصرفی دور ریخته شوند.

 قفسه های دارو حداقل 2 بار در سال پاکسازی شوند و داروهای قدیمی دور ریخته شوند.

والدین باید هنگام حضور در منزل بستگان یا دوستان مراقب باشند، چون ممکن است آن ها از قواعد مشابهی پیروی نكنند.

 رفتارهای ایمن استفاده از محصولات و مواد شیمیایی خانگی

مواد شیمیایی خانگی و محصولات تمیزکننده مانند پاک کننده ها، سفیدکننده ها، رنگ برها، مواد و مایعات زمین شوی، لوله بازکن ها و مواد سمی قوی، در محلی خارج از دید و در کابینت ها یا قفسه های قفل دار، ترجیحاً در طبقات بالا و دور از دسترس کودکان نگهداری شوند. این مواد نباید زیر سینک یا کف توالت یا هر محل دیگری که توسط کودک قابل دسترسی آسان باشد نگهداری شوند.

 

 

این مواد باید در ظروف دارای درپوش مقاوم در برابر کودک نگهداری شوند و هرگز نباید از ظرف اصلی به ظرف دیگر مانند لیوان یا شیشه نوشابه و یا ظرف های غذایی دیگر منتقل شوند، این کار حتی برای بزرگسالان گمراه کننده است و ممكن است اشتباهاً بیاشامند. لذا باید این مواد بلافاصله پس از استفاده، به محل اولیه خود باز گردانده شوند و در جای امنی ذخیره شوند.

اگر مواد سفید کننده مانند وایتكس و پاک کننده های دستشویی مانند جوهرنمک با هم استفاده شوند و مخلوط شوند کلر تولید می شود که گازی خطرناک است و ایجاد مسمومیت می کند. 

ظروف خالی  به طور ایمن دور انداخته شوند.

سیگار، الكل، عطر، و دهان شویه ها نیز می تواند برای کودکان سمی باشند، پس رفتارهای ایمن در موارد این مواد نیز باید رعایت شوند.

مواد شیمیایی مثل رنگ، الكل سفید، نفت، ضد یخ خودرو، علف کش ها و آفت کش دور از دسترس و خارج از دید کودکان نگهداری شوند. به کمد، انبار یا گاراژی که آن ها نگهداری می شوند قفل زده شود.

 تهیه خمیربازی ایمن برای کودکان

یک فنجان آرد سفید، نصف فنجان نمک، دو قاشق کرم تارتار (از افزودنی ها است و در فروشگاه های لوازم قنادی قابل تهیه است) و یک قاشق روغن گیاهی در ماهی تابه مخلوط شوند. برای این که خمیر بازی بوی خوشی داشته باشد می توان دارچین را به دیگر اجزاء خشک اضافه کرد (اختیاری است). سپس آب اضافه شود و خوب مخلوط شود. ظرف روی حرارت متوسط گذاشته شود تا بپزد و دائماً مخلوط به مدت 5 ـ 3 تا دقیقه هم زده شود. خمیر سفت و قابل شکل دادن خواهد شد. ظرف از روی گاز برداشته شود و به مدت 5 دقیقه ورز داده شود. رنگ خوراکی (می توان از رنگ های طبیعی مانند پودر لبو استفاده کرد) هنگام ورز دادن اضافه شود. خمیر بازی را می توان به مدت طولانی در ظرف پلاستیکی دردار یا کیسه پلاستیکی نگهداری کرد.

 رفتارهای ایمن نگهداری از گل در منزل

گیاهان چه سمی و چه غیرسمی باید از دسترس کودکان دور نگه داشته شوند، چون ممكن است ناگهان کودک میوه و یا برگ آن ها را خورده و دچار مشكلات تنفسی شود.

پیش از خرید گیاهان تزیینی برای نگهداری در منزل، با متخصصین گیاه شناسی مشورت شود و از احتمال سمی بودن آن ها برای کودکان اطلاع حاصل شود.

نام هر گیاهی بر روی برچسبی نوشته شود و روی گلدان همان گیاه چسبانده شود. خوردن بعضی گیاهان زینتی منجر به مسمومیت شدید و خطرناک می شود.

کود و خاک گلدان منبع آلودگی انگلی و میكروبی است. خاک گلدان با درپوش مناسب مثل ورق پلاستیكی، یونولیت و مانند آن ها پوشانده شود.

بوته های گیاهی نزدیک منزل یا زمین بازی شناسایی شوند.

تمام قارچ های داخل حیاط منزل و نواحی در دسترس کودکان از بین برده شوند و از رویش قارچ های وحشی در حیاط منزل یا زمین بازی کودکان جلوگیری شود.

به کودکان آموزش داده شود که هیچ گاه قارچ، میوه یا برگ های گیاهان وحشی را نخورند.

 در صورتی که کودکی مسموم شد چه باید کرد؟

کنترل مسمومیت نیازمند مشاوره فوری، کمک های اولیه و درمان مستقیم است. اغلب باید از یک مرکز تخصصی کمک خواست. تشخیص اولیه ی صحیح و کنترل مسمومیت خطرات و عوارض را کاهش می دهد. قبل از هر چیز ارزیابی سریع کودک مسموم ضروری است. باز نگه داشتن مجاری تنفسی، تنفس منظم و گردش خون کودک مهم است. اغلب نوع دارو مشخص است اما گاهی تخمین دوز مصرفی آسان نیست.

واکنش طبیعی والدین و مراقبین کودک، هنگامی که متوجه می شوند کودکشان یک ماده سمی خورده است این است که می خواهند کودک استفراغ کند تا ماده خارج شود، اما این کار ممكن است همیشه عاقلانه نباشد. موادی نظیر اسیدهای قوی مانند مواد شوینده اگر بالا آورده شوند به همان اندازه خوردن و پایین رفتن خطرناک است. بنزین و نفت اگر بالا آورده شوند یک پنومونی (عفونت ریه) شیمیایی ایجاد می کنند.

• شماره تلفن پزشک خانواده نزدیک محل تلفن قرار داده شود و سریع با او تماس حاصل شود. مواد سمی از کنار کودک دور شود و اگر هنوز مقداری سم در دهان کودک وجود دارد از او خواسته شود آب دهانش را بیرون بریزد یا با کمک انگشت مواد سمی از دهان کودک خارج شود.

• کودک مسموم باید از نظر نشانه هایی نظیر سوختگی لب ها، قرمزی اطراف دهان و هم چنین از نظر اثرات جانبی مسمومیت نظیر خواب آلودگی، استفراغ، گرفتگی عضلات معده (درد ناحیه شكم) و تغییرات رفتاری بررسی شود.

• اگر کودک خواب آلود یا بی هوش است، مشكلات تنفسی یا حرکات تشنجی دارد با اورژانس 115 تماس گرفته شود. قبل از رسیدن کمک های پزشکی، کودک به پهلو قرار داده شود و سرش پایین تر از سایر قسمت های بدن قرار گیرد.

• سموم، ظروف حاوی دارو، گیاهان، شیشه شربت یا قرص های مصرف شده به اورژانس بیمارستان برده شود. اگر کودک استفراغ کرده و نمی دانند چه چیزی خورده است مواد استفراغ شده به بیمارستان برده شود. قرص های باقی مانده در قوطی قرص ها شمرده شوند تا تعدادی که احتمالاً کودک مصرف کرده معلوم شود و میزان سم مصرف شده و خطر آن در کودک تعیین شود. معمولاً کودکان در چنین مواردی بیش از یک نوع دارو مصرف کرده اند، پس ضروری است فهرستی از تمام داروهای موجود در منزل تهیه شود. در بیمارستان ضد سم های مختلف برای سموم متفاوت وجود دارد تا آن ها را خنثی و یا از عوارض آن ها جلوگیری شود.

• مایعات پاک کننده حاوی مواد سوزاننده هستند، در صورت تماس پوست یا چشم کودک، باید لباس های آلوده به این مواد بیرون آورده شود و کل آن ناحیه با مقدار زیادی آب شستشو داده شود. در صورت ایجاد آسیب پوستی و تاول و خونریزی به پزشک مراجعه شود. اگر این مواد به داخل چشم کودک پاشیده شود، ممكن است در قرنیه آسیب شدیدی ایجاد کند، چنین مواردی از اورژانس های چشم پزشكی است و تا رسیدن پزشک بدون تأخیر با هر نوع آبی که در دسترس است چشم کودک شستشو داده شود. در صورت بلع مواد سوزاننده، بیمار را مجبور به استفراغ نكنید و تحت هیچ شرایطی به کودک مواد تهوع آور داده نشود، چون مواد سوزاننده در هنگام بلع باعث سوختگی مری می شوند و با استفراغ دوباره این امر تكرار می شود. فوراً به پزشک کودک تلفن زده شود و از روی بطری حاوی ماده بلع شده اطلاعات درست را ارائه دهید تا از قدرت سوزانندگی و خطرهای ماده بلع شده اطلاع پیدا کنند. در صورتی که مرکز اورژانس کمكی نكرد بدون فوت وقت به نزدیک ترین بیمارستان مراجعه شود. پیش از اجازه پزشک به کودک اجازه خوردن و آشامیدن چیزی داده نشود.

• علایم و شكایات آسیب وارده از هیدروکربن ها (پاک کننده های خانگی، واکس مبل، روغن جلا، نفت، بنزین، گازوئیل و تینر) شامل سرفه، خس خس سینه، درد سینه و تنفس سخت است. گاهی سرگیجه، تشنج و اغما نیز مشاهده می شود. علایم مسمومیت چند ساعت پس از مصرف این مواد بروز می کند. پس حتی در صورت نبود علایم نیز باید کودک توسط پزشک معاینه شود. در صورتی که 8 تا 6 ساعت بعد علامتی در کودک بروز نكند احتمال بروز مسمومیت بسیار کم می شود. در این موارد با نظر پزشک عكس ریه گرفته می شود.

 

• در صورت مسمومیت با داروها باید ابتدا در عرض یک تا دو دقیقه یک بررسی ساده انجام گیرد تا مشخص شود، آیا واقعا کودک دارو مصرف کرده است یا نه، در صورت امكان نمونه ای از داروی خورده شده یا ظرف آن باید نزد پزشک آورده شود.

 

• برای درمان التهاب های پوستی ناشی از تماس با گیاهانی مانند گزنه محل تماس، زیر آب سرد گرفته شود و شستشو داده شود تا سوزن های گیاه از روی پوست پاک شود. سپس روی محل تماس کمپرس سرد گذاشته شود. برای کاهش میزان واکنش پوستی می توان از داروهای ضد خارش استفاده کرد. گاهی اوقات محل واکنش پوستی عفونی و دردناک می شود که در این صورت باید به پزشک مراجعه کرد.

• اگر کودک قارچ وحشی خورد، باید همراه با نمونه ای از قارچ خورده شده به مرکز اورژانس برده شود. شروع علایم مسمومیت با قارچ حدود 6 ساعت طول می کشد ولی بعضی از علایم در عرض یكی دو ساعت اول بروز می کند. در صورت بروز هر گونه علامتی باید به پزشک مراجعه کرد. علایم مسمومیت به نوع قارچ بستگی دارد، اما شایع ترین علایم تهوع و استفراغ، اسهال و درد شكم است. علایم خطرناک شامل توهم، تشنج، اغما و حتی مرگ است. معمولاً کارکنان اورژانس مسمومیت ها، قادر به تشخیص نوع قارچ هستند و بر اساس آن درمان صحیح را انجام می دهند.

نكات کلیدی پیشگیری از مسمومیت

1. از بسته بندی های قفل دار استفاده کنید: دارو ها و مواد سمی مانند محلول های شوینده را در بسته بندی های اصلی خود و در جایی که کودکان آن ها را نبینند و به آن ها دسترسی نداشته باشند نگهداری کنید.

2. شـماره تلفن های ضروری را بدانید: شماره تلفن پزشک خانواده خود را در دفترچه تلفن و در جایی در دسترس داشته باشید. اگر فكر می کنید کودک مسموم شده اما بیدار و هوشیار است با پزشک تماس بگیرید. اگر کودک شما تنفس ندارد یا هوشیار نیست می توانید هر هفت روز هفته و هر 24 ساعت با اورژانس 115 تماس بگیرید.

3. برچسب روی بسته بندی ها را بخوانید: وقتی به کودکان دارو می دهید برچسب دارو و همه هشدارهای روی بسته دارو را بخوانید. 

4. چیزی را که نیاز ندارید نگهداری نكنید: داروهای غیرقابل استفاده، داروهایی که نیاز ندارید، یا داروهای تاریخ گذشته را ایمن و صحیح از بین ببرید.

سقوط

میزان رشد و نمو جسمی کودکان با توانایی های شناختی آن ها در تشخیص خطر منطبق نمی باشد، بنابراین گاهی اوقات مراقبین کودک باید بدانند چه آسیب هایی در سنین مختلف برای کودک رخ می دهد. کودکان باید به طور مداوم زیر نظر باشند تا خطر آسیب در آن ها کاهش یابد..

..سقوط اتفاقی است که در نتیجه آن فرد روی زمین، کف یا سطوح پایین دیگری می افتد. منظور از سقوط کودک، سقوط ناگهانی اوست در جهت نیروی جاذبه که با لغزیدن و سر خوردن و از دست دادن تعادل همراه است.

محل های شایع سقوط کودکان

محل های شایع سقوط کودکان به طور عمده شامل سقوط از پنجره، بالکن و پشت بام هستند. هم چنین سقوط از تجهیزات بازی، پله ها و درختان نیز شایع است. سقوط درون حفره ها، چشمه ها، دودکش ها و سایر حفره های درون زمین هم مشاهده می شود.

عوامل خطرساز سقوط کودکان 

• عوامل خطر آسیب های غیر عمدی ناشی از سقوط کودکان عبارتند از: ارتفاع سقوط، نوع سطح، مکانیسم سقوط (سقوط از پله ها و یا سقوط در هنگام استفاده از روروک)، زمان و محل وقوع حادثه و... .

• .محصولات کودکان از جمله تخت خواب، روروک، کالسکه، صندلی کودک، میز تعویض پوشک، تخت های تاشو، صندلی های چرخدار، دستگاه های ورزشی کودکان، پرش روی تشک فلزی و سقوط از تجهیزات بازی از قبیل اسکیت، تاب و دوچرخه می توانند باعث آسیب های ناشی از سقوط به ویژه شکستگی های اندام های حرکتی و آسیب های ناحیه سر و گردن شوند. .

• کودکانی که از روروک استفاده می کنند خودشان را به چیزها و جاهای خطرناک می رسانند، مانند اتاق های دیگر، طبقات پایین، بخاری، شومینه، سیم کتری برقی، دستگیره قابلمه، چاقو و چیزهای خطرناک دیگر... و چون شیرخوار 6 تا 15 ماهه از خطرات آگاهی ندارد به وسیله روروک در معرض خطر قرار می گیرد.

• درصد بیشتری از افتادن ها در ارتباط با پله ها است و تقریباً در تمامی حالات افتادن از پله ها، صدمات تقریباًشدید بوده است. صدمات ناشی از افتادن از پله ها در حالتی که کودک در داخل روروک قرار دارد نسبت به حالتی که در روروک نیست بسیار جدی تر است. به دو دلیل، اول این که سرعت اولیه بیشتر است و دوم این که انرژی جنبشی به خاطر وزن روروک و کودک روی هم بیشتر است و صدمات جدی به جا می گذارد. هم چنین هیچ مدرک علمی وجود ندارد که نشان دهد روروک به تکامل کودک کمک می کند. مطالعات نشان داده است روروک باعث دیر راه رفتن شیرخوار می شود. شیرخواری که از روروک استفاده نمی کند گرچه ممکن است حرکاتش برای راه رفتن در ابتدا ناصحیح باشد ولی چون حرکاتش را می بیند سعی در اصلاح آن می کند، اما در روروک گر چه حرکات صحیح و به سمت جلو است ولی چون از دید کودک پنهان است در میدان بینایی او ثبت نمی شود. بنابراین نمی تواند راه رفتنش را تقویت کند. تحقیقات پزشکی ثابت کرده است که نگه داشتن وزن بیشتر، زودتر از موعد روی مفاصل باسن ممکن است به آن صدمه بزند.

برای پیشگیری از سقوط کودکان چه باید کرد؟

• نصب محافظ پنجره اقدام مؤثری برای ارتقای ایمنی کودکان در همه سنین است ولی باید مطمئن بود که در آتش سوزی ها به راحتی باز می شود. صندلی یا چیزهایی که کودک می تواند از آن ها بالا رود نزدیک پنجره نباشند. پله ها مجهز به نرده باشند. فاصله میله های عمودی بیش از 5/6 سانتی متر نباشد. زیرا کودک خردسال می تواند از میان فاصله های بازتر عبور کرده و بیفتد یا این که سرش در لای میله ها گیر کند.

• لبه پله ها تیز و زاویه دار نباشد. راه پله ها کاملاً تمیز باشد و در مسیر آن وسایل دست و پا گیر گذاشته نشود و از روشنایی کافی برخوردار باشد. حداقل ارتفاع مناسب برای پله 18 سانتی متر و حداقل عرض آن نیز 30 سانتی متر باشد. در صورتی که از فرش یا موکت روی پله ها استفاده می شود، جهت جلوگیری از لغزندگی با بست های مخصوص محکم شوند. کودکان باید بدانند بازی کردن روی پله ها به ویژه به صورت دسته جمعی بسیار خطرناک است.

• در منازلی که از تنور استفاده می کنند، تنور حتماً درپوش مناسب داشته باشد و در مواقع غیر ضروری بسته باشد تا مانع سقوط کودکان شود.

• هر چند وقت یک بار استحکام در و دیوارهای چاه های آب و فاضلاب کنترل شود.

• در مقابل در ورودی حمام، موکتی پهن شود تا کودک به دلیل خیس بودن پایش، روی زمین سر نخورد.

• گهواره کودک به اندازه ی کافی گود باشد. حداقل ارتفاع گهواره از روی تشک تا بالای آن 50 سانتی متر باشد تا کودک نتواند از آن بیرون برود.

• زمانی که کودک شروع به بالا رفتن از گهواره کرد به تخت کودک منتقل شود.

• دو طرف تخت خواب ها حفاظ داشته باشند. فاصله بین نرده های جلو و طرفین تخت از 6 سانتی متر کمتر باشد. اگر فاصله بیشتر باشد، احتمال دارد سر کودک در بین نرده ها گیر کند. چهار گوشه تخت بررسی شود، اغلب ستون های تخت از سطح نرده بالاتر است. اگر این ستون ها خیلی بلند باشد، خطر گیرکردن گردنبند، لباس های یقه دار یا بند لباس کودک و در نتیجه آسیب رسیدن به او وجود دارد. بنابراین سر ستون تخت بیش از 2 سانتی متر بلند تر از نرده ها نباشد. اگر در تختی این سر ستون ها بلندتر بود باید آن ها را کوتاه کرد. فاصله بین قاب تخت با تشک نباید بیش از 2 قطر بند انگشت باشد. در غیر این صورت امکان دارد دست یا پای کودک بین تشک و تخت گیر کند. از قاب تخت و حتی در خارج آن چیزی آویزان نشود. البته آویختن چیزهایی در دو ماه اول بعد از تولد اشکالی ندارد ولی پس از آن می تواند خطرناک باشند چون ممکن است کودک با کمک آن ها از دیوار تخت بالا برود. وقتی کودک در تخت گذاشته می شود نرده ها در بالاترین محل خود ثابت شوند، چفت و قفل تخت باید کاملاً محکم و ایمن باشد. وقتی قد کودک از 90 سانتی متر بلندتر شد، دیگر نباید در تخت کودک گذاشته شود چون قد او تقریباً در حد ارتفاع نرده های تخت است. وقتی کودک شروع به بالا رفتن از تخت کرد باید از این نوع تخت خارج شود.

• تخت خواب های تاشو برای کودکان کمتر از 6 سال توصیه نمی شود.

• کودکان اجازه بازی روی تخت خواب و رخت خواب های روی هم چیده شده را نداشته باشند.

• مبلمان کودک یکی از منابع خطرساز برای کودکان است زیرا اصول ایمنی در بسیاری از آن ها رعایت نشده است.

• اسباب بازی های کودکان در سطوح بالا قرار داده نشوند. 

• استفاده از کلاه ایمنی به هنگام دوچرخه سواری، اسکیت و اسب سواری توصیه می شود.

• آموزش والد به کودک درباره ی خطر سقوط اقدامی مؤثر در کاهش آسیب است.

 

برای پیشگیری از سقوط در مراکز مراقبت از کودک چه باید کرد؟ 

افتادن و سقوط یکی از اتفاقات شایع در مراکز مراقبتی می باشد. اگرچه بسیاری از این آسیب ها کوچک و سطحی و در حد بریدگی و خراشیدگی است، اما خیلی از این آسیب ها می توانند به خونریزی های وسیع، شکستگی استخوان و آسیب سر و چشم ها منجر شوند. شایع ترین انواع سقوط کودکان که به بستری شدن در بیمارستان منجر می شوند، افتادن از یک سطح بلندتر مانند افتادن از وسایل بازی، تخت خواب، میز، صندلی و پله ها است. اغلب آسیب های کشنده و شدید ناشی از سقوط از مکانی مرتفع مانند پشت بام یا پنجره است.

• مبلمان، محیط داخل و وسایل زمین بازی با آسیب های ناشی از افتادن و سقوط ارتباط دارند. کودکان در هر سنی در معرض افتادن و سقوط هستند و ممکن است به خودشان آسیب برسانند. نمی توان مانع حرکت و بازی کودکان شد اما می توان با نظارت دقیق و کنترل بیشتر محیط بازی کودک و آموزش رفتارهای مناسب خطر بروز آسیب ها را کاهش داد. یک نوزاد ممکن است تکان بخورد یا حرکت کند و از جایی بیفتد، جابجا شدن نوزادان روی میز تعویض پوشک می تواند یکی از دلایل افتادن آن ها باشد به ویژه وقتی که بی توجه رها شده باشند. کودک شیرخوار می تواند بغلتد، سینه خیز برود و بیفتد. کودک نوپا ممکن است برای برداشتن اجسام دور از دسترس از جایی بالا برود و به زمین بیفتد. وسایل کمکی راه رفتن نوپایان مانند روروک، دلیل بروز بسیاری از آسیب های ناشی از افتادن و سقوط کودکان است. روروک در هیچ سن و سالی برای کودک توصیه نمی شود و استفاده از آن در مهد کودک ها ممنوع است. 

• ایمنی وسایل و محیط بازی از وسایلی برای بازی کودکان استفاده شود که سالم و کامل بوده و با نیازهای رشد و تکامل کودکان متناسب باشند.

1. هنگام بازی از لباس راحت استفاده کنند.

2. محیط مراقبت و بازی کودکان مطابق نیازهای حرکتی و تکامل آن ها باشد.

3. پس از اتمام بازی، اسباب بازی ها جمع شوند، لوازم اضافی از کف اتاق برداشته شوند و به سرعت همه جا مرتب شود.

4. سطح زمین بازی، اطراف وسایل بازی و جایی که کودکان ممکن است بیفتند نرم و صاف باشد و از موادی مانند شن، خاک اره، لاستیک، تشک های ضربه گیر یا قطعات چوبی به هم پیوسته پوشانده شود. سطوح سفت و ناهموار برای بازی کودکان مناسب نیست. سطح زیر اسباب بازی هایی مانند الاکلنگ، تاب و سرسره باید از مواد ضربه گیر باشد.

5. سطح زمین بازی، از نظر ترک ها، لبه های تیز، اشیاء اضافی و چگونگی اتصال وسایل بازی به زمین و نقاط ضعف دیگر بررسی شود.

6. برای صندلی تاب از مواد نرم و قابل انعطاف به جای چوب و فلز استفاده شود.

7. وضع زنجیرها، نوارها و سایر ساخت های حفاظی تاب بررسی شود. فاصله بین زمین و تاب مناسب باشد.

8. وضعیت پله ها و نردبان سرسره بررسی شود. سرسره ها در چند ارتفاع ساخته شوند تا برای هر سنی مناسب باشند.

9. بچه های بد رفتار از بازی خارج شوند و به آن ها توضیح داده شود که رفتارشان می تواند به دیگران آسیب برساند. به آن ها آموزش داده شود که چگونه بازی های ایمن انجام دهند و به اجرای قوانین بازی تشویق شوند. 

10. پایین و بالا و کناره های پله ها نرده باشد و وسایل اضافه روی پله ها نباشد.

11. پنجره ها محکم بسته شوند و قفل باشند و پنجره های باز محافظ داشته باشند. تخت، صندل و سایر اثاث کودک دور از پنجره قرار گیرند.

12. روی کف اتاق و راه پله واکس مالیده نشود.

13. فرش و گلیم و قالیچه های لغزنده جمع شوند و یا بی حرکت باشند. تمام موکت ها به زمین چسبیده باشند.

14. مبل های بادوام و مناسبی استفاده شوند که به آسانی واژگون نشوند.

 

رفتارهای ایمن هنگام تاب بازی 

1. هنگام بالا رفتن با هر دو دست نرده های آن را بگیرند و از پشت مراقب او باشید.

2. هنگام سر خوردن مطمئن شوید کسی جلوی سرسره نیست.

3. همیشه با پا و نه با سر از سرسره بالا بروند.

4. از سطح شیب دار سرسره بالا نروند.

5. اول پاهایشان را خارج کنند و سپس بلند شوند.

6. پس از سرخوردن، سریع از کنار سرسره کنار بروند.

در صورتی که کودکی سقوط کرد چه باید کرد؟

افتادن و زمین خوردن کودکان در بیشتر موارد خیلی جدی نیست ولی ممکن است کودکان در اثر سقوط دچار آسیب هایی از قبیل خراشیدگی، بریدگی، کوفتگی، شکستگی اندام ها، آسیب های سر، آسیب های طناب نخاعی و آسیب های قفسه سینه و... شوند. آسیب ها و صدمات وارد شده به سر در دوران کودکی خیلی معمول است، خوشبختانه اکثر این صدمات جزئی و کوچک هستند ولی بعضی موارد سقوط از بلندی می تواند موجب صدمات خیلی شدید شود.

• اقدامات درمانی به هنگام صدمات سر

 وقتی کودکی می افتد ممکن است به سرش ضربه وارد شود. از آنجا که بیشتر ضربه های سر خفیف است، باید از نشانه ها و ناراحتی های آسیب های جدی آگاهی کافی داشت تا در صورت وقوع چنین حالاتی اقدامات درمانی با سرعت انجام پذیرد. 

کودک اغلب پس از ضربه به سر حدود 10 دقیقه گریه می کند. بعد از مدت کوتاهی ممکن است یک برآمدگی روی سر و اغلب روی پیشانی اش به وجود آید. روز بعد یا 2 روز بعد جای ضربه تیره تر شده و معمولاً بعد از یک هفته کم کم بی رنگ و ناپدید می گردد. تعدادی از کودکان بعد از صدمه سر جزئی کمی می خوابند و ممکن است حتی یک یا دو بار استفراغ کنند. این یک عکس العمل مشترک است و همیشه دلیل داشتن یک مشکل جدی نیست. 

اگر پوست صدمه دیده است، به آرامی محل خراش یا ساییدگی با آب گرم و صابون شستشو شود. اگر بدن کودک پارگی همراه با خونریزی دارد، محل خونریزی با استفاده از یک دستمال یا گاز پانسمان به طور محکم تحت فشار قرار گیرد تا زمانی که خونریزی متوقف شود. اگر پارگی همراه با فاصله بین لبه های زخم وجود داشته باشد نیازمند مداخله پزشک است.

در صورتی که پس از سقوط یک برجستگی یا تورم روی سر کودک ایجاد شود، نشانه خون مردگی است و برای مراقبت از آن روی قسمت جراحت دیده یک بسته یخ که در پارچه یا حوله ای پیچیده شده است نگه داشته شود. این عمل سبب کاهش درد و نیز پیشگیری از بیشتر شدن هماتوم زیر جلدی خواهد شد.

در صورتی که کودک برای تسکین درد، نیازمند دارو باشد، یک دوز استامینوفن به او داده شود.

 لازم است کودک تحت نظر باشد ولی اگر خواب است نیازی به بیدار نگه داشتن او نیست ولی هر 4 ساعت رفتار کودک به صورت زیر ارزیابی شود.

1. اگر راه رفتن را یاد گرفته است آیا می تواند به طور طبیعی حرف بزند؟

2. اگر حرف زدن بلد است آیا می تواند به طور طبیعی حرف بزند.

3. تعدادی سؤال از کودک پرسیده شود و جواب های او ارزیابی شود.

4. آیا مردمک های چشم کودک (نقطه تیره رنگ چشم ها) سایز طبیعی دارند؟

5. با تاباندن نور چراغ قوه به داخل چشم ها مردمک ها به طور هم اندازه منقبض می شود. 

6. اگر در مورد سؤالات پرسیده شده نگرانی وجود دارد با پزشک تماس گرفته شود. 

7. معمولاً از طریق پیگیری های روزانه کودک دوباره بهبودی اش را به دست خواهد آورد.

زمانی که نیاز به حضور پزشک است 

1. اگر پارگی همراه با ایجاد فاصله بین لبه های زخم باشد.

2. هر کودک زیر 2 سال پس از سقوط در صورتی که نشانه هایی از جراحت یا آسیب جمجمه داشته باشد. (یک خراش،یک کبودی در اثر ضربه، یک تورم یا یک پارگی) بایستی با یک پزشک متخصص مشورت شود.

3. کودک بیش از 2 بار استفراغ کند.

4. کودک هشیار نباشد و یا با مشکل از خواب بیدار شود.

5. کودک بعد از سقوط دچار سردرد شود که به مدت چند ساعت ادامه داشته باشد یا به شدت افزایش یابد. 

6. کودکان بزرگ تر اگر رفتار، راه رفتن و صحبت کردن غیر طبیعی داشته باشند، گیج به نظر برسند، مشکل در راه رفتن یا لنگ زدن پا داشته باشند، باید فوراً تحت نظر مراقبت های پزشکی قرار بگیرند.

7. مردمک های چشم کودک از نظر اندازه یکسان نباشند.

8. دید کودک تیره یا کدر شده و یا دچار دوبینی شده باشد.

9. کودک اثراتی از ایرادگیری، زودرنجی و ناسازگاری از خود نشان دهد. در بیشتر کودکان پس از یک جراحت جزئی سر، گریه کردن بیش از 10 دقیقه طول نمی کشد.

10. کودک خونریزی داشته یا مایع آبکی از یک گوش یا هر دو گوش و یا بینی خارج شود.

11. کودکانی که بیماری دارند و یا سابقه یک مشکل مغزی قبلی دارند.

12. اگر کودک پس از چند روز پیگیری، به آسانی تعادلش را از دست بدهد و غیر طبیعی به نظر برسد، یا نسبت به اسباب بازی های مورد علاقه و فعالیت های روزمره اش بی توجه شود و هیچ تمایلی ازخود نشان ندهد و یا در سنین بزرگ تر در انجام تکالیف مدرسه وضعیت خوبی نداشته باشد.

13. کودکانی که مشکل انعقاد خون دارند.

14. کودک تشنج کند.

 

عواملی که خطر صدمات مغزی ناشی از سقوط را بیشتر می کنند

• کودکان 2 ساله و کمتر مخصوصاً آن هایی که در سال اول زندگی هستند. (کودکان کم سن تر بیشتر در معرض خطر صدمات مغزی هستند)

• افتادن از ارتفاع 90 سانتی متر و بلندتر

• سقوط بر روی سطوح سخت و زبر

• ضربات ناشی از تکان های ناگهانی بر روی گیجگاه یا پشت سر احتمال آسیب لایه زیرین را بیشتر می کند.

• کودکان با مشکلات انعقاد خون

• کودکان با مشکلات مغزی قبلی

 

اقدامات درمانی به هنگام صدمات ستون فقرات، گردن و پشت بدن 

در کودک صدمه دیده که ممکن است به گردن یا ستون فقرات او آسیب وارد شده باشد احتیاط های لازم به کار گرفته شود تا از آسیب رساندن به طناب نخاعی پیشگیری شود. همراهی آسیب سر و صدمات طناب نخاعی شایع است مگر این که با بررسی های تصویر برداری عدم وجود هر یک تأیید شود. باید سر و گردن بی حرکت باشد. راه هوایی او را بررسی کنید. باید سر و گردن طوری نگه داشته شود که راه هوایی باز باشد.

 اگر کودک بی هوش است تنفس او را بررسی کنید. اگر به خوبی نفس نمی کشد راه هوایی او را بررسی کنید، سر و گردن طوری نگه داشته شود که راه هوایی باز باشد.

پس از سقوط اگر کودک هوشیار است با او صحبت کنید تا زمانی که سر، گردن و پشتش به حالت ثابت در آید، خودش را تکان ندهد. 

اگر حرکت کودک حادثه دیده اجباری است، او را به حالت خوابیده طوری حرکت دهید که سر و گردن و ستون فقرات در یک خط مستقیم باشد.

کمک بخواهید، حرکت دادن ایمن کودک با این روش نیازمند کمک حداقل 2 نفر دیگر است. برای حمل کودک نیاز به یک برانکارد یا یک تخت سفت می باشد. برانکارد به موازات کودک صدمه دیده قرار داده شود و کودک به حالت غلتاندن بر روی برانکارد قرار گیرد. یک نفر نیاز است که سر و گردن را ثابت نگه دارد و به دیگر افراد کمک کننده فرمان دهد تا همه حرکات هماهنگ داشته باشند. کودک با نواری به برانکارد بسته شود.

کمک های فوری به کودکی که سقوط کرده است

1. در صورت قطع تنفس کودک تنفس دهان به دهان داده شود.

2. در صورتی که صدمه شدید به کودک وارد شده باشد و وضع خوبی نداشته باشد، به مرکز فوریت های پزشکی اطلاع داده شود. 

3. در صورت شکستگی اندام یا صدمه خیلی شدید به شکم، کودک تکان داده نشود.

4. اگر کودک بیهوش شده است به آرامی در وضعیت بهبودی قرار گیرد.

5. در صورت شکستگی طبق دستورات عمل شود.

سوختگی

کودکان به دلیل کنجكاوی، ناتوانی، عدم اطلاع از خطرات، ندانستن معنی آتش، بازی با آتش یا لمس اشیاء داغ دچار سوختگی می شوند. بیشتر سوختگی های دوران کودکی مرتبط با محیط بوده و قابل پیشگیری هستند. اهمال در مراقبت از کودکان و بی دقتی در هنگام جابجایی مواد و مایعات داغ از شایع ترین دلایل سوختگی کودکان است. 

سوختگی ممكن است با آب جوش، مایعات داغ یا بخار ایجاد شود و یا به وسیله شعله آتش، مواد شیمیایی، برق یا مواد رادیواکتیو رخ دهد. 

بهبود سوختگی ها به عامل سوختگی، شدت عامل سوزاننده، وسعت سوختگی، عمق سوختگی، محل سوختگی، سن، بیماری های همراه، سرعت درمان و نحوه درمان بستگی دارد. بیشتر سوختگی ها با پیش بینی و احتیاط مناسب، رعایت نكات ایمنی و برنامه ریزی، قابل پیش گیری هستند.

طبقه بندی سوختگی بر اساس دلایل سوختگی 

سوختگی حرارتی: در اثر گرمای زیاد ناشی از شعله یا اجسام داغ به وجود می آید. اگر در فضای بسته اتفاق بیفتد دود و گازهای متصاعد شده از آن که حرارت بسیار بالایی دارند و می تواند سوختگی های تنفسی ایجاد کند و یا منجر به خفگی شود.

 سوختگی شیمیایی: در اثر تماس با مواد شیمیایی (قلیاها و اسیدها) نظیر سفید کننده ها (مانند وایتكس) و اسیدها (مانند جرم گیر) به وجود می آید. در صورت تماس با پوست، چشم و یا خوردن آن ها موجب سوختگی های بسیار عمیق از نوع سوختگی درجه 3 می شوند و اشكال مختلفی از ضایعات پوستی و تنفسی ایجاد می کند. چنانچه ماده شیمیایی خورده شود دهان، حلق و مری را دچار سوختگی شدید می نماید. سوختگی با مواد قلیایی خطرناک تر از سوختگی با اسیدها است چون قلیاها در پوست نفوذ بیشتری دارند و مدت طولانی تری فعال باقی می مانند.

سوختگی الکتریکی: در اثر عبور جریان الكتریكی از بدن سوختگی ایجاد می شود که ممكن است در اثر تماس مستقیم با سیم حامل برق در حمام، استخر، حیاط، زیرزمین، پارک ها و یا جاهای مرطوب بوده و یا به علت فرسودگی کابل ها و یا عایق نبودن صحیح لوازم برقی خانگی و یا سیم کشی های غلط ایجاد شود. هم چنین در مواقع رعد و برق و یا شعله ور شدن دستگاهای برقی در ولتاژهای پایین و یا ولتاژهای بالا در نزدیكی انسان امكان برق گرفتگی وجود دارد. 

در سوختگی های الكتریكی ظاهر بیرونی سوختگی ممكن است ناچیز باشد اما آسیب های داخلی شدیدی را به وجود آورد. نواحی قابل رویت آسیب دیده در نقاط ورود و خروج جریان برق می باشند و در مسیر جریان یعنی در درون بدن نیز مسیری از آسیب دیدگی داخلی وجود خواهد داشت. شدت سوختگی بستگی به ولتاژ، نوع جریان الكتریكی، مدت تماس و سطح تماس دارد. در اثر اصابت رعد و برق و یا تماس با جریان برق ممكن است سوختگی بروز کند. شوک حاصل از جریان الكتریكی می تواند باعث ایست قلبی و تنفسی گردد که احیا قلبی تنفسی در محل را واجب می کند. 

سوختگی تابشی : ممكن است توسط اشعه خورشید و یا تشعشعات اتمی ایجاد شود. اشعه رادیواکتیو قسمت مرکزی سلول را نابود می کند و قدرت ترمیم آن از بین می رود. عوارض دراز مدت به صورت بیماری های بدخیم مثل سرطان خون ظاهر می شود. در کسانی که با اشعه x کار می کنند، آسیب های پوستی ناشی از اشعه شایع است. 

طبقه بندی سوختگی بر اساس عمق آسیب

• سوختگی درجه 1

آسیب پوست بسیار سطحی است. اپی درم (سطحی ترین لایه پوست) آسیب محدودی دیده است، اغلب ناشی از تابش آفتاب یا حرارت خفیف است سطح پوست قرمز، دردناک و خشک است، سوزش دارد و می تواند کمی متورم باشد. این نوع آسیب در عرض 3ـ6 روز بدون هیچ اثری بهبود می یابد.

• سوختگی درجه 2

اپی درم و قسمتی از درم دچار سوختگی می شود و پلاسما بین اپی درم و درم تجمع یافته و باعث بلند شدن این لایه و ایجاد تاول می شود. زخم سوخته قرمز یا صورتی و بسیار دردناک و مرطوب است. لایه زیری سالم است و عضو سوخته یا آسیب دیده در عرض چند روز بدون هیچ اثری یا با اثر خفیف بهبود می یابد. علت آن می تواند ریختن مایعات داغ روی پوست یا شعله آتش باشد. در این نوع سوختگی محل سوختگی دارای قرمزی قابل توجه، تاول و ظاهری متورم است و مشخصه آن درد بسیار شدید است، به طوری که فرد دچار سوختگی، بی نهایت به لمس حساس است و حتی برخورد باد یا جریان هوا با محل سوختگی باعث درد سوزاننده ای می شود. 

• سوختگی درجه3

مانند سوختگی های شیمیایی و برق گرفتگی تمام ضخامت پوست (اپی درم و درم) تخریب می شود و حتی ممكن است آسیب عمیق تر شده و تخریب بافت های زیرپوستی (چربی، ماهیچه و استخوان) صورت گیرد. رنگ پوست سفید یا قهوه ای و حالت چرمی پیدا کرده و خشک است، تاول وجود ندارد، به علت از بین رفتن اعصاب زیر جلدی معمولاً بیمار دردی احساس نمی کند. علاوه بر تخریب کامل بافت پوست، عروق و اعصاب نیز آسیب می بینند و لایه ترمیم کننده پوست هم از بین می رود. عفونت، مسئله عمده ای در ارتباط با این نوع سوختگی است. این نوع سوختگی خود بخود بهبود نیافته بلكه نیاز به جراحی ترمیمی و پیوند پوست دارد.

سوختگی درجه4

فاشیا، عضله و استخوان را نیز گرفتار می کند

 

کودکان بیشتر در چه محل هایی دچار سوختگی می شوند؟

سوختگی های کودکان اغلب در منزل اتفاق می افتد البته این سوختگی ها در کودکان بزرگتر ممكن است در محل بازی هم صورت بگیرد. آشپزخانه متداول ترین جای منزل برای سوختگی کودکان است. در این مكان کودکان ممكن است با انفجار گاز آسیب ببینند، روی زغال های داغ قرار بگیرند، مایعات داغ و یا روغن آشپزی داغ رویشان پاشیده شود.

عوامل خطرساز سوختگی کودکان کدامند؟

• کودکان والدین سیگاری که در رختخواب سیگار می کشند بیش از کودکان والدین غیر سیگاری در معرض سوختگی قرار دارند.

• تجهیزات غیر ایمن از قبیل منابع نور، گرما و تجهیزات پخت و پز به ویژه آن هایی که با سوخت های فسیلی کار می کنند از عوامل اصلی خطر هستند. پخت و پز روی آتش های آزادی که محصور نشده اند یا آن هایی که در سطح زمین قرار گرفته اند، استفاده از اجاق های کوچک نفت سفید یا چراغ ها، شمع های روشنایی و سوخت های مشتعل و فرّار، خطرات قابل توجهی را برای کودکان به همراه دارند.

• آتش بازی در جشن های ملی (چهارشنبه سوری و...) موجب سوختگی کودکان می شود. 

 برای پیشگیری از سوختگی چه باید کرد؟

• رعایت ایمنی: رعایت ایمنی در آشپزخانه، جداسازی نواحی پخت و پز از بخش نشیمن منزل، قرار دادن سطوح پخت و پز بالاتر از سطح زمین، جلوگیری از ورود بدون نظارت کودکان به آشپزخانه، عدم استفاده از روشن کننده ها در حضور کودکان، پختن غذا روی شعله های عقبی گاز، در صورت پخت غذا روی شعله های جلویی، توجه به اینكه دسته ظرف بیرون از حد اجاق قرار نگیرد، چرخاندن دسته قوری یا کتری به پشت و اطراف گاز، ظروف پخت غذا بدون نظارت رها نشوند و بعد از پختن غذا اطمینان از خاموش بودن اجاق، همه در پیشگیری از سوختگی کودکان مؤثرند. 

• رعایـت برخی اسـتانداردها: عدم استفاده از سوخت های فسیلی، خرید اجاق ایمن، استفاده از لامپ های ایمن، استفاده از فند ک های دارای قفل کودک، نصب نشانگر دود در اتاق ها و کنترل منظم و بررسی باتری آن ها، عدم استفاده از وسایل گرمازای دارای شعله باز و قابل حمل، گذاشتن موانعی در اطراف شومینه و رادیاتورها تا از رسیدن کودک به آن ها جلوگیری شود، همه این عوامل در پیشگیری از سوختگی کودکان مؤثرند. هم چنین ضروری است کدودکان نزدیک بخاری های باز همچون شومینه، فرش یا مبل قرار داده نشود. از ذخیره و انبار کردن مواد قابل اشتعال پرهیز شود. کبریت، فندک، لامپ، چراغ ها، مواد شیمیایی و سایر لوازم خطرناک دور از دسترس کودکان نگهداری شوند.

• رعایت ایمنی آب گرم: درجه ی حرارت آب گرمکن های خانگی بهتر است روی دمای کمتر از 60 درجه سانتی گراد تنظیم شود. حرارت آب گرم بین بین 49 تا 50 درجه ی سانتی گراد باشد . همیشه دمای آب پیش از حمام کردن کودک بررسی شود. دمای آب شستشو کودک زیر 38 درجه سانتی گراد و برای نوزاد 37 درجه سانتی گراد باشد. کودکان هنگام توالت رفتن و حمام تنها رها نشوند.

• رعایت ایمنی غذاها و نوشیدنی ها: در حضور کودکان وسایل داغ حمل نشود و مایعات داغ خورده نشود. ممكن است کودک با کشیدن سفره رومیزی مایعات داغ را روی خود بریزد لذا غذاها و نوشیدنی های داغ دور از لبه میز قرار گیرند. پیش از غذا دادن به کودکان دمای غذا بررسی شود.

• رعایت ایمنی مواد شیمیایی: هنگام کار با مواد شیمیایی حتماً از دستكش و ماسک استفاده شود. مواد شیمیایی در ظروف و بطری های مخصوص مواد خوراکی ریخته نشود و دور از دسترس کودکان نگهداری شوند.

• ایمنی کودکان در فضای باز: اگر کودکان به اردو می روند داخل چادر کبریت، شمع، وسایل آتش زا روشن نكنند. در صورت رعد و برق اجازه بازی در فضای باز به کودک داده نشود. در صورت گرفتار شدن در طوفان به دور از اجسام فلزی و در سرپناهی امن قرار گیرند. به مدت طولانی در معرض تابش شدید آفتاب قرار نگیرند. خطر آفتاب سوختگی در کودکان با استفاده از مواد ضد آفتاب با ماده محافظ اس پی اف 15 یا بیشتر کاهش داده شود. در مراسم آتش بازی مانند چهارشنبه سوری کودکان به آتش نزدیک نشوند و از روی شعله آتش زبانه کشیده نپرند. در آتش ترقه، آمپول، ظروف خالی اسپری ها و یا هر ماده دیگری نیندازند. بعد از اتمام کار و قبل از ترک محل، از خاموش شدن کامل آتش اطمینان پیدا شود. ترقه ها و فشفشه ها نیز هر سال حوادث غم انگیز بسیاری ایجاد می کنند. پس به کودکان اجازه تهیه ترقه، فشفشه و مانند آن ها داده نشود. 

• افزایش آگاهی در مورد سوختگی و پیشگیری از آن: به کودکان آموزش داده شود که از اجسام داغ دوری کنند و با کبریت، اجاق گاز، مواد شیمیایی و الكتریكی بازی نكنند. برنامه ایمنی در هنگام حریق از جمله مسیر فرار سریع هنگام حریق پیش بینی شود و با کودکان تمرین شود. آن ها باید بدانند که صدای هشدار دهنده دود چیست، چگونه لباس های مشتعل را از تنشان درآورند و یا روی زمین بغلتند. 

• وسایل اطفای حریق: کپسول اطفای حریق همیشه در دسترس باشد، لازم است طرز استفاده از این کپسول آموزش داده شود و پس از هر بار استفاده پر شود.

• جعبه های کمک های اولیه: کمک های اولیه در دسترس باشد. وسایل جعبه کمک های اولیه شامل گاز استریل، باند، سنجاق، چسب، قیچی، مواد ضد عفونی کننده، پنس، پنبه، چراغ قوه، دماسنج، فشارسنج، آتل، سرم فیزیولوژی و... کامل باشد.

 

 در صورتی که کودکی دچار سوختگی شد چه کنیم؟ کودک باید قبل از انتقال به بیمارستان به وضعیت پایداری برسد. هدف کلی کمک های اولیه خنک سازی سوختگی، پیشگیری از پیشرفت سوختگی و پیشگیری از آلودگی است. 

 مواردی که در کمک های اولیه برای سوختگی باید انجام داد: کودک از مجاورت منبع حرارتی به جای امن منتقل شود، به کودک آرامش داده شود، ناحیه سوختگی در آب سرد فرو برده شود یا زیر آب سرد گرفته شود تا دمای پوست کاهش یابد. اگر این کار امكان پذیر نیست محل سوختگی به مدت 10 دقیقه با یک پارچه که در آب سرد خیس شده پوشانده شود. استفاده انحصاری از آب تمیز و خنک توصیه می شود ولی اگر آب سرد در دسترس نیست از مایع خنک کننده دیگری مانند شیر می توان استفاده کرد. لباس های چسبیده به محل سوختگی جدا نشوند ممكن است با این کار آسیب بیشتری وارد شود. پس از این که محل سوختگی مقداری خنک شد، لباس های کودک در آورده شوند و در صورت ادامه درد، خنک کردن کودک ادامه یابد. اطراف لباس هایی که روی محل سوختگی چسبیده اند قیچی شوند و لباس خارج شود. لباس های تنگ اطراف محل سوختگی قبل از تورم عضو در آورده شوند. هم چنین قبل از متورم شدن محل سوختگی اشیایی مثل گردنبند یا النگو از تن کودک خارج شود.

در آسیب های ناشی از اشتعال شعله ها با غلتاندن بیمار بر روی زمین و یا به کارگیری یک پتو یا با استفاده از آب یا دیگر مایعات آتش خاموش شود. در سوختگی های شیمیایی، عامل شیمیایی توسط شستشوی زیاد زخم با آب رقیق شود. برای هر سوختگی مگر نوع خیلی خفیف آن، بهتر است کودک با آمبولانس یا سریع ترین وسیله ممكن به بیمارستان رسانده شود.

سوختگی های الكتریكی ممكن است علایمی نظیر سوختگی نقاط ورود و خروج جریان الكتریسیته، بیهوشی و یا نشانه های شوک دیده شود. هدف از درمان این نوع سوختگی درمان شوک و نواحی سوخته است و تا رساندن کودک به بیمارستان موارد زیر انجام شود: 

 از قطع اتصال منبع الكتریسیته با بدن مصدوم اطمینان حاصل شود.

 اگر مصدوم بیهوش است راه های هوایی باز شود، نبض و تنفس بررسی شود وعملیات احیا در صورت لزوم انجام شود. 

 برای خنک کردن موضع سوختگی مقادیر زیادی آب سرد روی آن ریخته شود و در صورت لزوم هر گونه لباس سوخته از بدن مصدوم جدا شود. 

 برای حفاظت محل سوختگی در برابر عفونت ترجیحاً یک پوشش یا پانسمان استریل و یا یک باند تمیز سه گوش تا شده و یا انواع پوشش های تمیز و غیر پرز دار دیگر روی سطح آسیب دیده قرار داده شود.

 برای انتقال کودک به بیمارستان با 115 تماس گرفته شود.

در سـوختگی پس از خوردن اسید یا قلیا هیچ چیزی برای نوشیدن به کودک داده نشود. در صورتی که احساس سوزش دارد فقط لب های او با آب سرد مرطوب شود. از ایجاد استفراغ خودداری شود زیرا اگر استفراغ وارد ریه هایش شود باعث آسیب خواهد شد. با اوراژنس 115 تماس حاصل شود و کودک به بیمارستان رسانده شود.

در آفتاب سوختگی پوست داغ و ملتهب است و برای درمان آن باید دمای قسمت سوخته با استفاده از کمپرس آب سرد پایین آورده شود. می توان پارچه ای را در آب سرد فرو کرد و بر روی سطح سوخته پوست قرار داد و مرتب آن را عوض کرد. این کار را می توان روزی چند بار و هر بار 10 تا 20 دقیقه تکرار کرد.

 مـواردی که در کمک های اولیه برای سـوختگی نباید انجام داد

 پماد، کره، روغن، سیب زمینی، خمیر دندان، اسپری بی حس کننده روی محل سوختگی مالیده نشود.

 هرگز از یخ برای سرد کردن ناحیه سوخته استفاده نشود، این کار سوختگی ناشی از سرما را نیز به ضایعه اضافه می کند.

 به تاول فشار آورده نشود و باز نشوند چون این کار باعث گسترش عفونت در محل می شود.

 از کاربرد داروهای موضعی اجتناب شود مگر این که بیمار تحت مراقبت پزشكی باشد. 

 

 

 اقدامات بالقوه زیان بار: کارهای سنتی مانند مالیدن کره یا روغن بر روی سوختگی درجه یک، مالیدن خمیر دندان یا مواد دیگر بر روی سوختگی درجه دو مضر است و باعث پوسته پوسته شدن پوست شده و لایه های مجروح را مستعد عفونت می کند.

 نكات کلیدی پیشگیری از سوختگی 

1. یک کپسول آتش نشانی متناسب با محیط تهیه شود. 

2. مواد آتش زا مانند کبریت و فندک دور از دسترس کودکان نگهداری شوند 

3. هشدار دهنده دود را در منزل نصب کنید. آن ها را در همه اتاق هایی که در آن جا استراحت می کنند نصب نمایید و ماهی یک بار بررسی کنید تا مطمئن شوید درست کار می کنند. 

4. برنامه ای برای فرار از آتش داشته باشید. این برنامه فرار از آتش را با خانواده تمرین کنید و کودکان را در این برنامه وارد کنید. مطمئن شوید هر کس حداقل 2 راه برای خارج شدن از منزل می داند و محلی را در بیرون از منزل برای جمع شدن می شناسد. 

5. با احتیاط و ایمن آشپزی کنید. هرگز زمان غذا پختن محل را ترک نكنید و در کنار اجاق گاز پخت غذا حضور داشته باشید. استفاده از اجاق گاز، بخارپز یا مایكروویو را برای کودکان ممنوع کنید یا هنگام استفاده کودکان از آن ها نظارت کامل داشته باشید.

احیای پایه کودکان و شیرخواران

عمليات احيای قلبی ريوی سريع می تواند ميزان بقای عمر ناشی از ايست قلبی را در کودکان بهبود بخشد. متأسفانه تعداد زيادی از کودکان نيازمند، احيای با کيفيت بالا را دريافت نمی کنند. بايد علاوه بر افزايش کيفيت عمليات احيای انجام شده توسط افراد حرفه ای و غيرحرفه ای، تعداد افراد غيرحرفه ای که احيا را آموزش می بينند، افزايش يابد. عمليات احيا سريع و کارا توسط يک ناظر (اعم از والدين، مراقبين و يا هر فرد بزرگسال آموزش ديده حاضر در صحنه) می تواند منجر به برگشت موفق خود به خودی گردش خون و وضعيت عصبی کودک آسيب ديده گردد. احيايی که توسط افراد حاضر در صحنه (خارج بيمارستان) انجام شود از کارايی مناسبی برخوردار است، به طوری که برابر مستندات معتبر چنین اقدامی تا بیش از 70 درصد منجر به شانس بقا همراه با عاقبت مطلوب وضعیت عصبی کودک نجات یافته شده است.

  3 اصل عمده در احیای پایه کودک ABC یا CAB 

کودک نیازمند احیا در تأمین اکسیژن بافت های انتهایی و به ویژه بافت عصبی دچار مشکل است. به عبارت دیگر تأمین اکسیژن کافی توسط ریه ها و توزیع آن در بدن توسط جریان خون و به کمک ضربان قلب، دچار مشکل شده است. بر همین اساس 3 اصل عمده در احیای پایه کودک اهمیت دارد:

A. دریافت اکسیژن توسط بافت ریه از طریق راه هوایی (A: Airway) 

B. تأمین اکسیژن از طریق تنفس و تهویه مؤثر: تنفس، تهویه مکانیکی (B: Breathing) 

C. توزیع اکسیژن در بدن توسط گردش خون به کمک ضربان مؤثر قلب و گردش خون ( C: Circulation or chest compressions)

ترتیب انجام احیا قبلاً بصورت ABC معرفی می شد، ولی در حال حاضر با توجه به شواهد حاصل از هزاران احیایی که روی کودکان انجام شده است، توالی CAB (ماساژ قلبی، راه هوایی، تنفس و تهویه) توصیه می شود. این بدان معناست که اولین اقدام در مواجهه با کودکی که دچار ایست قلبی تنفسی شده است، ماساژ قلبی است. به عبارت دیگر در طی ایست قلبی، یک احیای با کیفیت مطلوب و به ویژه ماساژ قلبی با کیفیت برای ایجاد جریان خون به ارگان های حیاتی نقش مهم و اساسی دارد و در صورت انجام صحیح، در بسیاری از موارد منجر به بازگشت خود به خودی تنفس شود.

يكی از دلايلی که برای اين تغيير ذکر می نمايند اين است که تمام احياگران پس از آموزش قادر به شروع سريع ماساژ قلبی خواهند بود، در حالی که وضعيت دادن به سر و استفاده مطلوب از ماسک يا بگ و ماسک و يا تنفس دهان به دهان که به طور مناسبی انجام شود، برای احياگر زمان گير بوده و شروع ماساژ را به تأخير خواهد انداخت.

اگر چه ايست های قلبی ناشی از مشكلات تنفسی نسبت به معضلات قلبی در بچه ها و شيرخواران شایع تر بوده و تنفس در احیای کودکان بسیار مهم است، شروع احیای با ماساژ قلبی (30 ماساژ) و به دنبال آن تنفس کمکی، به طور تئوریک شروع تهویه ریوی را فقط حدود 18 ثانیه در احیای یک نفره و در زمان کوتاه تری در احیای دو نفره به تأخیر می اندازد. ترتیب CAB در احیای پایه شیرخواران و نوزادان نیز توصیه می شود تا آموزش آن ساده تر باشد و در نتیجه افراد بیشتری احیای قلبی ریوی استاندارد را دریافت نمایند. 

لازم به ذکر است که در دستورالعمل های احيای کودکان، شيرخواران به کودکان کمتر از يک سال و کودک از يک سال تا دوران بلوغ اطلاق مي گردد. در همين راستا و به منظور سهولت آموزش و انجام عمليات استاندارد، نشانه بلوغ، ايجاد جوانه پستانی در کودکان مؤنث و ظهور موهای زير بغل در کودکان مذکر می باشد.

 ترتیب احیای پایه توسط احیاگر غیرحرفه ای

در این راهنما یک سری از مهارت ها به صورت متوالی و مرحله به مرحله مشخص شده است:

1. ایمنی فرد احیا کننده و کودک مصدوم

2. ارزیابی نیازمندی کودک به احیا

3. ارزیابی پاسخ دهی مصدوم

4. ارزیابی تنفس کودک

5. شروع فشردن قفسه سینه (ماساژ قلبی) 

6. بازکردن راه هوایی و تهویه دادن

7. هماهنگی بین فشردن قفسه سینه و تنفس 

8. اطلاع رسانی سیستم اورژانس

 

1. ایمنی فرد احیا کننده و کودک مصدوم

هميشه قبل از هرگونه اقدامی از ايمنی محل احيا برای خود و مصدوم اطمينان حاصل نماييد. به طور تئوريک انجام عمليات احيا با خطر انتقال بيماری های عفونی همراه است، اما بر اساس بررسی های انجام شده اين خطر خيلی کم است.

2. ارزیابی نیازمندی کودک به احیا

هر زمانی که با کودک مصدومی که پاسخی به تحريكات نداده و نفس نمی کشد و يا تنفس غير مؤثر دارد (حرکات متناوب باز کردن دهان شبيه دم زدن و نفس کشيدن که تنفس مؤثر محسوب نمی شود: دهنک زدن) مواجه شديد، بايد بنا را بر وجود ايست قلبی بگذاريد.

3. ارزیابی پاسخ دهی مصدوم

به مصدوم ضربات آهسته ای بزنيد و با صدای بلند حالش را جويا شويد، «حالت خوبه؟» اگر اسم کودک را می دانيد او را به اسم صدا بزنيد. اگر کودک حالت پاسخ دهنده داشته باشد، پاسخ داده، جابجا شده و يا ناله خواهد کرد. 

به سرعت وجود هرگونه آسيبی را که ممكن است به کمک شما نياز داشته باشد ارزيابی کرده و نياز به مداخله پزشكی را بررسی کنيد. در صورتی که کودک در حال نفس کشيدن است، ابتدا اورژانس را خبر کرده و سپس سريعاً بر بالین وی بازگشته و وضعیت کودک را ارزيابی نماييد. از آنجايی که کودکان دچار مشكل تنفسی، خود به خود در وضعيتی قرار می گیرند که تنفس راحت تر است، اجازه دهيد کودک دچار مشكل تنفسی در وضعيتی که در آن راحت است، بماند.

4. ارزیابی تنفس

درصورتی که مصدوم تنفس منظم دارد، نيازی به عمليات احيا ندارد و نبايد ماساژ قلبی را شروع کنيد. اگر شواهدی از حادثه و آسيب وجود ندارد، کودک را بر روی يک پهلو بخوابانيد تا ضمن کمک به بازنگه داشتن راه هوايی، خطر خفگی نيز کاهش يابد.

اگر کودک تنفس ندارد و پاسخ نمی دهد و يا تنفس غيرمؤثر دارد (دهنک زدن)، عمليات احيا را شروع کنيد. برخی اوقات مصدومی که نياز به احيا دارد، دهنک می زند که  به طور غلط به عنوان تنفس در نظر گرفته می شود. يک احياگر بايستی قادر به افتراق تنفس غيرمؤثر از تنفس طبيعی خود به خودی باشد. احياگر بايد بداند که عمليات احيا هر زمان که با کودک مصدومی مواجه شد که پاسخ به تحريكات ندارد (ولو اين که گاهی تنفس غيرمؤثر به صورت دهنک زدن های گاه به گاه دارد)، بايد انجام شود.

5. فشردن قفسه ی سینه 

در ايست قلبی، فشردن مؤثر و مطلوب قفسه سينه موجب برقراری جريان خون به ارگان های حياتی می شود. درصورتی که شيرخوار يا کودک به تحريكات پاسخ نمی دهد و تنفس ندارد،30 ماساژ قلبی به او بدهيد. 

موارد زير خصوصيات يک عمليات احيا با کيفيت بالا و مطلوب است:

• قفسه سینه را به سرعت و تعداد مناسب و عمیق کافی فشار دهید.

• سریع فشار بدهید. (با سرعت حداقل 100 بار در دقیقه ماساژ بدهید)

• محکم و قوی فشار بدهید (آن اندازه نیرو وارد کنید که حداقل یک سوم قطر قدامی خلفی قفسه سینه و یا تقریباً 4 سانتی متر ( 5/1 اینچ) در شیرخواران و 5 سانتی متر (2 اینچ) در کودکان فشرده شود). این نکته مهم را باید به یاد داشت که ماساژ قلبی ناکافی و یا غیر مؤثر حتی در بین احیا گران حرفه ای نیز متداول است.

• اجازه دهید قفسه سینه در فاصله بین دو ماساژ کاملاً برگشت نماید. این کار کمک می کند که فشار ماساژ از روی قلب فشرده شده برداشته شود و قلب فرصت داشته باشد تا مجدداً پر از خون شود.

• از وقفه در روند ماساژهای قلبی به هر دلیل اجتناب کنید. 

• از تنفس کمکی بیش از حد بپرهیزید.

• برای دستیابی به بهترین نتیجه، ماساژ قلبی را بر روی سطح سخت (غیر قابل ارتجاع) انجام دهید.

هيچ گونه اطلاعاتی مبنی بر مزيت هريک از روش های ماساژ يک دستی و يا دو دستی و نتيجه بهتر يكی از آن ها در دسترس نمی باشد. با توجه به اينكه کودکان مصدوم و احياگران بسته به احيا ممكن است اندازه های متفاوتی داشته باشند، بنابراين نكته مهم اين است که هر روشی را که به كار می بنديد، اطمينان حاصل نماييد که ماساژ با عمق کافی داده شده و برگشت قفسه سينه بعد از هر فشردگی کامل می باشد. بعد از هر ماساژ، اجازه دهيد قفسه سينه کاملاً برگشت نمايد، چرا که برگشت کامل آن موجب بهبودی جريان خون بازگشتی به قلب و در نتيجه بهبود جريان خون توزيع شده در بدن، طی عمليات احيا می شود. خستگی احياگر می تواند به کم شدن سرعت ماساژ قلبی، عمق ماساژ و برگشت قفسه صدری بيانجامد. حتی زمانی که احياگر خستگی را انكار می کند، کيفيت ماساژ قلبی ممكن است ظرف دقايقی تحليل پيدا کند، بنابراين وقتی که دو يا بيشتر احياگر وجود دارد، احياگران بايستی هر دو دقيقه نقش خود را به صورت چرخشی تعويض نموده تا از خستگی فرد ماساژ دهنده و در نتيجه تحليل در کيفيت و تعداد ماساژ جلوگیری شود. جا به جایی بین نفرات بایستی در حداقل زمان ممکن (کمتر از 5 ثانیه) انجام گیرد تا حداقل وقفه در ماساژ قلبی ایجاد شود.

در احيا شيرخواران و کودکان در صورتی که ماساژ قلبی با تهويه (تنفس کمكی) همراه باشد، بهترين نتيجه حاصل خواهد شد، ولی در صورتی که يک احياگر برای تنفس کمكی آموزش نديده باشد و يا قادر به انجام آن نباشد، بايستی به ماساژ قلبی ادامه دهد تا افراد کمكی برسند.

6. باز كردن راه هوايی و تهويه (تنفس كمکی) دادن 

برای احیای یک نفره نسبت ماساژ به تهویه 30: 2 توصیه می گردد. به ازای هر 30 ماساژ با کیفیت و مؤثر باید 2 تنفس کمکی به کودک داده شود برای این کار برای اعمال 30 ماساز اولیه، راه هوایی را باز کرده و 2 بار تنفس بدهید. در شیرخواران یا کودکی که پاسخ به تحریکات نمی دهد، زبان ممکن است راه هوایی را مسدود کرده و مانع تهویه گردد.

راه هوايی را می توان با استفاده از مانور عقب بردن سر و بالا بردن چانه، هم برای مصدومين و هم بيماران غيرمصدوم انجام داد. برای تنفس دادن به يک شيرخوار از تكنيک دهان به دهان و بينی و در کودکان از تكنيک دهان به دهان استفاده نماييد. مطمئن شويد که تنفس ها مؤثرند (قفسه سينه همزمان با تنفس کمكی بالا بيايد). هر تنفس بايستی حدود يک ثانيه طول بكشد. در صورتی که قفسه سينه بالا نيايد، دوباره به سر وضعيت داده، مراقب نشت هوا باشيد و دوباره تلاش کنيد. شايد لازم باشد برای برقراری بهترين موقعيت و وضعيتی که حداکثر باز بودن راه هوايی را در پی داشته و تنفس مؤثری ايجاد نمايد، سر کودک را در وضعيت های مختلف قرار دهيد. البته برای اين کار حتماً بايد از عدم صدمه به نخاع گردنی اطمينان حاصل کنيد.

7. هماهنگی بین فشردن قفسه سینه و تنفس

در مرحله بعد و بدون وقفه در عملیات احیا، بعد از دادن 2 تنفس، سریعاً 30 ماساژ بدهید. احیاگر تنها، بایستی دوره های 30 ماساژ و 2 تنفس را برای مدت 2 دقیقه (تقریباً 5 دوره) قبل از ترک بیمار به منظور اطلاع رسانی به اورژانس و یا تهیه یک دفیبریلاتور خارجی اتوماتیک ادامه دهد.

در صورتی که ماسک در دسترس بود از آن استفاده نمایید. در شیرخواران در صورتی که برای ایجاد یک تماس محکم بین دهان و ماسک مشکلی وجود داشت، تنفس دهان به دهان یا دهان به بینی را امتحان کنید، بینی را در صورتی که از روش دهان به بینی استفاده می کنید، دهان را ببندید. به هر حال باید مطمئن شوید که به هنگام تنفس سینه بالا می آید. اگر عملیات احیا به صورت تک نفره انجام می شود دو تنفس کمکی با کمترین زمان ممکن در توقف ماساژها بعد از هر 30 ماساژ بدهید.

8. اطلاع رسانی به اورژانس

در صورتی که دو احیاگر وجود دارند، یک نفر بایستی فوراً عملیات احیا را شروع نموده و دیگری سیستم اورژانس را خبر کرده.

چک لیست های مراقبت و ایمنی

چک لیست ها به شما کمک خواهند کرد که با نگاه کلی به نکات ایمنی و موارد مورد نیاز به رعایت موارد ایمنی پی ببرید. در این قسمت چک لیست هایی در مورد منزل و محیط پیرامون شما آماده کرده ایم.

کودک > نوپا > مراقبت و ایمنی
1396/04/31
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 3
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی