h 2646
i 0
S 0

سبک زندگی شیرخوار

تربيت فرزند وظيفه ای است دشوار كه نياز به فراگيری دانش، مهارت، تمرين، بردباری و صرف وقت دارد. فرایند پرورش فرزند شامل آگاهی از تمام ابعاد سلامت جمسی، ذهنی، روانی و عاطفی كودك است. سلامت عاطفی به اين معنی است كه فرزندان ما چگونه احساس می كنند، فكر می كنند و با دنيای بيرون ارتباط برقرار می كنند. فرزندان اولين تعامل وارتباط خود را برای تأمين نيازهای زيستی، ‌عاطفی و روانی با پدر و مادر شروع و تجربه می كنند كه در شكل گيری موفقيت ها و ايجاد آرامش دركودكان نقش مؤثری دارد.سلامتی بدن، شاد بودن را برای کودک به همراه خواهد آورد: خواب خوب، تمرین مناسب و غذای خوب در بهزیستی هر فردی مخصوصا کودکان مؤثر خواهد بود. انسان‌های شاد اغلب کسانی هستند که یک یا چند مهارت را به‌صورت خوب و عالی در خود پرورش داده‌اند. در ادامه به ارائه نکاتی می پردازیم که می تواند برای شما و کودک دلبندتان بسیار مفید باشد.

  •  خواب ناز کودک من
    •  تنظیم ساعت خواب کودک
    •  مشکلات متداول خواب کودک من
  •  پرورش کودک شاد و خوشحال
  •  بهترین تغذیه کودک
    •  غذای کمکی
    •  نحوه دادن غذا به کودک
    •  غذاهای ممنوع شده تا یکسالگی
    •  تنقلات مورد استفاده کودک
    •  طرز تهیه غذای کودک
  •  تضمین سلامت کودک با رعایت چند نکته
    •  مراقبت از پوست لطیف کودک
    •  عفونت ادراری در کودک
    •  زردی کودک
    •  بهداشت کودک من
      •  حمام کودک من
      •  بهداشت دست ها و موها
  •  بازی های مناسب برای داشتن کودکانی باهوش

خواب ناز کودک من

بیشتر کارشناسان مراقبت از کودکان، هم عقیده هستند که از سن 6 ماهگی به بعد، شیرخوار قادر است سرتاسر شب را بدون تغذیه با شیر سپری کند. در این مرحله شیرخوار به حدود 16-15 ساعت خواب در شبانه روز احتیاج دارد که بین ساعت خواب شب و چرت های روز تقسیم می شود. خواب روز به طور معمول شامل یک چرت کوتاه و یک چرت بلند است، اگرچه شیرخواری که بیشتر از یک ساعت نمی خوابد، ممکن است برای اجتناب از خستگی مفرط زمان خواب، به یک چرت کوتاه در در اواخر بعدازظهر احتیاج داشته باشد.

تنظیم ساعت خواب کودک

آموزش خوابیدن می تواند از نظر روانی و عاطفی برای والدین مشکل ساز شود و کاری نیست که بتوان بدون تفکر و توجه به آن پرداخت. اگر تصمیم دارید به شیرخوار یا کودک نوپای خود خوابیدن را آموزش بدهید. لازم است ابتدا توسط پزشک مورد معاینه قرار گیرد تا پزشک تأیید کند که هیچ دلیلی برای عدم آموزش خوابیدن به فرزند شما وجود ندارد. همچنین مشورت کردن و کمک خواستن از کاردانان بهداشت مفید خواهد بود. برای موفقیت آمیز بودن آموزش خوابیدن، نکته ی حائز اهمیت این است که دست کم دو هفته از وقت خود را به حل این مسأله اختصاص دهید. آموزشخوابیدن نباید تحت شرایط زیر صورت گیرد:

- عدم اضافه وزن شیر خوار.

شیرخواری که وزنش زیاد نمی شود باید همیشه توسط پزشک معاینه شود. آموزش خوابیدن باید فقط زمانی استفاده شود که هر هفته به طور مرتب وزن شیرخوار به میزان مناسب اضافه می شود. شیر خواران کمتر از 4 ماهه باید به طور متوسط هرهفته 180 تا 240 گرم و شیرخواران 4 تا 6 ماهه به طور متوسط هر هفته 120 تا 240 گرم وزن اضافه کنند.

- شیر خوار یا کودک نوپایی که به تازگی از بیماری بهبودی یافته یا زمانی که یکی از اعضای خانواده بیمار است.

- زمانی که در حال جا به جایی منزل یا رفتن به تعطیلات هستید و یا ظرف دو هفته ی آینده پذیرای میهمان خواهید بود.

- برادر یا خواهر کوچک تر یا بزرگ تر دوره ی سختی را از نظر روانی، جسمی یا عاطفی می گذرانند یا در شرف ورود به مهد کودک یا پیش دبستانی هستند.

-شیرخوار یا کودک به تازگی وارد مهد کودک یا پیش دبستانی شده یا در شرف ورود به آن است.

  • خوابیدن در طول شب از اوایل زندگی

در شیرخواران زیر 6 ماه، بیداری بیش از اندازه در شب در بیشتر موارد به دلیل گرسنگی باشد. بنابراین قبل از اقدام به انجام هریک از برنامه های آموزش خوابیدن، از روند روزمره ی مشخصی برای خوراندن و خواباندن کودک پیروی کنید. در مورد بسیاری از والدین پیروی از این برنامه های روزمره، خود به خود منجر به حل مشکل می شود.

اگر شیرخوار به هیچ یک از موارد نامساعد برای خوابیدن عادت نکرده است، با کمترین تلاش و در مدت 5 تا 10 دقیقه آرام و قرار  می گیرد. اگر شیر خوار بیش از حد خسته شده یا با خوابیدن مبارزه می کند، می توان از روش آرام کردن گریه استفاده کرد. اگر شیر خوار زیر 6 ماه یاد گرفته در ساعات نامناسب بخوابد یا اگر فقط با تکان دادن یا در آغوش گرفتن خوابش می برد، باید در برنامه روزمره ی مناسب سنش قرار گیرد؛ اما برای چند روز باید به او کمک کرد تا به شیوه ی معمول بخوابد. این روش کمک خواهد کرد تا ساعت بدن نوزاد، به خوابیدن در ساعات مناسب روزمره عادت کند.

پس از این اقدام، می توانید او را روی تشک بگذارید و برای خواباندن او از روش آرام کردن گریه استفاده کنید. اگر شیرخواری که بیش از 8 هفته سن دارد، دارای افزایش وزن مناسب است و بیش از یک مرتبه در نیمه های شب شیر می خورد، می توان از شیوه ی هسته ی شب برای خواباندن نوزاد استفاده کرد.

  • آرام کردن گریه «از تولد تا شش ماهگی»

هنگامی که مشکلات تغذیه ی کودک حل شده و شیرخوار یا کودک نوپا فقط دچار مشکلات مربوط به خواب سبک است یا هنگامی که به دلیل خستگی مفرط یا تحریک زیاد به خواب رفتن برای او مشکل است، استفاده از شیوه ی آرام کردن گریه می تواند بسیار مفید واقع شود.

دکتر برایان سایمون از این واژه برای توصیف الگوی گریستن در شیر خوار دچار خستگی مفرط که قصد خوابیدن دارد استفاده می کند. او می گوید، آرام کردن گریه بر عکس اوج گرفتن گریه است که در واقع توصیف شیرخواری است که از خواب خوب بیدار شده و غذا درخواست می کند. اوج گرفتن گریه با سکوت شروع می شود. نوزاد خواب است، بیدار می شود و اولین صداهای او آرام، ملایم و هوشمندانه است. پس از این که یک یا دو دقیقه صدایش ناشنیده گرفته شد، گریه ی خود را سر می دهد. برای مدت کوتاهی گریه می کند، سپس برای مدت کوتاهی ساکت می شود. اگر نادیده گرفته شد، بار دیگر شروع به گریستن می کند، اما این بار با صدای بلند تر. صدای گریه اش به تدریج بلندتر می شود، دوره های وقفه گریه ها کوتاه تر می شود تا این که جیغ ممتد بلندی می کشد. آرام کردن گریه عکس آن وضعیت است. وقتی شیرخوار دچا خستگی مفرط، برای خواباندن روی تشکش گذاشته می شود، شروع به جیغ کشیدن با صدای بلند می کند و وضعیت مخالف الگوی بالا شروع می شود. این فرآیند گریه برای خوابیدن 10 تا 30 دقیقه به طول می انجامد. نوزاد بسیار خسته با صدای بلندتر و برای مدت زمان طولانی تر گریه خواهد کرد.

دکتر سایمون بر این نکته تأکید دارد که این روش تنها زمانی موفق است که به شیرخوار اجازه داده شود که برای خوابیدن توسط خودش آرام شود. به والدینی که نادیده گرفتن گریه ی نوزاد برایشان دشوار است، توصیه می شود، 10 دقیقه صبر کنند و سپس به سراغ نوزاد بروند و با تماسی نوازش گر یا صدایی آرام بخش به شیرخوار آرامش دهند.

آرامش دادن به نوزاد باید حداکثر یک تا دو دقیقه به طول بیانجامد. سپس والدین باید 10 تا 15 دقیقه دیگر قبل از بازگشت صبر کنند. برای این که این روش مؤثر واقع شود، نباید شیرخوار را بغل کرد و باید اجازه داد تا خود به خود در تختخوابش آرام گیرد.

والدینی که اجازه نمی دهند نوزاد دچار خستگی مفرط خودش را برای خوابیدن آرام کند، مشکلات خوابیدن دراز مدت را برای او به وجود می آورند. در نظر گرفتن یک فرصت 20 دقیقه ای برای خروج گاز شکم در زمان خواب همراه با نادیده گرفتن گریه شیر خوار در مدت زمان های به تدریج رو به افزایش، شیوه مؤثری برای برخورد با شیر خواران و کودکانی نوپایی است که در برابر خواب مقاومت می کنند. اگر شیرخواری به خوبی تغذیه شده و برای خواب آماده است، باید اجازه داد تا توسط خودش آرام گیرد.

شیوه ی بالا نه تنها برای شیرخواران دچار خستگی مفرط مؤثر است، بلکه برای آن دسته شیرخوارانی که با خواب مبارزه می کنند نیز مؤثر واقع می شود. اگرچه شنیدن گریه ی شیرخوار کم سن برای خوابیدن بسیار مشکل است، اما از بروز مشکلات جدی خواب در آینده جلوگیری خواهد کرد. والدینی که برای 10 تا 20 دقیقه به حال خود گذاشتن نوزاد برای گریه، آمادگی ندارند، به طور معمول با توسل به تغذیه نوزاد، تکان دادن پستانک به شیرخوار تلاش می کنند او را به خوابیدن وادار کنند. این کار در بیشتر موارد تا دو ساعت به طول می انجامد و نتیجه ی نهائی آن هم والدینی است خسته و شیرخواری که به خواب سبک فرو رفته و به راحتی از خواب بیدار می شود و بار دیگر به دنبال همان وسیله ی آرام بخش می گردد تا به خواب رود. اگر در دراز مدت اجازه دهید وابستگی ها اشتباه همراه بد خوابیدن در شیرخواران رشد یافته و باعث محروم شدن وی از خواب خوش شب که برای رشد روحی و جسمی اش ضروری است شود، بسیار بدتر از شنیدن صدای گریه ی او برای مدتی کوتاه خواهد بود. در نظر داشته باشید که هدف شما این است که اجازه دهید شیرخوار، خوابیدن بدون کمک را یاد بگیرد. در این راستا نکته مهم این است که به یاد داشته باشید اگر بیداری در شب به این دلیل است که شیرخوارتان نمی داند چگونه بعد از بیدار شدن از یک خواب سبک دوباره به خواب برود، پیروی از روش توصیه شده، از نارحتی و گریه بیشتر او جلوگیری خواهد کرد.

یک پژوهش فیلم برداری شده نشان می دهد که همه ی شیر خواران، چندین مرتبه در شب به خواب سبک فرو می روند. برخی شیرخواران حتی برای مدت کوتاهی قبل از این که دوباره به خواب بروند، بیدار می شوند. شیرخوارانی که عادت های همراه با بد خوابیدن را یاد گرفته اند، نمی توانند بار دیگر بدون کمک به خواب بروند، و به شیوه های مختلفی که والدین برای کمک به خوابیدن آن ها به کار برده اند از جمله تغذیه نمودن، دادن پستانک و یا تکان دادن احتیاج پیدا می کنند. این شیرخواران به هیچ وجه تمایل به یاد گرفتن خوابیدن صحیح در طول شب را ندارند و به طور معمول چندین مرتبه در شب بیدار می شوند.

گریه کردن در شیرخواران زیر 6 هفته به طور معمول بین 5 تا 10 دقیقه به طول می انجامد، اگرچه در برخی شیرخواران که دچار خستگی مفرط شده اند و با خواب مبارزه می کنند، ممکن است تا 20 ذقیقه هم طول بکشد. اگر همه ی احتیاجات شیرخوار برآورده شود، ظرف چند شب یاد خواهد گرفت چگونه خود را برای خوابیدن آرام کند، البته برخی شیرخواران گریه کردن موقع خواب را برای چند هفته ادامه می دهند. با این وجود به طور معمول، مدت گریه ی آن ها به تدریج کم تر می شود.

قبل از این که شیرخوار شروع به گریه کند، او را با میزان کافی شیر سیر کنید تا اطمینان خاطر داشته باشید که ناآرامی او به دلیل گرسنگی نیست.

  • شیوه ی هسته ی شب برای خواباندن شیرخوار 

شیوه ی هسته ی شب را می توان برای شیرخواران بیش از 6 هفته که دارای وزن بیش از 5 کیلوگرم هستند و هم چنین برای شیر خوارانی که هر هفته وزن کافی به دست می آورند، به کار برد. این شیوه باید زمانی به کار رود که شیر خوار شما هنوز در شب برای تغذیه شدن از خواب بیدار می شود اما ساعت 7 صبح به خوبی تغذیه نمی کند. همچنین می توانید شیوه هسته شب را برای طولانی کردن زمان بین وعده های تغذیه شیرخواران از 6 هفتگی به بعد به کار ببرید مشروط بر این که از افزایش وزن مناسب برخوردار باشند. این شیرخواران بر حسب عادت، به بیدار شدن در ساعت 2 صبح، ادامه می دهند، مدت کوتاهی کمی تغذیه می کنند، سپس بار دیگر در ساعت 5 صبح از خواب بیدار می شوند. در این جا، هدف ما حذف یکی از وعده های غذایی است تا شیرخوار بار دوم که بیدار می شود، بهتر تغذیه کند. این کار بدان معنا نیست که شیرخوار در طول شب اصلاً تغذیه نکند.

هسته ی شب نامی است که برای سال های متمادی توسط بعضی پرستاران زایشگاه و والدینی که به برقراری جریان روزمره معتقد بودند به کار می رفت. این روش بر این اصل استوار است که اگر شیرخوار برای یک دوره ی طولانی تر در شب بخوابد، دیگر نباید طی این ساعات تغذیه شود. هنگامی که متوجه شدید شیرخوارتان می تواند مدت زمانی را بدون تغذیه شدن طی کند، باید از آن به عنوان فرصت مغتنمی برای کمک به خوابیدن او به مدت طولانی تر استفاده کنید. اگر او طی این ساعات بیدار شد، باید برای چند دقیقه او را به حال خود بگذارید تا خود را برای به خواب رفتن مجدد آرام کند. اگر آرام و قرار نگرفت، باید از شیوه های دیگری غیر از تغذیه نمودن، برای آرام کردن او استفاده کنید. با وجود این که شیرخوار را خاطر جمع می کنید که نزد او هستید، اما باید کم ترین توجه را به او داشته باشید. این شیوه دو مهارت عمده ی خوابیدن را به شیرخوارتان می آموزد: چگونه به خواب برود و چگونه بعد از بیدار شدن بدون وارد شدن به مرحله خواب سبک یا REM، بار دیگر بخوابد.

اگر شیرخوار شما بیش از 3 ماه دارد، این نکته اهمیت دارد که به تدریج طول زمانی که از آخرین تغذیه ی او می گذرد را افزایش داده و تلاش نکنید تغذیه ی نیمه شب او را به یک باره حذف کنید. از این شیوه می توان برای کاهش تعداد دفعاتی که تقاضای تغذیه ی کودک در شب برآورده می شود و همین طور برای تشویق او به مدت زمانی طولانی تر خواب بین وعده های تغذیه شدن استفاده کرد. اما لازم به یاد آوری است که این کارها بایستی به تدریج و در جهت حذف تنها یک وعده ی تغذیه انجام شود.

تلاش در جهت حذف دو یا سه وعده ی تغذیه در یک شب منجر به ایجاد شب بسیار ناراحت کننده ای هم برای شیرخوار و هم برای شما خواهد شد. قبل از پرداختن به این شیوه ها، نکات زیر را به دقت بخوانید تا مطمئن شوید شیرخوار شما واقعاً قادر است برای مدت طولانی تری در شب به خواب رود. این نکته حائز اهمیت است که مطمئن شوید آخرین وعده ی تغذیه ی فرزند شما به میزان کافی بوده و به طولانی تر شدن مدت زمان خواب شب هنگام به او کمک می کند. بیشتر شیرخواران تا حدود 5 ماهگی به پنج وعده ی تغذیه نیاز دارند و بعضی شیرخواران که به طور انحصاری با شیر مادر تغذیه می کنند تا حدود 6 ماهگی پنج وعده ی تغذیه خود را کم نمی کنند. نشانه ی مهم برای این که متوجه شوید شیرخوار آمادگی کافی برای قطع یا کاهش تغذیه نیمه شب را پیدا نموده، افزایش وزن به طور منظم و بی میلی او به تغذیه شدن در ساعت 7 صبح است. هدف به کار بردن شیوه های بالا، افزایش تدریجی طول زمانی که از آخرین تغذیه ی کودک می گذرد و همچنین یک باره حذف نکردن تغذیه ی نیمه شب او می باشد.

این شیوه به ویژه در مورد شیرخواران زیر 6 ماه مؤثر است، بدین صورت که آن ها را به هرچه کمتر تغذیه شدن در شب تشویق کرده و به تدریج تغذیه نیمه شب را کاهش می دهد. این روش همچنین می تواند برای رهایی یافتن از تغذیه های شب هنگام شیرخواران بزرگ تر و کودکان نوپا مؤثر واقع شود.

علاوه بر این شیوه، استفاده از روش گریه ی کنترل شده - که در بحث بعدی توضیح داده می شود - نیز لازم است.

شیوه ی هسته ی شب را می توان برای شیرخواران بین 4 تا 6 ماهه که دیگر از شیر مادر تغذیه نمی شوند و هنوز برای تغذیه با شیر در شب از خواب بیدار می شوند، به کار برد. می توان شیرخواران بزرگ تر و کودکان نوپایی را که هنوز در شب از خواب بیدار و تغذیه می شوند و عادت های همراه با بد خوابیدن را یاد گرفته اند، با استفاده از شیوه ی هسته ی شب برای روش گریه ی کنترل شده - که در بحث بعدی توضیح داده می شود - آماده کرد. هنگامی که غذای آن ها به یک وعده تغذیه با شیر در شب کاهش یابد، می توان شیر خشک آن ها را به تدریج رقیق کرد، به طوری که در نهایت فقط آب بخورند. هنگامی که والدین به این مرحله رسیدند، می توانند شیوه ی گریه ی کنترل شده را به کار ببرند.

شیوه گریه ی کنترل شده برای خواباندن شیر خوار (شیرخواران بیش از 6 ماه و کودکان نوپا)

بیداری شبانه ی شیرخواران بین 6 ماه تا یک سال، ناشی از ترکیب گرسنگی و موارد همراه با آن است که از عدم وجود ساختار مناسب در خوراندن و خواباندن کودک به وجود می آید.

اگر شیرخوار یا کودک نوپای شما، موارد همراه با بد خوابیدن را یاد گرفته و برای خوابیدن احتیاج به در آغوش گرفتن، تکان دادن یا تغذیه شدن دارد، برای موفقیت آمیز بودن آموزش خوابیدن، ناگزیر هستید تا حدی از روش گریه ی کنترل شده استفاده کنید.

در مورد شیر خواران و کودکان نوپایی که اخیراً به طور جدی دچار عادات بد خوابیدن شده اند، باید تکنیک های آموزش خوابیدن زیر همراه با توصیه هایی برای احتیاجات خوابیدن و خوراندن به کار رود. گریه ی کنترل شده همیشه آخرین راه آموزش خوابیدن و همچنین مؤثرترین شیوه ی آموزش شیرخواران در سن بیش از 6ماهگی و کودکان نوپا است.

با این وجود اگر کودکان هنوز هم در شب تغذیه می شوند، توصیه می شود در ابتدا «شیوه ی هسته ی شب» را اجرا کنید، به طوری که مطمئن شوید گریه ی شیرخوار یا کودک نوپای شما ناشی از گرسنگی واقعی نیست. یکی از مهم ترین دلایل این که چرا بسیاری از والدین موفق به اجرای شیوه ی گریه ی کنترل شده نمی شوند، این است که چرخه معیوبی شکل می گیرد که در آن شیرخوار یا کودک نوپا تغذیه کردن در شب ادامه می دهد و در طول روز به قدر کافی تغذیه نمی شود و بنابراین شب واقعاً گرسنه است. شیوه ی هسته ی شب و رقیق کردن شیر (دو روش قبلی)، اشتهای او را در طول روز افزایش می دهد.

 تا زمانی که در میزان تغذیه کودک در طول روز افزایشی مشاهده نکرده اند، شیوه ی گریه ی کنترل شده را به کار نبرند.

دکتر ریچارد فربر شخصی است که به عنوان صاحب نظر ترین فرد در زمینه ی مشکلات خواب کودکان در آمریکا شناخته شده است. او در کتابش تحت عنوان «مشکلات خواب کودک شما» هر یک از جنبه های خواب کودکان و همچنین چگونگی شکل گیری مشکلات و این که والدین چگونه می توانند این مشکلات را حل کنند، شرح می دهد. او برای شیرخواران و کودکان بزرگ تر که هنوز به هنگام شب تغذیه می شوند، حذف تدریجی تغذیه های طول شب را توصیه می کند. در صورت ادامه یافتن بیداری، او شیوه ی گریه ی کنترل شده را برای ترک این عادت پیشنهاد می دهد.

احتمال موفقیت آمیزبودن شیوه ی گریه ی کنترل شده در صورتی بیشتر خواهد بود که در ساعات خواب نوزاد استفاده شود. با آن که این شیوه به کودک می آموزد چگونه خودش را بخواباند، اما به علت این که والدین از شنیدن صدای گریه ی نوزاد یا کودک برای مدت زمان طولانی ناراحت می شوند، تحمل این شیوه می تواند بسیار مشکل بوده و در نتیجه منجر به شکست آن شود. به طور معمول والدین پس از 30 تا 40 دقیقه شیرخوار را بغل کرده و او را تکان می دهند تا این که خوابش ببرد که این کار به نوبه ی خود مشکلات بدتری را برای خواب به وجود می آورد. شیرخوار به زودی یاد می گیرد که اگر به اندازه کافی گریه کند و جیغ بزند، او را برخواهند داشت. با این که شنیدن صدای گریه ی شیرخوار برای هر مدت زمانی برای والدین بسیار ناراحت کننده است؛ اما اگر این شیوه به درستی اجرا شود می تواند حتی بدترین مشکلات خوابیدن را ظرف چند روز بهبود ببخشد. به تجربه ی من در مورد شیرخواران و کودکان نوپای بزرگ تر، این مشکل به طور عادی ظرف چند هفته برطرف خواهد شد. برای موفقیت آمیز بودن این شیوه، لازم است نوزاد یا کودک یاد بگیرد خودش را برای خوابیدن آرام کند و اهمیتی ندارد این کار چقدر طول می کشد. قوانین اصلی برای شیوه ی گریه ی کنترل شده به شرح زیر است:

  • روز اول

همیشه بهتر است شیوه ی گریه ی کنترل شده را در روز اول هنگام عصر شروع کنید. صرف نظر از این که در شب شیرخوار یا کودک نوپا چند بار بیدار می شود، همان شیوه بایستی انجام شود. نکته بسیار مهم این است که در روز بعد، از برنامه ی روزمره ی مناسب سن شیرخوار یا کودک نوپای خود متابعت کنید و همین طور از همان شیوه ای که عصر هنگام به کار می برید، برای آرام کردن او برای چرت های روز هنگام استفاده نمائید.

ساعت منظمی را برای شروع جریان خواب مشخص کنید و طبق همان عمل کنید. دست کم مدت یک ساعت را برای حمام کردن، شیر خوردن و آرام و قرار گرفتن شیرخوار اختصاص دهید.

شیرخوار یا کودک خود را در تختش آرام کنید، چرا که بسیار خواب آلود می شود. با بوسه به او شب بخیر بگویید و اتاقش را ترک کنید.

قبل از این که برای خاطر جمع کردن و آرامش دادن به او به اتاقش برگردید، اجازه دهید دست کم 5 تا 10 دقیقه گریه کند.

آرامش دادن به کودک بایستی در کم ترین زمان ممکن صورت گیرد.می توانید آرام به او ضربه بزنید و «هیس هیس» بگوئید، اما نباید او را بغل کنید. بعد از دو دقیقه حتی اگر به گریه کردن ادامه داد، اتاق را ترک کنید.

بعد از نیم ساعت اول، فاصله ی بین سر زدن ها باید به مدت 5 تا 10 دقیقه در هر نوبت افزایش یابد.

برنامه ی سر زدن به شیر خوار را هر 15 تا 20 دقیقه ادامه دهید تا زمانی که شیرخوار یا کودک نوپا به خواب رود. خاطر جمع کردن او هنوز هم باید در کم ترین زمان ممکن یعنی 2 دقیقه و نه بیشتر انجام شود و نبایستی او را از تختش بلند کرد.

 در صورتی که فرزند شما شب هنگام بیدار می شود، همان برنامه ای را که عصر پیاده کردید دنبال کنید، یعنی به تدریج فاصله بین سر زدن ها را افزایش دهید تا این که هر 15 تا 20 دقیقه به او سر بزنید.

  • روز دوم

برای چرت های روز هنگام، باید برنامه را از جایی شروع کنید که شب گذشته قطع کردید. قبل از این که به شیرخوار یا کودک نوپای خود سر بزنید دست کم 20 دقیقه صبر کنید و به این سر زدن ها حداکثر 2 دقیقه ای با کمترین مدت آرام کردن او ادامه دهید.در صورتی که شیرخوار یا کودک نوپای شما بر طبق برنامه روزمره هنوز خوابش نبرده است، 15 دقیقه چرت صبحگاهی و 45 دقیقه چرت ساعت ناهار برایش در نظر بگیرید، بدین صورت بعد از ساعت 3 بعدازظهر به خوابیدنش خاتمه خواهد داد. اگر شیرخوار شما بسیار خسته است، برای عدم احساس خستگی مفرط موقع خواب به یک چرت کوتاه 15 یا 20 دقیقه ای در اواخر بعدازظهر احتیاج دارد.

عصر روز دوم از همان شیوه های آرام کردن که شب اول به کار بردید پیروی کنید، اما این بار 20 تا 25 دقیقه قبل از بازگشت به اتاق کودک، صبر کنید. در حین سر زدن های شب دوم می توانید با گفتن «هیس هیس» شیرخوار خود را خاطر جمع کرده و آرامش دهید اما به او ضربه و یا دست نزنید.

 اگر شیرخوار یا کودک نوپای شما بعد از ساعت اول هنوز هم گریه می کند، فاصله بین سر زدن ها را باید 35 تا 40 دقیقه افزایش دهید.

اگر کودک شما شب ها بیدار می شود، 45 دقیقه قبل از سر زدن به او صبر کنید و همچنین نباید با او صحبت کنید یا به او دست بزنید. زمان ماندن در اتاق او را به چند دقیقه کاهش دهید.

  • روز سوم

 در روز سوم بیشتر شیر خواران و کودکان نوپا در همه ی مواقع خوابیدن، ظرف 20 دقیقه خودشان را آرام می کنند و احتیاجی به سر زدن ندارند.

اگر شیر خوار شما در یکی از ساعت های خواب از این کار سر باز زند و شما مجبور شوید برای سر زدن به او برگردید، هر 15 تا 20 دقیقه یک بار این کار را انجام دهید و فاصله ها را تا جایی افزایش دهید که بعد از 45 تا 50 دقیقه نزد او باز گردید.

بسیار مهم است که روز سوم زمان سر زدن به نوزاد کمتر از 15 تا 20 دقیقه نشود. نباید هر 5 تا 10 دقیقه برای سر زدن به او برگردید، چون این کار باعث می شود شیرخوار یا کودک نوپای شما با سرزدن های شما بیشتر ناراحت شود.

زمانی که کودک نوپای شما بعد از چند روز توانست خود را ظرف 20 دقیقه آرام کند، باید از شیوه ی آرام نمودن گریه برای خواباندن او در چرت ها یا هنگام عصر استفاده کنید. با این روش ظرف چند هفته، بیشتر شیرخواران و کودکان نوپا بدون جار و جنجال به خواب خواهند رفت.

  • تنظیم ساعت خواب شب کودک

میزان خواب شیرخوار در طول روز و همچنین میزان غذایی که می خورد نقش مهمی در خوب خوابیدن او در شب دارد.

بیشتر شیرخواران در سن شش ماهگی روزانه سه وعده ی غذای کمکی دریافت می کنند. در این هنگام بایستی تغذیه ی شیر به سه وعده در روز تقلیل یابد.

شیرخواری که یک بار صبح و یک بار حدود ساعت 30: 2 بعدازظهر، قبل از خواب به طور کامل با شیر تغذیه شده است، همه ی شیر مورد نیاز برای برآورده شدن نیازهای غذایی اش را دریافت خواهد کرد. اگر شما به تغذیه نمودن او در طول شب ادامه دهید، ممکن است غذای جامد مورد نیاز برای رشد سریعش را دریافت نکند. بسیاری از شیرخوارانی که قبلاً خوب می خوابیدند بین سنین 6 تا 9 ماهگی، شب ها شروع به بیدار شدن می کنند چرا که به میزان کافی غذاهای جامد متناسب با وزن و سن خود دریافت نکرده اند. هنوز هم بسیار اهمیت دارد که تعادل صحیحی بین شیر و غذاهای جامد برقرار کنید. اگر شیرخوار شما در طول شب بیدار می شود، باید تغذیه ی او را در طول روز با دقت مورد بررسی قرار دهید.

اگر شیرخوارتان در طول شب اصلا نمی خوابد و هنوز هم در طول شب از شیر تغذیه می کند، باید به تدریج به او شیر کمتری بدهید یا شیر را به قدری رقیق نمایید، که در طول روز بهتر تغذیه کند.

هنگامی که برنامه غذایی به طور مناسب برقرار شد، هنوز هم بایستی به نوعی، خوابیدن را به شیرخوار آموزش دهید، چرا که در این فاصله بیداری در طول شب به یک عادت واقعی تبدیل می شود. شیرخوارانی که تا ساعت 7 صبح می خوابند، به یک چرت کوتاه صبحگاهی احتیاج دارند، اما این چرت باید حدود ساعت 30: 9 صبح و چرت موقع ناهار حدود ساعت 30: 12 بعدازظهر باشد.

والدینی که زمان چرت اولیه شیر خوار را در سن بعد از 6 ماهگی جلو نمی آورند، به طور معمول با شیرخواری رو به رو می شوند که صبح ها زودتر از خواب بیدار می شود.

اگر شیرخوارتان خوب می خوابد و ساعت 7 صبح بیدار می شود و اگر مایلید این جریان را بهتر هماهنگ کنید، می توانید او را به حال خود بگذارید تا بیشتر بخوابد. بنابراین او به چرت صبحگاهی احتیاج ندارد، اما شاید نتواند تا ساعت 30: 12 بعدازظهر برای چرت بعد از ناهار خود را کنترل کند. اگر این اتفاق رخ داد، سعی کنید زمان ناهارش را تا ساعت 30: 11 قبل از ظهر جلو بکشید و ساعت 15: 12 بعدازظهر برای چرت بعد از ناهار او را بخوابانید.

در سن بین 6 تا 9 ماهگی، بیشتر شیرخواران روی شکمشان می غلتند و در رختخوابشان به این طرف و آن طرف رفته و درپتوهایشان گیر می افتند. در این صورت، بهتر است همه ی پتوها را برداشته و شیرخوارتان را با لباس گرم مناسب فصل، درون کیسه ی خواب بگذارید. اگر شیرخوار شما هنوز هم شب ها بیدار می شود، ممکن است دلیل این مشکل او، خواب زیاد در طول روز باشد.

بررسی کنید که او بیشتر از سه ساعت بین ساعت 7 صبح تا 7 بعدازظهر نخوابد و به یاد داشته باشید خوابیدن شیرخوار بعد از ساعت 7 صبح می تواند بخشی از این مشکل باشد. شیرخواری که تا ساعت 8 صبح می خوابد و علاوه بر آن دو چرت دیگر در روز دارد دچار مشکل زیاد خوابیدن می شود.

یک روز عادی در زندگی شیرخوار 6 تا 12 ماهه ای که شب می خوابد، شبیه برنامه ی روزمره زیر است. اگر شیرخوارتان در طول روز بیشتر از آن چه در این برنامه پیشنهاد شده، می خوابد، سعی کنید به تدریج خواب روزش را کاهش دهید.

چند روز اول ممکن است عصبی شود، اما بالاخره به خواب کم تر در طول روز عادت می کند. در صورتی که زیاد خوابیدن در روز دلیل شب بیداری او باشد، کاهش خواب روز بایستی منجر به بهتر خوابیدن او در شب شود.

یک روز عادی در سن بین 6 تا 12 ماهگی شبیه برنامه زیر است:

بیداری، تغذیه نمودن با شیر پس از صبحانه = 7صبح

ساعت چرت، بیشتر از 40-30 دقیقه نشود =30 / 9 - 9 صبح

ناهار= 12 - 30 / 11

ساعت چرت، حداکثر تا دو ساعت =30: 12 ظهر

تغذیه با شیر = 3 - 30 / 2 بعدازظهر

چرت کوتاه، در صورتی که در چرت قبلی کمتر از یک ساعت خوابیده باشد = 4:30بعدازظهر عصرانه=5 بعدازظهر

حمام = 30 / 6 - 6 بعدازظهر

خواب =30 / 7 - 7 بعدازظهر

اگر شیرخوار شما هنوز هم شب بیدار می شود، توصیه می شود به آن چه که در طول روز می گذرد توجه کنید.اگر تاکنون جریان روزمره ی زمان خواب را برقرار نکرده اید، به دستورالعمل های گفتار اول مراجعه کنید، اما این کار را تا یک ساعت قبل از زمانی که در حال حاضر شیرخوار یا کودک نوپای شما به تختخواب می رود، انجام دهید.

بعد از این که چندین شب این جریان روزمره موقع خواب را دنبال کردید، هر شب به تدریج آن را تا 10 تا 20 دقیقه جلو بکشید تا به همان ساعتی برسید که شیرخوار یا کودک نوپای شما باید به تختخواب برود.

واضح است اگر کودک شما شب ها خوب نمی خوابد، احتمالاً باید بعضی از انواع آموزش خوابیدن را اجرا کنید، اما این کار را فقط زمانی باید انجام دهید که مطمئن هستید در طول روز به طور صحیح او را تغذیه نموده اید. تلاش برای آموزش خواب به شیرخوار یا کودک نوپایی که در ساعات مناسب در طول روز به قدر کافی غذا نخورده است احتمالاً با شکست مواجه می شود. قبل از این تلاش، به جریان روزمره پیشنهاد شده برای سن شیرخوارتان در این کتاب رجوع و سعی کنید وعده های غذایی را در ساعات ذکر شده به کودک بدهید و جریان روزمره موقع خواب که برای سن شیرخوارتان مناسب است را، برقرار کنید.

مشکلات متداول خواب کودک من

در صورتی که شیر خوار شما در ساعت های چرت آرام نمی گیرد و شب ها از خواب بیدار می شود، توصیه می شود یادداشت روزانه ای از جزئیات روشن خوراندن و خواباندن شیر خوار تهیه کنید. هم چنین اگر یادداشت هایی از رفتار او در طول ساعات اجتماعی، مدت زمانی که صرف آرام شدن او در ساعات چرت می شود و این که آیا برای خوابیدن به کمک شما احتیاج دارد یا نه تهیه کنید، مفید خواهد بود. فهرست زیر رایج ترین دلایل آرام نگرفتن شیرخواران است:

  • غذا خوردن
  • اضطراب
  • تکان خوردن در تختخواب (غلتیدن و ایستادن)
  • دندان در آوردن
  • صبح زود بیدار شدن
  • وابستگی به هر نوع وسیله آرام بخش

الف. غذا خوردن

اگر اطمینان دارید که شیرخوارتان را در طول روز به روش درست خوابانده اید و همین طور مطمئن هستید که چرت زدن بیش از اندازه، دلیل شب بیداری نیست، موضوع دیگری که باید به آن توجه کنید، غذا خوردن اوست. تقریبا 80 درصد مشکلات خواب که در سنین بین 6 ماهگی تا یک سالگی شیرخواران به وجود می آید، ناشی از روش نادرست تغذیه نمودن آن ها است.

در این مرحله تغذیه نمودن در شب، به طور مشخص بر میزان مواد غذایی جامدی که شیرخوار در طول روز مصرف می کند، تأثیر می گذارد و برقراری تعادل بین میزان مناسب غذای جامد و مقدار شیردادن ضروری است.

افزایش سریع میزان مواد غذایی جامد در طول روز می تواند به بروز مشکلاتی از جمله شیرخوردن ناکافی در زمان خواب، منجر شود. دادن مقدار زیاد میوه جات و سبزیجات در اواخر بعدازظهر نیز باعث می شود دفع آن در نیمه های شب مانع خواب شیرخوار شده و از طرفی باعث عدم دریافت پروتئین کافی در شیرخوار می گردد. تغذیه نمودن شیرخوار با میزان زیاد غذای آماده، منجر به کاهش پروتئین دریافتی شده و از دیگر دلایل شب بیداری است.

ب. اضطراب

در سن 6 ماهگی شیرخواران به تدریج جدا بودن از مادران شان را بیشتر درک کرده و علائم اضطراب ناشی از جدایی و نگرانی برخورد با غریبه ها را از خود نشان می دهند. شیرخوار شاد و راضی که قبلا بسیار راحت و آرام بوده و نزد همه می رفته است، ناگهان به شیرخواری وابسته، مضطرب و پر توقع تبدیل می شود. حتی اگر مادرش چند دقیقه اتاق را ترک کند، جیغ و داد می کند و در بیشتر موارد اگر غریبه ای به او نزدیک شود، دچار حالت عصبی می شود.

بعضی از شیرخواران حتی زمانی که خویشاوندانی که آن ها را خوب می شناسند بخواهند با آن ها صحبت نموده یا آن ها را بغل کنند، ناراحت خواهند شد. این رفتار یک بخش کاملا طبیعی تکامل شیرخوار است. همه ی شیرخواران بین سنین 6 تا 12 ماهگی تا اندازه ای وارد این مرحله می شوند و به طور معمول در سن حدود 9 ماهگی این مسأله آشکارتر می شود.

معمولا شیرخوارانی که عادت دارند به طور مرتب با دیگران باشند، کمتر از دیگر شیرخواران از اضطراب ناشی از جدایی رنج می برند. اگر شیرخوار شما ناگهان در این سن وابسته تر شد، بدانید او شیطان یا پر توقع نشده است. وادار کردن او به رفتن نزد غریبه ها یا تنها گذاشتن او در اتاق برای این که با خودش بازی کند، این مشکل را حل نمی کند و ممکن است منجر به کج خلقی و نگرانی او شود.

از طرف دیگر چون این سن با زمانی که مادر شاغل به سر کار خود باز می گردد، مقارن می شود، شیرخواری که همیشه شب ها خوب می خوابیده از آن پس با کج خلقی و اضطراب بیدار می شود. پاسخ سریع و مثبت به اضطراب او و نادیده نگرفتن آن در دراز مدت، به او کمک می کند مطمئن تر و مستقل تر شود. با این وجود اهمیت دارد که به شیرخوار بیش از اندازه توجه نکنید، طوری که احساس کند برای شب بیداری اش پاداش می گیرد. اگرچه این مرحله برای مادر بسیار خسته کننده است، اما به ندرت طولانی است. دستورالعمل های زیر به کمتر شدن تنش عصبی این مرحله کمک می کند و امیدوار باشید که هرگونه شب بیداری ناگهانی را به حداقل می رساند:

اگر تصمیم گرفتید زمانی که شیرخوارتان بین سنین 6 تا 12 ماهگی است به شغل خود بازگردید، باید کاری کنید که او قبل از سن 6 ماهگی عادت کند برای دوره های کوتاه نزد دیگران بماند. او باید به تدریج برای مدت زمان طولانی و طولانی تری نزد دیگران گذاشته شود تا زمانی که شما برای بازگشت به کار از او جدا می شوید، به مرحله ای برسد که وقتی برای مدتی تنها گذاشته می شود، شاد باشد. او باید از یک ماه (یا دست کم دو هفته) قبل از بازگشت شما به محل کارتان، نزد فرد مراقبت کننده در منزل یا در مهدکودک عادت کرده باشد.

قبل از این که شما به کار باز گردید، کودک شما باید به حضور در جمع دیگران و کسب تجارب جدید عادت کرده باشد.

سعی کنید تاریخ منظمی برای حضور نزد گروه کوچکی از مادران و شیرخواران ترتیب دهید. هنگامی که شیرخوارتان شاد به نظر رسید و به چهره های دائمی پاسخ مناسب داد، تعداد افراد را افزایش و مکان ها را تغییردهید.

اگر اطمینان دارید که شیرخوارتان از بودن با پرستارش شاد است، مرحله ی خداحافظی با او را طولانی تر نکنید. در آغوش گرفتن و یادآوری این که زود بر می گردید، کافی است.

اگر هر وقت با او خداحافظی می کنید از شیوه و کلمات یکسان استفاده کنید، در دراز مدت اثر بخش تر از این خواهد بود که مجبور شوید برای آرام کردن او برگردید.

در طول این مدت، به فرد مراقبت کننده از کودک گوشزد کنید که شیرخوار نبایستی یک مرتبه با چیزهای زیاد و جدید روبرو شده و یا توسط غریبه ها در آغوش گرفته شود. هرچه برنامه ی روزمره شیرخوار آرام تر و بیشتر قابل پیش بینی باشد، او سریع تر بر احساسات ناشی از اضطرابش غلبه خواهد کرد.

بین سنین 9 تا 12 ماهگی، بسیاری از شیرخواران در موقع خواب به یک وسیله ی آرام بخش احتیاج دارند، که به طور معمول یک پتو، لباس یا اسباب بازی خاص می باشد. اگر تصمیم گرفتید یکی از این وسایل را در اختیار شیرخوارتان قرار دهید، مهم است که این وسیله را تنها در ساعت های خواب در اختیارش قراردهید و اجازه ندهید در طول روز آن را با خود به اطراف بکشد. همچنین پیشنهاد خوبی است که یک جفت از آن وسیله را بخرید تا این که بتوانید به طور مکرر آن را بشوئید و یا اگر از آن ها نیز خراب یا گم شد، از دیگری استفاده نمائید.

ج. غلتیدن

بین سنین 6 تا 9 ماهگی، غلت خوردن از پشت به جلو در بیشتر شیرخواران شروع می شود و تا زمانی که یاد بگیرند به طور کامل غلت بخورند، این کار می تواند آن ها را کاملا ناراحت کند. متوجه می شوید که چند هفته ای مجبورید برای آرام کردن، آن ها را به پشت بغلتانید. برای این که این کار به یک عادت دراز مدت تبدیل نشود، به شیرخوارتان کمک کنید تا در ساعات بیداری، به جلو و پشت غلتیدن را تمرین کند.

هنگامی که مطمئن شدید شیرخوارتان می تواند به پشت و جلو بغلتد، توصیه می شود در موقع گریه کردن او با عجله به سراغش نروید. مدت کوتاهی به او فرصت دهید تا خودش را آرام کند، در غیر این صورت برای خوابیدن به کمک شما وابسته می شود. همچنین هنگامی که در تختش بسیار جنب و جوش می کند، می توانیم او را عادت دهیم تا در بعضی از زمان های چرت طول روزش روی شکم بخوابد. هنگامی که از خوابیدن در هر وضعیتی راضی است، توصیه می کنم او را در کیسه ی خواب قرار داده و ملافه و هرگونه پتوی اضافی را از رویش بردارید. این کار از مشکل لگد زدن به پتوها و سرما خوردن در شب و همچنین از گیر افتادن او در ملافه ها جلوگیری خواهد کرد.

د. ایستادن

بعضی از شیرخواران بین سنین 9 تا 12 ماهگی روی تخت شان جا به جا می شوند، اما قادر نیستند خودشان را به وضعیت خوابیده برگردانند و باز هم برای برگشتن به حالت اولیه احتیاج به کمک دارند. اگر به شیرخوارتان یاد ندهید هنگام غلت خوردن، خودش را برگرداند، در دراز مدت وابستگی به وجود می آورد. فکر خوبی است هنگامی که موقع خواب او را آرام می کنید، او را در تختش بایستانید و دست هایش را نگهدارید تا یاد بگیرد چطور میله ها را گرفته و خودش را به هر وضعیتی که ترجیح می دهد پائین بکشد.

ه. دندان در آوردن

شیرخوارانی که از همان سنین پائین از یک برنامه ی روزمره مناسب برخوردار می شوند و عادات خواب سالم برای شان برقرار می شود، به ندرت از دندان درآوردن اذیت می شوند. شیرخوارانی که از قولنج شیرخواری رنج می برده اند، یا عادات بد خوابیدن در آن ها شکل گرفته، احتمالا در زمان دندان در آوردن بیشتر از دیگر شیرخواران در شب بیدار می شوند. با این وجود بعضی ازشیرخواران که به طور عادی خوب می خوابند، هنگامی که دندان های آسیایشان در می آید برای دوره های کوتاهی در شب بیدار می شوند.

اگر احساس کردید دلیل شب بیداری های شیرخوارتان صرفا درد ناشی از دندان در آوردن است، پیشنهاد می کنم برای استفاده از استامینوفن با پزشک مشورت کنید.

درد واقعی ناشی از دندان در آوردن، بی نظمی هایی در خواب شب هنگام کودک به وجود می آود، ولی با این حال این مسئله نباید بیشتر از چند هفته به طول بینجامد. اگر شیرخوارتان دندان در می آورد و شب بیدار می شود، اما به سرعت با بغل کردن به خواب می رود احتمالاً دندان درآوردن علت شب بیداری های او نیست. شیرخواری که واقعا از درد ناشی از دندان درآوردن رنج می برد، به سختی دوباره به خواب می رود. همچنین نه تنها در شب بلکه در طول روز نیز نشانه هایی از ناراحتی را از خود نشان می دهد. توصیه می شود برای شب بیداری های او به دنبال دلایل دیگری بگردید. من متوجه شده ام بعد از مشکل تغذیه نمودن بچه، دلیل رایج دیگری که باعث شب بیداری شیرخوار می شود، دور انداختن پوشش هایش می باشد. بسیاری از والدین که برای مشاوره در مورد دندان در آوردن و شب بیداری با من تماس می گیرند، هنگامی که شیرخوارشان را شب در کیسه خواب می گذارند، بهبود فوری در وضعیت خواب او را گزارش می دهند.

و. صبح زود بیدار شدن

همه ی شیرخواران بین ساعت 5 تا 6 صبح به خواب سبک فرو می روند. در طول چند ماه اول دلیل زود بیدار شدن، گرسنگی است و بیشتر آن ها هنگامی که یک غذای کامل دریافت می کنند تا حدود ساعت 7 صبح دوباره می خوابند. تقریبا همه شیرخواران بین سنین 6 تا 12 ماهگی برنامه غذایی شامل سه وعده غذای جامد در روز و سه وعده شیر را تثبیت کرده اند. اگر شیرخوار، میزان متعادل پروتئین، کربوهیدارت، سبزیجات و میوه جات را به علاوه ی شیر کافی دریافت کند، به علت گرسنگی از خواب بیدار نمی شود.

هنگامی که گرسنگی را مد نظر قرار ندهیم، یکی دیگر از دلایل اصلی صبح زود بیدار شدن، این است که خواب روز شیرخوار به خوبی سازمان دهی نشده است. شیرخواری که در 6 ماهگی تا ساعت 7 صبح می خوابد، هنگامی که به سن 9 ماهگی می رسد، می تواند تا حدود ساعت 30: 9 صبح بیدار بماند. بدین معنا که خواب نیمه های روز باید به 30: 12 تا 1 بعدازظهر به تعویق بیافتد. با این وجود صبح زود بیدار شدن، تأثیر غیر مستقیمی از نیاز شیرخوار برای به تعویق انداختن اولین چرت روز است و به زودی چرخه ای معیوب به وجود می آید. شیرخوارانی که به تدریج چرت هایشان به تعویق می افتد، خسته شده و به تختخواب می روند، اما به طور معمول مدت کوتاهی قبل از این که بخوابند جیغ و داد می کنند و آواز می خوانند. این کار برای این است که کمتر خسته شوند و بعد از این که صبح مدت طولانی تری خوابیدند، به یک خواب سبک فرو روند.

اگر شیرخوارتان صبح ها زودتر و زودتر بیدار می شود، سعی کنید اولین چرت او در روز را به تدریج هر سه یا چهار روز یک بار پنج دقیقه جلو ببرید. به نحوی که سرانجام باعث شود چرت نیمه ی روزش به تعویق افتاده و مشکل برطرف شود.

دلیل مهم دیگر برای صبح زود بیدار شدن این است که والدین چرت صبحگاهی طولانی تری را برای شیرخوار خود در نظر گرفته اند. در طول 6 ماه اول، این چرت طولانی به طور معمول در برنامه ی صبح ها تأثیر نمی گذارد، چنانچه بیشتر شیرخواران در این سن، هنوز هم بعدازظهرها یک چرت کاملا طولانی دارند. اما طی نیمه ی دوم سال اول، همه ی شیرخواران خواب روزشان را کاهش می دهند و اگر چرت بعدازظهرشان را کاهش دهند، بار دیگر موجب خستگی مفرط موقع خواب می شود و همان چرخه ی معیوب که توضیح داده شد شکل می گیرد.

اگر شیرخوارتان زودتر بیدار می شود و صبح ها یکی دو ساعت و بعدازظهرها فقط یک ساعت می خوابد، به تدریج هر سه یا چهار روز یک بار 10 دقیقه چرت صبحش را کاهش دهید تا این که بیشتر از 30 تا 40 دقیقه نخوابد. این کار به طور غیر مستقیم بر طولانی شدن خواب او در بعدازظهرها تأثیر می گذارد. اگر به هر دلیل در دومین چرتش فقط یک ساعت یا کمتر می خوابد، سعی کنید قبل از خواب مقدار کمی شیر، آب یا آب لیمو رقیق شده به او بدهید تا تشنگی از طولانی تر شدن خواب او در این ساعت جلوگیری نکند.

ز. وابستگی به یک وسیله آرام بخش

همه ی شیرخواران بین سنین 6 تا 9 ماهگی، به یک وسیله آرام بخش دلبستگی پیدا می کنند. انتخاب نوع این وسیله در شیرخواران متفاوت است. بعضی از آن ها به یک پتو یا ملافه وابسته می شوند و دیگران احتمالا یک اسباب بازی نرم یا انگشت شست خود را انتخاب می کنند.

روان شناسان معتقدند استفاده از وسیله آرام بخش، زمانی شکل می گیرد که شیرخواران متوجه می شوند که «فردی» جدا از مادرانشان هستند. هنگامی که شیرخوار یا کودک نوپا احساس تنهایی یا آسیب پذیری می کند، این وسایل آرام بخش به طور موقت به او احساس امنیت می دهد.

کارشناس شیرخواران و کودکان، پنلوپه لیچ می گوید: برای شیرخوار، شئ بغل کردنی به عنوان وسیله ای آرام بخش به جای مادر در نظر گرفته می شود که شیرخوار یا کودک می تواند هنگامی که مادرش در دسترس نیست از آن استفاده کند.

بیشتر کارشناسان توافق دارند که استفاده از یک وسیله آرام بخش، یک جزء طبیعی تکامل شیرخوار است، اما بسیار تأکید می شود که کودک نبایستی زیاد به آن ها وابسته شود. همه شیرخواران در سنین شش تا دوازده ماهگی به درجاتی وارد این مرحله می شوند و حدود سن نه ماهگی به نحو چشمگیرتری مشخص می شود. به تجربه ی من، شیرخوارانی که به افرادی غیر از نزدیکان عادت کرده باشند، کمتر از سایرین دچار اضطراب جدایی خواهند شد. در نظر داشته باشید اگر فرزند شما در این سنین به طور ناگهانی بد خلق و وابسته شد، غیر عادی نیست. مجبور کردن او به رفتن نزد غریبه ها و یا تنها گذاشتن او در اتاق تا با خودش بازی کند، مشکلی را حل نمی کند و باعث می شود او بیش از پیش احساس عدم امنیت کند.

از آن جا که اغلب، این مرحله با بازگشت مادر به محل کار هم زمان می شود، شیرخورای که شب ها همیشه خوب می خوابیده، شب ها وحشت زده و مضطرب از خواب بیدار می شود.

پاسخ سریع و مثبت به اضطراب او، به جای نادیده گرفتن آن، به او کمک خواهد کرد تا اطمینان خاطر پیدا کرده و از استقلال بیشتری برخوردار شود. در عین حال، این نکته حائز اهمیت است که توجه زیادی به شیرخوار نشود تا او احساس کند برای شب بیداری هایش به او پاداش داده نمی شود. هر چند این مرحله می تواند برای مادر بسیار خسته کننده باشد ولی به ندرت مدت زمان طولانی پایدار می ماند. این وسایل آرام بخش به زمان های استراحت و خواب محدود می شوند و به راحتی می توان از وابستگی شدید به آن ها جلوگیری کرد. اگر اجازه دهید شیرخوار ملافه، پتو یا هر شئی را که در اطرافش قرار دارد بکشد، اگر زمانی آن شئ در دسترسش قرار نداشته باشد، موجب ناراحتی او می شود.

دستورالعمل های زیر به اجتناب از وابستگی مفرط به وسیله آرام بخش که باعث بروز مشکلات بعدی می شود، کمک می کند:

هنگامی که متوجه می شوید شیرخوار یا کودک نوپایتان به شی ء خاصی می چسبد، استفاده از آن را به ساعت استراحت در خانه یا زمان خواب محدود کنید. اجازه ندهید آن را از این اتاق به آن اتاق یا در گردش های بیرون از منزل به دنبال خود بکشد. البته در تعطیلات و در میهمانی هایی که خواب شب را شامل می شود، باید آن را به دنبال خود ببرید. در غیر این صورت اصرار داشته باشید تا پتو، ملافه یا اسباب بازی را منحصر به تختش کنید.

اگر امکان دارد، سعی کنید یک شئ مشابه وسیله آرام بخش را خریداری کنید، در این صورت می توانید به طور مکرر آن را شسته و هنگامی که آن شئ خراب یا گم شد، به عنوان جایگزین استفاده کنید.

اگر متوجه شدید شیرخوار یا کودک نوپایتان روز به روز بیشتر به وسیله آرام بخش وابسته می شود یا از آن کناره گیری می کند و به شیوه ای که به آن عادت داشت دیگر با آن وسیله ارتباط برقرار نمی کند، باید به دنبال علتی عاطفی برای این موضوع بگردید.

پرورش کودک شاد و خوشحال

مرحله ی کودکی که دوران نوزادی، طفولیت، پیش دبستانی و میانسالی کودکی- تا دوازده، سیزده سالگی- را در بر می گیرد، دوران وابستگی به خانواده و خصوصا مادر است، و کودک در این مرحله بیش از هر چیز با محیط خانه و خانواده مأنوس است؛ از این رو وظیفه مسئولیت والدین نسبت به رشد جسمی و فکری و تربیتی فرزند بسیار مهم است. انسان در طفولیت و کودکی یک پارچه احساسات بی منطق است و به همین جهت از اداره کردن خود عاجز است. اما هر اندازه که از سنین عمر می گذرد و تجربه زیادتر می شود منطق در وجود انسان قوت می گیرد.اگر کودکی را به خوبی بشناسید، به درستی می توانید او را تربیت نمائید. والدین باید بدانند که کودک در هر سنی چگونه فکر می کند و چه رفتاری دارد. آنها باید بدانند که اگر بخواهند چیزی را به کودک خود بیاموزند از چه روشی باید استفاده کنند. 

  • کودک در بدو تولد تا 37 هفتگی

کودک شما از بدو تولد، شخصیت مستقلی از خود نشان می‌دهد. شما می‌توانید این موضوع را در فعالیت‌های اساسی او تشخیص دهید. مثلاً او ممکن است به‌ندرت گریه کند و حتی وقتی خسته باشد آرام و شاد به نظر برسد، یا ممکن است طالب توجه باشد؛ یعنی هر وقت گرسنه، خسته، یا کسل باشد با گریه شما را آگاه سازد و فعال و مصمم به نظر برسد.

کودک شما ممکن است، هنگام شیرخوردن، سینه یا شیشه شیر را به آسانی بگیرد، خوب بمکد و راضی باشد؛ یا ممکن است آن را با دشواری بگیرد، فقط یک دقیقه بمکد، سر و صدا کند، گریه کند، جیغ بزند و شما را ناراحت کند. او ممکن است گرسنگی را به خوبی تحمل کند، صبور باشد و هنگام شیر خوردن آرام بماند، یا ممکن است ناشکیبا باشد و پس از شیر خوردن غالباً استفراغ کند.

او ممکن است بیشتر طول روز را بخوابد و به‌ندرت آشفته شود. از طرف دیگر ممکن است ساعت‌ها بیدار باشد، چرت نیم‌روزی خود را از سن پایین کنار بگذارد، اما گاهی به همراهی و بازی نیاز داشته باشد و تنها ماندن را حتی در سن چند هفتگی هم تحمل نکند.

ممکن است کودک شما اجتماعی باشد، یعنی عاشق همراهی، درآغوش گرفتن، اسباب‌بازی، و آدم‌ها باشد، شاید هم این‌گونه نباشد، یعنی به نظر برسد که بیشتر چیزها را رد می‌کند.

در این مرحله:

- خصوصیاتی مانند اعتماد، گرمی و زودجوشی در چند ماه نخست زندگی ایجاد می‌شوند؛ در این زمان است که باید به کودک خود، اکثر راه‌های اساسی برقراری ارتباط با مردم را بیاموزید.بنابراین مهم‌ترین اصل این است که در هر کاری که انجام می‌دهید مثبت باشید و در مورد آن‌چه اظهار می‌کنید، روراست باشید.

- لبخند زدن مهم‌ترین ابزار شما برای نشان دادن خشنودی، رضایت، محبت و شادی است.

بعد از این مرحله، صدا قرار دارد. کودکان خردسال نسبت به آهنگ صدای محبت‌آمیز، تأییدکننده، شاد، و سرحال حساس‌اند. آن‌ها هم‌چنین نسبت به آهنگ صدای تسکین‌دهنده، آرامش‌بخش و ساکت‌کننده نیز واکنش نشان می‌دهند، پس، از صداهای تند و منفی بپرهیزید.

-  گرما، نزدیکی و بوی بدن شما نیز همانند نوازش و تظاهرات جسمانی عاطفه، حائز اهمیت است.

- تا می‌توانید تشویق کنید، زیاد پاداش دهید، دائماً تمجید کنید و بدون محدودیت تأیید نمایید؛ و همواره نام کودک خود را در چارچوبی محبت‌آمیز به زبان آورید. هرچه‌قدر می‌توانید بگویید «دوستت دارم». تمامی صفات پسندیده را با تمجید و تشویق تقویت کنید.

- همواره به درخواست توجه او، پاسخ دهید، در غیر این صورت کودک شما خود را بی‌اهمیت تصور می‌کند و دیگر از شما درخواست نخواهد کرد. با او تماس چشمی برقرار کنید، از روبه‌رو به او نگاه کنید، از حرکات و اداهای مختلف و لمس‌کردن برای انتقال احساس باارزش بودن او استفاده کنید.

-  از روش‌های انحراف توجه، برای غلبه بر هرگونه منفی‌گرایی از طرف کودک خود، استفاده کنید.

أ. 16 هفتگی

  • کودک شما به کسانی که با او صحبت یا بازی می‌کنند نگاه می‌کند و لبخند می‌زند. او شما و سایر اعضای خانواده‌اش را می‌شناسد. او دوست ندارد مدت زیادی با یک اسباب‌بازی تنها گذاشته شود، و هنگامی که تنها می‌ماند گریه می‌کند. اگر به طرف او بروید دست از گریه برمی‌دارد و بدنش را پیشاپیش پیچ و تاب می‌دهد. در این هنگام به صورت اغراق شده‌ای برگردید و با کودک خود روبه‌رو شوید، طوری که او به راحتی بفهمد که دارید به سوی او می‌روید و به او توجه می‌کنید. تا آن‌جا که می‌توانید با او ارتباط چشمی برقرار کنید و در تمام حالات و اشارات صورت غلو کنید.
  • هنگام پاسخ دادن به کودک از ژست‌ها و حرکات بزرگ و غلو شده استفاده کنید تا به آسانی بفهمد که به او توجه می‌کنید.هر کاری را که کودکتان انجام می‌دهد تقلید کنید، ولی به صورت اغراق‌آمیز.
  • تا می‌توانید وقت بیشتری برای بازی با او اختصاص دهید. شعر خواندن و بازی‌هایی که با شعر همراهاند او را تشویق می‌کند در پاسخ صدا درآورد.

ب. 20 هفتگی

  • کودک شما با برگرداندن صورت و بدن از خود شرم و خجالت نشان می‌دهد،‌ولی به افراد آشنا لبخند می‌زند. او به چهار طریق ارتباط برقرار می‌کند:‌گریه کردن، صدا درآوردن، حالات صورت، و حرکات بدن. او فرق صدای دوستانه و صدای خشمگین را تشخیص می‌دهد،‌و نسبت به لبخند زدن و دعوا کردن واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهد.همه صداهای کودک خود را با تغییر دادن زیر و بم و بلندی صدای خودتان،‌تقلید کنید.
  • اگر کودک فقط گوش می‌کند، توجه او را با صداهای ظریف جلب کنید،‌با زنگ‌های کوچک صدا درآورید، دستمال کاغذی مچاله کنید، و یک فرفره نزدیک تخت او قرار دهید.
  • همه میهمانان خود را به کودک معرفی کنید تا به افراد غریبه عادت کند.

ج. 24 هفتگی

  • کودک شما به طور آشکار و به سرعت در حال پیش‌رفت است. او با حرکاتی همچون نوازش کردن، ضربه زدن، چنگ زدن، و سیلی زدن واکنش نشان می‌دهد. او ممکن است به عنوان سلام گفتن یا نشان دادن علاقه دست خود را به صورت شما بکشد. در این سن ممکن است از غریبه‌ها بترسد و احساس تعلق خود به شما را با چنگ زدن به شما و نگه‌داشتن شما، نشان دهد. اگر کودک شما حرکات بدن زیادی از خود نشان می‌دهد،‌حرکات و اشارات جدیدتری به او یاد دهید. واکنش‌های متنوعی نسبت به اداها و اطوار او نشان دهید تا انواع مختلف پاسخ‌ها و واکنش‌ها را بیاموزد. وقتی می‌روید تا او را بغل کنید،‌دست‌های خود را باز کنید؛ او از شما تقلید خواهد کرد.
  • حرکات پراحساس و اغراق‌آمیز نشان دهید و زیر و بم صدای خود را با حرکت خود تطبیق دهید. صبر کنید تا کار شما را تکرار کند.
  • به معرفی کردن غریبه‌ها ادامه دهید و به کودک خود برای عادت کردن به آن‌ها وقت کافی بدهید.
  • کودک در 36 هفتگی تا 18 ماهگی

​​​​​​​

کودک شما شخصیت متمایزتری پیدا کرده است و خصوصیاتی مانند جدی بودن، حساس بودن، استقلال، اجتماعی بودن، تحریک‌پذیری، لجاجت، مصمم بودن، قدرت تمرکز، کنجکاوی، ناشکیبایی، و... را از خود نشان می‌دهد. کودک شما در یک سالگی، ضمن سپری کردن یک مرحله منفی‌کاری که طی آن ناشکیبا، سخت‌گیر، کم‌حوصله، تحریک‌پذیر، خودسر، شیطان و بی‌محبت می‌شود، نشان می‌دهد تا چه حد مصمم و مستقل است. اما بعد از 15 ماهگی مرحله جدیدی از ملاحظه‌گری و یاری کردن پدیدار می‌شود و کودک تمایل واضحی به خشنود کردن دیگران از خود نشان می‌دهد. او برای به دست آوردن رضایت شما می‌کوشد و اگر او را ملامت کنید، شدیداً احساس ناراحتی می‌کند.

در این مرحله:

- در همه چیز انعطاف‌پذیر باشید و هرگز از زور استفاده نکنید. انتقاد نکنید و رفتار خصمانه نداشته باشید. هرگز کاری نکنید که کودکتان از شما بترسد. سعی کنید با بردباری، صبور بودن را به او بیاموزید. هیچ‌گاه مسخره‌اش نکنید و کاری نکنید که احساس شرمندگی کند. نگذارید احساس حسادت کند و گرنه یاد می‌گیرد احساس گناه کند.

- او را همان‌طور که هست بپذیرید تا یاد بگیرد که دوست داشته باشد. اگر از او تمجید کنید، فردی قدرشناس خواهد شد. اگر اظهار خرسندی نسبت به او بکنید، خودش را دوست خواهد داشت، اگر برای تلاش‌های او ارزش قائل شوید، او برای خودش تعیین هدف خواهد کرد. اگر منصف باشید او هم برای عدالت، ارزش قائل خواهد شد. اگر صادق باشید، یاد می‌گیرد که روراست و درست‌کار باشد. اگر به او احساس امنیت بدهید، به خود و دیگران ایمان خواهد داشت.

أ. 37 هفتگی تا یک سالگی

  • کودک شما نام خود را می‌داند و «نه» را می‌فهمد. او حس شوخ‌طبعی دارد و خیلی دوست دارد شما را بخنداند. او با فشردن سر و صورت خود به صورت شما محبت زیادش را نشان می‌دهد. او بعضی از تشریفات اجتماعی مثل «بای بای کردن» و «بوسیدن» را بلد است. اگر اسباب‌بازی او را بگیرید،‌خشمگین می‌شود. تشریفات اجتماعی را به او نشان دهید. هنگام خروج از منزل حتماً او را ببوسید و برایش دست تکان دهید. در ورود به منزل با او جداگانه سلام و احوال‌پرسی کنید.
  • رضایت خود را از هر چیز با خندیدن نشان دهید، و در لابه‌لای بازی‌ها و داستان‌ها بخندید و با او شوخی کنید تا حس شوخ‌طبعی او را در برخوردهای اجتماعی پرورش دهید.
  • او را با کودکان دیگر آشنا کنید و گاهی او را با پرستار بچه و سایر اشخاصی که خوب نمی‌شناسد،‌تنها بگذارید. اگر مراقب دیگری در کار نباشد، کودک به یک شخص وابسته می‌شود و هنگام جدایی احساس ناامنی می‌کند.» را محکم ادا کنید تا او پاسخ منفی را درک کند.

بهترین تغذیه کودک

مطالعات نشان می دهد که دادن غذا قبل از شش ماهگی به نوزاد اثرات بدی دارد. احتیاط آن است که از این کار دوری کنیم زیرا دادن غذا هیچ اثر مطلوبی ندارد و احتمالاً اثرات نامطلوب نیز دارد. همچنین دادن بعضی غذاها به نوزاد مانند آب قند باعث می شود که سلولهای چربی بدن افزایش یافته و در آینده احتمال چاق شدن او وجود دارد. در صورتی که نوزاد اضافه وزن خوبی نداشته باشد و طبق منحنی رشد خود پیش نرود، وزن ثابت و یا کاهش وزن داشته باشد، جهت افزایش شیر و افزایش ترشح شیر خود اقدام کنید. اگر با این حال باز هم وضعیت رشد نوزاد شما مطلوب نشد می توانید طبق نظر متخصص کودکان غذای کمکی را از چهار ماهگی شروع کنید. در حین غذا دادن به کودک به آو آموزش دهید. (اسم غذا، اسم ظرف ها رنگ ظرف ها مزه غذا کوچکی و بزرگی غذا)

غذای کمکی

در این مدت شیر مادر ادامه می یابد و غذای کمکی هم شروع می شود و این کار تا دو سالگی ادامه پیدا می کند. وقتی شیرخوار دو ساله شد، شیر مادر قطع می شود. قبل از یک سالگی ابتدا شیر مادر و سپس غذای نوزاد داده می شود و بعد از یک سالگیابتدا غذا داده شده و سپس نوزاد با شیر مادر تغذیه می گردد. 

الف. شروع غذاهای کمکی

وقتی شش ماه کودک تمام شد، باید علاوه بر شیر مادر، غذاهای دیگری هم به نوزاد بدهید. به این غذاها، غذای کمکی گفته می شود، یعنی این غذاها به شیر مادر کمک می کنند تا احتیاجات نوزاد را برآورده نماید. حتی در این موقع هم مهمترین و اصلی ترین غذای نوزاد، همان شیر مادر است.زمان شروع غذای کمکی پایان شش ماهگی نوزاد می باشد. زودتر شروع کردن یا دیرتر شروع کردن غذای کمکی اثرات نامطلوبی دارد. پیش از شش ماهگی، دستگاه گوارشی کودک کامل نشده است و نمی تواند کارهای هضم را به خوبی انجام دهد. مصرف غذایی غیر از شیر مادر، باعث پیدایش ناراحتی گوارشی در نوزاد می شود. چنین نوزادی احتمال دارد که در آینده با مشکلات مربوط به دستگاه گوارشی روبرو شود. ملکولهای درشتی که در بعضی از غذاها وجود دارند، باعث حساسیت می شوند. دستگاه گوارش نوزاد نمی تواند باعث شکستن این ملکولها شود. بنابراین مصرف غذا قبل از شش ماهگی باعث پیدایش حساسیت می شود و این موضوع تا پایان عمر نوزاد باقی می ماند. در حالی که اگر غذای کمکی در زمان مناسب شروع شود، از پیدایش بیشتر حساسیتهای غذایی، جلوگیری به عمل می آید. شروع غذای کمکی، قبل از زمان مناسب ممکن است باعث پیدایش چاقی در نوزادان شود. این نوزادان، استعداد چاقی پیدا می کنند و بعدها با سرعت بیشتری چاق می شوند و مشکلات مربوط به چاقی برای آنها ایجاد می شود. البته قابل ذکر است که مسائل گفته شده در همه ی افراد ایجاد نمی شود ولی به علت بالا بودن احتمال پیدایش مشکلات، عقل حکم می کند که احتیاط را رعایت کنیم.

اگر نوزاد شما خوب رشد نکرده و طبق منحنی رشد خود، پیش نمی رود، ابتدا با کارکنان بهداشتی تماس گرفته و روش شیردادن و غذای خود را کنترل کنید. اگر باز هم رشد نوزاد مطلوب نشد، با نظر پزشک غذای کمکی را از پایان چهارماهگی شروع کنید. توجه کنید که قبل از چهارماهگی به هیچ وجه نباید به نوزاد غذا بدهید و اگر هم با مشکل روبرو شدید، باید با نظر پزشک، از شیرهای کمکی استفاده نمائید.

خطرات زود شروع کردن غذای کمکی

همان طور که زود شروع کردن غذای کمکی، اثرات نامطلوبی دارد، دیر شروع کردن هم باعث مشکلاتی می شود. بعد از شش ماهگی، شیر مادر برای رفع احتیاجات بدن نوزاد کافی نیست. مهمترین مشکل دیر شروع کردن غذای کمکی این است که رشد نوزاد کم می شود و احتیاجات غذایی بدن او برطرف نمی گردد. رشد کم و روبرو شدن با کمبود مواد غذایی باعث بروز مشکلاتی می شود مانند کاهش رشد قد، نرمی استخوان، کم خونی، کاهش رشد سلولهای مغز و... که بسیاری از این مسائل قابل برگشت، نیستند.یکی از مشکلاتی که در اثر دیر شروع کردن غذای کمکی ایجاد می شود، عادت کردن نوزاد به شیر مادر می باشد. این موضوع سبب می شود تا کودک نسبت به غذا، بی اشتها شود، دستگاه گوارشی و ساختمان فک او دچار اشکال شده و در عمل جویدن با مشکل روبرو گردد. بنابراین غذای کمکی را نه زود و نه دیر شروع کنید.

چند نکته ی مهم در مورد غذای کمکی

1- شیردادن به نوزاد، حتی در طول شب، همچنان ادامه پیدا کند. تعداد دفعات شیردهی و مدت زمان شیردادن را به میل نوزاد بگذارید. ممکن است که خود نوزاد با شروع غذای کمکی، دفعات کمتری شیر بخواهد ولی چنانچه با شروع غذای کمکی، به اجبار بخواهید شیردهی را کم کنید، ممکن است نوزاد نسبت به غذا بدبین شود و مشکلاتی در غذا خوردن او بوجود آید.

2- تا یک سالگی ابتدا به نوزاد شیرداده و سپس غذای کمکی را به او بدهید.

3- همزمان با شروع غذای کمکی، هر روز مقداری آب جوشیده ولرم هم به کودک بدهید. در فصلهای گرم، جاهای گرمسیر، ابتلای کودک به اسهال و تب کردن، آب بیشتری نیاز است.

4- غذای کمکی را بوسیله ی فنجان یا قاشق به نوزاد بدهید و از شیشه و پستانک استفاده نکنید.

5- به غذای کودک نمک و فلفل اضافه نکنید.

6- اضافه کردن شکر یا ترشی به اندازه ای نباشد که طعم غذا را عوض کند.

7- همزمان با شروع غذای کمکی تا پایان 2 سالگی، هر روز بین دو وعده ی شیردهی، ده قطره آهن در عقب دهان کودک بچکانید و بعد از آن مقدار کمی آب یا آب میوه به او بدهید. شیرخورانی که با وزنی کمتر از 2500 گرم بدنیا آمده اند، از زمانی که وزن آنها به دو برابر وزن هنگام تولد رسید، قطره ی آهن شروع می شود. قطره ی آهن را می توانید با آب میوه مخلوط کرده و به نوزاد بدهید ولی از مخلوط کردن آن با شیر یا ماست خودداری کنید. اگر دادن قطره ی آهن به نوزاد سخت است می توان از شربت آهن که طعم مطلوب تری دارد، استفاده نمود.

8- مواد غذایی را یکی یکی به غذای کمکی اضافه کنید. ابتدا یک ماده ی غذایی را به مدت 5 تا 7 روز به نوزاد بدهید، سپس در حالی که غذای اول را به او می دهید، غذای بعدی را شروع کنید و همین طور ادامه دهید.

9- روزهای اولی که به شیر خوار غذای کمکی می دهید، غذا را از دهان بیرون می ریزد. این کار به معنی بی میلی نوزاد به آن غذا نیست، بلکه کودک در حال یاد گرفتن غذا خوردن و یادگیری عمل بلعیدن، همچنین عادت به مزه ی غذاهاست.

10- پس از اینکه نوزاد غذا خوردن را یاد گرفت، اگر غذایی را دوست نداشت، آن غذا را به مدت یک هفته به او ندهید و سپس دوباره غذا را به او پیشنهاد کنید. به احتمال زیاد، غذا را می پذیرد. به هر حال هیچ گاه غذایی را به زور به نوزاد ندهید.

11- غذای کمکی را از مقدار بسیار کم در وعده های کم شروع کنید. به تدریج تعداد وعده های غذای نوزاد را زیاد کنید. مقدار غذای هر وعده را نیز به تدریج اضافه نمائید.

12- در هر وعده ی غذایی، بعد از آنکه نوزاد میلی به غذا نداشت، غذا دادن به او را متوقف کنید و به زور به او غذا ندهید. اگر در نوزاد پس از خوردن غذایی حساسیت ایجاد شد، آن غذا را حذف کنید و تا دو سالگی به نوزاد ندهید.

13- اگر قبلا بوسیله ی شیشه و پستانک به نوزاد غذا داده اید، ممکن است از خوردن غذا با قاشق و فنجان امتناع کند. در این موارد، در طول روز، قاشق و فنجان خالی را در دسترس او قرار دهید تا با آنها بازی کند. به احتمال زیاد بعد از آن قاشق و فنجان را قبول می کند ولی اگر بعد از چند بار تلاش باز هم قبول نکرد، آنها را چند روز کنار بگذارید و سپس دوباره امتحان کنید.

14- در تهیه ی غذای کمکی بهداشت را رعایت کنید. غذایی را که برای نوزاد تهیه کرده اید در یخچال نگهداری کنید و هر وعده ی غذایی به اندازه ی نیاز یک وعده ی نوزاد، از آن گرم کنید. بعد از 24 ساعت باقیمانده ی غذا را دور بریزید و غذای جدید تهیه نمائید.

15. به محض گرسنگی کودک به او غذا بدهید زیر گرسنگی طولانی مدت ، اشتهای کودک را از بین می برد.

16. در میان وعده های غذایی باید یک ونیم الی دو ساعت با غذای اصلی فاصله داشته باشد. و میان وعده ها خیلی شیرین، پر حجم و چرب نباشد. در صورت استفراغ کودک 10 دقیقه صبر کنید و سپس دوباره به کودک با حجم کمتر و اهسته تر غذا بدهید.

17. غلظت غذای کمکی باید در ابتدا کمبی بیشتر از شیر باشدو به تدریچ به غلظت آن اضافه گردد. در بعد از 8 ماهگی غلضت غذا باید به گونه ای باشد که با قاشق نریزد.

ماه هفتم

تغذیه کمکی نوزاد را از پایان 6 ماهگی شروع کنید.ابتدا از غلات استفاده کنید. استفاده از برنج بهتر از سایر غلات است. سعی کنید از گندم استفاده نکنید زیرا در بعضی نوزادان باعث ایجاد حساسیت می شود. سپس حریره بادام را شروع کنید. بعد از آن پوره ی سیب زمینی را شروع کنید. بعد از آن از سوپ استفاده کنید، سبزیجات را تک تک به سوپ اضافه کنید. کم کم می توانید گوشت هم به سوپ اضافه کنید و آن را کاملا نرم کرده و به نوزاد بدهید.

هفته ی اول

شروع غذای کمکی بهتر است که فرنی تهیه شده از آرد برنج باشد. توجه کنید که از فرنی تهیه شده با نشاسته استفاده نکنید. بهترین ماده ی غذایی برای شروع غذای کمکی، فرنی تهیه شده از آرد برنج می باشد. فرنی های موجود در بازار از نشاسته درست شده اند و برای نوزاد مناسب نمی باشند، بنابراین خودتان فرنی را درست کنید.

روز اول یک بار در روز، یک قاشق مرباخوری فرنی به نوزاد بدهید.

روز دوم، سه نوبت و در هر نوبت یک قاشق مرباخوری فرنی به نوزاد بدهید.

روز سوم، پنج وعده در هر وعده یک قاشق مرباخوری فرنی به نوزاد بدهید.

از روز سوم تا روز هفتم مقدار فرنی در هر وعده را بیشتر کنید و تا روز هفتم به پنج نوبت و در هر نوبت حدود سه قاشق مرباخوری فرنی برسانید.

توجه کنید که اضافه کردن مقدار فرنی در هر وعده را متناسب با اشتهای نوزاد قرار دهید و به زور به او غذا ندهید. اگر نوزاد اشتهای کمی دارد به جای پنج وعده هر روز هفت وعده به او غذا بدهید.

هفته ی دوم

در این هفته علاوه بر فرنی، حریره بادام را هم شروع کنید. روز اول، چهار نوبت فرنی داده شود و یک نوبت به اندازه یک قاشق مرباخوری حریره بادام، استفاده شود. روز دوم، چهار نوبت فرنی و نوبت پنجم سه قاشق مرباخوری حریره بادام بدهید. پس از آن در هر روز 2 تا 3 وعده حریره بادام و 2 تا 3 وعده فرنی داده شود. اگر این کار برای شما مشکل است یک روز فرنی و یک روز حریره بادام تهیه و به نوزاد بدهید ولی روش اول بهتر است.

توجه کنید که اگر نوزاد علاقه دارد، می توان تا یکسالگی و حتی بیشتر حریره بادام و فرنی را به نوزاد بدهید. البته تا یکسالگی در تهیه ی حریره بادام از بادام زمینی استفاده نکنید.

هفته ی سوم

در این هفته مصرف سبزیجات را در غذای کودک، شروع کنید. سیب زمینی، هویج، جعفری، لوبیاسبز و... سبزیجاتی هستند که می توانید به صورت پوره ی سبزیجات و یا همراه با برنج در سوپ نوزاد به کار ببرید. بهتر است تا پایان یکسالگی از گوجه فرنگی و اسفناج استفاده نکنید. سبزیجات را چه به صورت پوره و چه به شکل سوپ، یکی یکی به غذای نوزاد اضافه نمائید. اگر با اضافه کردن یک نوع سبزی، نوزاد حساسیت نشان داد، آن سبزی را تا 2 سالگی به نوزاد ندهید. چنانچه نوزاد حساسیت نشان نداد، به مدت 3 روز از این استفاده کنید و بعد سبزی جدید را به غذای نوزاد اضافه نمائید.

ابتدا سبزیجات را جداجدا به نوزاد بدهید و از مخلوط کردن آنها با هم خودداری کنید. به طور مثال در سوپ نوزاد سبزی خورشتی که مخلوطی از چند نوع سبزی است نریزید بلکه از جعفری استفاده کنید. بعد از اینکه سبزیجات را یکی یکی به غذای نوزاد اضافه کردید می توانید آنها را با هم مخلوط کنید. اگر نوزاد مخلوط سبزیجات را نپذیرفت تا یک هفته از دادن آن به نوزاد خودداری کنید و سپس دوباره امتحان نمائید.

برای تهیه ی سوپ نوزاد از برنج استفاده کنید و ماکارونی یا رشته های سوپ را به کار نبرید. همچنین سوپ نوزاد باید به طور کامل پخته شود و سپس کاملاً نرم گردد تا محلولی شبیه به فرنی ایجاد شود. در این هفته از دادن سبزیجات نپخته به نوزاد خودداری کنید.

میزان غذای هر وعده را به اختیار نوزاد بگذارید و در دادن غذا به او اصرار نکنید. چنانچه نوزاد خوب وزن اضافه نمی کند تعداد وعده ها را به هفت وعده برسانید و غذای نوزاد را با اضافه کردن کره پر انرژی کنید.

هفته ی چهارم

در این هفته علاوه بر غذاهای قبلی می توانید به سوپ نوزاد گوشت هم اضافه کنید. از گوشت مرغ یا گوشت گوسفند استفاده کنید. گوشت را به خوبی بپزید و سپس آن را کاملاً له کرده و همراه با سوپ به نوزاد بدهید.

ماه هشتم

اکنون هفت ماه نوزاد کامل شده و وارد ماه هشتم شده است. در این موقع دادن زرده ی تخم مرغ را شروع کنید. توجه کنید که تا پایان یکسالگی از سفیده ی تخم مرغ استفاده نکنید.

روز اولی که زرده ی تخم مرغ را شروع کرده اید، به اندازه ی یک قاشق مرباخوری از زرده ی تخم مرغ کاملاً پخته را در آب حل کرده و به نوزاد بدهید. هر روز این مقدار را دو برابر کنید تا در مدت یک هفته به یک زرده ی کامل برسد.

از این به بعد هر روز نصف زرده ی تخم مرغ به نوزاد بدهید و یا هر دو روز یک بار یک زرده ی کامل برای او تهیه نمائید. اگر نوزاد نمی تواند در یک وعده ی یک زرده ی کامل و یا نصف زرده را بخورد، آن را در چند وعده به نوزاد بدهید.

ماه هشتم تا یکسالگی

از حدود هشت ماهگی غذاهای سفت و قابل جویدن هم به نوزاد بدهید. ابتدا از تکه های نان و بیسکویت شروع کنید. شروع کردن غذاهای قابل جویدن در این ماه خیلی مهم است و باعث تکامل عمل جویدن می شود. اگر این گونه غذاها به تدریج به نوزاد داده نشود، او به جویدن تشویق نمی گردد و بعدها در جویدن غذاهای سفت دچار مشکل می شود.

از هشت ماهگی می توانید زرده ی تخم مرغ کاملا پخته را به نوزاد بدهید. ابتدا مقدار کم شروع کنید و به اندازه ی یک نخود زرده ی تخم مرغ را در آب حل کرده و به نوزاد بدهید. این مقدار را کم کم زیاد کنید تا جایی که هر روز نصف زرده ی تخم مرغ به نوزاد بدهید.

بعد از آن از حبوبات استفاده کنید. حبوبات را باید شب تا صبح در آب خیسانده و آب آن را دور ریخته پس از آن کاملا آنها را پخته، پوست آنها را کنده و آنها را له کرده و به نوزاد بدهید و یا در سوپ نوزاد بریزید. سپس آب میوه را شروع کنید. ابتدا روزی 3 قاشق مرباخوری آب میوه بدهید و سپس به تدریج مقدار آن را افزایش دهید. بعدها می توانید از میوه ی له شده هم استفاده نمایید. تا زمان یکسالگی به غذای کمکی نوزاد شکر، نمک و ادویه اضافه نکنید. البته می توانید مقدار کمی شکر به فرنی اضافه نمایید.

از طرفی این ماه را شروع تغذیه توسط انگشت می نامند. این نام به معنی آن است که از این ماه باید قطعات نان و بیسکویت و... را به دست نوزاد بدهید تا او در خوردن غذا از دستان خود نیز استفاده کند. کم کم به نوزاد اجازه بدهید که از لیوان، فنجان و قاشق نیز استفاده کند و خودش آن ها را گرفته و با کمک شما و کم کم بدون کمک به دهان ببرد.

از وسایلی استفاده کنید که گرفتن آنها راحت باشد و نوزاد بتواند به راحتی آنرا بردارد و به دهان ببرد. وسایلی را خریداری کنید که نشکن باشند، چون احتمال افتادن آنها وجود دارد. افتادن و شکستن وسایل علاوه بر ضرر اقتصادی، احتمال آسیب رساندن به نوزاد را دارد، همچنین باعث ترسیدن و ناامید شدن نوزاد می گردد.

از هشت ماهگی ماست را نیز به غذای نوزاد اضافه کنید. سوپ نوزاد در ماه هشتم علاوه بر گوشت، سبزیجات و برنج می تواند دارای حبوبات نیز باشد. حبوباتی مانند عدس، ماش، لوبیا و نخود را به مدت 24 ساعت در آب خیسانده و آب آن را دور ریخته و سپس آنها را پخته و به نوزاد بدهید.

حبوبات را به صورت کاملاً پخته و نرم شده در شکلهای پوره ی حبوبات یا در سوپ به نوزاد بدهید. توجه کنید که نخود سبز و لوبیا سبز جزء سبزیجات هستند و می توانید آنها را در هفته ی سوم تغذیه ی کمکی به کار ببرید. آخرین ماده ای که به برنامه ی غذایی کودک اضافه می شود، آب میوه یا پوره ی میوه می باشد. در سال اول زندگی نوزاد از مرکبات (پرتقال، لیموشیرین، لیموترش، نارنگی)، توت فرنگی، گیلاس، آلبالو، کیوی و خربزه استفاده نکنید.

ابتدا یک نوع میوه را به صورت آب میوه یا پوره به نوزاد بدهید. توجه کنید که آب میوه ی طبیعی به کار ببرید و از دادن انواع آب میوه های موجود در بازار که بسته بندی هستند و دارای مواد نگهدارنده و... می باشند، خودداری نمائید. روز اول 3 قاشق مرباخوری از آن را به نوزاد بدهید. اگر نوزاد احساس ناآرامی کرد و یا نشانه ی حساسیت در او ایجاد شد، آن میوه را تا دو یا سه سالگی به نوزاد ندهید. چنانچه هیچ مشکلی بوجود نیامد، مقدار آن را اضافه کنید و بعد از 4 تا 5 روز که از یک نوع میوه، استفاده کردید، میوه ی بعدی را به همین شکل، شروع نمائید.

نحوه دادن غذا به کودک

در دادن غذا به کودک نکات زیر را رعایت نمایید.

  • در کودک زیر یک سال 3 وعده به کودک غذا بدهید.
  • غذا را از یک قاشق مربا خوری شروع کنید تا به 10 قاشق برسد.
  • اگر کودک به غذای خاصی بی علاقگی نشان داد به مدت 1 الی 2 هفته آن را حذف کرده و پس از 2 هفته مجددا تلاش کنید.
  • وقتی غذای جدید را به کودک می دهید ، باید غذای قبلی را هم به کودک بدهید.

غذاهای ممنوع شده تا یکسالگی

غذاهایی که به علت ایجاد حساسیت یا احتمال آلودگی ممنوع می باشند، به هر شکل که باشند، نباید به کودک داده شود. ممکن است این غذاها به کودکی داده شود و هیچ مشکلی بوجود نیاید ولی به علت احتمال زیاد مشکل، بهتر است که از دادن آنها به نوزاد زیر یکسال، خودداری نمائیم. این غذاها به چند گروه تقسیم می شوند.

  • غذاهایی که باعث ایجاد حساسیت در نوزاد می شوند.
  • غذاهایی که احتمال آلوده بودن و خطر بیماری برای نوزاد دارند.
  • غذاهایی که به علت شکل آنها، برای نوزاد خطرناک هستند. چون نوزاد هنوز به خوبی قادر به کنترل دهان و حنجره ی خود نیست و در بلعیدن، ماهر نشده است، این خوراکی ها ممکن است باعث خفگی او شوند. ذرت بو داده، انگور، آجیل ها، تخمه، میوه ی همراه هسته، ماهی همراه با استخوان و... جزء این غذاها می باشند. اگر این مواد را نرم کنید و به نوزاد بدهید، اشکالی ندارد، چرا که علت ممنوعیت، شکل آنها می باشد.
  • انواع توت (سفید، سیاه، قرمز، توت فرنگی)، آلبالو، گیلاس، خربزه، کیوی، مرکبات (لیموترش، لیموشیرین، نارنگی، پرتقال، نارنج، گریپ فروت)
  • کلم، اسفناج، گوجه فرنگی، پیاز، سیر، سبزیجات نپخته
  • شیرینی های خشک و خامه ای، آب نبات
  • شیر کامل بویژه شیر کامل گاو، کشک، پنیر
  • بادام زمینی
  • نوشابه های گازدار
  • عسل
  • غذاهای شور و سرخ کرده مثل چیپس، پفک
  • ادویه جات و غذاهایی که دارای ادویه جات هستند.
  • غذاهای آماده (تن، کنسرو، کمپوت، ساندیس، بستنی و...) که ترکیبات نگهدارنده، مواد شیمیایی و مواد رنگی دارند.

تنقلات مورد استفاده کودک

تنقلاتی که ممکن است مورد استفاده کودک قرار گیرد شامل:

  • در سال اول فقط خرما، آب میوه و میوه بیسکوییت ساده مصرف گردد.
  • در سال دوم علاوه بر بیسکوییت کودک می تواند از کمپوت، مرباژله و بستنی پاستوریزه استفاده نماید.

طرز تهیه غذای کودک

برای تهیه غذای کودک، توصیه های زیر بسیار مفید است:

 پوره ی سیب زمینی

سیب زمینی را در آب گذاشته و تا آب پز شد کامل آن را می جوشانیم. سپس پوست سیب زمینی را جدا کرده و آن را کاملا له می کنیم. کمی آب یا روغن مایع به سیب زمینی له شده اضافه می کنیم تا به شکل نیمه مایع در آید.

 حلیم حبوبات

حبوبات (عدس، ماش، لوبیا، نخود) را از شب تا صبح در آب می گذاریم. صبح آب را ریخته و حبوبات را به طور کامل می پزیم. پوست آنها را کنده و آنها را در آب یا روغن مایع له می نماییم.

 طرز تهیه فرنی

روش تهیه ی فرنی با شیر پاستوریزه گفته می شود. فرنی را می توان با آب هم تهیه کرد. فرنی تهیه شده با شیر پاستوریزه مغذی تر است. اضافه کردن شیر پاستوریزه و حرارت دیدن آن مشکلی بوجود نمی آورد ولی جهت احتیاط و یا زمانی که از چهار ماهگی مجبور به شروع تغذیه ی کمکی شده اید بهتر است فرنی را با آب تهیه کنید. روش تهیه با آب مانند همین روش است فقط به جای شیر، آب می ریزیم.

یک لیوان شیر پاستوریزه (زیاد پر نباشد) را در قابلمه ریخته و صبر می کنیم تا جوش بیاید سپس دو قاشق مرباخوری آرد برنج و مقدار کمی شکر در آن می ریزیم و روی شعله ی ملایم گذاشته و به طور مداوم به هم می زنیم. زمانی که کمی از شیر مادر غلیظتر شد فرنی آماده است. این فرنی را در یخچال نگهدارید و به نوزاد بدهید. دقت کنید که بعد از 24 ساعت هر چه اضافه مانده بود دور بریزید و دیگر استفاده نکنید.

طرز تهیه حریره بادام

یک لیوان شیر پاستوریزه (زیاد پر نباشد) را در قابلمه بریزید و صبر کنید تا جوش بیاید. دو قاشق مرباخوری آرد برنج و 5 عدد بادام رنده شده و کمی شکر در آن ریخته و روی شعله ی ملایم می گذاریم. به طور مداوم محتویات قابلمه را هم می زنیم تا موقعی که کمی غلیظ شود. برای تهیه ی بادام رنده شده، بادام را در آب گرم انداخته و بعد از بیرون آوردن پوست آنرا جدا می کنیم. سپس بادام را روی الک می کشیم، بادام نرم شده از زیر الک بیرون می آید. می توانید بادامها را با دستگاه خرد کنید و سپس آنرا صاف نمایید ولی روش قبلی بهتر است. می توانید به جای بادام رنده شده از شیره ی بادام استفاده کنید. برای تهیه ی شیره ی بادام 20 عدد بادام را پوست کنده و در آب جوش بجوشانید، بادامها را جدا نموده و از آب آن استفاده کنید.

 میوه جات و سبزی جات

  • آب میوه جات را با لیوان بدهید و با شیشه ندهید. زیرا سبب فساد وسیع دندان های کودک می شود.
  • سبزی جات را بخار پز کنید. نخود سبز هویج و سایر سبزی جات را آب پز کنید تا نرم شده و سپس به صورت پوره در آورید.
  • از گرم کردن آب میوه ها مانند آب چرتقال و سبزی هایی که ویتامین ث دارند بپرهیزید زیرا گرما ویتامین ث را از بین می برد.
  • برای دادن میوه به کودک آن راباید له کرد. موز را له کنید.
  • میوه هایی مانند سیب ، گلابی . هلو را بخار دهید و سپس با مخلوط کن به صورت پوره در آورید.

 دادن پنیر به کودک

دادن پنیر طبیعی به کودک که حاوی مقادیر زیلدی سدیم نیست می تواند مورد استفاده قرار بگیرد.

 دادن سوپ به کودک

  • بعد از دادن سوپ به کودک ماه به ماه ، یک ماده به داخل سوپ کودک اضافه کنید. مثلا گوجه فرنگی، سیب زمینی و عدس ، باید تمام مواد سوپ له شده باشد.
  • سوپ را صاف نکنید. این کار اشتباه است. باید غذا را به صورت آبکی به کودک بدهید.غلظت سوپ باید بیشتر از شیر باشد.
  • سعی کنید ظهرهابعد از شیر دهی به کودک، شیردهی، فرنی و تخم مرغ به کودک بدهید و عصرها بعد از شیر دهی از شیر، سوپ را هر مقدار خواست بدهید.
  • غذای تجارتی ببآماده را میتوان درشیشه ویا به صورت خشک (مخلوط باقدری آب) تهیه کرد.
  • مواد غذایی کنسرو شده ممکن است حاوی قند، نمک و سرب ئ افزئدنی های دیگر باشند که مناسب برای شیرر خوار نمی باشد.
  • از غذاهایی که بر چسب آن ها حاوی آب یا مواد افزودنی است باید پرهیز نمود.
  • مصرف غذاهایی که تر کیبی از غلات و میوه و گوشت و یا سبزیجات است برای اولین بار غیر معقول است به علت این که هر نوع غذای جدید باید به تنهایی مصرف گردد.

 گوشت

  • گوشت را به صورت کبابی به کودک بدهید و آن را سرخ نکنید. چربی های قابل مشاهده در گوشت را بردارید. زیرا شیرخوار هنوز نمی تواند این ها راهضم کند.
  • عصاره گوشت را به کودک نمی توانید بدهید مگر آنکه آن را سرد کرده وچربی اضافی آن را بردارید.
  • هنگامی که کودک قادر به جویدن است می توان آن را به صورت خرد شده به کودک بدهید.
  • بعد از پختن گوشت ان را به صورت مخلوط با آب سبزیجات در مخلوط کن به صورت پوره در آورید و به کودک بدهید.
  • بسته به سن کودک می توننید سبزیجات پخته و شده مثل سیب زمینی یا هویج پوره شده را به گوشت اضافه کنید.
  • در کودک زیر یک سال، اگر کودک شیر مادر خوار است روزی سه وعده و اگر شیر نمی خورد روزی 5 وعده به کودک غذا بدهید. در شروع تغذیه تکمیلی ابتدا در هفته اول از روی یک وعده شروع کرده و در هفته دوم به دو وعده برسانید.

زرده ی تخم مرغ

تخم مرغ را آب پز می کنیم. تخم مرغ باید کاملا پخته و سفت شود. سپس پوست تخم مرغ و قسمت سفیدی آن را جدا کرده و زرده ی تخم مرغ را بدست می آوریم. زرده را در آب یا روغن مایع له می کنیم. از دادن سفیده تخم مرغ در کودک زیر یک سال بپرهیزید. زرده تخم مرغ را از مقدار خیلی کم شروع کنید تا به یک زرده کامل برسد. سپس می توانید هفته ای 3 بار به کودک بدهید. از اضافه کردن نمک به تخم مرغ اکیدا خودداری نمایید. کودکانی که زیر یک سال نمک نمی گیرند از ابتلای آن ها به فشارخون در سنین بعدی جلوگیری می شود. از دادن سفیده تخم مرغ در کودک زیر یک سال بپرهیزید. زرده تخم مرغ را از مقدار خیلی کم شروع کنید تا به یک زرده کامل برسد.

تضمین سلامت کودک با رعایت چند نکته

هر فردی (چه کودک و چه بزرگ‌سال) هنگامی که از مسئله یا مشکلی پیروز بیرون می‌آید، حس خوشایندی پیدا می‌کند. این مشکلات برای شما ممکن است عدم آگاهی از مسایل بهداشتی و سلامتی کودک، درست کردن یک پازلو... باشد. با صبر و حوصله در برابر هر مشکلی به راه حل‌های آن فکر کنید. یکی از مسائلی که برای شما تازه والدها بسیار مهم است، نحوه مراقبت از کودک دلبندتان است، بخصوص اگر تجربه ای در این زمینه نداشته باشید. دانستن مسائل زیر به شما کمک می کند سلامت کودک خود را تضمین نمایید.

مراقبت از پوست لطیف کودک

پوست بدن نوزادان و کودکان بسیار لطیف تر و آسیب پذیرتر از پوست افراد بزرگسال است. لذا بیشتر باید مراقب بود تا دچار مشکلی نشوند. درماتیت تماسی یا همان التهاب و قرمزی پای بچه ها یکی از مشکلاتی است که معمولا پس از هفته ی سوم نوزادی در کودک دیده می شودو بیشترین شیوع آن بین هفته ی هفتم تا ماه دوازدهم می باشد. این مشکل به صورت قرمزی در نواحی برجسته مثل باسن،‌ دستگاه تناسلی، پایین شکم و نواحی فوقانی داخلی ران ها دیده می شود. معمولا بخش عمیق چین های کشاله ی ران گرفتار نمی شوند. این قرمزی براق است و با پوسته ریزی همراه می باشد و حتی گاهی ممکن است ناحیه ی مبتلا زخمی گردد. با بروز این درماتیت، کودک شما معمولا دچار بی قراری و گریه ی شدید خصوصا هنگام ادرار کردن و شستشو می گردد و شیرخواران پسر ممکن است دچار احتباس ادراری شوند. موارد زیر از مهم ترین علل مؤثر در ایجاد اگزمای ناحیه ی پوشک هستند و شما والدین عزیز  بهتر است این عوامل را بشناسید.

  • سایش

سایش بین پوست شیرخوار و پوشک از عوامل مؤثر ایجادکننده ی این درماتیت است. به همین دلیل است که ضایعات در محل هایی که بیشترین تماس بین پوست و پوشک وجود دارد. مثل سطح داخلی ران ها، کمر و باسن و قسمت برجسته ی دستگاه تناسلی،‌ ایجاد می شود.

  •  ادرار و مدفوع

خیس بودن طولانی مدت پوست داخل پوشک به تنهایی می تواند ایجاد اگزما کند. اثرات مضر تماس طولانی مدت پوست با ادرار در صورتی که با مدفوع مخلوط شود، تشدید می شود.

  • عفونت قارچی

در صورتی که در مدفوع شیرخوار مبتلا به درماتیت پوشک نوعی قارچ به نام کاندیدا آلبیکانس که به صورت طبیعی در روده ی بسیاری از انسانها ساکن است وجود داشته باشد، قارچ در محل ساکن می شود و موجب تشدید درماتیت می شود.

  •  عوامل محرک شیمیایی

صابون ها، شوینده و ضدعفونی کننده های مورد مصرف جهت شستن کهنه ها اغلب در تشدید یا شروع درماتیت ناحیه ی پوشک مؤثر است. به صورت خلاصه علت دقیق این درماتیت هنوز کاملا شناخته نشده است. اما به نظر می رسد رطوبت و سایش از عوامل مهم مستعدکننده اند و آنزیم های موجود در مدفوع و تهاجم ثانویه ی کاندیدا نیز نقش مهمی دارند.

باید توجه داشت که در هنگام بهبودی درماتیت خصوصا در پوست های تیره، پوست ناحیه ممکن است برای مدتی کم رنگ تر از پوست سالم گردد و ممکن است موجب نگرانی والدین گردد.

  • درمان

والدین باید بدانند که این اختلال یک بیماری خود محدودشونده است و به تدریج با رشد کودک و رعایت اصول زیر بهبود می یابد. درمان این درماتیت براساس شناخت علل مساعدکننده و رفع آنها است که شامل موارد زیر است:

1- به کار بردن پوشک های یک بار مصرف به جای کهنه تا حد امکان

2- تعویض مکرر پوشک

3- استفاده از پوشک های با قابلیت جذب بالا

4- در صورت استفاده از کهنه، مرحله ی آبکشی کهنه ها به دقت انجام شود تا مواد شوینده کاملا از کهنه خارج شوند. خشک کردن کهنه ها بهتر است در برابر هوا انجام شود تا کهنه ها نرم تر شوند. توجه والدین را به این نکته جلب می کنیم که اگر بدون عوامل مساعدکننده ی فوق از درمان های موضعی استفاده کنیم، اغلب ناموفق خواهد بود. گاهی باز گذاشتن شیرخوار تا زمان بهبودی بهترین درمان است.

5- تمیز کردن مکرر پوست، برای هر بار تعویض ابتدا پوست با ملایمت با آب گرم بدون مالش شسته شود. در صورتی که مدفوع روی پوست هنوز وجود دارد،‌ از صابون های مخصوص کودکان برای شستشو استفاده شود و قبل از هر بار بستن کودک از کرم های مخصوص محافظ پای کودک در موضع به کار رود.

6- بهتر است جهت جلوگیری از عرق سوز شدن پای نوزادتان، جنس پوشک نوزاد شما از نخ و یا پنبه بوده و الیاف پلاستیکی کمتری در آن به کار رفته باشد. پس سعی کنید پوشکی را انتخاب کنید که حداکثر الیاف آن پنبه باشد.

7- پس از هر بار تعویض پوشک نوزاد، ناحیه تناسلی کودک را با آب ولرم (بدون استفاده از صابون و الکل بشویید). 

8- تا آن جا که ممکن است مدت زمانی را نوزاد بدون پوشک است را جهت جلوگیری از درماتیت تماسی ( التهای پوست شیر خوار در ناحیه پوشک) افزایش دهید.

عفونت ادراری در کودک

پزشکان معقدند یکی از علل کم وزنی در کودکان ، عفونت های ادراری است. عفونت ادراری بر روی رشد کودک، اشتها و حتی خلق و خوی کودک تأثیر منفی دارد. گاهی اوقات یک ناهنجاری و نقص در مثانه و یا کلیه ممکن است علت زمینه ای عفونت ادراری در کودک باشد و فقط با بررسی بیشتر می توان آن را تشخیص داد. احتمال تکرار در عفونت ادراری وجود دارد و تکرار عفونت ادراری اگر به موقع تشخیص داده نشود و یا درمان نشود می تواند بر کارکرد کلیه اثر منفی داشته باشد و از عوارض دیررس آن پرفشاری خون و نارسایی مزمن کلیه می باشد.

  • آیا می توان از بروز عفونت ادراری جلوگیری کرد؟

با رعایت این نکات می توانید از ابتلا کودک خود به عفونت ادراری جلوگیری نمایید:

- از یبوست خود جلوگیری نمایید. کودکی که یبوست دارد نمی تواند مثانه خود را کامل خالی کند و ادراری که تخلیه نمی شود می تواند محیط مناسبی برای رشد باکتری باشد. مصرف بیشتر غذای حاوی فیبر مثل نان گندم سبوس دار، غلات، میوه های تازه و سبزیجات را توصیه کنید. در صورت یبوست شدید از پزشک بخواهید تا راه حل درمانی مناسبی را پیشنهاد کند.

-  کودک هر 3-2 ساعت یک بار ادرار کند. دیر ادرار کردن یکی دیگر از عوامل مستعدکننده عفونت ادراری است.

- از مواد محرک شیمیایی (مثل صابون، شامپو و...) برای شستشوی ناحیه تناسلی استفاده نشود.

- شستشوی ناحیه تناسلی باید در دخترها از جلو به عقب باشد.

- پسر اگر ختنه نشده است باید پوست آلت را به عقب کشیده و زیر آن را تمیز کند چون می تواند منشأ بروز عفونت ادراری باشد.

- کودکان بهتر است از لباس های زیر نخی و شل استفاده کنند و از لباسهای چسبناک و نایلونی اجتناب کنند.

  • آزمایش ادرار در کودک

پزشکان برای تشخیص عفونت ادراری در کودکی که به کم وزنی مبتلاست، آزمایش ادرار کودک را درخواست می دهند. نمونه ادرار را به روش صحیح و مطمئن باید گرفت. هنگام گرفتن نمونه به نکات زیر توجه کنید.

  • ناحیه تناسلی کودک را از جلو به عقب با آب بشویید.
  • روش هایی که برای گرفتن کشت ادرار توصیه می شود عبارتند از:

1- نمونه وسط ادرار (زمانی که کودک شروع به تخلیه ادرار می کند، بعد از آن که قسمت اول ادرار خارج شد، ادرار را متوقف کند و سپس نمونه وسط ادرار را در ظرف ریخته شود.)

2- گرفتن نمونه با سوند ادراری

3- گرفتن مستقیم نمونه از مثانه با سرنگ

4- کیسه ادراری (اگر کودک بعد از نیم ساعت ادرار نکرد بهتر است کیسه ادرار تعویض شود.)

ظرف کشت نمونه ادرار را در کیسه حاوی یخ گذاشته و سریع به آزمایشگاه منتقل کنید.

زردی کودک

یکی از دیگر از مشکلاتی که ممکن است با آن مواجه شوید زردی نوزاد است. نوزادی که به زردی مبتلا می باشد اغلب بی حال بوده و قادر به شیر خوردن نمی باشد. زردی در طی 24 ساعت اول بعد از زایمان خطر ناک بوده و در صورت وجود حتما پزشک خود را در جریان بگذارید. جالب است بدانید نوزاد شما ممکن است یا زردی ناشی از شیر مادر که اغلب در روز 3 بعد از زایمان شروع شده و تا روز 7 بهبود می یابد مواجه شود. این زردی که به آن زردی فیزیولوژیک نیز گفته می شود تقریباً در اکثر نوزادان اتفاق می افتد و با افزایش خفیف سطح بیلی روبین همراه است و خطری برای نوزاد ندارد. اما اگر سطح بیلی روبین بالا باشد یا زردی روز اول ایجاد شود زردی پاتولوژیک است بیلی روبین بالا می تواند سبب آسیب های مغزی غیرقابل برگشت مثل کری عصبی ، فلج مغزی و حتی مرگ نوزاد شود. مقدار بیلی روبین که خطر آفرین است به سن نوزاد و شرایط بالینی او بستگی دارد . نوزاد پس از ترخیص در بیمارستان در عرض 2-1 روز مجددا باید توسط پزشک ویزیت شود . رنگ پوست نوزاد توسط والدین ارزیابی شود.

  • چطور می توان زردی نوزاد را تشخیص داد

والدین باید از تغییری که در رنگ پوست نوزادان و سفیدی چشم آنها ایجاد می شود ، زردی را تشخیص دهند . بهتر است کودک بدون لباس باشد و در نور طبیعی چک شود . تغییر رنگ ابتدا از صورت ایجاد می شود و سپس به تدریج به قفسه سینه ، شکم ، بازو و پاها پیشرفت می کند . تغییر رنگ با فشار دادن ملایم انگشت روی پوست نوزاد می تواند ارزیابی شود. در نوزادانیکه پوست تیره دارند این تغییر رنگ به راحتی تشخیص داده نمی شود.

چنانچه مطمئن نیستید که فرزندتان مبتلا به ایکتر شده است یا خیر، پوست بینی یا پیشانی نوزاد را به آرامی فشار دهید، اگر نوزاد زردی داشته باشد، پوست پس از برداشتن انگشت زرد می‌شود. اگر زمینه زرد باشد نوزاد شما ممکن است به زردی مبتلا باشد.

بهتر است بدانید زردی نوزاد ابتدا از صورت و دست های نوزاد شروع شده و به تدریج شکم و در نهایت پاهای نوزاد را فرا می گیرد. پس مراقب زردی نوزاد خود باشید.

  • چگونه می توان به نوزاد کمک کرد

وقتی میزان زردی بر اساس سن نوزاد و فاکتورهای خطر همراه از حد خاصی تجاوز نماید نیاز به درمان دارد ، برای این نوزادان جهت برطرف شدن زردی از فتوتراپی (نور درمانی با دستگاه استاندارد) استفاده می شود. در موارد استثنایی ممکن است نوزاد نیاز به تعویض خون داشته باشد .ضمن مراقبت هایی که پرستار به شما در نحوه ی شیردهی به شما ارائه می کند، از او بخواهید در مورد نکاتی که در مراقبت از نوزاد در طی فتوتراپی باید بدانید اطلاعاتی در اختیار شما قرار دهد. علاوه بر این می توانید از راهنمایی های زیر نیز استفاده کنید.

  • چیزی که شما مادران عزیز باید بدانید، اگر نوزاد شما به زردی مبتلاست و درون دستگاه نگه داری می شود حتما باید ناحیه تناسلی و چشمان نوزاد شما بسته باشد.
  • مهمترین توصیه برای مادران ، شروع زودرس تغذیه با شیرمادر است. هیچ محدوده زمانی و مقداری برای مصرف شیر مادر وجود ندارد. نوزاد هر چقدر که خواست و هر موقع که خواست باید شیر بخورد. استفاده از قند توصیه نمی گردد. پس بهتر است در صورتی که منعی برای شیردهی ندارید، دفعات شیردهی به نوزادتان را افزایش داده تا عمل دفع بیشتر صورت گرفته و زردی نوزاد کاهش یابد. در صورت استفاده از دارو های گیاهی حتما با مشورت پزشک مربوطه انجام گیرد. دفع ادرار نوزاد 8-6 بار در شبانه روز می باشد.

بهداشت کودک من

وقتی فرزند اول خانواده به دنیا می‌آید پدر و مادر بسیار خوشحالند و فرزند خود را بهترین و استثنایی‌ترین بچه می‌دانند. این احساس به دلایل مختلفی به وجود می‌آید که اولین آن به دلیل بی‌تجربگی آنها در روند رشد کودکان است. والدین چون در جریان ریز اتفاقاتی که طی رشد فرزند می‌افتد قبل از این نبوده‌اند تصورشان بر این است که فقط فرزند آنها دارای این رفتار است، برای همین فکر می‌کنند که فرزندشان منحصر به فرد است. گاهی این بی تجربگی ممکن است شما را کلافه کند، بخصوص اگر در مورد مراقبت از کودک تان باشد. نگران نباشید. در این جا به ارائه مطالب می پردازیم که می تواند تجربه پدر و مادر شدن را برای شما لذت بخش تر کند.

حمام کودک من

حمام کردن کودک تازه به دنیا آمده شاید برای کسانی که اولین بار است مادر می‌شوند، کار سختی باشد، بخصوص حمام کردن یک نوزاد چند روزه که مثل ماهی از دست لیز می‌خورد شاید اوایل، کار سخت و پردردسری به نظر برسد، اما با رعایت برخی نکات و حفظ آرامش و کسب مهارت مطمئنا این زمان برای شما یکی از بهترین و دوست داشتنی‌ترین بخش‌های زندگی‌تان می‌شود.

 الف. حمام کردن نوزاد 
شناور بودن در آب و هم‏زمان با آن، احساس دست‏هاى گرم و محبت‏ آمیز مادر، نوزاد را به یاد زندگى درون رحمى مى‏ اندازد. شاید به همین دلیل است که اغلب نوزادان از حمام کردن لذت بسیارى مى‏ برند. به‏ تدریج که کودک بزرگ‏تر مى‏ شود، بودن در آب، براى او نوعى بازى محسوب مى‏ شود. 
 متخصصین بهترین زمان براى حمام کردن نوزاد را، قبل از خوردن شیر در وعده شب مى‏ دانند. بدین ترتیب کودک خواب عمیق ‏تر و بهترى خواهد داشت. 
هرگز زمانى که عجله دارید و یا به دلیل خاصى عصبى و بى‏ حوصله هستید، کودک را حمام نکنید. زیرا عصبانیت و رفتار خشن مادر مى‏ تواند نه تنها کودک را از حمام بیزار کند، بلکه او را نسبت به آب متنفر مى‏ کند. 

1. وسایل مربوط به حمام و شست‏ وشو

محصولات زیادى وجود دارد که براى تسهیل حمام کردن کودک طراحى شده است، اما دقت کنید فقط محصولاتى را بخرید که براى استفاده کودکان ساخته شده است. 

  •  وان کودک 

تا وقتى که کودک بتواند از وان بزرگسالان استفاده کند (سه تا شش ماهگى)، استفاده از وان مناسب کودک، حمام کردن را براى شما آسان مى ‏سازد. آن را در ارتفاع مناسبى روى یک سکو بگذارید یا روى کف حمام قرار دهید. اگر پایه مخصوص وان حمام مى‏ خرید، دقت کنید که وان را در ارتفاع مناسب براى شما قرار دهد. 

  • کاسه کوچک آب جوشیده - پنبه

نیاز به آب جوشیده سرد شده و مقدار زیادى پنبه براى شستن چشم‏ها، گوش‏ها، و صورت کودک خواهید داشت. 

  •  پیش‏بند ضد آب 

پارچه نخى با پشت ضد آب براى کودک نرم‏تر است تا پى وى سى. 

  •  کف‌پوش لاستیکى حمام

 وقتى کودک شما به سنى رسید که از وان بزرگسالان استفاده کند، کف‌پوش لاستیکى چسبنده براى جلوگیرى از لغزیدن کودک در کف وان ضرورى است.کف‌پوش حمام لاستیکى مانع از سُر خوردن کودک مى ‏شود. 

  • مواد بهداشتى کودک

شامپوها، صابون‏ها، لوسیون‏ها، و کرم‏هاى بزرگسالان حاوى مواد شیمیایى و افزودنى زیادى است که براى پوست حساس کودک مناسب نیستند. برای کودک خود، مایع وان - لوسیون - روغن - مرطوب کننده - پودر - شامپو - صابون - گوش پاک‏ کن تهیه کنید. مایع وان بچه جای‏گزینى عالى براى صابون و شامپو است. 
لوسیون بچه براى تمیز کردن ناحیه پوشک خوب است، خصوصاً اگر پوست کودک خیلى خشک باشد. 
روغن بچه وقتى که پوست کودک خیلى خشک یا پوسته پوسته باشد، مرطوب کننده خوبى است. 
مرطوب‌کننده بچه را مى‏توان به جاى روغن بچه به کار برد. 
پودر بچه هرگونه رطوبت باقیمانده روى پوست کودک را جذب مى‏کند. مقدار مصرف آن باید کم باشد؛ پودر را روى دست‏های‏تان بریزید و بعد به کودک بمالید، از ریختن پودر روى کودک خوددارى کنید، چون ممکن است وارد ریه‏هایش شود. 
شامپو بچه ممکن است یک بار در هفته لازم باشد. 
صابون بچه فقط در صورتى که از مایع وان استفاده نمى‏کنید لازم است. در مورد کودکان خردسال، کودک را روى پایتان بگذارید و تمام بدنش را صابون بمالید. سپس او را در وان بچه بگذارید تا صابون شسته شود. اما به یاد داشته باشید که بدنش خیلى لغزنده خواهد بود، بنابراین او را محکم بگیرید. 
گوش‌پاک‏ کن براى تمیز کردن بین انگشت‏ هاى دست و پاى کودک خوب است، اما هرگز آن را در گوش، بینى، چشم، یا مقعد کودک فرو نکنید. 

  •  حوله 

یک حوله بزرگ و خیلى نرم فقط براى استفاده کودک‏تان کنار بگذارید. قبل از شروع آن را روى شوفاژ یا حرارت کم بخاری گرم کنید. بعضى حوله ‏ها تکه ‏اى در گوشه‏ شان دارند که به صورت کلاه قابل استفاده است. 

  •  اسفنج طبیعى 

یک پارچه فلانل یا اسفنج نو فقط براى استفاده کودک‏تان کنار بگذارید، و فلانل را مرتب بشویید. مراقب باشید کودکان با سن بالاتر اسفنج را نخورند. 

2. شست‏ وشوى موى کودک

1- یک بار در هفته شستن موهاى کودک کافى است. ابتدا موهایش را خیس کنید. اگر از شامپوى بچه استفاده مى‏کنید، آن دست‏تان را که زیر سر او است به جلو بلغزانید و کمى‏ شامپو در کف آن بریزید. 
2- سر کودک را با دست آزادتان نگه دارید، شامپو را با ملایمت روى موهاى او بمالید. مراقب باشید که شامپو در چشم‏هاى کودک نرود. اگر مایع وان در آب ریخته‌اید، فقط روى موهایش آب بریزید. 
3 - دوباره جاى دست‏ های‏تان را عوض کنید و با یک اسفنج یا لیف که مرطوب کرده و خوب فشار داده‌اید، شامپو را از موهایش آب‌کشى کنید. 
4- در صورتى که قسمتى از سر نوزاد را لایه قهوه‏ اى رنگ ضخیمى که ناشى از ترشح زیاد چربى است، پوشانده است، قبل از حمام کردن (حدوداً یک ساعت قبل)، ابتدا با مقدار کمى روغن زیتون ماساژ داده و سپس او را حمام کنید و شامپو بزنید. 
- تشتى را براى حمام کردن کودک تهیه نموده و هرگز هیچ استفاده دیگرى از آن نکنید. قبل از حمام کردن، تشت را به خوبى بشویید. 
- درجه حرارت آب وان یا تشت بایستى حدود 37 درجه سانتی‏گراد باشد. در ابتدا براى مادرى که تجربه چندانى ندارد، استفاده از دماسنج ‏هاى مخصوصى که به همین منظور در داروخانه‏ ها به فروش مى‏رسد، توصیه مى شود. با چند بار حمام کردن، مادر مى‏تواند از طریق تماس دادن قسمت آرنج دست با آب درون تشت، گرم و سرد بودن آن را تنظیم نماید. 
- قبل از آن که کودک را درون آب تشت قرار دهید، محل ادرار و مدفوع او را با آب خوب بشویید. 
- حمام کردن روزانه کودک بسیار ایده‏ آل است، در این صورت تنها یک شست‏ وشوى چند دقیقه‏ اى کافى خواهد بود. 
- حمام کردن کودک حتى زمانى که دچار سرماخوردگى شده است و یا تب دارد، هیچ گونه اشکالى ندارد، تنها کافى است که هواى اتاق گرم باشد. 
- اگر مى‏ خواهید به تنهایى و بدون کمک شخص دیگرى، کودک را حمام کنید، قبلاً لباس‏ هاى او را به ترتیب استفاده در دسترس خود قرار دهید. براى خشک کردن او، حوله نسبتاً بزرگى را در نظر بگیرید. شامپو و صابون مخصوص بچه و یک لیف از پارچه‏هاى لطیف را نیز در کنار تشت آماده داشته باشید. 
- هرگز به‏ طور ناگهانى بدن کودک را وارد آب تشت نکنید. همان‏طور که او را مانند حالت شیر دادن در بغل گرفته‏ اید و با دست چپ، پاى راست او را از قسمت ران به خوبى چسبیده ‏اید، با دست راست آرام آرام ابتدا بر روى پاهاى نوزاد و سپس سینه او آب بریزید. 
- شست‏ وشوى کودک باید به آرامى و با حوصله انجام گیرد. اطفال و بالاخص نوزادان از حرکات خشن و ناگهانى به شدت وحشت دارند. 
- طى حمام کردن، مرتباً با او حرف بزنید. حتى در صورت گریه کردن کودک، شما باز هم آرامش و خونسردى خود را حفظ کرده و او را از سخنان محبت‏ آمیز خود محروم نسازید. نوزاد به خوبى ملایمت و خشم مادر را تشخیص داده و نسبت به آن عکس‏ العمل نشان مى‏دهد. 

3. طریقه حمام کردن نوزاد

1- ابتدا سر نوزاد را بر روى دست‏تان تکیه داده و کتف او را به خوبى بچسبید و خیلى آرام او را از قسمت پاها وارد آب درون تشت کنید. با کمک دست آزادتان صورت او را با آب بشویید. (براى شستن صورت نوزاد، نیازى به استفاده از صابون نیست.) 
2- براى شستن سر نوزاد، در حالى که سر او را به قسمت ساعد دست‏تان تکیه داده‏اید، ران او را خوب و مطمئن بچسبید و سپس دست دیگرتان را به شامپو (شامپوى مخصوص بچه)، آغشته کرده و با حرکات ملایم و دایره‏اى شکل سر او را شست‏ وشو دهید. 
3- با کمک لیف یا اسفنجى نرم و صابونى شده، روى سینه و زیر بغل کودک را بشویید. 
4- براى شست ‏وشوى قسمت پشت و کمر، دست‏تان را از روى سینه نوزاد عبور داده و در حالى که بدن او را به روى ساعد دست‏تان تکیه داده‏اید، زیر بغل او را به‏ خوبى بچسبید و با دست دیگر به ‏راحتى لیف را بر روى قسمت‏هاى پشت و کمر بکشید. 
5- همان‏طور که کودک را به ‏خوبى چسبیده‏اید، او را آبکشى کرده و سپس کودک را بر روى حوله‏اى که قبلاً به همین منظور پهن کرده ‏اید، قرار داده و حوله را دور بدن او بپیچانید. 
6- زیر بغل و لابه ‏لاى تاخوردگى‏ هاى پوست بدن نوزاد را به ‏خوبى خشک کنید و لباس بپوشانید. 
- لیف زدن زیاد و نگاه داشتن کودک براى زمان طولانى در حمام، او را بى‏ حوصله و بى‏ قرار مى‏ کند. 
- در فصل گرما، بعد از این که حمام کردن به پایان رسید، پس از خشک کردن او، بگذارید چند دقیقه ‏اى آزاد و بدون لباس دست و پا بزند. 

  • نکته:

هرگز نوزادتان را به پشت در آب وان نگذارید. کودک به وحشت مى‏افتد. مانند آن است که عقب عقب روى سکوى پرش راه بروید.
هرگز کودکى را به ‏تنهایى در وان حمام قرار ندهید. اگر بر حسب تصادف فراموش کرده بودید مایع شست ‏وشو را با خود بردارید تنها کودک‏ تان را آب بکشید و براى حمام بعدى به خاطر داشته باشید که چیزى را فراموش نکنید. 

4. سرگرم کردن کودک در حمام
وقتى که کودک بتواند درست بنشیند حمام کردن کودک تبدیل به یک بازى بسیار جالب و سرگرم کننده براى کودک مى‏ شود و نه فقط راهى براى تمیز کردن او. مقدارى اسباب‏ بازى مخصوص حمام و وسایلى که بتوان در آن ها آب ریخت براى کودک تهیه کنید. انواع کاسه و قیف پلاستیکى، ظروف سوراخ دار، و حتى آبکش پلاستیکى کودک را سرگرم مى‏ کند. اسباب‏ بازی‏ هایى که شناور مى‏ شود مانند قایق یا اردک پلاستیکى نیز عالى است. حدود یک بار در هفته موهایش را با آب ریختن از یک اسباب ‏بازى پلاستیکى بشویید، اما نگذارید آب روى صورتش بریزد، زیرا بیشتر کودکان از این امر بدشان مى‏ آید.

5. حمام کردن در وان بزرگ

در حدود سه یا چهار ماهگی احتمالاً کودک شما آمادگی استفاده از وان بزرگ را خواهد داشت؛ بعضی از کودکان حتی زودتر نیز این آمادگی را دارند. اگر کودک شما هنوز یاد نگرفته است که از حمام کردن لذت ببرد، در آشنا کردن او با وان بزرگ عجله نکنید. چند هفته دیگر او را در وان بچه حمام کنید تا این‌که وان بچه برای او کوچک شود، یا کودک اعتمادبه‌نفس بیشتری پیدا کند. برای حمام کردن کودک سه ماهه خود، همه چیزهایی را که لازم دارید در کنار وان بگذارید. دقت کنید که اتاق گرم باشد. کفپوش پلاستیکی را در کف وان بیندازید و آب سرد و سپس آب داغ را باز کنید. تا آب وان ولرم شود. کودک‌تان را روی تشکچه‌اش بگذارید و صورت، چشم‌ها، و گوش‌های او را با آب جوشیده سرد شده بشویید. سپس او را با دقت لخت کنید و باسن او را کاملاً تمیز کنید و سپس او را با ملایمت در وان بگذارید. 

  • وسایل لازم

کف‌پوش پلاستیکی وان، پیش‌بند ضد آب، مایع وان بچه، یا صابون بچه و شامپوی بچه (شامپو هر بار لازم نیست)، حوله نرم بزرگ، اسفنج یا لیف مخصوص کودک، وسایل لازم برای شستن صورت کودک، وسایل تعویض پوشک، اسباب‌بازی‌های مخصوص حمام برای کودکان سن بالاتر، مسواک برای کودکان سن بالاتر، لباس‌های تمیز.

  • شستن کودک

1- کودک را در وان روی کف‌پوش لاستیکی بگذارید. سر و شانه‌های او را با دست‌تان نگه دارید تا گوش‌های او خارج از آب بماند. 
2 - اگر از صابون استفاده می‌کنید، آن را به دست آزادتان بمالید، سپس دست‌تان را به بدن کودک بمالید. اگر مایع وان در آب ریخته‌اید، فقط روی کودک آب بپاشید. 
3- با آب پاشیدن ملایم به روی کودک، صابون را از بدن او بشویید. مایع وان نیازی به آب‌کشی ندارد. 

  • خارج کردن کودک

با دست‌های‌تان زیر بغل‌های کودک را بگیرید و او را بلند کنید. مراقب باشید زیرا بدن کودک لغزنده است. 

  • خشک کردن کودک

کودک را در حوله‌ای بپیچید و او را با ملایمت و نوازش خشک کنید. دقت کنید که او را کاملاً خشک کنید، مخصوصاً چین‌های پوستی زیر بغل او، بالای ران‌های او و دور گردنش را. بین انگشت‌های دست و پا هم نیاز به دقت خاص دارد.

  • ایمنی در حمام

همیشه از چند قانون پیروی کنید: 
- هرگز نوزاد یا کودک خردسال را حتی برای یک ثانیه در وان تنها نگذارید یا دور از دسترس خود قرار ندهید. کودک ممکن است ظرف یک لحظه، حتی در آبی کم‌عمق، بلغزد و خفه شود. 
- هرگز نگذارید کودک در وان خود را به حالت ایستاده در آورد، حتی وقتی که می‌تواند خوب بایستد و حتی اگر کفپوش لاستیکی در کف وان داشته باشید. 
- حتی وقتی که کودک می‌تواند خوب بنشیند، یک دست‌تان آماده باشد تا اگر کودک لغزید او را نگه دارید. 
- داشتن کفپوش لاستیکی در کف وان ضروری است. 
- هرگز زمانی که کودک در وان است آب داغ را در وان باز نکنید. اگر لازم باشد که به وان آب اضافه کنید، آب سرد و گرم را در یک ظرف دیگر مخلوط کنید و سپس در وان بریزید. 
- دقت کنید که درجه حرارت آبگرمکن روی مقدار خیلی زیاد نباشد. 
- اگر شیر آب داغ شد، پارچه‌ای دور آن بپیچید تا احیاناً دست کودک به آن نخورد و نسوزد. 
- اگر خودتان نیز همراه کودک در وان هستید، آب باید نسبت به مقدار معمول سردتر باشد.

6. بچه های فراری از آب
برخی کودکان از حمام می‌ترسند، و گاهی نیز پیش می‌آید که کودکی ناگهان از حمام کردن بدش می‌آید.

اگر چنین اتفاقی رخ داد، مدت کوتاهی حمام کردن کودک را کاملاً کنار بگذارید. شستن روزانه دست و صورت و باسن، برای تمیز نگه داشتن کودک خردسال کافی است، هر چند برای کودکانی که راه افتاده‌اند، تمیز کردن با اسفنج در حالی که روی پای شما هستند لازم است. پس از دو یا سه هفته، برای امتحان همراه با کودک حمام بروید تا به او کمک کنید که بر ترس خود از آب غلبه کند. 

  • بازی با آب

کودک‌تان را در کف آشپزخانه کنار یک کاسه آب بنشانید و بگذارید آب بازی کند. ظروف و اسباب‌بازی‌های پلاستیکی اغلب کمک می‌کند تا کودک بفهمد که آب می‌شود سرگرم کننده باشد. 

  • کودکانی که از شست‌وشو بدشان می‌آید

حتی اگر کودک شما از شستن دست‌هایش بدش می‌آید، ضروری است که این کار قبل و بعد از هر غذا انجام شود. با شستن دست‌های کودک بین دست‌های خیس و صابونی خودتان، این کار را برای او جالب‌تر کنید. 

  • بچه‌هایی که از شستن موها بدشان می‌آید

نوزادان و کودکان خردسال اغلب بیش از هر چیز از شستن موهایشان بدشان می‌آید، حتی اگر حمام کردن را دوست داشته باشند. اغلب حدود 5 / 2 تا 3 سالگی دشوارترین زمان از این دیدگاه است. اگر کودک شما از شستن موهایش بدش می‌آید. یکی دو هفته این کار را نکنید. به احساس او احترام بگذارید. اما به او کمک کنید در این مورد منطقی‌تر باشد. مثلاً با هم زیر باران بروید و به او نشان دهید که افتادن قطرات باران روی صورت او چه‌قدر لذت‌بخش است. 
به‌تدریج شستن موها را در حمام از سر بگیرید. شاید بد نباشد به او پارچه‌ای بدهید تا روی چشم‌ها و صورتش بگیرد، زیرا اغلب کودکان بیش از هر چیز از احساس برخورد با آب به صورت‌شان بدشان می‌آید. 
اگر کودک مخالفت نکند، می‌توانید تِل بالای پیشانی‌اش بزنید تا آب روی صورتش نریزد. 

  • شستن موها با اسفنج

با پاک کردن ذرات غذا و گرد و غبار از موهای کودک با لیف یا اسفنج تمیز، می‌توانید موهای او را تمیز نگه دارید.

  • تمیز کردن شیرخوار بدون حمام بردن

گاهى به جاى این‌که کودک را حمام ببرید، کافى است بخش‏هایى از بدن او را که واقعاً نیاز به نظافت دارد تمیز کنید. یعنى دست‏ها، صورت، گردن، و ناحیه پوشک. این کار را به عنوان بخشى از برنامه صبح یا هنگام خواب انجام دهید. این کار جای‌گزین خوبى براى حمام کردن است، خصوصاً در شش هفته نخست، که نه شما و نه کودک خیلى در مورد قرار گرفتن کودک در وان بچه اعتمادبه ‏نفس ندارید. 

دقت کنید که اتاق گرم باشد.

 مقدارى آب براى شستن صورت کودک بجوشانید و آن را در کاسه کوچکى بریزید تا سرد شود. 

دست‏های‏تان را بشویید. کودک را روى یک تکه پارچه یا تشکچه قرار دهید و لباس‏هایش را در آورید؛ طورى که فقط زیرپوش به تن او بماند. وسایل لازم برای این کار عبارت‌اند از:کاسه کوچکى از آب جوشیده سرد شده براى صورت کودک، کاسه آب گرم لوله‏ کشى، تکه‏ هاى پنبه، دستمال کاغذى، حوله گرم، وسایل تعویض پوشک، لباس‏هاى تمیز.

  • تمیز کردن دیگر اعضای کودک بدون حمام بردن

1- هر یک از چشم‏هاى کودک را از بینى به سمت خارج با پنبه آغشته به آب جوشیده پاک کنید. براى هر بار پاک کردن و براى هر چشم از پنبه نو استفاده کنید. سپس با ملایمت با دستمال کاغذى خشک کنید. 
2- با پنبه تازه مرطوب، هر یک از گوش‏هاى کودک را پاک کنید. سعى نکنید داخل گوش را پاک کنید؛ فقط روى گوش و پشت آن کافى است. براى هر گوش از پنبه تازه استفاده کنید و با حوله خشک کنید. 
3- با پاک کردن دور دهان و بینى، صورت کودک را از شیر و آب دهان پاک کنید. سپس گونه‏ ها و پیشانى او را پاک کنید. با حوله خشک کنید. 
4- زیر چانه کودک و داخل چین ‏هاى گردن او را با پنبه تازه مرطوب پاک کنید، زیرا عرق بدن کودک ممکن است پوست او را تحریک کند. 
5- زیر بغل ‏هاى کودک را با پنبه نو و مرطوب پاک کنید. براى این کار، دست‏ ایش را با ملایمت بالا ببرید تا چین‏ هاى پوست او صاف شود. خوب خشک کنید. مشت‏ هایش را باز کنید و پنجه دست ‏ها و بین انگشتانش را به‏ طور کامل بشویید و خشک کنید. 
6- باسن کودک را به نحو معمول تمیز کنید. براى این کار از تکه‏ هاى پنبه آغشته به آب گرم یا مرطوب شده با لوسیون کودک استفاده کنید. اگر پوست کودک سالم باشد و پوشک او را در فواصل منظم عوض کنید، کرم چرب کننده ضرورى نیست. در واقع چنین کرمى ‏ممکن است با کمتر کردن قدرت جذب پوشک، مشکل ایجاد کند.

7. نکاتى براى تمیزکردن کودک خردسال
- تا شش ماهگى، همیشه از آب جوشیده سرد شده براى شستن چشم‏ ها، گوش‏ ها، دهان، و صورت کودک استفاده کنید. جوشاندن، میکروب ‏هاى موجود در آب را مى‏ کُشد.
- هنگام پاک کردن چشم‏ ها و گوش‏ هاى کودک، براى هر طرف از پنبه تمیز نو استفاده کنید. در غیر این صورت ممکن است عفونت‏ هاى جزئى از یک طرف به طرف دیگر سرایت کند. 
- فقط بخش ‏هاى قابل رؤیت را تمیز کنید؛ سعى نکنید داخل بینى یا گوش‏ هاى کودک را تمیز کنید. صرفاً آن بخش از ترشحات بینى یا موم گوش را که قابل رؤیت است با پنبه مرطوب پاک کنید. در غیر این صورت ممکن است گرد و غبار را به درون بینى یا گوش برانید. 
- در مورد پسر (ختنه نشده)، هرگز سعى نکنید پوست حشفه را به عقب برانید تا زیر آن را تمیز کنید. با این کار ممکن است کودک دردش بیاید یا پوست حشفه دچار آسیب یا پارگى شود. 
- در مورد نوزاد دختر، هرگز سعى نکنید لب‏هاى مهبل را باز کنید تا داخل آنها را تمیز کنید. با این کار در جریان طبیعى مخاط که میکروب ‏ها را مى ‏شوید و به بیرون مى‏ راند اختلال ایجاد مى‏ شود. 
- همیشه وقتى که ناحیه پوشک دختر را تمیز مى ‏کنید، از جلو به عقب پاک کنید. با این کار از انتشار میکروب ‏ها از مقعد به مهبل و ایجاد عفونت جلوگیرى مى‏ شود. 

- همیشه پاک کردن باسن کودک را براى آخر بگذارید؛ و براى هر بار پاک کردن از تکهه‏اى پنبه تمیز نو استفاده کنید. پنبه را با آب گرم شیر لوله‏ کشى مرطوب کنید.

بهداشت دست ها و موها

توجه به نکات زیر کمک فراوانی به بهداشت هر چه بیشتر و سلامت کودک می کنند. این نکات شامل:

  • کوتاه کردن ناخن

برای کوتاه کردن ناخن کودک، قیچى ناخن بچه داراى سرهاى گرد و تیغه ‏هاى کوتاه است و بنابراین خطر زخمى‏ کردن کودک وجود ندارد. از همان ماه‌های نخست، باید ناخن‌های نوزاد، که در صورت بلند بودن به علت بی‌نظمی حرکات دست‌ها می‌توانند صورت او را بخراشند، کوتاه شوند. اما معمولاً مادران از کوتاه کردن ناخن‌های نوزاد و نزدیک کردن قیچی به او هراس دارند، که البته کاملاً طبیعی است.

 
برای کوتاه کردن ناخن‌ها و موهای نوزاد قیچی کوچکی که نوک دو سر آن گرد (و نه تیز) است، استفاده نمایید. ممکن است زیاد تیز نباشند، اما مطمئن‌ترند. زمانی را برای این کار انتخاب کنید که کودک کاملا سیر است و خوابش می‌آید. زیرا در این حالت حرکت و مقاومت او کمتر است. 

 ابتدا نوزاد را طوری بنشانید که کمرش به بالاتنه شما تکیه دهد. دست چپتان را روی شکم او بگذارید، طوری که ضمن محکم نگه داشتن نوزاد، بتوانید با همان دست به گرفتن ناخن‌های او کمک کنید. 

با دست چپ انگشت شست دست راست نوزاد را بگیرید و با دست راست ناخن را کوتاه کنید. فقط قسمتی از ناخن را که کاملاً از پوست او جدا است کوتاه کنید. بهتر است ناخن‌ها را به صورت هلالی، مانند فرم خود ناخن، کوتاه کنید. 

 برای کوتاه کردن ناخن انگشتان دیگر نوزاد، باید دست مشت کرده او را باز کرده و انگشتانش را با دست چپتان از هم باز کنید. سر انگشتان نوزاد باید روی دست چپ مادر قرار گیرند. از انگشت کوچک شروع به کوتاه کردن ناخن کنید و به ترتیب تا رسیدن به انگشت نشانه ادامه دهید. 

 برای کوتاه کردن ناخن‌های انگشتان دست چپ نوزاد، در حالی که با دست راست هم او را محکم نگه داشته‌اید و هم قیچی دستتان است، از ناخن انگشت شست او شروع کرده و پس از باز کردن انگشتان دیگر نوزاد از هم، ناخن‌های دیگر شست را به همان ترتیب فوق، از انگشت کوچک شروع کرده و تا انگشت نشانه کوتاه کنید. 

  • کوتاه کردن ناخن‌های انگشتان پا

در حالی که نوزاد را طوری نشانده‌اید که پشتش را به بالاتنه شما تکیه داده است، یکی از پاهایش را کمی از روی زمین بالاتر نگه دارید و از انگشت کوچک به ترتیب شروع به کوتاه کردن ناخن‌ها نمایید. در کوتاه کردن ناخن‌های پا به‌ویژه انگشت شست پا توجه داشته باشید بهتر است ناخن را به صورت صاف کوتاه نمائید.

  • بهداشت موهای نوزاد

برس مو باید دندانه‏ هاى نرم داشته باشد و به اندازه کافى کوچک باشد تا کودک از حدود 18 ماهگى بتواند موهاى خودش را برس بکشد. 

شانه کوچک با دندانه‏هاى سرگرد به کار برید. 

ابتدا نوزاد را به پشت بر روی ملافه تمیزی که روی میز انداخته‌اید، بخوابانید. یک عدد قیچی، کاسه کوچکی از آب ولرم و مقداری پنبه بهداشتی در دسترس‌تان قرار دهید. پنبه را در آب ولرم خیس کنید و آن را روی موهای نوزاد بمالید. در همین حال سعی کنید مرتباً با او صحبت کنید و سرش را نوازش دهید تا احساس امنیت و آرامش کند. 

 سر نوزاد را به یک طرف بچرخانید و دسته کوچکی از موهایش را بین دو انگشت نشانه و وسط بگیرید. با قیچی موهایی را که بیرون دو انگشت می‌ماند کوتاه کنید. بقیه موهایش را نیز به همین ترتیب کوتاه کنید. سرش را به طرف دیگر بچرخانید و موهای آن طرف را نیز کوتاه کنید. 

برای کوتاه کردن موهای پشت سر، نوزاد را به روی شکم خوابانده و اجازه دهید در حالتی که خودش احساس راحتی می‌کند و در عین حال صورتش به طرف زمین است، قرار گیرد. با پنبه خیس موهای پشت سرش را نیز کمی خیس کنید. با گرفتن دسته‌های کوچک مو بین انگشتان نشانه و وسط، موهایش را کوتاه کنید. بهتر است ابتدا از موهای انتهایی نزدیک گردن شروع کرده و به‌تدریج به سمت بالا بیایید. وسط پشت سر، معمولاً به علت این‌که مرتباً با بالش در تماس است، خالی از مو است که بعد با گذشت زمان موهای جدید آن قسمت را خواهد پوشاند. در پایان با برس بسیار نرم و لطیفی موهای نوزاد را شانه بزنید تا در صورت مشاهده موهای بلند و کوتاه نشده، آن‌ها را مجدداً کوتاه کنید.

  • بهداشت گوش‌ها

هرگز برای تمیز کردن گوش‌های نوزاد از گوش‌پاک‌کن استفاده نکنید. هر سال، حوادث ناشی از فرو رفتن آن‌ها در مجرای داخلی گوش و آسیب‌های وارده بسیاری ثبت می‌شود، که گاه جبران ناپذیرند. یک حرکت ناگهانی نوزاد به سادگی مشکلات پیچیده‌ای را به بار خواهد آورد. 
به منظور پاک کردن گوش‌ها می‌توانید از تکه‌ای پنبه جهت تمیز کردن قسمت خارجی گوش‌ها استفاده کنید. نیازی به تمیز کردن قسمت داخلی گوش نیست، زیرا ترشحات طبیعی و زرد رنگی که به وسیله موهای داخل گوش به سمت بیرون رانده می‌شوند، مجرای داخلی آن را تمیز می‌کنند. 

  • بهداشت دست‌ها

کودکان از زمانی که قادر به کشیدن خود بر روی زمین و یا چهار دست و پا راه رفتن می‌شوند، به علت تماس دست‌ها با کف اتاق (فرش، موکت یا هر نوع کف‌پوش دیگر)، در معرض آلودگی هستند. اما سعی نکنید مانع حرکت کردن کودک شوید تا او کمتر خود و لباسش را کثیف کند، زیرا این امر جز عصبانی کردن او و هم‌چنین به‌وجود آمدن سدی بر سر راه رشد طبیعی‌اش، تأثیر دیگری ندارد. بنابراین شما والدین گرامی بایستی مرتباً دست‌های او را بشویید و اصول بهداشتی و ایمنی را رعایت نمایید: 
- مراقب باشید که شی‌ء نوک تیز و خطرناک و یا کثیفی را در دهان نبرد. 
- لباس‌های کودک را حتی‌الامکان طوری انتخاب کنید که علاوه بر راحت بودن، مانعی در حرکات او ایجاد نکنند. بدین منظور استفاده از لباس‌های سرهم مخصوص کودکان زیر یک سال بسیار مناسب است. 
- حساسیت زیاد به خرج ندهید. این تصور که از همان اول باید کودک را مطیع بارآورد، به چنین مواردی و با محدود ساختن غیر منطقی او هیچ ارتباطی ندارد.

بازی های مناسب برای داشتن کودکانی باهوش

مهم‌ترین مشغولیت كودك در زندگی بازی است. كودك در جریان بازی و در یك زمان پرورش فكری، عاطفی جسمی و اجتماعی می‌یابد و آن‌چه او از طریق بازی به‌ دست می‌آورد به‌ طور مثبت كسب می‌كند، زیرا اساس آن تجربه است. این تجربه‌ای است كه از طریق عضلات و حواس خود كودك، به‌ دست آمده است. بازی یكی از مهم‌ترین موضوعات تربیتی است كه بسیار مورد توجه روان‌شناسان و علمای تعلیم ‌و ‌تربیت قرار گرفته است.تحیقات جدید نشان داده است كه بازی تأثیر بسیاری در رشد بدنی و ذهنی كودكان دارد. بدن تنها وسيله‌ای است كه كودك به‌ وسيله آن مي‌تواند جهان خارج را توسط حواس مختلف ادراك كند.

البته در دنیای اسباب‌بازی‌ها تنوع و گستردگی آن‌قدر زیاد است که بچه‌ها و والدین نمی‌دانند کدام اسباب‌بازی را تهیه کنند. اسباب‌بازی را به‌طور هدفمند برای فرزندتان بخرید. اگر قرار باشد از همین حالا بیشتر پولتان را صرف اسباب‌بازی‌های خوشگلی که در مغازه‌های مختلف می‌بینید بکنید در دوران نوجوانی و جوانی فرزندتان مجبورید به تمام خواسته‌های فرزندتان جواب مثبت بدهید. بهتر است عبارت‌های تبلیغاتی و مشتری جلب‌کن روی بسته‌های اسباب‌بازی را جدی نگیرید. اسباب‌بازی می‌تواند به افزایش قدرت تفکر فرزند شما کمک کند اما قرار نیست با جادو بهره هوشی کودک را بالا ببرد. در این جا به فهرستی از اسباب بازی های مناسب با هر سن همراه با نظرات روان شناسان می پردازیم.

نقش بازی در رشد جسمی کودک

  • موجب رشد هماهنگ دستگاه ها و اعضای مختلف بدن می شود.
  • باعث تقویت حواس کودک می شود .
  • نیرو و انرزی بدن را به بهترین شکل مصرف می کند .
  • کودک به توانمندی های فکری و بدنی خود آگاهی پیدا می کند .

نقش بازی در رشد ذهنی کودک

  • در یاد گیری زبان نقش بسزایی دارد .
  • در رشد هوشی کودک بسیار مؤثر است .
  • با مفاهیم ساخت ؛ فضا و شکل آشنا می شود .
  • رفتارهای هوشمندانه کودک تقویت می شود .
  • موقعیت استفاده از قوه ی تخیل در کودک به وجود می آید .
  • زمینه ی بهتری برای تفکر فراهم می کند .

الف. صفر تا 3 ماهگی: بخور، بخواب

فرزند کوچولوی شما این‌طوری روز را شب می‌کند. با این‌حال شیر‌خوار قادر است با استفاه از حس لامسه، شنوایی و بویایی خود با محیط اطرافش آشنا شود. اسباب‌بازی‌های رنگارنگ و خیلی جدید به او کمکی نمی‌کنند. تنها کافی است چند اسباب‌بازی خیلی ساده و قابل شستشو را دورش بگذارید یا او را تاب دهید و برایش آواز بخوانید؛ همین وسایل و کارهای خیلی ساده سبب تکامل حواس فرزندتان می‌شود.

بهتر است بدانید بازى بدنى كه حتى در نخستین ماه ها آغاز مى شود، عمدتاً به رشد و تكامل اعمال حركتى مانند كنترل اعضا، تنه و سر كمك مى كند. ماه اول و دوم پس از تولد، كودك علاقه به فعالیت هاى عضلانى، لگدزدن، برگشتن، غلتیدن، تكان دادن دست ها و سایر حركات شناخته بدنى دارد. كودك هنگامى به اسباب بازى نگاه خواهد كرد كه اسباب بازى در معرض دید او قرار گیرد. از سه ماهگى به بعد علاقه اش به اسباب بازى شدیدتر خواهد شد. از این رو، مى كوشد با حركت هر دو دست، اسباب بازى را به سوى خود بكشد و با آن تماس حاصل نماید. در چنین سنى مى توان یك جسم حركت كننده را روى تختخواب بچه آویخت و تصاویر رنگى در اتاقش قرار داد.

  • آینه نشکن

بچه زیر ۳ ماه نمی‌تواند تحرک چندانی داشته‌ باشد، در عوض با چشم‌های بامزه‌اش تمام دنیا را کندوکاو می‌کند. او هنوز دنیا را تار می‌بیند. بهتر است بدانید حس بینایی نوزاد در بدو تولد نارس بوده و نمی تواند به مدت طولانی بر روی یک موضوع خاص به مدت طولانی تمرکز کند و انطباق دهد. تطابق اشیا در سن 4 ماهگی به سطح بزرگسالی می رسد و نوزاد می تواند اشیا را به طور واضح ببیند. به‌همین ‌دلیل لازم نیست برای او اسباب‌بازی ویژه‌ای تهیه کنید. آینه‌ای که مقابل صورت او قرار می‌‌دهید به احساس او از شناخت خودش کمک می‌کند. می‌توانید خودتان هم جلوی او بایستید و برایش شکلک درآورید.

  • اسباب‌بازی با کنتراست‌های بالا

نوزادان در سن 3 الی 4 ماهگی توانایی بینایی رنگ مانند بزرگسالان را پیدا می کنند. اسبا‌ب‌بازی‌هایی که تضاد رنگی قابل‌توجهی دارند بینایی فرزندتان را تحریک می‌کنند و هم چنین سبب تکامل مهارت‌های حرکتی کودک می‌شوند زیرا کودک با دیدن این رنگ‌های متضاد ترغیب می‌شود که به آن‌ها لگد بزند یا دستش را به آن‌ها برساند. پس بهتر است اسباب‌بازی‌هایی را که در آن‌ها ترکیب رنگ‌های سیاه و سفید به‌کار رفته انتخاب کنید یا عکس‌هایی از طرح‌های ساده که به ترتیب سیاه‌ و ‌سفید نقاشی شده‌اند را بالای تخت او بیاویزید.

  • اسباب‌بازی‌های نرم

عروسک‌های پارچه‌ای، مخملی، خزدار و فشاری که جغجغه ‌دارند برای نوزاد و شیرخوار زیر ۳ ماه خیلی جذاب است زیرا دو حس لامسه و شنوایی او را تحریک می‌کند. در یك ماهگى جغجغه را لمس نموده و زود مى اندازد. در 5/2 ماهگى مى تواند جغجغه را تكان دهد و یكى از سرگرمى هاى او بیرون آوردن صداهاى مختلف از حنجره است. از حدود 2 یا 3 ماهگى بازى اكتشافى كه به صورت بازى با انگشتان است آغاز مى شود. از 1 تا 4 ماهگى صدا و رنگ را كشف مى كند. یك جغجغه یا اسباب بازى به آرامى در كنار چشمان كودك حركت دهید به طورى كه چشمان وى مسیر حركت اسباب بازى را دنبال كند. به كودك اجازه دهید یك شىء (جغجغه، پیمانه پلاستیكى و...) را كه در دستانش مى باشد چنگ بزند، به صدا درآورد و آن را تكان دهد. این كار موجب سرگرمى كودك مى شود.

ب. ۳ تا ۶ ماهگی

کودک خردسال قادر به استفاده چندانی از دست‌های خود نیست، بنابراین می‌خواهد جهان را از طریق بینایی، شنوایی، و لامسه خود تجربه کند. او دوست دارد به صورت اشخاص از نزدیک نگاه کند و اشیاء متحرک، خوش‌رنگ و صدادار را ترجیح می‌دهد. با انتخاب ملحفه‌هایی که طرح‌های خوش‌رنگ و زنده‌ای دارند و پوشاندن جوراب‌هایی به او که طرح‌ها یا چهره‌های شاد روی آن‌ها نقش شده است، محیط مناسبی برای او ایجاد کنید. در این دوره همه اشیا و محیط پیرامون شیرخوار برای او حکم اسباب‌بازی را دارند. او می‌تواند به همه چیزهای جدیدی که به چشمش می‌خورد زل بزند و با آن‌ها سرگرم شود. بچه نازنازی ۳ تا۶ ماهه کم‌کم یاد می‌گیرد بنشیند و برای تجربه لمس سطوح مختلف دست خود را به اشیا مختلف برساند.

شیرخوار ۳ تا ۶ ماه هر چیزی را وارد دهانش می‌کند زیرا قوی‌ترین حس او در این سن چشایی است و به این‌طریق با همه آنچه نمی‌شناخته آشنا می‌شود. اگر فرزند شما در این سن آواهای بی‌معنا هم ساخت تعجب نکنید این صدا‌ها هم برای او نوعی بازی محسوب می‌شوند. در پنج ماهگى بررسى اسباب بازى ها با چشم، خیره شدن به دست ها و زیاد شدن حركات صدایى موجب تفریح و لذت كودك است. وقتى كه مكعبى در دسترس كودك قرار مى گیرد، با خوشحالى آن را مى گیرد..

  • آویز بالای گهواره

مهارت‌های حرکتی زمانی به حد مطلوب می‌رسند که قوای عضلانی کودک تقویت شده باشد. بچه در این سن باید یاد بگیرد که گردن خود را محکم نگه دارد. توصیه می‌شود‌ آویزهایی را بالای سر او وصل کنید تا برای گرفتن آن‌ها تحریک شود و تلاش کند گردنش را بالا بیاورد. این تمرین به هماهنگی حرکات چشم و دست‌ او کمک می‌کند. آویزهای شما می‌توانند آینه نشکن، عروسک‌های فشاری و انواع اشیای نشکن و بی‌خطر باشند. قطعه‌های متحرک توجه کودک را جلب می‌کنند. آویز را در ارتفاعی نصب کنید که بتواند آن را ببیند. بهترین نوع آویز آن‌هایی هستند که هر چند روز یک‌بار قابل تعویض باشند. عکس‌هایی با پوشش پلاستیک و آینه بچه این‌ها را باید از کنار تخت کودک آویزان کرد، طوری که بتواند آن‌ها را ببیند.

  • اسباب‌بازی‌های فشاری یا مکیدنی

كودك در 5/4 ماهگى هر شىء را كه مى بیند و در دسترسش قرار دارد برمى دارد، به طرف دهان مى برد، مى مكد، تكان مى دهد و پرت مى كند. اشیاى مختلفى (مانند قطعات و پیمانه ها...) در اختیارش قرار دهید تا آن ها را بگیرد. از آن جا كه كودك احتمالا دوست دارد این اشیا را در دهان قرار دهد، پیشاپیش از اندازه و تمیز بودن آن ها، كه قابل بلعیدن نباشند، اطمینان پیدا كنید. با تكان دادن یك جغجغه در پشت سر كودك، به او اجازه برگشتن و گرفتن آن را بدهید. حلقه‌ها و سایر اسباب‌بازی‌های لاستیکی قالبی که کودک بتواند به ‌راحتی در دست بگیرد و در دهان بگذارد، به شرط تمیز بودن، مناسب است. جغجغه، زنگوله، عروسک‌های صدادار اسباب‌بازی‌هایی که با پرتاب‌کردن، زدن، فشار دادن، مکیدن یا تکان‌دادن، صدا در می‌آورند.

  • اسباب‌بازی‌ها یا توپ‌های نرم

بهترین اسباب‌بازی‌ها از این نوع، آن‌هایی هستند که بدنه آن‌ها از جنس‌های مختلفی باشند. تا هشت یا نه ماهگى، بیشتر کودکان دل‌بستگى شدیدى به یک اسباب‏بازى نرم، پتو یا جسم خاص پیدا مى‏کنند. این نیاز قوى به جسمى‏ براى نوازش و آرامش پس از یک‌سالگى قوی ‌تر مى‏شود. کودک ممکن است در طول روز مدام آن جسم را با خود بگرداند، شب‏ها آن را با خود به رختخواب ببرد و آن را به منظور کسب آرامش نوازش کند یا بمکد. نهایتاً آن جسم تبدیل به نوعى وجود قدسى مى‏شود، یعنى چیزى که کودک هر زمانى که غمگین، وحشت‌زده، یا سرخورده است، براى کسب آرامش به آن پناه مى‏برد. این جسم کم‌کم کهنه، نخ‌کش و سرانجام احتمالاً غیربهداشتى مى‏شود، زیرا کودک از این‌که آن را بشویید اکراه دارد، چون بوى آن بخشى از ویژگی‏هاى آشناى آرامش‌بخش آن است. سعى نکنید کودک را وادار به ترک آن کنید، زیرا نیازى حقیقى را رفع مى‏کند. آن را دم دست بگذارید، دقت کنید که از آن مطلع باشید، و براى روزى که احتمالا فاجعه گم شدن آن رخ دهد، یکى دیگر از همان چیز را در محلى مطمئن نگه‌دارى کنید.

  • فعالیت‌های مربوط به صداها و کلمات

در ماه 6 خندیدن، پرتاب كردن اسباب بازى ها و لذت بردن از صداى به زمین خوردن آن ها و كشیدن اسباب بازى ها به طرف خود، اگر به نخ بسته شده باشند، كودك را به وجد مى آورند. كودك در این سن به مدت پنج الى ده دقیقه مى تواند خودش را با اسباب بازى هایش سرگرم كند و نیز اشیا را از یك دست به دست دیگر انتقال دهد. علاقه زیادى دارد كه به همه چیز دست بزند. مى خواهد همه چیز را در دهان بگذارد; اسباب بازى ها را از طریق نگاه كردن، لمس كردن، در دهان گذاشتن و به زمین زدن كشف كند. بنابراین، اجازه دهید كه كودك با وسایل معمولى خانه مثل بشقات، قابلمه، قاشق، روزنامه، پارچه و مانند آن ها بازى كند. همچنین صورتش را با كشیدن ملحفه مخفى مى كند و سپس آن را كنار مى زند.

کودک 3 تا 6 ماه، شیفته شگفتی‌های زبان است. پس وقت آن است که قصه گفتن را برایش شروع کنید و اولین کتاب‌های عمرش را دستش بدهید. سعی کنید هنگام قصه گفتن و خواندن کتاب ماجرا را هیجان انگیز کنید، آهنگ صدایتان را بالا و پایین ببرید، مانند قصه‌گوهای ماهر لحن کلامتان را متناسب با حال‌و‌هوای داستان عوض کنید، عکس‌های کتاب را به او نشان دهید و نام شخصیت‌های کتاب را برایش تکرار کنید: «نی‌نی»، «جوجه» و..... این سرگرمی‌ها مهارت‌های کلامی اولیه را در فرزندتان تقویت می‌کند. شعر خواندن برای کودک؛ هنگام مراقبت از او، در هنگام در آغوش گرفتن، یا تکان‌دادن کودک برای خواباندن او و لالایی زمزمه‌کردن برای کودک بسیار مفید است.

  • بازی‌ها و فعالیت‌های بدنی

بازی‌های ساده‌ای که کودکان خردسال از آن لذت می‌برند عبارت‌اند از این‌که با گرفتن دست‌های کودک او را از حالت خوابیده به نشسته کشاند و دوباره برگرداند. نشاندن او روی زانوها و بالا و پایین پراندن او، و تاختن به دور اتاق در حالی که در آغوش گرفته شده است، از این نوع فعالیت‌هاست.

ج. اسباب بازی 7 تا 12 ماهگی (اکتشاف دنیا)

بچه با انرژی و کنجکاو شما تمام سعی‌اش را می‌کند که خودش را بالا بکشد تا کم‌کم راه بیافتد و از هر چیزی بالا برود. او همچنین اولین کلمه‌های زندگی‌اش را به زبان می‌آورد. در هشت الى یازده ماهگى اسباب بازى هایى را كه از دید او پنهان شده است، فعالانه جستجو مى كند و براى به دست آوردن آن ها موانع را كنار مى زند. بهترین اسباب‌بازی‌ها برای بچه‌های با این‌ سن‌ و سال آن هایی هستند که کودک را به حرکت و جستجو وادار می‌کنند. کودک در ماه هشتم از میان اسباب بازى ها، آن را كه دوست دارد، انتخاب مى كند. اگر شىء از گهواره بیرون بیفتد خود را به طرف آن مى كشاند.

  • بازی با هم سن و سالان

در عین حال که وجود رابطه‌ای صمیمی و هم‌بازی شدن با بزرگ‌سالی مهربان برای ایجاد احساس اعتماد و ارزش، رفع نیازمندی‌ها، پاسخ به پرسش‌ها و حل مشکلات کودک لازم است، اما هم بازی شدن و کنش با کودکان دیگر نیز در این فرآیند نقشی عمده بازی می‌کند. هم‌سالان و هم‌بازی‌ها در شکل‌گیری شخصیت، رفتار اجتماعی، نظام ارزشی و نحوه نگرش‌های یکدیگر دخالت دارند. کودکان به ‌وسیله سرمشق‌دهی و سرمشق‌گیری در مورد اعمالی که تقلید کردنی است و با ارزش‌یابی فعالیت‌های یکدیگر و بازخوردی که به یکدیگر می‌دهند، در همدیگر تأثیر می‌گذارند.

کودکان، بسیاری از مهارت‌های اجتماعی را از راه کنش متقابل یکدیگر یاد می‌گیرند. آنان می‌آموزند که چگونه چیزی بدهند و چیزی بگیرند؛ در فعالیت‌های دسته‌جمعی شرکت کنند؛ از جنب و جوش و تماشای دیگران لذت ببرند؛ احساسات دیگران را درک کنند؛ توانایی‌های خود را ارزیابی کنند؛ اعتماد به نفس کسب کنند و به‌تدریج از خانواده، مستقل، و با جامعه سازگار شوند.

در این میان، کودکان سنین 6 تا 8 ماهه بیشتر با محیط بازی‌شان سر و کار دارند تا اسباب‌بازی یا هم‌بازی خود. در این دوره معمولاً، به کودکان دیگر توجه نمی‌شود. هنگامی که تماس با کودک دیگر به‌وجود می‌آید، اگر این تماس دوستانه باشد، چیزی بیش از لبخند زدن، یا احتمالاً گرفتن کودک دیگر دیده نمی‌شود هر چند که در سنین هشت الى نه ماهگى، کودک اسباب بازى خود را به كودكان دیگر مى دهد. وقتی برخورد پرخاش‌جویانه‌ای به‌وجود آید، بیشتر به صورت کلی ظاهر می‌شود که ممکن است به شکل تلاش در گرفتن اسباب‌بازی از دیگری بروز کند.

اما کودکان سنین 9 تا 13 ماهگی، بیشتر به اسباب‌بازی توجه دارند تا هم‌بازی. در نه الى ده ماهگى اگر كودك دیگرى بخواهد اسباب بازى او را بگیرد، مقاومت مى كند. اگر در دستش یك اسباب بازى باشد، ولى اسباب بازى دیگرى به وى داده شود آن را هم مى گیرد و سعى مى كند هر دو اسباب بازى را در یك دست نگه دارد.

از آن‌جا که کودکان در این دوره به اسباب‌بازی خیلی اهمیت می‌دهند، به دعوا بر سر آن‌ها با کودکان دیگر گرایش دارند. بر خلاف مشاجرات قبلی، دعوا شخصی‌ تر می‌شود، هر چند باز هم اسباب‌بازی بیش از هم‌بازی مرکز توجه است؛ یعنی هنوز خصومت واقعی به میان نیامده است. معمولاً کودکان کوچک‌تر تمایل دارند به ‌تنهایی بازی کنند و هنگامی که با اسباب‌بازی‌های خود مشغول هستند، نظارت شخصی بزرگ‌سال که آنان را دوست دارد، برای‌شان لذت‌آور است

  • اسباب‌بازی‌های حرکتی

بچه در این سن توانایی لازم برای مهار حرکات گردن و سرش را دارد. اسباب‌بازی‌هایی محرک و صدادار برای ۶ تا ۹ ماهه‌ها خیلی کارساز است زیرا هماهنگی حرکات چشم و اندام‌های او را تقویت می‌کنند و باعث می‌شوند بچه از اندام‌های حرکتی‌اش استفاده کند. البته زمان استفاده از این اسباب‌بازی‌ها باید محدود باشد و از ۲۰تا۳۰ دقیقه بیشتر نشود.

نکته دیگر این‌که از جامپر‌ها استفاده نکنید زیرا عادت کودک به آن‌ها سبب برهم‌خوردن تعادل حرکتی آن‌ها شده و بچه هنگام راه‌رفتن وزن‌اش را به جای پاشنه بر انگشت‌هایش می‌اندازد. خیال‌تان را راحت کنیم بچه شما در این سن به هرچیزی ببیند دست می‌زند چرا که مهارت‌های حرکتی او تکامل ویژه‌ای یافته است.

این کوچولوی بامزه دوست دارد کف بزند، اشیای مختلف را به‌هم بکوبد و مبل و صندلی را بگیرد و بلند شود. بازی‌های فعالانه ‌تری مثل سواری‌دادن بر پشت و بالا بردن روی پاها برای بیشتر کودکان در این سن لذت‌بخش است بازی‌های پنهان کردنی مثل دالی و گل یا پوچ حس کنجکاوی او را ارضاء می‌کنند (در بازی گل یا پوچ شیء را طوری در دست‌تان پنهان کنید که به سادگی قابل پیدا کردن باشد و بگذارید دست درست را انتخاب کند؛ وقتی درست حدس زد او را تحسین کنید.) همین اسباب‌بازی ساده و ارزان ساعت‌ها کودک تان را سرگرم می‌کند.

  • بازی با توپ

در هشت الى دوازده ماهگى، پرتاب كردن اشیا هرچه بیش تر و هرچه دورتر سرگرمى كودك است. پس می‌توان بازی توپ غلتاندن با کودک را آغاز کرد. توپ قل می‌خورد و فرزندتان آن را دنبال می‌کند و با همین فعالیت ساده هماهنگی دست، چشم و پا‌هایش تقویت می‌شود. به فرزندتان یاد دهید که دوپایی بنشیند و بلند شود، توپی که برایش می‌اندازید را بگیرد و به طرف شما بیندازد.

هم چنین بهتر است اسباب بازى هاى نشكن را در اختیار او بگذارید. روى میز كوچك غذاخورى او اسباب بازى هاى كوكى را قرار دهید. لاك پشتى كه سرش را تكان مى دهد، كودك را تا سرحد اشك ریختن مى خنداند. عروسك هایى كه مى توان آن ها را با پیچاندن به هر شكلى درآورد نیز كودك او را خوشحال خواهند كرد.

  • اسباب‌بازی‌های ساختنی

كودك در ده ماهگى بر اعصاب حركتى تسلط بیش ترى مى یابد، مى ایستد و اسباب بازى را به دست مى گیرد و اگر آن را در برابر دیدگانش زیرِ پوششى پنهان كنند، مى رود و برمى دارد. در این دوره كودك براى كشف و یافتن دنیاى اطرافش تلاش مى كند. اشیا را در دست مى گیرد و به دفعات مى چرخاند و آن ها را در بین انگشتانش نگه مى دارد و اغلب به طرف دهان خود مى برد. شیئى را كه در دست دارد، روى چیزى مى كوبد و از این كار لذت مى برد. در این سن، كودك دوست دارد اشیا را قطعه قطعه كند و از داخل كردن یك شىء در شىء دیگر لذت مى برد. اشیا را داخل جعبه مى گذارد و مجدداً بیرون مى آورد.

نوع دیگر بازى، به هم زدن دو شىء یا دو مكعب یا دو اسباب بازى است. انواع خانه‌سازی، حلقه‌ها و گوی‌هایی که باید به ‌نوعی روی هم یا کنار هم چیده شوند برای این بچه‌ها مناسب هستند. فرزندتان کم‌کم از شما یاد می‌گیرد این اجزا را روی هم سوار کند یا اصلا آنچه شما برایش ساخته‌اید را خراب کند و برهم بریزد. این اسباب‌بازی‌های ساده مفاهیم حجم و رنگ و تناسب‌های فضایی را به فرزندتان آموزش می‌دهند. از مکعب‌های بزرگ و نرم می‌توان برای ساختمان‌سازی و نیز فشار دادن و پرتاب‌کردن از آن‌ها استفاده کرد.

  • جغجغه‌های پایه ‌دار

اسباب بازى ها باید در آغاز زندگى تا یك سالگى سبك و صدادار باشند. در هفت ماهگى، دست كارى اشیاى محیط زندگى، مچاله كردن كاغذ، بازى با قاشق و فنجان، برداشتن كلاه از سر، پایین كشیدن جوراب هاى خود، بازى با آب، خنده و دست تكان دادن و فریاد كشیدن در مقابل افراد آشنا و سر را براى مخفى شدن و بازى كردن گرداندن، از انواع بازى هاى این سن است. كودك در این سن مى تواند اسباب بازى را از یك دست به دست دیگر بدهد، آن را بیندازد و نگاه كند كه كجا مى افتد; اسباب بازى را روى سطحى كه تولید صدا مى كند، به حركت درآورد و از میان اسباب بازى ها، اسباب بازى هاى حركت دار و صدادار را ترجیح مى دهد. اسباب بازى را با یك تكه نخ طورى متصل كنید كه كودك بتواند آن را در طول اتاق، میز یا تختخواب بكشد. می‌توان جغجغه را روی میز غذاخوری یا صندلی کودک گذاشت تا تشویق شود به آن ضربه بزند.

  • ظروف پلاستیکی

هنگام آشپزی و کار در آشپزخانه ظروف پلاستیکی آشپرخانه را به فرزندتان بدهید تا با آن‌ها سرگرم شود. او ظروف را به هم می‌کوبد، آن‌ها را در هم می‌گذارد، پرتاب می‌کند اما این کار‌ها را برای حرص دادن شما انجام نمی‌دهد؛ همه این بازی‌هایی که از نظر شما بی‌معنی‌اند برای کودک آشنایی با مفاهیم و ارتباط اشیا با هم هستند.

كودك در هفت ماهگى دستش را زیر شیر آب مى گیرد و از ریزش آب بر روى آن لذت مى برد. سطل، لیوان و اسباب‌بازی‌های شناور را می‌توان از آن‌ها در حمام و برای سایر شکل‌های آب بازی استفاده کرد. در موقع حمام كردن او، از حیوانات شناور مثل ماهى قرمز، اردك، نهنگ و یا قورباغه استفاده كنید.

  • کتاب‌هایی از جنس مقوای ضخیم، پارچه، یا وینیل

این کتاب‌ها باید حاوی تصاویر بزرگ و ساده باشند و از موادی درست شده باشند که با در دست گرفتن، تکان‌دادن، و جویدن کودک خراب نشوند.

هم چنین بهتر است بدانید، بازى تقلیدى مانند تقلید از آهنگ صداى مادر و سایر پرستاران در هفت تا هشت ماهگى به روشنى قابل مشاهده است. با كودك صحبت كنید و صدایش را تقلید كنید، به ویژه وقتى كه به او غذا مى دهید یا لباسش را تعویض مى كنید. درباره غذا و لباس با او صحبت كنید. براى مثال، بگویید: حالا دكمه را مى بندم. درباره تصاویرى كه او مى بیند با او صحبت كنید. از مكالمه بچه گانه استفاده نكنید. وقتى كه كودك صحبت مى كند، مستقیماً به او نگاه كنید. از جملات كامل و درست استفاده كنید. از بازى هایى كه نوعى بازى با كلمات است استفاده كنید. كلمات ساده مانند سلام، بابا و... را تكرار كنید

  • اسباب‌بازی‌های متحرک

كودك تا یك سالگى با هر وسیله اى كه در اختیارش قرار گیرد، بازى مى كند و آن ها را از چند جنبه مورد بررسى قرار مى دهد; از لحاظ زبرى، نرمى، طعم، صدا و امثال آن. براى بچه هاى این سن جغجغه، عروسك و حلقه هاى نرمى كه تمیز كردن آن ها آسان باشد بسیار مناسب است. ماشین‌ها یا جانورانی که روی چرخ‌های لاستیکی یا چرخ‌های بزرگ پلاستیکی حرکت می‌کنند. توپ‌هایی با اندازه‌های مختلف، هم سفت و هم نرم، برای این سن مناسب است.

  • چطور اسباب‌بازی‌ها را بشوییم؟

اسباب‌بازی‌های پلاستیکی را قبل از اولین استفاده بشویید و بعد از استفاده به طور منظم هرچند وقت یکبار در ماشین ظرف‌شویی یا با آب داغ بشویید تا میکروب‌های آن‌ها از بین بروند. می‌توانید از مواد ضدعفونی‌کننده هم کمک بگیرید.

اسباب‌بازی‌های پشمالو محل تجمع گرد‌و غباراند و می‌توانند سبب حساسیت فرزندتان شوند پس به طور منظم آن‌ها را خوب بشویید و در آفتاب خشک کنید.

کودک > شیرخوار > سبک زندگی
1396/06/21
کارشناس مامایی خانم احسانی
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی