h 1208
i 0
S 0

تربیت و آموزش شیرخوار

نوزادان در طول 12 ماه اول زندگیشان، تقریباً بدون هیچ وقفه ای اطلاعات را جذب می کنند، به کاوش می پردازند و آزمایش می کنند و در این فرآیند، رابط های عصبی مورد نیاز یک عمر آموزش و یادگیری خود را می سازند. پس با ایجاد رابط های جدید در مغز کودک دلبندتان و تجربه های لذت بخش می توان در راستای تربیت و آموزش صحیح او گام برداشت.

آموزش حالت ابزاری و دستوری دارد که بیشتر دربردارنده ی یک باید و نباید مستقیم و تذکری است و در آن یک ابزار به کار می رود مانند چگونه مسواک زدن اما برای شیرخوار، تربیت به صورت غیر مستقیم روی ذهن کودک به کار برده می شود مثلاً بازی کردن با او و رشد خلاقیتش و... .

با این حال آموزش و تربیت اشتراک های زیادی باهم دارند، در ادامه ی بحث زیر مباحثی که بیشتر حالت تربیتی دارند را در تربیت، و آن هایی که مقدار مطلب آموزشی بیشتری داشتند وارد بحث آموزش کرده ایم.

  •  تربیت
    •  شکوفایی مغز
  •  آموزش
    •  نظم آموزی
    •  تلوزیون
    •  ترجمه گریه ی شیرخوار و روش آرام کردن او
    •  وابستگی کودک
    •  حرف زدن
    •  خواب
    •  شیر خوردن

تربیت

تربیت صحیح مستلزم احترام و درخواست توقعات واضحی از کودک است. کلید اصلی تربیت کودک شناخت شخصیت و خلق خوی کودک است تا در کنار آن بتوانید استعدادها و تمایلات فرزند خود را بشناسید و آن را شکوفا کنید. والدین می بایست در روند تربیت انعطاف پذیر باشند و از روش حل مسئله ی درست در هر شرایطی استفاده کنند.

شکوفایی مغز

کودک شیر خوار به آنچه در اطراف خود می بیند و توجه او را به خودش جلب می کند خیره می شود. او به جهت های مختلف نگاه می کند و به صدا‌ها و اشیا پیرامون واکنش نشان می دهد. هرچند که او قادر نیست صحبت کند اما در این سن او اسم خودش را می شناسد و اگر او را صدا بزنید به شما نگاه خواهد کرد.

اگر دوست دارید کودک خلاقی داشته باشید، می توانید این مسئله را در دکور اتاق او نیز اعمال کنید. فضایی که کودک در آن رشد می کند در بروز مهارت های ذاتی او تأثیر بسیاری دارد و یکی از اصلی ترین مسائل برای رشد خلاقیت او است. لازم نیست خیلی هزینه کنید و اسباب بازی های گران قیمت خریداری کنید. با جعبه های خالی رنگارنگ هم می توان موجب پرورش خلاقیت و ابتکار در ذهن کودکان شد. اتاق او را جوری بچینید تا مسائل جدید بیاموزد و تمرین کند. اسباب بازی هایی در اتاقش باشد که به یک بازی خاص محدود نشود به عنوان مثال وسایل موسیقی، نقاشی، ساخت و ساز، عروسک و ... .

الف) بازی

بازی های مناسب، خود شناختی از خود و محیط پیرامون برای شیر خوار ایجاد می کند و سیناپس های مغزی بیشتری در سیستم عصبی او تشکیل می دهد.

  • با بزرگ تر شدن کودک به تناسب سن او بازی ها تغییر می کنند. در 3 تا 6 ماهگی سینه خیز رفتن و حرکت به سوی اشیا باعث افزایش اتصالات سلول های مغزی می شود. حرکت به سمت اسباب بازی و گرفتن آن باعث تقویت اعتماد به نفس کودک می شود.
  • كودك از 4 ماهگي آمادگي بازي با اسباب بازي هاي ساده را دارد. رنگ و صدا بزرگترين مسئله جذاب يك شیء براي كودك است. به كودك تنها يك اسباب بازي بدهید که با آن بازی کند تا وقتي که از آن خسته شود. وقتي اسباب بازي ها زیاد باشند باعث گيجي و خشم كودك می شوند.
  • کودک را در كنار اسباب بازی های رنگی و شفاف قرار دهید. او را به حالتی بنشانید که بتواند کاملاً اطراف و اسباب بازی هایش را ببیند.
  • به او اسباب بازی های سبک و از جنس های مختلف بدهید. این کار برای تمرین گرفتن و لمس کردن بسیار مفید است.
  • بهترین اسباب بازی ها برای او، اسباب بازی های صدادار هستند.
  • او را به آب بازی ببرید. عروسک های صدادارش را با او به حمام ببرید.
  • دالی بازی برای کودک شما خیلی جذاب است. چون کودکان تا 12 ماه از تکرار یک تجربه ی خوشایند لذت می برند. صورت او را با یك پارچه نازك بپوشانید و نامش را صدا بزنید و بگویید: «(اسم بچه) كجاست؟!» و سپس پارچه را از روی صورت او بردارید و بگویید: «دالی...اینجاست.» بعد از چند بار كه این كار را انجام دادید، كودك شما با شنیدن اسمش، خودش پارچه را از روی صورتش برخواهد داشت.
  • بازی دست زدن به اعضای صورت با گفتن نام آن ها، شعر و آواز خواندن برای او و حرکت دادن او همراه صداهای مختلف در 6 تا 9 ماهگی بسیار مناسب است.
  • حرف زدن با کودک با صدای آهنگین و کودکانه و درآوردن صداهای مختلف برای او مانند صدای زنبور و آژیر و... مهارت های شنیداری کودک را تقویت می کند و به حرف زدن او نیز کمک خواهد کرد.
  • از 9 تا12 ماهگی انجام بازی هایی که درک کودک را از مفهوم مکان مانند داخل و بیرون یا زیر و رو... مناسب است مانند گذاشتن یا برداشتن اسباب بازی از داخل یک کیسه یا گذاشتن عروسک در خانه اش.
  • کتاب خواندن را در 5 ماهگی برای کودک شروع کنید تا تصاویر کتاب و ارتباط کلامی در ذهن کودک هک شود و در آینده مطالعه برای او لذت بخش باشد. از شیرخواران نباید انتظار داشته باشید کتاب را درک کنند و از آن لذت ببرند. اما کتاب های رنگی برای آن ها جالب است و هنگامی که چند ماه بزرگ تر شدند کتاب را از دست شما می گیرند و آن را می بندند. این کارها همه باعث پرورش مطالعه کودک می شوند. کودکان از نگاه کردن به کتاب و لم دادن در آغوش شما لذت می برند اما به داستان آن گوش نمی دهند.
  • وسایل یویو مانند را جلوی صورت کودک بالا و پایین ببرید و هنگامی که پایین آمد بگوید: «دالی، دالی»
  • می توانید وقتی برای نمایش وسایل مختلف برایش بگذارید. می توان برای معرفی به کودک وسایل امن و غیر خطرناک را معرفی نمود.
  • می توانید وسایل مختلف را اطراف خود جمع کنید. بعد ناگهان یکی از آن ها را بیرون بیاورید و به کودک نشان دهید و با زبان کودکانه و با هیجان نام وسیله را ذکر کنید. وسیله را با فاصله از کودک نگهدارید تا بتواند آن را تشخیص دهد.
  • طی مرحله رشد دندان و جوانه زدن آن در لثه، سعی کنید اسباب بازی هایی را که برای این کار در بازار وجود دارد، برای کودک بخرید چون در این زمان، کودک هر چه را که ببیند در دهان خود می برد. جویدن باعث قوی شدن ماهیچه های آرواره و لثه های کودک می شود.

ب) حرف زدن با شیر خوار

  • درباره آنچه او می بیند و کنجکاوش می کند با او صحبت کنید.
  • افراد تازه وارد را به او معرفی کنید.
  • همراه با کودک، او و اطرافیانش را با اسم صدا کنید.

ج) موسیقی

موسیقی یعنی نظم در کالبد یک ساختار شنوایی پیچیده. جنین از زمانی که در شکم مادرش است با صدای ضربان قلب مادر خو می گیرد و باعث علاقه ی او به یک الگوی مرتب و تکرارپذیر می شود. با شنیدن موسیقی ارتباطات قشر جلویی و بخش درونی مغز نوزاد که محل شکل گیری عواطف و احساسات کودک است، شکل می گیرد. برای این کار می توانید برای كودك شعرهای کودکانه بخوانید.

در حقیقت ریتم و الگوی آهنگ، یادآوری و حفظ مسائل را راحت تر می کند. به همین دلیل است که آن ها ترانه ها و خواندن ادای حیوان یا شیء خاص را تقلید می کنند. شما می توانید برای آن ها ترانه سازی کنید.

نه گفتن در شیرخوار
وقتی که کودکتان شروع به سخن گفتن کرد و اولین درخواستتان را با نه پاسخ گفت باید به فال نیک بگیرید. بايد نگاهتان به فرزندتان چنين باشد که كودك قرار نيست هرچه بگوییم گوش کند. به كودك بايد نه گفتن را ياد داد وگرنه كودك وارد جنگ قدرت خواهد شد. به خواسته های کودکتان توجه کنید در غیر این صورت او فردي ترسو و افسرده و غمگين و بنده و برده مي شود كه بعداً كسي پيدا مي شود و اربابش خواهد شد.

پس نه گفتن و انکار هر چیزی در شیر خوار بد نیست و سعی کنید با این مسئله با احترام برخورد کنید. وقتی از او وسیله ای را می خواهید که در دست اوست و به شما نمی دهد، از او به اجبار نگیرید. بار دیگر از او خواهش کنید مگر اینکه وسیله ای خطرناک باشد. کودک خود را از محبت و توجه اشباع کنید تا در آینده به صورت یک عقده در او بروز نکند.

آموزش

هدف آموزش در این بحث شکل دادن رفتار کودک مان در آینده است. در زیر نکات مفیدی در این مورد توضیح خواهیم داد.

نظم آموزی

والدین نباید از کودک زیر یک سال خود توقع رعایت نظم را داشته باشند. چون کودکی که کم کم در حال یاد گیری و تجربه ی محیط اطرافش است قانون هرج مرج را دارد نه نظم. پس برای آنان نظم هیچ معنای خاصی ندارد. اگر والدین می خواهند فرزندشان در آینده مرتب بار بیاید باید از همین سن به او اعتماد و اطمینان بدهند و هرجا که لازم است، به آن ها توجه كنند و نيازهايشان را برآورده سازند. بايد كودكان را امن و سالم نگهدارند و به آن ها صبر و تحمل بیاموزند. تنها در اين صورت در مقاطع بعدي بهتر گوش می دهند و راحت تر نظم را می آموزند.

تلوزیون

تحقیقات نشان داده که میانگین سنی کودکانی که جذب تلویزیون می شوند 9 ماهگی است. مواجهه زودرس کودک با تلویزیون و مانیتورها مانند موبایل، تبلت، گجت ها و کامپیوتر، به دلیل ارتباط یکطرفه ای که با کودکتان برقرار می کند، مهارت های کلامی را سرکوب کرده و مانع یادگیری کودک می شود. این در حالی است که کودک هنوز تکامل بینایی وشناختی نسبت به تصاویر ندارد. سپری کردن وقت پای تلویزیون باعث عدم برقراری ارتباط کودکتان با محیط خارج می شود.
وقتی کودک شما به تلویزیون عادت کند از رشد اجتماعی عقب می افتد، کمتر کتاب می خواند، تحرک و ورزش نخواهد داشت و... . محققان طی مطالعاتی دریافته اند، کودکانی که زیاد تلویزیون می بینند، تمرکز کمتری برای یادگیری ریاضیات دارند.

ترجمه گریه ی شیرخوار و روش آرام کردن او

شنیدن گریه ی کودک در والدین موجب افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و عرق کردن کف دست های مادر و پدر می شود هم چنین شنیدن صدای گریه ی نوزاد ممکن است موجب ترشح شیر مادر شود. در ادامه انواع گریه شیرخوار را نام می بریم.

  1. گریه ی زوزه مانند و به نوعی آهنگین که ممکن است غیر عادی و گاهی همراه با مالش چشم ها و گونه ها باشد نشانه ی خواب آلودگی کودک است.
  2. گریه ی جیغ مانند و به دنبال آن یک سکوت طولانی و سپس یک جیغ دیگر به علت یک درد شدید و ناگهانی است که این حالت را بعد از واکسیناسیون یا نفخ شکم فرزندتان خواهید شنید.
  3. گریه های کوتاه و موزون و ریتم دار و نا امیدانه به دلیل گرسنگی کودک دلبندتان است.
  4. گریه ی ناله دار به معنای احساس گرمای زیاد، بیماری یا تب داشتن است.
  5. گریه ای که از غرولند شروع و به ضجه و زاری ختم می شود می تواند به علت بی حوصلگی کودک باشد. در این لحظه هیچ کاری به اندازه رقصیدن با او، او را شاد نمی کند. موسیقی شاد بگذارید و نوزاد را بغل کنید و با هم برقصید. شاید ابتدا کودک به چپ یا راست خم شود اما مطمئن باشید از بالا و پایین پریدن های آرام لذت خواهد برد.
  6. گاهی با تغییر وضعیت، کودک شما شروع به گریه می کند که این ناشی از اعتراض به وضعیت موجود است.

وابستگی کودک

مغز كودك در حدود هفت ماهگي به اندازه ايي می فهمد که متوجه نبود مادر می شود. وابستگی در شیرخواران به طور معمول خود را با گریه نشان می دهد. این زمانی حس می شود که مادر از او دور می شود و او زیر گریه می زند و تنها چیزی که می خواهد آغوش مادرش است. این مرحله از تکامل بین 9 تا 18 ماهگی است که گاهی تا سه سالگی ادامه دارد.

عوارض اضطراب جدايي در كودكان می تواند باعث اضطراب، بی قراری در روزهای نخست مدرسه، بدخوابي، پریدن از خواب، کابوس شبانه و مبتلا شدن به بیماری های روانی یا دل درد و سر درد هنگام جدایی از والدین شود.

الف) روش های جلوگیری از اضطراب جدایی

  • وقتی از خانه خارج می شوید بی سرو صدا بروید و زمانی باشد که کودکتان سیر و خواب باشد. از وجود شخصی در خانه که می تواند فرزندتان را آرام کند مطمئن باشید.
  • اگر کودکتان در حین خروج شما از خانه بیدار بود، برای خارج شدن از او خداحافظی کنید و سریع خانه را ترک کنید. هرگز يواشكي منزل را ترك نكنيد. مطمئن باشید گریه های او به دلیل وابستگی و وادار کردن شما به ماندن است که در چند دقیقه بعد از خروجتان پایان می یابد. مغز كودك نبود مادر را با نابودي مادر يكي مي داند و زماني كه مادر از جلوي ديد كودك كنار مي رود كودك وحشت زده مي شود.
  • وقتی که به اتاق دیگری می روید به او اعلام کنید که کجا خواهید رفت حتی اگر متوجه نشود. اگر دیدید وقتی که اتاقش را ترک می کنید داد و هوار راه می اندازد او را صدا کنید تا خودش پیش شما بیاید. بگذارید بفهمد که در نبود شما اتفاق خاصی رخ نخواهد داد.
  • اگر کودکتان وابستگی قوی به شما داشته باشد، اضطراب جدایی در او زودتر شکل می گیرد. شما در این مرحله تا آنجایی که می توانید خود را مهربان و خوش برخورد نشان دهید. این موضوع پایه عواطفی است که او در سال های بعد بر آن تکیه خواهد زد.
  • زمانی که مادر به سرویس بهداشتی می رود بهتر است در را باز بگذارد تا کودک وحشت زده بتواند به راحتی مادرش را پیدا کند.
  • تخت يا اتاق خواب كودك را قبل از شش ماهگي جدا كنيد. هرگز کودک را تا بعد از 6 ماهگی در تخت خواب خود نگه ندارید. این حرکت علاوه بر تشدید وابستگی افراطی در کودک، باعث شخصیت متزلزل او در آینده خواهد شد. پس هرگز وقت خواب دست يا موي خود را در اختيار كودك نگذاريد.
  • وقتی کودک پشت سر شما گريه مي كند جدا نشويد.
  • کودک حتماً باید بعد از دوسالگی از شیر گرفته شود.
  • مادران شاغلی که در خارج از خانه کار می کنند سعی نکنند با محبت افراطی نبود خود را جبران کنند. در این صورت وابستگی و آسیب آن قوی تر خواهد بود.
  • كودك را قبل از هجده ماهگي در مهد ثبت نام نكنيد. بعد از دو سالگی تا هر سنی، وقتی کودک را به مهد یا مدرسه فرستادید و دیدید کودکتان گریه می کند، او را به تنهایی رها نکنید. بسیاری از مربیان پیشنهاد می دهند که بگذارید گریه کند اما این حرف کاملاً غیر علمی است.
     

ب) درمان اضطراب جدايي

  • از حدود چهارده تا شانزده ماهگي باید درمان اضطراب را آغاز كرد.
  • یکی از روش های مؤثر طبق معمول بازی کردن است. از جمله قایم موشک بازی.
  • کودکتان را در کنار بچه های همسن خودش قرار دهید. فقط مراقب باشید به همدیگر آسیب نزنند.
  • کودک را در کنار کسانی که با آن ها خو گرفته است قرار دهید.
  • کودک را به گردش ببرید. به پارک، باغ وحش، خرید و... .

حرف زدن

برای آموزش حرف زدن مؤثر در کودکان و ایجاد علاقه به مطالعه مادر می تواند از زمانی که فرزندش در دوران جنینی به سر می برد برای او کتاب بخواند. شاید در روزهای اول حس کنیم برای کودکمان بی فایده است و او به این کار توجهی ندارد. ولی همین کار کودکتان را با دانش حرکات آشنا می کند. بنابراین صحبت کردن برای آن ها به صورت آهنگین و همراه با حرکات دست یک روش پیشنهادی بسیار کارآمد است.

همان طور که در دوران نوزادی هم قید کردیم، نوزاد آموزش خود را از طریق حواس 5 گانه و تجارب لذت بخش می آموزد. پس به این نتیجه می رسیم که هر چه محیط اطلاعاتی اطراف نوزادمان غنی تر باشد، او از بین تجاربش لذت بخش ترین هارا گزینش خواهد کرد و این یک فرایند کاملاً اکتسابی است. به همین خاطر نباید از خانواده های تک فرزند توقع فرزندانی با رشد اطلاعاتی بالاتر داشت. این گونه کودکان به دلیل کمبود داده های حسی که در حقیقت روند تکامل مغز را فراهم می کنند، باعث تأخیر در رشد می شوند. به عنوان مثال محل خواب رنگارنگ، اسباب بازی هایی که تمام حواس 5 گانه ی او را تحت تأثیر قرار می دهد و حتی تعامل بین والدین باعث بالا رفتن تجربه های کودکتان خواهد شد.

روزی یک تایم مشخص را به صحبت با کودکتان و توضیح و تفسیر کارهایش اختصاص دهید. همان طوری که انسان با موسیقی در شکم مادر عجین شده است، از حدود نه ماهگی، آهنگ و ریتم حرف زدن کودک پیشرفت می کند.

در حدود یک سالگی کودک تقریباً حرف زدنش شروع می شود. آنچه او می گوید اغلب از نظر فنی اشتباه است و گرامر را نمی داند. او ممکن است هر کلمه ای را برای چیزهای مشابه تعمیم بدهد. مثلاً توپ را به هر چیز گردی که قابل قل خوردن باشد می گوید نظیر هندوانه و... . در این زمان اصلاً سعی نکنید که خطاهای کودکتان را به او گوشزد کنید. چون این کار مانع پیشرفت گفتاری او خواهد شد. در کل عیب گرفتن مداوم و اصلاح کاستی ها برای هر شخص تازه کاری باعث خلل در پیشرفت خواهد شد.

از کارهای روزمره ی خود برایش تعریف کنید. ترجیحاً کاری که همین الان مشغول آن هستید بازگو کنید زیرا کودک شما در زمان حال زندگی می کند.

گوش کردن مهارتی است که باعث پیشرفت کلامی و مهارت های گوش دادن در کودکتان خواهد شد. صداهای مختلفی را می توانید برای کودکتان مرور کنید مانند صدای زنبور، هواپیما، رادیو، کودک و... . ولی خیلی هم کودکتان را با صداها مشغول نکنید. چون ممکن است مهارت های گفتاری و ارتباط دو طرفه اش ضعیف بشود.

خواب

فرزند شما به دلایل مختلف ممکن است در شب بد خواب شود و گریه کند. ابتدا نوع گریه او را تشخیص دهید. به سراغش بروید ولی چراغ اتاق را روشن نکنید. به چشمانش نگاه نکنید. با او صحبت نکنید. پشت یا شکمش را ماساژ داده و با آوا یا لالایی ملایم او را آرام کنید. یادتان بماند که کودک را از تخت خود جدا نکنید و به تخت خواب خودتان منتقل نکنید. به او از همان کودکی آموزش دهید که تخت خواب مستقلی داشته باشد. صبور باشید و بالای تخت خواب کودکتان بمانید و او را آرام کنید حتی تا صبح. کودک باید این را بداند که تخت خواب پدر و مادر یک منطقه ی خصوصی است.

خواباندن کودک در رختخواب خودتان چند مشکل به وجود می آورد؛ وابستگی افراطی، ایجاد مشکلات زناشویی ما بین والدین، عدم استقلال آینده ی فرزند و... .

شیر خوردن

در مورد بعد روان شناسی شیر خوردن کودک باید بدانیم که علاوه بر تماس پوست به پوست، احساس آرامش و بوی مادر که در این بین دخیل اند؛ به صورت غیر مستقیم می توان اعتماد به نفس کودک را نیز ارتقا داد. یادتان باشد که همیشه برای جلوگیری کردن از نق زدن و گریه های کودک به او شیر ندهید. در این صورت اگر حتی گرسنه نباشد او را شرطی می کنید که به سینه ی شما وابسته شود و آن گاه از شیر گرفتن شیر خوار کار دشواری خواهد شد. علاوه بر این دلایل ممکن است کودکتان را با این کار عصبی کنید آن گاه موجب صدمه به شما خواهد شد مانند چنگ زدن یا گاز گرفتن توسط کودک. پس شیر دادن کودک فقط در موارد لازم مخصوصاً از ماه ششم که غذای سفره هم در تغذیه کودک دخیل است.

اما نکته ی مهم اینجاست که شیردهی باید در محیطی آرام و خالی از هر گونه تنش و اضطراب هم برای کودک و هم برای مادر باشد و حتماً در زمان گرسنگی انجام شود. ما فقط با شیردهی به کودک غذای جسم نمی خورانیم. پس به هیچ عنوان در شرایط عصبانیت، ناراحتی، گریه، اضطراب، شلوغی های بیش از حد به کودک شیر ندهید و همیشه سعی داشته باشید محیط اطراف با لذت و عشق همراه باشد و آن را با لحظه های تنش زا همراه نکنید.

اگر کودک در حین شیر خوردن عصبانی شد و لجاجت و بی قراری کرد، مادر نباید سریع از کوره در برود و رفتار بد کودک را تثبیت کند. در این موارد که کودک عصبی می شود مادر باید رفتار لذت بخشی را جایگزین رفتار خشن کودک کند. به عنوان مثال دست کودک را ببوسد و نوازش کند. این کار علاوه بر اینکه کودکتان را آرام می کند، به بهتر شدن رابطه و صبور شدن کودکتان نیز کمک خواهد کرد.

پس هرگز در زمان بی قراری و عصبانیت کودکتان در حین شیر خوردن شما هم حرکت مشابه انجام ندهید. آغوش مادر تنها پناه کودک است!

کودک > شیرخوار > آموزش و تربیت
1396/05/24
کارشناس مامایی خانم میرمحمدی
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی