h 635
i 0
S 3

مراقبت و ایمنی شیرخوار

کودکان فرشتگان کوچکی هستند که خواهان و نیازمند فعالیت هستند و برای یادگیری و رشد به کشف و کاوش نیاز دارند. این فرشتگان، برای کشف و کاوش نیاز به محیطی امن و ایمن دارند، وظیفه ی فراهم سازی این محیط امن و ایمن و مراقبت ایمن از کودکان بر عهده ی بزرگترها می باشد، زیرا کودکان توانایی تشخیص محیط امن و ایمن را از محیط ناامن و ناایمن ندارند. بسیاری از وسایل عادی و رایج با در نظر گرفتن امنیت کودکان ساخته نشده اند، این وسایل ممکن است برای بزرگسالان امن باشند، اما برای کودکان خطرناک اند.

حوادث و آسیب ها قابل پیشگیری هستند و کودکان به کمک شما نیاز دارند تا در امنیت کامل بسر ببرند. در این قسمت به ایمنی و مراقب های لازم برای هر کودک و راهکارهای لازم جهت پیشگیری از این حوادث را برای شما شرح می دهیم.

  •  ایمنی و مراقبت در منزل
    •  تمام خانه
    •  اتاق خواب
    •  آشپزخانه
    •  اتاق نشیمن
    •  هنگام غذا خوردن
    •  هنگام بازی
    •  حمام کردن
    •  ناخن گرفتن
  •  ایمنی و مراقبت در محیط
    •  هنگامی که کودکان در خودرو هستند
    •  ایمنی وسایل و محیط بازی
    •  گرمازدگی و پیشگیری از آن
    •  سرمازدگی و پیشگیری از آن
  •  ایمنی و مراقبت در حوادث
    •  حوادث ترافیکی
    •  سوختگی
    •  سقوط
    •  مسمومیت
    •  غرق شدگی
    •  خفگی
    •  گزیدگی ها

ایمنی و مراقبت در منزل

برای ایجاد فضای امن و ایمن در منزل، مرتباً منزل خود را از دیدگاه فرشته کوچک تان بررسی کنید و ببینید چه خطراتی ممکن است از آن ناشی شود. پیشگیری، مهم ترین بخش ایمنی و امنیت فرزندتان است. خطرات به نسبت رشد فرزندتان و توانایی بیشتر او در انجام کارها تغییر خواهد کرد. کودک شما تقریباً در 6 ماهگی شروع به حرکت و جنب و جوش می کند. به دنبال خطرات احتمالی در مناطق مختلف خانه خود باشید و آن ها را دور کنید.

توصیه های ما در این زمینه شامل موارد زیر است:

تمام خانه

• برای اکتشاف و کاوش کودکان، خانه خود را به جای امنی تبدیل کنید.

• تمام پریزهای برق كه استفاده نمی شوند با محافظ پوشانده شوند.

• سیم وسایل مختلف دور از دسترس كودكان باشند و سیم های برق را بهم ببندید تا سخت تر قابل دسترس باشند.

• در صورت امکان، در هر طبقه و در هر اتاق خواب هشدار دهنده دود نصب کنید.

• اگر در منزل خود پله دارید، از درب ایمنی برای بالا و پایین پله ها استفاده کنید و همیشه درب بسته و قفل باشد و یا پله ها را از بالا و پایین با حفاظ مسدود کنید.

• اسباب بازی ها و سایر اشیا روی پله ها نباشند.

• تمام وسایل بلند خانه مانند جالباسی و... را به دیوار نصب و محكم شوند و لبه های تیز آن ها پوشانده شوند.

• حفاظ کودک را در بالای پله ها با پیچ مسدود کنید. در پایین پله ها و درگاه های ورودی از حفاظ های سنگین و فشاری استفاده کنید.  

• حفاظ ها را همیشه قفل کنید.

• شکاف های این حفاظ ها باید بسیار کوچک باشند که سر یا بدن کودکتان از آن ها عبور نکنند.

• درب ایمنی بالای پله ها بسته باشد.

• اسباب بازی ها و سایر اشیا روی پله ها رها نشده باشند.

• مواد شیمیایی و سموم باید با درب بسته و دور از دسترس باشند.

• بند و طناب های پرده کرکره و پرده های عادی بالا نگه داشته شوند یا آن ها را  کوتاه کنید. 

• تمام نخ یا طناب های کشی را از لباس ها جدا کنید. کودکان ممکن است این بندها را به دور گردن شان بپیچند و راه تنفس شان بسته شود.

• تمام داروها، ویتامین ها، پاک کننده های خانگی و سایر مواد شیمیایی خطرناک را در قفسه های فوقانی نگهداری و قفل کنید.

• فندک، کبریت، لوازم تیز و بُرنده و برقی را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید.

• تمام قفسه های کتاب، وسایل سنگین و سایر مبلمان سنگین را به دیوار وصل کنید.

اتاق خواب

کودک از بدو تولد تا پا گذاشتن به سنین 5 ـ 6 سالگی، قسمت اعظم وقت خود را در اتاقش می گذراند، پس ایمن بودن اتاق مهم ترین نکته ای است که می بایست مورد توجه قرار گیرد.

 تخت خواب 

• برای انتخاب تخت خواب کودک توجه به فاصله بین نرده ها مورد مهمی به شمار می آید. 

• نرده های محافظ باید به اندازه ای بالا بیایند که کودک نتواند به راحتی از تخت خارج شود و محافظش حداکثر ۶ سانتی متر باشد تا ایمنی کودک به خطر نیفتد.

• در چهار طرف تخت كودک سرستون ها بیش از 2سانتی متر بلندتر از نرده ها نباشد.

• هرگز تخت خواب كودک زیر پنجره گذاشته نشود.

 نور 

درست است که اتاق باید از نور کافی برخوردار باشد تا بخشی از سلامت کودک با استفاده از مزایای نور خورشید تأمین شود اما نور مستقیم و درخشان برای کودکان مناسب نیست. به همین دلیل برای تلطیف نور خورشید در روز از پرده های نازکی که نور را از خود عبور داده اما از تندی آن می کاهند برای پنجره های اتاق کودک استفاده کنید و در شب برای تأمین نور اتاق از چراغ هایی که نور را به سقف می تابانند برای ایجاد نور غیرمستقیم و کافی بهره بگیرید.

نور اتاق کودک در طول شب نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است چرا که کودکان اغلب در طول شب نیاز به تغذیه دارند و اتاق کودک باید در شب از میزانی از نور بهره مند باشد تا ضمن آنکه مادر را به انجام امور معمولی چون تغذیه کودک و یا تعویض پوشک او قادر می سازد موجب بیداری کامل و هوشیار شدن کودک نیز نشود. استفاده از کلیدهای تایمردار که مقدار نور را تنظیم می کنند یکی از بهترین راه های پاسخگویی بر این نیاز است. در غیر این صورت می توان از چراغ خواب های کوچک نیز برای تأمین این مقدار نور سود برد.

 

 پنجره ها 

• برای پوشش پنجره ها، توصیه می شود از کرکره یا شاتر استفاده گردد. این وسایل، نور را تنظیم کرده و هوا را به جریان می اندازد. هم چنین چین دار و دست و پاگیر نیز نیستن. 

• روی تمام پنجره ها، بجز پنجره های اضطراری فرار از آتش، حفاظ ایمنی نصب شود.

 پریز ها 

 تمام پریزهای برقی كه استفاده نمی شوند با محافظ پوشانده شوند.

 

 

 

 نکاتی که لازم است در چیدمان اتاق کودک مورد توجه قرار گیرد

 استفاده از رنگ های شاد در انتخاب وسایل از جمله پرده ها و روتختی ها لازم است، تا فضایی شاد و سرگرم کننده برای کودک ایجاد شود. 

 وسایلی که دارای لبه های تیز نباشد و ایمنی کودک را تأمین کند، در دکور اتاق کودک استفاده شود. 

 اگر در مبلمان، چوب به کار رفته است، لازم است لایه تثبیت کننده سیلر نیز به آن زده شده باشد.

 برای انتخاب رنگ اتاق کودک مواد تشکیل دهنده رنگ از اهمیت خاصی برخوردار است. رنگ های بدون سرب بر پایه آب می تواند انتخاب خوبی باشد.

 اختصاص دادن بخشی از اتاق به سرگرمی ها و فعالیت های روزانه کودک، باعث شکوفایی استعدادش می شود.

 برای انتخاب کف پوش مناسب برای اتاق کودک می توان از موکت های بادوام و قالیچه های دست بافت و قابل شستشو و انعطاف پذیر استفاده کرد. 

 نور اتاق کودک یکی دیگر از موارد مهم است که لازم است ملایم و غیرمستقیم باشد. برای این کار، می توان از انواع نورهای بازتابی یا پخش شونده استفاده کرد تا چشم کودک آزرده نشود. 

آشپزخانه

دسته قابلمه به طرف پشت اجاق گاز برگردانده شود.

در صورت امكان از شعله های عقبی اجاق گاز استفاده شود.

پوشش محافظ كودک روی دستگیره های گاز و دستگیره های کابینت نصب شوند.

مواد شوینده داخل كابینت قفل شده نگهداری شوند.

چاقوها و اشیاء تیز و برنده داخل كشوهای قفل دار نگهداری شوند.

درب فر اجاق گاز بسته باشد.

اتاق نشیمن

تمام لبه های تیز مبلمان با فوم پوشانده شود.

وسایل دکوری و شکستنی از دسترس کودکان جمع شوند.

در صورت وجود شومینه و بخاری و... مراقبت های لازم جهت عدم دسترسی کودک به آن ها انجام شود.

شمع ها دور از دسترس كودكان قرار گیرند.

هنگام غذا خوردن

• غذا را روی شعله های عقبی چراغ گاز بپزید.

• دسته قابلمه و ماهی تابه را از کودکتان دور نگهدارید.

• مایعات و غذاهای داغ را از لبه میز و کابینت آشپزخانه دور نگهدارید.

• از صندلی پایه بلند غذاخوری کودکان با کمربند ایمنی استفاده کنید. هر بار که کودکتان در آن می نشیند، کمربند آن را ببندید. 

هنگام بازی

• اسباب بازی و سایر اشیاء کوچک را از دسترس کودکتان دور نگهدارید، چون ممکن است آن ها را ببلعند.

• اندازه ی اسباب بازی های کودک خود را متناسب با سنش بررسی و انتخاب کنید.

• اگر اسباب بازی یا قطعات آن از لوله کاغذ توالت عبور می کنند، نشانه این است که این اسباب

بازی برای کودکان قبل از سه سالگی بسیار کوچک است. 

حمام کردن

• کودک را در بغلتان بگیرید و گردنش را روی بازویتان قرار دهید. او را به آرامی درون آب فرو ببرید و بعد با دست دیگرتان که آزاد است و به کمک یک لیف نرم و صابونی زیر گردن، روی سینه، زیر بغل، شکم، ناحیه پوشک و دست ها و پاهایش را بشویید و برای شستن پشت کودک او را کمی به حالت نشسته قرار دهید و سینه ‌اش را روی ساق دستتان تکیه بدهید و زیر بغلش را بگیرید و بعد به آرامی پشت و کمرش را لیف بزنید و بعد خوب آب ‌کشی کنید.

• برای شستن سر، بار دیگر سر کودک را روی ساق دستتان بگیرید و در حالی ‌که سرش را کمی به عقب خم کرده اید کمی شامپو بزنید و از بالای خط پیشانی و از جلو به عقب آب بریزید تا وارد چشم ها و گوش هایش نشود. در آخر هم با دست مرطوب روی صورتش بکشید تا صورتش هم تمیز شود. 

• حواستان باشد تا آخر حمام آب به سر و صورت او نپاشد چرا که کودک را کلافه کرده و باعث بی ‌قراری ‌اش می‌شود.

• شست ‌وشوی کودک باید به آرامی و با ملایمت و با حوصله انجام شود. کودکان از حرکات خشن و ناگهانی به شدت وحشت دارند.

• زمانی‌ که بدن کودک شما به قدر کافی سفت و محکم شد، می‌ توانید لذت حمام کردن در وان و غوطه‌ ور شدن در آب را تجربه کنید. حواستان باشد وان حمام را خیلی پر نکنید. 6 تا 7 سانت آب کف وان هم برای حمام کودک کافی است.

• قبل از این ‌که کودک را درون وان حمام قرار دهید، ناحیه پوشک را به خوبی تمیز کنید.

• هرگز کودک را به طور ناگهانی در آب وان فرو نکنید، این باعث ترس و احساس عدم امنیت می‌ شود. بهتر است آرام آرام او را در آب فرو ببرید.

• ابتدا با دست، یک کاسه کوچک یا با فشردن لیف و اسفنج حمام کمی آب روی پاهایش و بعد سینه و بدن او بریزید و وقتی به شرایط جدید و درجه دمای آب عادت کرد، او را درون وان قرار داده و بشویید.

• اگر کودک شما قادر به نشستن است به او اجازه بدهید در وان حمام بنشیند، اما هرگز او را در حمام تنها نگذارید، حتی اگر وان پر نباشد. 

• هیچ وقت زمانی‌ که عجله دارید یا به دلیلی بی ‌حوصله هستید کودک را حمام نکنید، چون کودک دستپاچگی و عصبانیت شما را به خوبی حس می ‌کند و باعث می‌ شود از حمام کردن بدش بیاید و بترسد.

 توصیه های ایمنی در حمام کردن

• هرگز كودكان داخل حمام تنها نمانند.

• درب توالت فرنگی بسته باشد.

• وسایل الكتریكی داخل حمام، دور از دسترس كودكان نگهداری شوند.

• شامپوها و مواد شوینده و...  دور از دسترس كودكان نگهداری شوند.

• درجه آبگرمكن روی 120درجه فارنهایت یا 50 درجه سانتی گراد نگه داشته شود.

ناخن گرفتن

به کوتاه کردن ناخن های دست کودک خود اهمیت دهید چون ناخن های کودکان تیز است و ممکن است به پوست خود آسیب وارد کنند. 

 بهترین زمان

بهترین زمان برای انجام این کار وقتی است که او خوابیده باشد. هم چنین زمان مناسب دیگر دقیقاً بعد از حمام است که ناخن های کودک نرم‌ تر هستند. 

مطمئن شوید که نور کافی برای دیدن آنچه انجام می دهید دارید. از یک قیچی یا ناخن‌ گیر مخصوص کودک استفاده کنید.

 روش مناسب

نوک انگشت کودک را در ناحیه‌ ی دور‌تر از ناخن فشار دهید تا از ریش ریش شدن پوست جلوگیری شود، هم چنین یک چیز محکم مانند گیره یا کلیپستان را در دست کودک نگه دارید و ناخن‌ ها را با توجه به انحنای انگشت کوتاه کنید. ناخن های پا را مستقیم و از عرض کوتاه کنید. سپس از سوهان ناخن برای صاف کردن لبه‌ های تیز استفاده کنید.

اگر تصمیم گرفتید زمانی که کودکتان بیدار است به ناخنش شکل بدهید،‌ از همسر یا دوستتان بخواهید که او را محکم نگه دارد تا در هنگام کارتان تکان نخورد. 

بعضی از پدر و مادر‌ها با دندان خودشان ناخن های کودک را مرتب می کنند که این کار می تواند میکروب‌ ها را از دهان شما به هر خراش کوچکی که روی انگشت بچه وجود دارد انتقال دهد. شما نمی توانید آنچه را که انجام می دهید ببینید و باید متوجه باشید که انگشتان کودک در مقایسه با دندان های شما خیلی کوچک و ظریف هستند.

 بریده شدن سر انگشت

اگر سرانگشت کودکتان بریده شد، نگران نشوید. چون این اتفاق رایج است. در این حالت سرانگشت بریده را با آب سرد شستشو دهید، سپس یک دستمال دورش بپیچید و با کمی فشار آن را نگه دارید. خونریزی معمولاً ظرف چند دقیقه متوقف می‌شود. 

برای بانداژ کردن دست کودک وسوسه نشوید چون این احتمال وجود دارد زمانی که او انگشتش را در دهانش فرو می‌ کند آن را دربیاورد که در نهایت منجر به خفگی کودک شود. هم چنین پزشکان استفاده از نوار بانداژ مایع مخصوص کودکان و کودکان نوپا را پیشنهاد نمی کنند چون احتمال این وجود دارد که آن را بمکند.

 اگر زخم فرزندتان طوری است که خونریزی ‌اش بند نمی آید، او را نزد پزشک ببرید.

 

ط. سوختگی جای پوشک 

سوختگی جای پوشک کودک یا کهیر ناشی از آن یک تورم قرمز رنگ و دردناک است که در محل پوشک کودک ایجاد می شود. این وضعیت سبب ناراحتی، گریه و بی قراری شیرخوار خواهد شد.

برای پیشگیری از سوختگی پوشک بچه چه باید کرد؟

پوشک کودک مرتب عوض شود.

پوشک کثیف روی بدن کودک باقی نماند.

پس از عوض کردن پوشک، کودک با آب ولرم شسته شود، با حوله نرم پاک شود و کرم بچه زده شود.

در طی روز مدتی کودک بدون پوشک رها شود.

مراقبت لازم در صورتی که کودک دچار سوختگی پوشک شد 

محل سوختگی با آب ولرم شسته شود.

پوست قسمت سوخته چرب شود.

مدتی پوشک برای کودک استفاده نشود.

از روغن بچه استفاده شود، این کار بهترین روش برای نرم کردن قسمت هایی از پوست کودک است که با پوشک تماس دارد.

اگر سوختگی پوشک پس از سه روز مراقبت خوب نشد و یا بدتر شد، به پزشک مراجعه شود.

 

ایمنی و مراقبت در محیط

هنگامی که کودکان در خودرو هستند

• هیچ گاه کودک در خودرو تنها نماند، چون ممکن است نا آگاهانه ترمز دستی را خلاص کند، یا از داخل خودرو ربوده شود و یا در آب و هوای گرم دچار گرمازدگی شود. 

• کودک در داخل خودرو نباید روی پای کسی بنشیند، چون در صورت توقف ناگهانی خودرو، فرد قادر به حفظ کودک نیست و ممکن است از پنجره به بیرون پرتاب شود و یا صورت او به داشبورد برخورد کند.

• هنگام شیر دادن به کودک باید توقف کرد، چون در صورت تصادف یا ترمز ناگهانی وزن مادر روی کودک می افتد و باعث وارد آمدن آسیب به او می شود.

• کودکان نباید روی صندلی خودرو و یا داخل خودرو در حال حرکت بایستند، عقب خودرو دراز بکشند و یا دست یا سر خود را از شیشه خودرو بیرون بیاورند.

• همه کودکان در 2 سال اول زندگی برای مسافرت با خودرو بایستی طوری در صندلی کودک قرار گیرند که روی بچه به سمت عقب باشد، اگر روی بچه به سمت جلوی ماشین باشد هنگام ترمز ناگهانی سر کودک از عقب به پشتی صندلی برخورد می کند و چون عضلات سر و گردن کودک به حد کافی قوی نیست، ممکن است گردن او در تصادف آسیب ببیند.  

• زمانی که کودک دو ساله شد و وزنش به حدود 10ـ12کیلوگرم رسید، می توان وضعیت صندلی را رو به جلو تغییر داد.

• کودکان  باید تا 4ـ 5 سالگی از صندلی کودک استفاده کنند. 

• در خودروهای کرایه، قطار و هواپیما نیز کودک باید در صندلی مخصوص بنشیند، اگر چنین امکانی وجود ندارد، والدین می توانند صندلی کودک را همراه ببرند و آن را در محل مناسب نصب کنند. 

 انواع صندلی ایمنی کودک در خودرو

همه شیرخواران و کودکان بایستی با توجه به سنشان از یک صندلی ایمنی کودک، صندلی حمایتی

اصلاح کننده قد کودک یا کمربند ایمنی کودک در تمام مواقع استفاده کنند. 

1. صندلی ایمنی کودک رو به عقب

همه کودکان در 2 سال اول زندگی بایستی در صندلی ایمنی رو به عقب سوار شوند تا زمانی که به سن 2سالگی یا به بالاترین حد وزن یا قدی که سازندگان صندلی های ایمنی تعیین کرده اند برسند.

اگر روی کودک به سمت جلوی ماشین باشد هنگام ترمز ناگهانی سر کودک از عقب به پشتی صندلی

برخورد می کند و چون عضلات سر و گردن به حد کافی قوی نیست، ممکن است گردن او در تصادف آسیب ببیند.

 

 

 

2. صندلی ایمنی کودک رو به جلو

زمانی که کودک دو ساله شد و وزنش به حدود 10ـ12 کیلوگرم رسید می توان وضعیت صندلی را رو به جلو تغییرداد. 

کودکانی که کمتر از 2سال سن دارند و وزن شان بالاتر از وزن یا قدی است که صندلی ایمنی کودک شان آن ها را محدود می کند، بایستی از یک صندلی ایمنی رو به جلو با یک مهار ایمنی استفاده کنند، تا زمانی که به بالاترین وزن یا قدی برسند که سازندگان صندلی های ایمنی کودک تعیین کرده اند.

 کودکان باید تا 4ـ 5 سالگی و تا وزن حدود 18ـ 20 کیلوگرم از صندلی کودک استفاده کنند.

 

 

 

 

3. صندلی حمایتی اصلاح کننده قد کودک (Car Booster Seats)

زمانی که قد کودک به حداقل حدود 1متر و وزنش به حدود20 کیلوگرم رسید، می توان او را در یک صندلی حمایتی اصلاح کننده قد کودک گذاشت تا کمربند ماشین جلوی صورت و گردن او را نگیرد و به طور صحیح قرار گیرد.

 

 کیسه هوای اتومبیل و فرزند شما

کیسه هوای ماشین درکنار کمربند ایمنی، حین تصادف از افراد بزرگسال و کودکان در برابر آسیب ‌دیدگی محافظت می کند. این وسایل تا امروز زندگی های زیادی را نجات داده اند و از آسیب ‌دیدگی ‌های جدی جلوگیری کرده اند. اما نوزدان و بچه ها اگر موقع تصادف در صندلی کمک‌ راننده نشسته باشند، ممکن است از باز شدن کیسه هوا دچار آسیب شوند.

کیسه هوای ماشین برای افراد بزرگسال طراحی شده است، این کیسه با قدرت بسیار زیادی باز شده تا بتواند از یک فرد متوسط حدوداً 75 کیلویی در برابر آسیب دیدگی محافظت کند. با اینکه این نیرو می ‌تواند برای افراد بزرگسال و بچه های بزرگ تر مناسب باشد اما برای بچه های کوچک بسیار خطرناک بوده و می‌ تواند موجب آسیب رسیدن به سر و گردن شود.

با پیروی از قوانین زیر می توانید از فرزند تان دربرابر آسیب ‌دیدگی ناشی از کیسه هوای اتومبیل محافظت کنید:

• کیسه هوای اتومبیل خطر بزرگی برای بچه‌ های کوچک به شمار می ‌روند. هیچ گاه صندلی ‌ایمنی کودک را در صندلی جلو ماشین و رو به جلو نصب نکنید.

• صندلی ایمنی کودک باید در عقب ماشین و در مرکز صندلی عقب نصب شود.

• اگر هیچ انتخابی ندارید و مجبور هستید که صندلی ایمنی کودک را در صندلی جلو نصب کنید (در مواردی که ماشین شما دو صندلی دارد) صندلی کمک راننده را تا حد ممکن عقب ببرید.

• اگر مجبور هستید که صندلی فرزندتان را در صندلی جلو ماشین نصب کنید، حتماً کیسه هوای سمت کمک ‌راننده را در طول آن سفر خاموش کنید. فراموش نکنید که بعد از برداشتن صندلی ایمنی کودک، دوباره کیسه هوا را در حالت روشن قرار دهید.

ایمنی وسایل و محیط بازی

از وسایلی برای بازی کودکان استفاده کنید که سالم و کامل بوده و با نیازهای رشد و تکامل کودکان متناسب باشند.

کودکان هنگام بازی لباس راحت به تن کنند.

محیط مراقبت و بازی کودکان مطابق نیازهای حرکتی و تکاملی آن ها باشد.

پس از اتمام بازی، اسباب بازی ها جمع شوند، لوازم اضافی از کف اتاق برداشته شوند و به سرعت همه جا مرتب شود.

سطح زمین بازی، اطراف وسایل بازی و جایی که کودکان ممکن است بیفتند نرم و صاف باشد و از موادی مانند شن، خاک اره، لاستیک، تشک های ضربه گیر یا قطعات چوبی به هم پیوسته پوشانده شود.

سطوح سفت و ناهموار برای بازی کودکان مناسب نیست. سطح زیر اسباب بازی هایی مانند الاکلنگ، تاب و سرسره باید از مواد ضربه گیر باشد.

سطح زمین بازی، از نظر ترک ها، لبه های تیز، اشیای اضافی و چگونگی اتصال وسایل بازی به زمین و نقاط ضعف دیگر بررسی شود.

برای صندلی تاب از مواد نرم و قابل انعطاف به جای چوب و فلز استفاده شود.

وضع زنجیرها، نوارها و سایر ساخت های حفاظی تاب بررسی شود. فاصله بین پرچین و تاب مناسب باشد.

پایین و بالا و کناره های پله ها نرده داشته باشد و وسایل اضافه روی پله ها نباشد.

پنجره ها محکم بسته شوند و قفل باشند و پنجره های باز محافظ داشته باشند. تخت، صندلی و سایر اثاث کودک دور از پنجره قرار گیرند.

روی کف اتاق و راه پله واکس مالیده نشود.

فرش و گلیم و قالیچه های لغزنده جمع شوند و یا بی حرکت باشند. تمام موکت ها به زمین چسبیده باشند.

مبل های با دوام و مناسبی استفاده شوند که به آسانی واژگون نشوند.

رفتارهای ایمن هنگام تاب بازی

از تاب های مخصوص کودکان که دارای کمربند ایمنی می باشند، استفاده شود.

همیشه در وسط تاب بنشینند، هرگز روی تاب نایستند و یا زانو نزنند.

در یک زمان تنها یک نفر روی تاب بنشیند و بازی کند.

سر و پاهایشان را از زنجیرهای تاب دور نگه دارند.

اسباب بازی های ایمن

کودک در این سن درکی از خطرناک بودن، خوردن، فشاردادن و یا پرت کردن این اشیا ندارد، باید اسباب بازی های ایمنی برای او بخرید.

هم چنین اسباب بازی باید به تناسب بین حواس و قدرت بخشیدن کودکان کمک کند، در واقع به راه های شناخت و یادگیری کودک کمک کند.

گرمازدگی و پیشگیری از آن

افزایش دمای بدن بیش از حد نرمال را گرمازدگی گویند. گرمازدگی یک طیف بیماری است که درجات مختلفی دارد که بسته به دمای بدن و میزان اختلالات وابسته به آن می تواند متفاوت باشد.

زمانی که کودک در محیطی با درجه حرارت بالا قرار گیرد و آب و مایعات کافی به وی نرسد، درجه حرارت بدن او افزایش یافته و علامت های بالینی گرمازدگی از قبیل تب، بی قراری، خشکی دهان و مخاط ها، بی حسی، بی حالی ممکن است در او اتفاق بیفتد. در موارد شدید کاهش سطح هوشیاری، تشنج، اختلالات خونی، اختلالات کلیوی نیز ممکن است مشاهده شود.

مراقبت لازم جهت پیشگیری از گرمازدگی

برای بیرون رفتن با کودک باید شرایط آب و هوایی را در نظر گرفت، در محیط های گرم کودکان باید به مدت و مقدار کمی بیرون باشند.

شیردهی کافی و نوشیدن مایعات به مقدار زیاد (6 ماه به بالا) برای مقابله با از دست دادن آب بدن ضروری است. برای نوشیدن آب نباید منتظر احساس تشنگی کودک شد، زیرا تشنگی علامت دیررس بوده و معمولاً به دنبال از دست دادن متوسط آب بدن به وجود می آید. این در حالی است که در کودکان باید از کم آبی خفیف نیز پیشگیری نمود.

در گرمای زیاد حتماً از لباس های به رنگ روشن و سبک برای کودکان استفاده شود. هم چنین برای پیشگیری از آفتاب سوختگی می توانید از سن 6 ماه به بالا از کرم های ضد آفتاب مخصوص کودکان استفاده کنید.

مراقبت لازم در صورتی که کودک دچار گرمازدگی شد

لباس های کودک درآورده شود.

کودک روی زمین داخل یک اتاق خنک خوابانده شود.

بدن کودک با استفاده از اسفنج و آب سرد خنک شود و اجازه داده شود تا پوست در مجاورت هوای آزاد خشک شود.

کودک با استفاده از پنکه خنک شود.

در صورت از دست دادن هوشیاری سریعاً با اورژانس تماس گرفته شود.

سرمازدگی و پیشگیری از آن

کاهش دمای بدن به زیر 35 درجه سانتی گراد را سرمازدگی گویند. وقتی بدن به هر علتی حرارت از دست بدهد با کاهش جریان خون پوست، لرز ایجاد می شود. در این حالت لرز یک مکانیسم دفاعی است و با افزایش سوخت و ساز تلاش می کند تعادل برقرار کند و دمای بدن را حدود 37 درجه سانتی گراد نگه دارد.

 اما اگر این تعادل به هم بخورد مثلاً بدن در معرض سرمای بیش از حد قرار گیرد و یا انرژی کافی برای سوخت و ساز نداشته باشد، دیگر نمی تواند دمای لازم را حفظ کند و دمای بدن اندک اندک افت می کند هم زمان با این کاهش دما، عملکرد دستگاه های مختلف بدن مانند مغز، گردش خون کلیه ها و ماهیچه ها دچار اختلال می شوند و کم کم با پیشرفت افت دما این دستگاه ها که برای فعالیت نیاز به دمای 37 درجه دارند از کار می افتند.

 مراقبت لازم جهت  پیشگیری از سرمازدگی 

در فصل زمستان از تمام کودکان، باید به دقت مراقبت نمود، لباس های چند لایه به کودک پوشاند تا حرارت بدن او خارج نشود. بیشترین اندام هایی که در معرض خطر سرمازدگی قرار دارند، دست، پا و بخش هایی مثل گوش ها، بینی و انگشتان است، که در معرض هوای آزاد قرار می گیرند. بنابراین محافظت از این قسمت ها با کمک کلاه، دستکش، شال گردن می تواند کمک کننده باشد. لباس ها نباید خیلی سخت و تنگ باشد که باعث اختلال در گردش خون شود و باید پس از خیس شدن تعویض شوند.

 مراقبت لازم در صورتی که کودک دچار سرمازدگی شد

علایم اولیه سرمازدگی تا زمان پیشرفت آسیب، آشکار نمی شود. یکی از اولین علایم سرمازدگی احتمالی، احساس سوزن سوزن شدن در ناحیه ای است که دچار سرمازدگی می شود که این حس برای کودکان زیر یک سال قابل بیان نمی باشد. در صورتی که آسیب پیشرفت کند ناحیه سرمازده رنگ پریده و حتی حالت یخ زده و منجمد پیدا می کند.

سرمازدگی ممکن است سطحی باشد که در این صورت فقط به پوست آسیب می رسد اما در صورتی که سرمازدگی عمیق باشد به اعصاب، عروق خونی و حتی استخوان ها نیز آسیب می رساند. درمان سرمازدگی گرم کردن عضو آسیب دیده است که باید به ترتیب خاصی صورت گیرد. اگر به سرمازدگی مشکوک شدید فوراً کودک را از محیط سرما دور کنید تا آسیب بیشتری نبیند. سپس عضو سرمازده در داخل آب گرمی که درجه حرارت آن بیش از42 درجه سانتی گراد نیست فرو برده شود. درجه حرارت آب با دماسنج سنجیده شود و بر اساس حدس و گمان عمل نشود. استفاده از آبی بسیار داغ باعث سوختگی می شود. زیرا ناحیه سرمازده فاقد احساس درد است. اگر حمام آب گرم در دسترس نیست باید با قسمت های دیگر بدن، که گرم هستند عضو سرمازده را گرم کرد. 

عضو سرمازده را می توان در حوله یا ملحفه ای گرم پیچید ولی از پیچیدن سخت عضو باید پرهیز شود، زیرا با این کار تخریب و آسیب بافتی بیشتر می شود.

اگر ناحیه سرمازده پس از گرم شدن دوباره یخ بزند آسیب بافتی افزایش می یابد. بیشتر موارد سرمازدگی خفیف در منزل قابل درمان است. چنانچه پس از گرم شدن پوست به رنگ طبیعی برگشت و تاولی تشکیل نشد با پزشک خود مشورت کنید. اما در صورت باقی ماندن درد یا بی حسی پس از گرم کردن هر چه سریع تر به مرکز درمانی مراجعه کنید.

 اگر بعد از گرم کردن تاول ایجاد شود به خصوص اگر تاول پر از خون باشد، نشان دهنده آسیب شدید بافتی است. البته تا چند روز نمی توان به طور کامل به عمق آسیب پی برد. در صورتی که پوست به شدت آسیب دیده باشد به آنتی بیوتیک، حمام های خاص و گاهی  پیوند پوست نیاز است. آسیب های استخوانی ممکن است موجب از دست دادن یک عضو شود.

ایمنی و مراقبت در حوادث

کودکان مانند بزرگسالان ممکن است در معرض برخی از حوادث قرار گیرند و آسیب ببینند، معمولاً این آسیب ها جزیی و قابل درمان است. پیشگیری از کودکی های کودکان، مسئولیت بزرگی است که نیازمند تعهد و مشارکت کامل خانواده و اطرافیان را دارد.

در این قسمت به شرح حوادث عمده ای که ممکن است برای هر کودکی اتفاق افتد اشاره می کنیم.

حوادث ترافیکی

حوادث ترافیکی، حوادث شایعی هستند که با رعایت برخی از نکات قابل پیشگیری هستند. منظور از حوادث ترافیکی، حوادثی می باشند که در اثر و دخالت وسایل نقلیه به وجود آمده باشند.

مهم ترین و مؤثرترین روش های اثبات شده در پیشگیری از حوادث ترافیکی به شرح زیر می باشد:

• آموزش کودکان حتی المقدور در محیط های شبیه سازی شده ترافیکی (در کودکان سنین بالاتر کاربردی است)

• بستن کمربند ایمنی خودرو و استفاده از کلاه ایمنی دوچرخه 

• به کارگیری صندلی محافظ کودک در خودرو

• منع تردد کودکان در خیابان و استفاده از خطوط عابر پیاده

• سرعت مجاز و رانندگی صحیح و عدم تخلف رانندگی والدین

• تنها رها نکردن کودک در وسیله نقلیه

• منع استفاده از الکل حین رانندگی

 

 کمک های اولیه در حوادث ترافیکی

در صورت بروز حادثه، ضمن حفظ خونسردی، هر چه سریع تر درخواست کمک کنید. (با اورژانس 115تماس بگیرید)

اگر مضطرب هستید تا رسیدن نیروهای امدادی، کودک را حرکت ندهید و از هر گونه اقدام خودداری

فرمایید. 

در شرایطی که برای حفاظت از جان کودک مجبور به حرکت دادن او هستید، سعی کنید سر و ستون فقرات کودک را بی حرکت نگه دارید. 

اگر کودک تنفس دارد و استفراغ نمی کند با دستتان گردن کودک را در وضعیت افقی در راستای ستون فقراتش نگه دارید.

در صورتی که خون یا ترشحات مانع تنفس کودک است، اگر مواد مذکور دیده می شود با دست خارج گردد در غیر این صورت دهان و راه هوایی دست کاری نگردد.

اگر کودک استفراغ می کند با دست، گردن را در راستای ستون فقرات ثابت نگه داشته و کودک را به سمت راست یا چپ بچرخانید، به طوری که گردن همواره در محور ستون فقرات حفظ شود. اگر چرخاندن کودک به سمت دیگر موجب قطع تنفس او گردید، باید به حالت قبل باز گردانیده شود. 

در صورت وجود خونریزی، می توانید زخم را با فشار مستقیم توسط یک پارچه تمیز و استریل بپوشانید. سپس محل مورد نظر را بانداژ کنید (می توانید از یک روسری استفاده کنید). فقط دقت کنید باند را تا اندازه ای سفت ببندید که جلوی خونریزی را بگیرد، زیرا پانسمان سفت می تواند جریان خون را قطع کند و منجر به قطع عضو گردد. در صورت امکان محل زخم را بالا نگه دارید.

در صورتی که عضوی قطع شده، آن عضو را در یک کیسه پلاستیکی تمیز قرار دهید، تمام هوای کیسه را خارج کرده سپس کیسه را به خوبی ببندید تا هیچ درزی نداشته باشد. کیسه را در ظرف آب و یخ قرار دهید و به همراه کودک به مرکز درمانی بفرستید.

سوختگی

آسیب پوست یا دیگر بافت های بدن در اثر شوک حرارتی تابشی، رادیو اکتیو، الکتریسیته، تماس با مواد شیمیایی یا داغ سوختگی است. کودکان در اثر شیطنت های کودکانه و یا حوادث آتش گرفتکی مکان ها، ممکن است دچار سوختگی شوند.

 پیشگیری از سوختگی

در زیر به روش هایی که می تواند در پیشگیری از سوختگی مؤثر واقع شود اشاره می شود:

• در صورت امکان استفاده وسایل هشدار دهنده دود

• جداسازی آشپزخانه از اتاق نشیمن و دور از دسترس کودک

• پرهیز از ذخیره نمودن مواد قابل اشتعال در خانه

• قرار دادن سطوح پخت و پز بالاتر از سطح زمین

• تنظیم کننده های درجه آب گرم

• استفاده از وسایل مشتعل کننده ایمن مانند فندک های ضد کودک

• قرار ندادن ظروف روی شعله های جلویی گاز

• قرار دادن موانعی در اطراف شومینه و رادیاتورها

• پوشاندن پریزهای برق توسط درپوش های مخصوص

• عدم دسترسی کودکان به مواد آتش زا (کبریت، فندک و ... )

 

 کمک های اولیه در سوختگی

ضمن حفظ خونسردی، هر چه سریع تر درخواست کمک کنید. (با اورژانس 115تماس بگیرید)

اگر سوختگی سطحی است، سعی کنید قسمت آسیب دیده را با آب تمیز و سرد و خنک کنید.

به ناحیه آسیب دیده دست نزنید.

از مالیدن پماد، لوسیون یا روغن روی محل آسیب دیده خودداری نمایید.

اجسامی که به ناحیه آسیب دیده چسبیده اند را جدا نکنید.

از پاره کردن تاول ها پرهیز کنید. زیرا تاول سد خوبی برای جلوگیری از عفونت است. این نوع سوختگی را با گاز استریل خشک بپوشانید.

سقوط

سقوط طبق تعریف سازمـان جهانی بهداشـت اتفاقی است که در نتیـجه آن فرد روی زمیـن، کف یا سطوح پایینـی دیگری می افتد. 

 پیشگیری از سقوط در کودکان

• از روروئک و وسیله های شبیه به آن استفاده نشود.

• در صورت استفاده از روروئک، مناطق ناامن شناسایی و اصلاح شود.

• هم چنین روروئک سالم و استاندارد باشد. 

• گهواره کودک به اندازه کافی گود باشد، حداقل ارتفاع گهواره از روی تشک تا بالای آن 50 سانتی متر باشد تا کودک نتواند از آن بیرون برود.

• زمانی که کودک شروع به بالا رفتن از گهواره کرد، گهواره جمع شود و از تخت کودک استفاده شود.

• دو طرف تخت خواب کودک حفاظ داشته باشد.

• فاصله بین نرده های جلو و طرفین تخت از 6 سانتی متر کمتر باشد. اگر فاصله بیشتر باشد، احتمال دارد سر کودک در بین نرده ها گیر کند. 

• چهار گوشه تخت بررسی شود، اغلب ستون های تخت از سطح نرده بالاتر است. اگر این ستون ها خیلی بلند باشد، خطر گیر کردن گردنبند، لباس های یقه دار یا بند لباس کودک و در نتیجه آسیب رسیدن به او وجود دارد. بنابراین سر ستون تخت بیش از 2 سانتی متر بلند تر از نرده ها نباشد.

• اگر در تختی این سر ستون ها بلندتر بود باید آن ها را کوتاه کرد. 

• فاصله بین قاب تخت با تشک نباید بیش از قطر 2 بند انگشت باشد. در غیر این صورت امکان دارد دست یا پای کودک بین تشک و تخت گیر کند.

• از قاب تخت و حتی در خارج آن چیزی آویزان نشود. البته آویختن چیزهایی در 2 ماه اول بعد از تولد اشکالی ندارد، ولی پس از آن می توانند خطرناک باشند، چون ممکن است کودک با کمک آن ها از دیوار تخت بالا برود. 

• وقتی کودک در تخت گذاشته می شود نرده ها در بالاترین محل خود ثابت شوند، چفت و قفل تخت باید کاملاً محکم و ایمن باشد.

• وقتی قد کودک از 90 سانتی متر بلندتر شد، دیگر نباید در تخت کودک گذاشته شود، چون قد او تقریباً در حد ارتفاع نرده های تخت است.

• وقتی کودک شروع به بالا رفتن از تخت کرد باید از این نوع تخت خارج شود.

• تخت خواب های تاشو برای کودکان کمتر از 6 سال توصیه نمی شود. کودکان اجازه بازی روی تخت خواب و رخت خواب های روی هم چیده شده را نداشته باشند.

• مبلمان کودک یکی از منابع خطرساز برای کودکان است، زیرا اصول ایمنی در بسیاری از آن ها رعایت نشده است.

• اسباب بازی های کودکان در سطوح بالا قرار داده نشوند.

• پنجره ها در ارتفاع مناسب از کف اتاق ( 120ـ 100سانتی متر) و طوری باشند که زیاد باز نشوند.

• بر روی پنجره ها قفل های ایمنی نصب شود و کلید این قفل ها در محل مطمئن و دور از دسترس اطفال نگهداری شود. 

• نصب محافظ پنجره اقدام مؤثری برای ارتقای ایمنی کودکان در همه سنین است ولی باید مطمئن بود که در آتش سوزی ها به راحتی باز می شود. 

• صندلی یا چیزهایی که کودک می تواند از آن ها بالا رود نزدیک پنجره نباشند. 

• پله ها مجهز به نرده باشند، فاصله میله های عمودی بیش از 6/5 سانتی متر نباشد. زیرا کودک خردسال می تواند از میان فاصله های بازتر عبور کرده و بیفتد یا اینکه سرش در لای میله ها گیر کند. 

• لبه پله ها تیز و زاویه دار نباشد. راه پله ها کاملاً تمیز باشد و در مسیر آن وسایل دست و پا گیر گذاشته نشود و از روشنایی کافی برخوردار باشد. 

• حداقل ارتفاع مناسب برای پله 18سانتی متر و حداقل عرض آن نیز 30 سانتی متر می باشد.

• در صورتی که از فرش یا موکت روی پله ها استفاده می شود، جهت جلوگیری از لغزندگی با بست های مخصوص محکم شوند. 

• در منازلی که از تنور استفاده می کنند تنور حتماً درپوش مناسب داشته باشد و در مواقع غیر استفاده بسته باشد تا مانع سقوط کودکان شود.

• هر چند وقت یک بار استحکام در و دیوارهای چاه های آب و فاضلاب کنترل شود.

• در مقابل در ورودی حمام موکتی پهن شود تا کودک به دلیل خیس بودن پایش، روی زمین سر نخورد.

 کمک های اولیه در سقوط

1. در صورت سقوط و بروز شکستگی آتل گیری به جلوگیری از خونریـزی و کاهش آسیـب به اعصاب و عروق نزدیک به استخوان شکسته کمک می کند.

2. در صورت وجود خونریزی، می توانید زخم را با فشار مستقیم توسط یک پارچه تمیز و استریل بپوشانید. سپس محل مورد نظر را بانداژ کنید (می توانید از یک روسری استفاده کنید). فقط دقت کنید باند را تا اندازه ای سفت ببندید که جلوی خونریزی را بگیرد، زیرا پانسمان سفت می تواند جریان خون را قطع کند و منجر به قطع عضو گردد. در صورت امکان محل زخم را بالا نگه دارید.

3. در صورتی که عضوی قطع شده، آن عضو را در یک کیسه پلاستیکی تمیز قرار دهید، تمام هوای کیسه را خارج کرده سپس کیسه را به خوبی ببندید تا هیچ درزی نداشته باشد. کیسه را در ظرف آب و یخ قرار دهید و به همراه کودک به مرکز درمانی بفرستید.

4. کودک را با پتو بپوشانید.

مسمومیت

کودکان به دلیل حس کنجکاوی و شناخت دنیای پیرامون خود، نسبت به بزرگسالان بیشتر در معرض مسمومیت قرار دارند. مسمومیت ها به راحتی قابل پیشگیری هستند و تنها نیاز به توجه و مراقبت بیشتر از کودکان  و رعایت برخی نکات می باشد.

 پیشگیری از مسمومیت

مؤثرترین روش های پیشگیری از مسمومیت به شرح زیر است: 

• قرار دادن مواد سمی و داروها دور از دسترس کودکان 

• بسته بندی مقاوم داروها و سایر سموم در برابر کودک 

• مصرف دارو فقط با تجویز پزشک و مصرف به اندازه دارو ها طبق نظر پزشک 

• کاهش جذابیت بسته های دارو و مواد سمی

• قرار دادن داروها و مواد سمی در ظروف پلاستیکی دارای قفل کودک 

• افزایش سطح آگاهی در مورد مواد سمی و داروها و مواد مسموم کننده 

 کمک های اولیه در مسمومیت

1. ضمن حفظ خونسردی، هر چه سریع تر درخواست کمک کنید. (با اورژانس 115 تماس بگیرید)

2. باقی مانده ماده سمی یا قوطی را که نزدیک کودک است به امدادگران اورژانس نشان دهید.

3. اگر کودک یک ماده سوزاننده خورده و هوشیار است تا جایی که کودک قادر است کم کم به وی آب یا ترجیحاً شیر بخورانید.

4. اگر کودک یک ماده نفتی خورده و هوشیار است به او مایعات ندهید.

5. اگر ماده خورده شده اسید باطری، تمیز کننده ها، ضد عفونی کننده ها، مواد نفتی مانند نفت سفید و یا بنزین است او را وادار به استفراغ نکنید. 

6. درصورتی که ماده خورده شده مواد دارویی یا مواد غذایی فاسد می باشد، کودک را وادار به استفراغ کنید.

7. اگر ماده سمی داخل پوست جذب شده است، تمام لباس های کودک را در بیاورید و ناحیه آلوده را در صورت امکان با آب و صابون بشویید.

غرق شدگی

معمولاً اکثر کودکان علاقه شدیدی به آب و آب بازی دارند. آب و آب بازی یکی از فعالیت های مفرح و سالم برای کودکان می باشد، این فعالیت مفرح نیاز به مراقبت فراوان دارد. کودکان توانایی حفظ تعادل و مراقبت خود را در مقابل آب ندارند، به همین دلیل هنگام شنا و آب بازی کودکان، برای جلوگیری از بروز حوادثی مانند غرق شدگی، لازم است نکات ایمنی بسیاری رعایت شود.

پیشگیری از غرق شدگی

مؤثرترین روش های اثبات شده در پیشگیری از غرق شدگی به شرح زیر می باشد:

• رها نکردن کودک در حمام، نزدیکی استخر و یا حوض 

• خالی نگه داشتن وان ها و سطل ها و وارونه قرار دادن آن ها

• آموزش شنا از سنین کودکی 

• حصارکشی استخرهای شنا و نصب درپوش برای چاه

• استفاده وسایل ایمنی هنگام استفاده از قایق های تفریحی و کشتی ها

 کمک های اولیه در غرق شدگی

1. ضمن حفظ خونسردی، هر چه سریع تر درخواست کمک کنید. (با اورژانس 115 تماس بگیرید)

2. بهترین راه برای نجات، قرار دادن کودک بر روی یک تخته شناور است.

3. زمانی که کودک را از آب بیرون کشیدید، سر و گردن او را حمایت کرده و بـی حرکـت نگـاه داریـد. (احتمـال آسیب به سر و گردن بسیار زیاد است)

4. اگر آموزش کمک های اولیه دیده اید، احیاء قلبی ریوی را در صورت عدم وجود نبض آغاز نمایید. (آموزش احیا در قسمت مراقبت و ایمنی نوپا شرح داده شده است)

5. جهت مقابله با خطر کاهش دمای بدن، کودک را با پتو بپوشانید.

خفگی

وقتی کودکی دچار خفگی شود، قادر به نفس کشیدن نیست، در صورت رسیدگی به موقع می توان از آسیب ها جلوگیری کرد. مایعات شایع ترین علت خفگی در شیرخواران است، درحالی که بادکنک، اشیاء ریز و غذاها (آبنبات، مغزها، انگور، تکه های کوچک اسباب بازی) شایع ترین علل انسداد راه هوایی در اثر جسم خارجی در کودکان را تشکیل می دهند. 

 چرا کودکان به سادگی دچار خفگی می شوند؟

راه هوایی کودکان باریک است به همین دلیل خیلی راحت دچار انسداد می شوند. هنوز خوب دندان در نیاورده اند و دوست دارند اشیاء را در دهان بگذارند، این راهی برای شناخت دنیای اطرافشان است.

 چه چیزی کودکان را خفه می کند؟

خوردنی های سفت مانند آب نبات، مغزها، بادام زمینی، آجیل، تخمه، ذرت بو داده، استخوان، تکه های بزرگ غذا مانند تکه های بزرگ گوشت، تکه های بزرگ شیرینی و... برای کودکان خطرناک هستند. کودکان در صورت عدم مراقبت لازم حتی با خوردنی هایی مثل حبه انگور که خیلی نرم و کوچک هستند هم ممکن است خفه شوند. هم چنین اشیاء ریز مانند سکه، دکمه و باطری های کوچک ساعت، سنجاق، پیچ، اسباب بازی های کوچک یا تکه های کوچک اسباب بازی های بزرگ، بادکنک قبل از این که باد شود یا وقتی می ترکد، می تواند موجب خفگی کودک شود.

 علایم گرفتگی راه هوایی در کودکان کدامند؟

• علایم انسداد راه هوایی با جسم خارجی شامل شروع ناگهانی مشکل تنفسی همراه با سرفه، اُغ زدن و خس خس می باشد. 

• شروع ناگهانی یک مشکل تنفسی در فقدان تب و دیگر علایم تنفسی (سرفه قبلی، احتقان بینی) در ابتدا مطرح کننده انسداد راه هوایی با جسم خارجی است. 

• غذا یا جسم خارجی پس از بلع ممکن است از دو راه عبور کنند، وارد دستگاه تنفس و یا وارد دستگاه گوارش شوند. 

• علایم بستگی به محل گیر کردن و جنس جسم خارجی دارد. شروع ناگهانی و سریع علایم در کودک به هنگام غذا خوردن یا بازی کردن با اسباب بازی و اجسام کوچک، احتمال وجود ، جسم خارجی در گلو را تقویت می کند.

 

 در صورت وارد شـدن جسـم خارجی به دستگاه گوارش علایم زیر به طور شایع دیده می شوند

• سرفه و حالت خفگی

• احساس گیر کردن چیزی در گلو

• بلع مشکل یا دردناک

• امتناع از غذا خوردن و آبریزش دهان به جای عمل بلع

• استفراغ دائمی

• مری در پشت نای و در مجاورت با آن قرار دارد و در صورت گیرکردن چیزی در آن متورم شده و می تواند راه تنفسی را ببندد و علایم اختلال تنفسی ایجاد کند.

 در صورت وارد شـدن جسم خارجی به دسـتگاه تنفس علایم زیر به طور شایع دیده می شوند

• شروع ناگهانی سرفه با صدایی خشن

• از دست رفتن کامل صدا، به علت انسداد کامل راه تنفسی

• خشن شدن صدا

• بلع مشکل یا دردناک

• تغییر رنگ پوست کودک به خاکستری یا آبی

• خس خس سینه که بدون گوشی هم قابل شنیدن است و نشانه تنگی راه تنفسی در داخل ریه ها است.

• اجسام خارجی کوچک به خصوص تکه های غذا می توانند با پایین رفتن از نای به ریه ها برسند و این عارضه را ایجاد کنند.

• ریه راست بیشتر درگیر می شود ولی ممکن است جسم خارجی به هر ناحیه ای از ریه ها وارد شود.

• به طور کلی هر چه جسم خارجی بالاتر گیر کند، علایم بیشتری دارد و خطرناک ترین محل نزدیک تارهای صوتی است، زیرا این ناحیه بسیار تنگ است و اگر با جسم خارجی مسدود شود منجر به مرگ خواهد شد.

 

برای پیشگیری از خفگی کودک چه باید کرد؟

• اسباب بازی ها متناسب با سن کودک انتخاب شوند.

• اسباب بازی هایی که قطعات کوچک و جدا شدنی دارند، در اختیار کودکان کمتر از  5ـ6سال قرار داده نشوند. معمولاً بعد از این سن کودک اسباب بازی را در دهانش نمی گذارد.

• هدایایی که دوستان و آشنایان به کودک می دهند بازبینی شوند و پس از اطمینان از ایمنی در اختیار کودک قرار داده شوند.

• اطمینان حاصل شود که اشیاء کوچک خارج از دسترس کودکان زیر 3 سال نگهداری می شوند تا نتوانند آن ها را ببلعند.

• هیچ گاه از لیوان و فنجان به عنوان جایی برای نگهداری اشیای کوچک استفاده نشود، چون ممکن است کودک ندانسته آن ها را بردارد و به جای نوشیدنی سر بکشد.

• اسباب بازی های کودکان بزرگ تر باید به دور از هم بازی های کوچک تر آن ها نگهداری شوند.

• به کودکان غذاهایی مناسب سن شان داده شود، غذاهایی مانند ذرت بو داده، انگور، بادام زمینی، آجیل و... برای کودکان زیر 3 سال مناسب نیست. در صورت مصرف این خوراکی ها به قطعات کوچک تقسیم شوند و به کودکان بیاموزید غذای خود را خوب بجوند.

• کودکان هنگام نوشیدن مایعات به مراقبت نیاز دارند.

• به کودکان بیاموزید هنگام غذا خوردن، بازی و جست و خیز نکنند و ندوند.

• بندهای کشیده شده در پرده ها و کرکرها کوتاه شوند و دور از دسترس کودکان نگه داشته شوند.

• به کودک اجازه ندهید اسباب بازی هایی مانند سوت را به گردن بیاویزد.

• بچه های خیلی کوچک نباید با بادکنک بازی کنند، زیرا دوست دارند بادکنک را گاز بگیرند و لاستیک بادکنک پس از ترکیدن ممکن است به داخل ریه های آن ها فرو رود.

• حیوانات، بیرون از اتاق خواب نگهداری شوند و از یک توری بر روی کالسکه کودک استفاده شود.

• بهتر است همه والدین و مراقبان کودک دوره های آموزشی کمک های اولیه را بگذرانند، با این کار در بحران می توانند جان کودکان را نجات دهند.

 در صورتی که کودک جسمی را بلعید چه باید کرد؟

1. جسم خارجی می تواند موجب انسداد خفیف تا شدید راه هوایی شود. در انسداد خفیف کودک می تواند سرفه کند و از خود صداهایی تولید نماید. زمانی که انسداد شدید باشد، کودک قادر به سرفه کردن و یا تولید هیچ صدایی از خود نمی باشد.

2. اگر انسداد راه هوایی با جسم خارجی خفیف است، مداخله نکنید. کودک را از نظر پیشرفت به طرف انسداد راه هوایی شدید تحت نظر بگیرید و به او اجازه دهید با سرفه کردن راه هوایی خود را پاک نماید.

3. اگر انسداد راه هوایی با جسم خارجی شدید است (کودک قادر به تولید هیچ صدایی نیست) بایستی برای رفع انسداد دست به کار شوید.

4. در شیرخواران، مطابق تصویر زیر دوره های پنج ضربه به پشت و متعاقب آن پنج بار فشردن قفسه سینه را تا زمانی که جسم خارجی بیرون رانده شده و یا شیرخوار بیهوش شود ادامه دهید. 

 

5. اگر کودک جسمی را بلعید حتی اگر بدون علامت باشد، فوراً به اورژانس بیمارستان برده شود. پزشک می تواند با کمک تصاویر پرتونگاری محل جسم خارجی را مشخص کند و با کمک ابزار مناسب جسم را با دقت خارج کند. 

6. اگر کودک قادر به صحبت کردن یا گریه کردن نباشد و رنگش به دلیل نرسیدن اکسیژن، آبی یا خاکستری کم رنگ شده باشد، مشخصه انسداد کامل راه تنفسی است.

7. اگر کودک دچار گرفتگی گلو شده ولی به نظر نمی رسد که راه تنفسی او به طور کامل مسدود شده باشد، باز هم خیلی سریع به بیمارستان رسانده شود و همواره یک نفر مراقب کودک باشد. اگر انسداد به طور کامل برطرف شود، باز هم نیاز به بررسی های پزشکی وجود دارد.

گزیدگی ها

 گزش توسـط سـگ و گربه: در این سن اکثر گزش ها توسط حیوانات خانگی مانند سگ و گربه اتفاق می افتد. خطر گازگرفتگی سگ به دلیل آسیب عمیق تر و قدرت زیاد فک حیوان بیشتر و احتمال انتقال عفونت نیز زیادتر است. سگ و گربه در بیشتر کشورهای جهان منبع انتقال هاری هستند.

 گزش توسـط انسـان: باکتری های زیادی در دهان انسان وجود دارد که از طریق گاز گرفتن، به عمق پوست کودک وارد می شوند. 

 مارگزیدگـی: کنجکاوی در طبیعت منجر به تماس کودکان به ویژه پسربچه ها با حیوانات مختلف از جمله مارها می شود. شالیکاران، کارگران مزارع و خانواده های آن ها بیشتر در معرض خطر مارگزیدگی هستند. وزن کم بدن کودک موجب عوارض بیشتر به دنبال مارگزیدگی می شود.

 گزش توسط حشرات نیش دار: شایع ترین عامل گزیده شدن کودکان در فصل تابستان نیش پشه است. گزش پشه باعث تحریک پوست، قرمزی و خارش می شود. در بیشتر موارد محل گزش پشه به صورت جوشی قرمز رنگ است، اما شاید گاهی محل گزش به صورت ورم گسترده شود. محل های گزش معمولاً متعدد است و همین امر کودک را بی قرار می کند. گزش توسط زنبورهای عسل و معمولی ممکن است موجب واکنش های شدید و حساسیتی (آلرژیک) شود.

 برای پیشگیری از گزیدگی چه باید کرد؟

• از پشه بند مخصوص کودکان هنگام خواب استفاده شود.

• حیوانات خانگی به روش صحیح نگهداری شوند.

• حیوانات دور از دسترس  کودکان قرار داده شوند.

• کلیه حیوانات خانگی توسط دامپزشک معاینه شوند و واکسن های مورد نیاز را دریافت کنند.

• هنگام ورود حیوانات خانگی تازه وارد به دقت از کودک مراقبت شود.

• چمن ها و علف های هرز چیده شوند.

• پوشیدن کفش و لباس های حفاظتی از قبیل چکمه به ویژه در مناطق روستایی و در شب خطر گزیدگی ها را کاهش می دهد.

 

 در صورتی که کودک دچار گزیدگی شد چه باید کرد؟

1. احتمال عفونی شدن تمام گزش ها وجود دارد.

2. ناحیه گزش به خوبی با آب و صابون شسته شود.

3. خونریزی با فشار آرام بر روی زخم بند بیاید.

4. زخم بعد از تمیز کردن از نظر علایم عفونی (قرمزی محل، ترشح از محل، تب و...) بررسی شود.

5. هر گونه قرمزی، درد یا ترشح از زخم نشانه عفونت است و احتیاج به مراجعه به پزشک و درمان با آنتی بیوتیک دارد.

6. در صورتی که کودک دچار مارگزیدگی شد پادزهر مخصوصی برای مارگزیدگی وجود دارد. او را سریع به مرکز درمانی برسانید.

7. در هر گزیدگی حتی اگر زخم عفونی نباشد بهتر است کودک نزد پزشک برده شود و درباره ی وضعیت واکسیناسیون کزاز و احتمال عفونی شدن زخم مشورت شود.

8. در صورت گزش توسط سگ و گربه، اقدام جهت دریافت واکسن های لازم انجام گیرد.

 

منابع

کتاب پیشگیری ازحوادث در کودکان (مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی)

و کتاب بچه های کوچک، آسیب های بزرگ

کودک > شیرخوار > مراقبت و ایمنی
1396/04/31
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 3
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی