h 1368
i 0
S 0

امور بهداشتی شیرخوار

  •  تغذیه شیرخوار و توصیه های بهداشتی
    •  نکات بهداشتی در رابطه با آماده کردن غذا
    •  نکات بهداشتی در رابطه با خرید و نگهداری مواد غذایی
    •  بهداشت آشپزخانه و پیشگیری از مسمومیت غذایی
    •  طبخ و گرم کردن غذای کودک
  •  مشکلات مربوط به پستان مادر و توصیه های مربوط به آن
    •  شیردهی، زخم و شقاق نوک پستان مادر
      •  راه های برطرف کردن زخم و ترک نوک پستان
    •  شیردهی و احتقان یا قرمزی پستان مادر
    •  شیردهی و عفونت (ماستیت) پستان مادر
    •  شیردهی و آبسه پستان مادر
    •  شیردهی و برفک نوک پستان
  •  توصیه های مربوط به بیماری مادر و شیردهی کودک
    •  اعتیاد مادر و شیردهی کودک
    •  سرما خوردگی مادر و شیردهی کودک
    •  آبله مرغان مادر و شیردهی کودک
    •  سرخک مادر و شیردهی کودک
    •  سرخچه مادر و شیردهی کودک
    •  تبخال مادر و شیردهی کودک
    •  هپاتیت B مادر و شیردهی کودک
    •  سل مادر و شیردهی کودک
    •  بیماری ایدز و شیردهی کودک
    •  سابقه درمان سرطان پستان مادر و شیردهی کودک
  •  مسائل دوران شیرخواری و توصیه های مربوط به آن
    •  روده (مدفوع) و مثانه (ادرار) در شیرخواران
      •  تغییر در حرکات روده و دفع مدفوع
      •  کودکان در این زمینه نیاز به آموزش ندارند!
      •  آشنا کردن کودک با لگن
    •  اسهال دوره ی شیرخواری و توصیه های بهداشتی
      •  درمان تغذیه ای و بهداشتی اسهال
    •  برگرداندن و بالا آوردن شیر در نوزادان
      •  توصیه های بهداشتی در رابطه با پس دادن شیر در شیرخوار
    •  دندان درآوردن و توصیه های مربوط به آن
      •  مراقبت های اولیه از دندان ها
      •  تمیز کردن دندان ها درکودک زیر یک سال
      •  توصیه های بهداشتی در رابطه با دندان های وروجک کوچولو به والدین
  •  نکاتی در مورد استریل کردن وسایل کودک
    •  شستن بطری ها و سرشیشه ها
    •  استفاده از ماشین ظرفشویی جهت استریل کردن وسایل کودک
    •  جوشاندن روشی جهت استریل کردن
  •  حمام کردن وروجک کوچولو
    •  برنامه منظم زمان حمام
    •  ترس از وان حمام
    •  بازی های درون وان
      •  اسباب بازی های داخل وان
      •  آب بازی با وروجک کوچولو
  •  توصیه های بهداشتی در زمان حوادث
    •  سوختگی ها
      •  چه باید کرد
      •  نبایدها
    •  گاز حیوانات
    •  نیش یا گاز حشرات
    •  تاول ها
    •  بریدگی ها و خراش ها
    •  فرورفتن جسم ریز در پوست

تغذیه شیرخوار و توصیه های بهداشتی

شروع تغذیه تکمیلی

شیر مادر تا پایان 6 ماهگی به تنهایی و بدون اضافه کردن هر نوع غذای کمکی برای رشد طبیعی شیرخوار کافی است. بعد از 6 ماهگی علاوه بر شیر، باید غذاهای نیمه جامد را نیز برای او شروع کرد.

مناسب ترین غذاها:

در حجم کم انرژی زیاد داشته باشد. (مانند چربی ها، شکر، غلات)

نرم بوده و به آسانی هضم شوند.

تازه و بدون آلودگی بوده و پاکیزه و بهداشتی تهیه شوند.

در دسترس، ارزان و از منابع غذایی محلی قابل تهیه باشند.

نکات بهداشتی در رابطه با آماده کردن غذا

زمانی که کودک شروع به خوردن غذاهای جامد می کند دیگر نیازی به استریل کردن لوازم تغذیه او نیست. هر چند که تا یک سالگی باید همچنان بطری ها و سرشیشه او را استریل کنید.

فنجان ها، کاسه ها و قاشق و چنگال کودک را می توانید با آب و مایع ظرفشویی بشویید و با آب داغ آب کشی کنید. اکنون رژیم غذایی فرزند شما شامل طیف وسیعی از غذاها می باشد. به هرحال باید رعایت کلیه نکات احتیاطی را داشته باشید تا از آلودگی فرزندتان به باکتری های مضر مانند سالمونلا یا لیستریا که موجب مسمومیت غذایی می شوند، جلوگیری کنید. به همین خاطر باید کلیه اصول ایمنی درباره تهیه، نگهداری و طبخ سالم غذا را بیاموزید.

نکات بهداشتی در رابطه با خرید و نگهداری مواد غذایی

مهم ترین مسئله در هنگام خرید مواد غذایی، تازه بودن آن است. سعی کنید خوراکی ها را در مقادیر کم بخرید و هرچه سریع تر مصرف کنید. میوه ها یا سبزیجات لکه دار و له شده خیلی زود خراب می شوند بنابراین نباید آن ها را بخرید. اگر قصد خوردن میوه ای با پوست را دارید باید کاملاً آن را بشویید زیرا مقادیری از مواد شیمیایی آفت کش بر روی آن ها باقی مانده است. روی بیشتر محصولات تاریخ انقضای مصرف دیده می شود باید به این تاریخ توجه داشته باشید. توجه داشته باشید که روی بسته ها، قوطی ها یا جعبه ها هیچ نشانه ای از آسیب نباشد.
غذاهایی که در یخچال نگهداری می شوند را در ظروف تمیز و دربسته بگذارید. غذاهای خام و پخته را در طبقات مختلف بگذارید. موادی مانند گوشت یا ماهی را روی یک سینی بگذارید تا با چکه کردن آب آن ها روی طبقات پایین جلوگیری کنید. روی برچسب ماده غذایی را بخوانید تا از مناسب بودن انجماد برای آن ها اطمینان پیدا کنید. هرگز غذاها را بیش از زمانی که تولید کننده توصیه کرده است در فریزر قرار ندهید. همیشه قبل از مصرف مواد، آن ها را به خوبی یخ زدایی کنید و هرگز غذایی را که یک بار منجمد شده است برای بار دوم در فریزر نگذارید.

 

بهداشت آشپزخانه و پیشگیری از مسمومیت غذایی

نگرانی از مسمومیت غذایی در سال های اخیر والدین را بیشتر متوجه خطرات بهداشت ضعیف مواد غذایی کرده است. توصیه های زیر می تواند فرزندتان را از ابتلا به مسمومیت غذایی محافظت کند.

  • همیشه قبل از کار با مواد غذایی دست هایتان را با صابون بشویید. به خصوص بعد از رفتن به دستشویی یا عوض کردن پوشک کودک و بعد از بازی با حیوانات خانگی هرگز نباید شستن دست ها را فراموش کنید. و مراقب باشید که تمام افراد خانواده این کار را انجام بدهند.
  • در تمیز کردن آشپزخانه وسواس داشته باشید. به خصوص سطوح کار، تخته های خرد کردن و قاشق های مورد استفاده برای تهیه غذا را به خوبی تمیز کنید.
  • همیشه روی ظروف را با حوله تمیز خشک کنید یا بگذارید بعد از آبکشی با آب داغ روی آب چکان خشک شوند.
  • در سطل زباله را همیشه بسته نگه دارید، سطل زباله را مرتب خالی کنید و هر بار با آب داغ و مقداری مایع ضدعفونی کننده بشویید.
  • مواد غذایی را درون ظروف دردار در کابینت نگهداری کنید.
  • باقیمانده غذای کودک را دور بریزید.
  • برای کارهای آلوده آشپزخانه و شستن صندلی بلند کودک دستمال های جداگانه ای داشته باشید.
  • روکش های صندلی بلند کودک را حداقل هفته ای یک بار عوض کنید.

طبخ و گرم کردن غذای کودک

همیشه غذای کودک را کاملاً بپزید به خصوص در مورد گوشت، مرغ و تخم مرغ توجه داشته باشید که کاملاً پخته شوند. هرگز نباید به کودک تخم مرغ خام یا نیم پز بدهید و از دادن جگر، پنیرهای نرم یا آجیل به کودک خودداری کنید. بهترین روش این است که هرگز غذاهای سرد شده یا منجمد شده را دوباره برای کودک گرم نکنید. اگر قصد دارید غذایی را به مقدار زیاد درست کنید نباید صبر کنید تا بیرون از یخچال خنک شود، این زمان فرصت کافی به باکتری ها می دهد تا تکثیر شوند. آن را درون ظروف سرد بریزید و در آن را ببندید و مستقیماً داخل یخچال یا فریزر قرار دهید.

مشکلات مربوط به پستان مادر و توصیه های مربوط به آن

شیردهی، زخم و شقاق نوک پستان مادر

یکی از مشکلات شایع در ماه های اول شیردهی، زخم و شقاق نوک پستان است که شیردهی را برای مادران بسیار دردناک می کند. گاهی اوقات این درد به قدری شدید است که با هر بار مک زدن پستان توسط شیرخوار، مادر کاملاً نا آرام و آشفته می گردد. این عدم آرامش در جهش و تولید شیر تأثیرگذار بوده و به مرور، جریان شیر کمتر می گردد.

با توجه به مطالعات صورت گرفته، علت اصلی زخم و شقاق پستان مادر روش های نادرست شیردهی است. عواملی مانند بغل کردن نادرست نوزاد، گذاشتن فقط نوک پستان در دهان نوزاد، محتقن (قرمز) بودن پستان مادر و نداشتن شیردهی موفق، کشیدن ناگهانی پستان از دهان نوزاد و قطع شیردهی به علت دردناک بودن نوک پستان از مواردی هستند که به تشدید زخم در نوک پستان مادر کمک کرده و در صورت طولانی شدن این وضعیت، راه برای ورود انواع میکروب ها به داخل بافت پستان باز می گردد و انواع عفونت و آبسه در پستان مادر پدیدار خواهد شد.

راه های برطرف کردن زخم و ترک نوک پستان

مادران عزیز باید وضعیت شیردهی خود را اصلاح کنند و برای خاتمه دادن به شیردهی، پستان را به طور ناگهانی از دهان نوزاد خارج نکنند. انگشت خود را به آرامی بین دو آرواره ی نوزاد قرار دهید تا خود پستان را رها کند.

بعد از هر بار شیردهی چند قطره از شیر خود را برای روی نوک پستان بریزید و سپس پستان را در معرض نور و هوا قرار دهید تا به مرور زمان زخم نوک پستان التیام پیدا کند. در این زمان از مالیدن هر گونه صابون و شامپوهای مختلف جهت شستشو خودداری شود زیرا خشکی، قرمزی و سوزش نوک پستان را بیشتر می کند. فقط در صورت صلاح دید پزشک در مواقعی که نوک پستان بسیار خشک و ترک خورده است می توانید از پماد A+D یا کرم های ضد شقاق در محل زخم استفاده کنید.

در صورتی که کودک به علت زخم و فرورفتگی پستان مادر از خوردن شیر ممانعت کند، می توانید برای مدت زمان کوتاهی شیر را بدوشید و با استکان به کودک بدهید تا بعد از گذشت چند روز زخم نوک پستان برطرف شود. این را بدانید قطع شیردهی از پستان زخم شده مشکل شما را بیشتر می کند پس به شیردهی خود ادامه دهید.

توصیه می شود مادران برای کاهش میزان تورم و درد، لباس های آزاد و نخی بپوشند و از سینه بندهای سفت و تنگ در این دوران استفاده نکنند زیرا اصطکاک و سایش نوک پستان با لباس، وضعیت را بدتر می کند.

شیردهی و احتقان یا قرمزی پستان مادر

بهترين راه پيشگيري از بروز احتقان شروع تغذيه نوزاد از پستان بلافاصله بعد از تولد و تغذيه مكرر اوست. اطمينان حاصل كنيد كه گرفتن پستان در وضعيت صحيح است. هنگام احتقان پوست روي پستان اغلب براق و نوك آن پهن به نظر مي رسد و گرفتن پستان براي شيرخوار مشكل است. ابتدا با كمپرس آب گرم به جاري شدن شير كمك نماييد، سپس مقداري از شير را دوشيده تا تورم اطراف نوك پستان كاهش يابد و شيرخوار بتواند هاله پستان را در دهان بگيرد. به تخليه مكرر شير توجه نماييد و زمان و دفعات تغذيه با شيرمادر را محدود نكنيد. اگر احتقان پستان به سرعت درمان نشود ممكن است عفونت پستان (ماستيت) عارض شود و با تشكيل آبسه توليد شير كاهش يابد.

روش ديگر، استفاده از بطري گرم است. بدين ترتيب كه يك بطري دهان گشاد را از آب داغ پر كنيد، پس از چند دقيقه كه بطري کاملاً داغ شد آب آن را خالي نموده و دهانه بطري را در آب سرد فرو كنيد تا خنك شود بعد دهانه آن را روي نوک پستان بگذاريد و چند دقيقه نگه داريد. بطري كه به مرور سرد شود شبيه به يك مكنده، نوك پستان را به داخل مي كشد و به اين ترتيب به جريان يافتن شير كمك مي نمايد. جهت كاهش ورم و كم شدن درد بعد از تغذيه شيرخوار، كمپرس سرد روي پستان ها قرار دهيد. گذاشتن برگ كلم روی پستان ها به مدت 15دقيقه 3 تا 4 بار در روز كمك كننده است. بدين ترتيب كه ابتدا برگ هاي كلم را جدا كنيد، آن را کاملاً شسته و خشك نموده و در يخچال بگذاريد. پس از خنك شدن قسمت وسط يك برگ را به اندازه نوك پستان جدا كرده، سپس برگ كلم را روي پستان بگذاريد. چنانچه احتقان در نوك پستان باشد گذاشتن دو انگشت در بالا و پايين نوك پستان و فشار روی آن برای چند ثانيه در كاهش احتقان نوك پستان مؤثر است. ماساژ گردن و پشت و ماساژ ملايم پستان ها كمك كننده است. در صورت شديد بودن درد، مسكن استفاده نماييد.

شیردهی و عفونت (ماستیت) پستان مادر

يكي از مهم ترين اقدامات براي درمان ماستيت، تخليه مكرر شير از پستان است زيرا در اثر ماندن شير در پستان، عفونت تشديد مي شود. بهتر است تغذيه از پستان سالم شروع و بعد از اينكه شير جريان پيدا كرد با تغذيه از پستان مبتلا ادامه پيدا كند. چون مادر به مصرف آنتي بيوتيك نيز نياز دارد، بنابراين مراجعه به پزشك الزامي است. اگر درمان ماستيت زود شروع نشود و يا كامل نباشد مي تواند منجر به آبسه پستان گردد.

- در صورت امكان به منظور ايجاد مكيدن قوی شيردهي را از پستان سالم شروع كنيد. پستان ها را به آرامي در طي شيردهي يا قبل از آن با استفاده از نوك انگشتان به طرف نوك پستان ماساژ دهيد.

- وضعيت شيرخوردن شيرخوار را در هر نوبت از تغذيه تغيير دهيد تا تمامی مجاری شير تخليه شوند.

- در صورت نياز مي توان مسكن (استامينوفن يا بروفن) مصرف كرد. تخليه و دوشيدن پستان پس از هر تغذيه مهم است.

- كمپرس گرم پستان (استفاده از آب يا حوله گرم براي افزايش جريان شير) قبل از شيردهي و قرار دادن تكه يخ در حوله تميز روي پستان (كمپرس سرد) بعد از شير دادن مفيد خواهد بود. در فواصل شيردهي نيز روي قسمت درگير كمپرس سرد و يا گرم (هر كدام راحت تر است) بگذاريد.

- اگر درد يا التهاب علي رغم توصيه هاي گفته شده بهبود نيافت بايد به پزشك مراجعه كنيد.

به طور كلي سه عامل مهم در درمان ماستيت مهم است: استراحت، مصرف مايعات فراوان و تجويز آنتي بيوتيك توسط پزشك.

شیردهی و آبسه پستان مادر

درمان آبسه نيز شبيه ماستيت است اما ممكن است براي تخليه چرك نياز به شكافتن آبسه هم باشد. به طور كلي تغذيه شيرخوار با شير مادر از پستان مبتلا منعي ندارد مگر اين كه آبسه به مجاري شير سر باز كرده باشد. البته معمولاً آبسه به بيرون از بافت پستان باز مي شود. به طور كلي اگر آبسه پستان شكافته شود و شكاف نزديك به نوك پستان نباشد ادامه تغذيه از پستان مبتلا بدون اشكال است اما اگر محل شكاف به نوك پستان و هاله نزديك باشد مي توانيد مدت 48 تا 72 ساعت شير آن پستان را بدوشيد و دور بريزيد ولي تغذيه كودك را از پستان ديگر ادامه دهيد. به تغذيه شيرخوار از پستان سالم ادامه دهيد و پستان آبسه دار را بدوشيد. در مواردي كه آبسه شكافته شده و از نوك آن چرك همراه شير جاري است شيردهي از اين پستان تا زماني كه درمان آنتي بيوتيكي شروع شود و ديگر چرك همراه شير از آن ترشح نشود به طور موقت (معمولاً 3 ـ 2روز) مجاز نيست. شير اين پستان بايد هر (4 ساعت 6 بار در روز) دوشيده و دور ريخته شود تا توليد شير برقرار بماند. هم چنين دوشيدن شير از بسته شدن مجاري شير كه يك عارضه غير قابل اجتناب در آبسه هاي عميق است پيشگيري مي كند. در اين زمان بايد شيرخوار را از پستان ديگر كه سالم است شير داد.

شیردهی و برفک نوک پستان

برفك معمولاً به دنبال درمان ماستيت و ساير عفونت ها با آنتي بيوتيك به وجود مي آيد. اين عفونت پوست نوك پستان را زخم كرده و خارش ايجاد می كند و نوك پستان كمي كم رنگ تر مي شود. گاهي اوقات شيرخوار هم مبتلا به برفك دهان است كه در اين حالت هم مادر و هم شيرخوار بايد درمان شوند. برخی مادران آن را به صورت احساس سوزش و تير كشيدن توصيف می كنند. مدت درمان مادر 14روز و با محلول يا كرم نيستاتين است كه روزي 4 بار بعد از شير دادن روي نوك و هاله پستان ماليده مي شود. مادر بايد قبل از شير دادن پستان خود را شسته و خشك نمايد. درمان شيرخوار نيز 14 روز و فقط با محلول نيستاتين مي باشد كه روزي 4 بار و هر بار 15قطره از محلول را بايد به آرامي در سطح داخلي دهان شيرخوار يعني داخل گونه ها، لثه ها و روي زبان ماليد. بهترين زمان بلافاصله بعد از تغذيه است كه اثر آن تا نوبت بعدي تغذيه باقي مي ماند. درمان مادر و كودك بايد توأماً ادامه يابد. سينه بند خود را روزانه عوض كنيد و با آب داغ و صابون بشوييد. در صورت استفاده از گول زنك و سرشيشه، استفاده از آن ها را متوقف كنيد و يا روزانه 20 دقيقه بجوشانيد و به طور هفتگي آن ها را عوض كنيد.

توصیه های مربوط به بیماری مادر و شیردهی کودک

اعتیاد مادر و شیردهی کودک

سيگار كشيدن موجب كوتاه شدن دوره شيردهي و كاهش حجم شير مي شود. بايد از مصرف سيگار در طی دوران شيردهی پرهيز نماييد اما اگر اصرار به كشيدن سيگار داريد به منظور حفاظت از شيرخوار خصوصاً در مقابل بيماری های تنفسی، بايد به شيردهي ادامه دهيد. از مصرف سيگار در حضور شيرخوار و نيز كودكان پرهيز نموده و ظرف 5/2 ساعت قبل از شيردادن از مصرف سيگار خودداري نماييد. مصرف تنباكو توسط مادر منع مصرفي براي شيردهي نمي باشد. اما از مصرف آن در منزل خودداری نموده و نهايت تلاش خود را برای ترك تنباكو در اولين فرصت به عمل آوريد. نيكوتين و سيگار سبب كاهش توليد شير و وزن گيری شيرخوار مي شود و ارتباط آن با دردهاي قولنجي شيرخواران، مرگ ناگهاني شيرخوار، عفونت گوش مياني و عفونت هاي تنفسي تحتاني ثابت شده است.

سرما خوردگی مادر و شیردهی کودک

در مادر مبتلا به عفونت هاي شايع نظير سرماخوردگي و غيره ادامه شيردهي بلامانع است زيرا اگر شيرخوار مبتلا هم بشود، انتقال مواد ايمني بخش و پادتن ها به او، موجب تخفيف بيماري مي شود.

با رعايت نكات بهداشتی می توانيد احتمال بيمار شدن شيرخوار را كم كنيد. چون معمولاً بيماری از طريق تماس پوستی و ترشحات بينی منتقل می شود نه از طريق شير. بنابراين شستشوی مرتب دست ها و هم چنین محدود كردن تماس های صورت به صورت لازم است. در موارد شديد می توانيد از ماسك استفاده كنيد و مانع انتقال بيماری از طريق تنفس، بينی و دهان خود شويد. از خودتان مراقبت نموده و مايعات بيشتری استفاده كنيد.

آبله مرغان مادر و شیردهی کودک

ابتلا مادر به آبله مرغان در دوران بارداری، در جنين سبب تولد نوزاد بسيار نارس می شود و در نوزاد تازه به دنيا آمده كشنده است. اگر كودك بعد از تولد مبتلا شود به ندرت عارضه جدی دارد. اگر 5 روز (يا كمتر) قبل از زايمان و يا 2 روز بعد از زايمان مبتلا به آبله مرغان شده باشيد بعضي از پزشكان توصيه به جدا كردن مادر و نوزاد مي كنند. اما بيماري بيش از نيمي از نوزادان خفيف است. اگر مادر و پزشك توافق به جدايی كنند و پستان مادر ضايعه ای نداشته باشد مادر بايد شيرش را بدوشد و شخص ديگري آن را به نوزاد بدهد. به نوزاد نيز بايد ايمونوگلوبولين تزريق نمايند. وقتی ضايعات خشك شده اند و بعد از 72 ساعت ضايعه جديدی ظاهر نشد، شيردهی به طور مستقيم از پستان می تواند ادامه يابد. اگر شما يك ماه بعد از تولد نوزاد، دچار بيماري شده باشيد نيازي به قطع تغذيه با شيرمادر نيست به ويژه اگر ايمونوگلوبولين هم به شيرخوار تزريق شده باشد. هم چنین شيرخوار نبايد تا زمانی كه ضايعات پوستی خشك نشده اند، در تماس مستقيم با آن ها باشد.

سرخک مادر و شیردهی کودک

مثل آبله مرغان، سرخك هم می تواند در دوره جنينی و نوزادی كشنده باشد. پس توصيه می كنند تا زماني كه بيماري سرخك مادر مسري است بايد مادر و كودك از هم جدا شوند تا احتمال ابتلا شيرخوار كم شود. اگر مادری 5 روز (يا كمتر) قبل از تولد نوزاد خود به سرخك مبتلا شود توصيه می شود پس از زايمان از نوزادش جدا شود. عليرغم اين جدايی ممكن است نوزاد مبتلا شود. در صورت توصيه پزشك به جدايي مادر و شيرخوار، بايد شيرتان را بدوشيد و به شيرخوار بدهيد تا آنتي بادي هاي موجود در شير به شيرخوار منتقل شود و به مقاومت و ايمنی او كمك نمايد.

سرخچه مادر و شیردهی کودک

مادر مبتلا به سرخچه می تواند به شيردهی ادامه دهد. در واقع به مقاومت شيرخوار كمك كرده و واكسيناسيون طبيعی برای شيرخوارش فراهم می كند.

تبخال مادر و شیردهی کودک

گرچه ويروس تبخال برای نوزاد كشنده است و تبخال تناسلی می تواند به پستان منتقل شود، اما اگر زخم پوشيده شود و دور از دسترس و تماس كودك قرار گيرد، شيردهي بلامانع است. شستن دست ها قبل از بغل كردن شيرخوار و هم چنین بعد از هر بار تماس با زخم ضروري است. در صورتي كه ضايعه تبخال روي پستان باشد ولی بتوان با پوشاندن آن را دور از دسترس كودك قرار داد، شيردهی بلامانع است. اگر ضايعه روی نوك يا هاله پستان باشد، قطع موقت شيردهي از پستان تا بهبود ضايعه لازم است. اين عفونت به راحتی از ساير اعضا خانواده هم می تواند به شيرخوار منتقل شود پس احتياط كنيد چون ابتلا به اين عفونت در نوزاد (شيرخوار زير 4 هفته) كشنده است.

هپاتیت B مادر و شیردهی کودک

اگر مادری در بارداری آلوده شود، نوزاد ممكن است به علت تماس با ترشحات مادر هنگام تولد در معرض بيماری قرار گيرد. به نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به هپاتيت B در عرض 12 ساعت اول تولد ايمنوگلوبولين اختصاصی B و اولين دوز از واكسن هپاتيت Bرا تزريق می كنند. دو نوبت بعدی واكسن يك ماه و6 ماه بعد بايد تزريق شود. اين شيرخواران می توانند با شيرمادر تغذيه شوند. تزريق معمول واكسن و نيز ايمنوگلوبولين B به نوزادان متولد شده از مادران آنتي ژن مثبت، نگرانی در خصوص انتقال اين ويروس به داخل شير مادر را برطرف می كند. هم چنین نيازی

به ايجاد تأخير در شروع شيردهی تا بعد از ايمن سازی نوزاد نمی باشد چرا كه حتی تا قبل از اين كه سطح ايمنی ايجاد شده قابل اندازه گيری باشد منعی برای شيردهی محسوب نمی شود. اگر بعد از بارداری دچار اين بيماری شده ايد، كودك و ساير اعضاء خانواده بايد واكسينه شوند و تغذيه با شيرمادر ادامه يابد.

سل مادر و شیردهی کودک

در مادراني كه فقط تست آنان مثبت است و سل فعال ندارند تغذيه كودك با شيرمادر بلامانع است. اگر مبتلا به سل فعال هستيد، نوزاد بايد بلافاصله پس از تولد از مادر جدا شود زيرا انتقال ميكروب سل از طريق تنفس است. چون ميكروب سل در شير ترشح نمي شود لذا مي توانيد شيرتان را بدوشيد تا توسط فرد ديگري به نوزاد داده شود. به محض شروع درمان و تشخيص غير واگير بودن بيماري يعني منفي شدن خلط مادر كه معمولاً تا 2 هفته پس از شروع درمان طول مي كشد تغذيه مستقيم هم مي تواند شروع شود.

بیماری ایدز و شیردهی کودک

گرچه اين بيماري از مادر به شيرخوار از طريق جريان شير منتقل مي شود، ولی ميزان خطر در شيرخواران متفاوت می باشد. دربعضی مناطق كه بيماری های عفونی و سوء تغذيه از علل عمده و اصلی مرگ و مير شيرخواران می باشد، خطر ناشی از عدم شيردهی به اين شيرخواران با احتمال خطر ناشی از ابتلا به ايدز سنجيده مي شود و توصيه مي شود مادر و نوزاد هر دو تحت درمان دارويي قرار گرفته و تغذيه با شير مادر ادامه يابد. يكی از دلايل تأكيد بر مشاوره فردی همين مطلب است كه مادر آگاهي پيدا كند كه در شرايط خودش چطور فرزندش را تغذيه نمايد. پس نگرانی ها و دل مشغولی های خود را در مورد ايدز و تغذيه شيرخوار با كاركنان بهداشتي درمانی در ميان بگذاريد و از آنان كمك و مشاوره بگيريد و توجه داشته باشيد كه اكثريت خانم ها اچ آی وی منفی هستند و عده ای هم وضعيت خودشان را نمی دانند. پس توصيه می شود همه شير بدهند.

سابقه درمان سرطان پستان مادر و شیردهی کودک

حاملگی بعد از درمان سرطان پستان، سبب افزايش خطر عود سرطان نشده است و اين موضوع حتی ممكن است به عنوان مزيتی برای بقاء بيمار مطرح باشد. توصيه می شود كه زنان تا 5 سال بعد از درمان سرطان پستان حامله نشوند. اگر زنی زودتر از اين مدت حامله شود، معمولاً قادر به شيردهی به شيرخوار به كمك پستان سالم و غيرسرطانی خود می باشد و در برخی موارد اگر جراحی يا راديوتراپی مشكلی به وجود نياورده، می تواند از هر دو پستان شير بدهد. البته راديوتراپی بعد از توده برداری ممكن است منجر به توليد ناكافی شير در پستان بيمار شود. مادران مبتلا به سرطان پستان نبايد درمان خود را به تعويق اندازند. زنانی كه در دوران شيردهی تحت شيمی درمانی قرار می گيرند بايد در هر مرحله درمان، شير خود را دوشيده و دور بريزند تا زمانی كه اثرات اين داروها به طور كامل از بدن زدوده و پاك شود. در هر حال و بسته به نوع درمان، پزشك توصيه های لازم را ارائه خواهد كرد.

مسائل دوران شیرخواری و توصیه های مربوط به آن

روده (مدفوع) و مثانه (ادرار) در شیرخواران

از زمانی که کودک خوردن غذاهای جامد را آغاز می کند متوجه می شوید که دفعات خیس شدن پوشک او کاهش پیدا کرده است. با کامل تر شدن سیستم گوارشی کودک، این تغییرات را در مدفوع او نیز مشاهده خواهید کرد. بعد از اینکه چند ماه از شروع غذاهای جامد در کودک گذشت ممکن است فکر کنید زمان آشنا کردن او با لگن رسیده است اما نباید در این کار شتاب داشته باشید.

تغییر در حرکات روده و دفع مدفوع

به طور کلی باید انتظار داشته باشید که با بیشتر شدن سن کودک مدفوع او سفت تر شده و دفعات دفع آن کاهش پیدا کند. برخی تغییرات مشخص در سنین خاصی روی می دهند. موارد زیر فقط به جهت اطمینان خاطر والدین ذکر می شود و دلیلی ندارد که با وسواس تمام وضعیت مدفوع کودک را زیر نظر داشته باشید. تمام تاریخ های ذکر شده تقریبی هستند.

تا شش ماهگی: دفعات مدفوع به تعداد دفعات تغذیه نوزاد است. رنگ مدفوع متغیر است. در روزهای اول تولد رنگ آن سبز مایل به سیاه می باشد و سپس به رنگ زرد و قهوه ای روشن تغییر خواهد کرد.

شش تا دوازده ماهگی: بعد از اینکه کودک خوردن غذاهای جامد را آغاز می کند مدفوع او خشک تر شده و رنگ آن نیز تیره تر می شود. دفعات آن نیز کمتر شده و معمولاً به سه بار در روز می رسد. با دادن مایعات فراوان به کودک می توانید قوام مدفوع را نرم نگاه دارید.

کودکان در این زمینه نیاز به آموزش ندارند!

بچه هایی که به آن ها اجازه داده می شود با روند خاص خودشان توانایی کنترل مدفوع و ادرار خود را به دست بیاورند بسیار سریع تر استفاده از لگن را می آموزند و کمتر خود را کثیف می کنند. فقط زمانی که والدین سعی می کنند در این روند مداخله کنند و یا زمان بندی جدی برای آن در نظر بگیرند و یا خیلی زودتر از زمان واقعی این آموزش را به کودک بدهند، مشکلات بروز می کند. نوزادان از بدو تولد با تمایل به تمیزی و خشک بودن متولد می شوند. تنها کار ما این است که به آن ها اجازه بدهیم با روند خاص خود در این راه موفق شوند.

والدینی که بیش از اندازه سعی می کنند بر کودک حاکم باشند صدمات ناخواسته ای را از سنین بسیار کم به کودک وارد می کنند و شاید مسئول ناراحتی های بسیاری در زندگی آینده او باشند. این صحنه را تصور کنید: یک مادر سلطه طلب با اصرار تمام به فرزندش می گوید تا وقتی کار خود را نکرده است حق ندارد از روی لگن بلند شود. کودک اصلاً درک نمی کند که مادر از او چه می خواهد زیرا نسبت به دفع ادرار یا مدفوع خود آگاه نیست. حتی اگر این آگاهی را داشته باشد کنترلی روی آن ندارد. مثانه و سیستم عصبی او هنوز کاملاً ابتدایی هستند. او درک نمی کند که چرا کاری که برای او کاملاً طبیعی است تا این اندازه برای شما مهم شده است. او هیچ ایده ای برای چگونگی خوشحال کردن مادر عزیزش ندارد. وقتی از روی لگن بلند می شود و با برخورد خشن شما روبرو می شود این مسئله را نمی تواند هضم کند و در نتیجه به گریه می افتد. اگر همچنان به این کار ادامه بدهید قطعاً کودک در آینده از مسئله آموزش استفاده از لگن به عنوان سلاحی علیه شما استفاده خواهد کرد. برداشت او به این شکل است که شما می خواهید او مدفوع کند و به همین دلیل گاهی برای بر کرسی نشاندن خواسته اش علیه شما، از این کار خودداری خواهد کرد. تنها راه حل شما نشان دادن انعطاف است.

هرگز نباید کودک را تحت فشار گذاشته یا سرزنش کنید. موفقیت های او را مورد ستایش قرار دهید. اجازه بدهید که پسر کوچولویتان در هنگام دستشویی رفتن پدر در کنارش باشد. کودکانی که از سنین کم برای یادگیری کنترل ادرار و مدفوع تحت فشار گذاشته می شوند بیشتر دچار شب ادراری می شوند و مشکل خوردن مواد مختلف غیرخوراکی از جمله مدفوع بیشتر در بین آنان دیده می شود و بیشتر از کودکانی که با سرعت خاص خود به این توانایی دست پیدا کرده اند در شلوار خود مدفوع می کنند.

آشنا کردن کودک با لگن

مواردی که در این جا ذکر می شود راهکارهایی برای شماست تا بتوانید به فرزندتان کمک کنید خشک و تمیز بماند اما فقط زمانی کارآیی دارند که کودک با اشاره یا صدای خود به شما نشان بدهد که از دفع ادرار یا مدفوع خود آگاه شده است. به او اجازه بدهید تا روند خاص خود را طی کند و هرگز او را تحت فشار نگذارید.

مرحله 1: یک لگن مخصوص نشستنی شبیه توالت فرنگی برای او تهیه کنید. به او اجازه بدهید که هنگام دستشویی رفتن شما یا پدرش در کنارش باشد و در صورتی که خواست، اجازه بدهید نتیجه کار را ببیند.

مرحله 2: به او اجازه بدهید با لباس کامل روی لگنش بنشیند و در همین حال یک داستان برایش بخوانید.

مرحله 3: به تدریج به او اجازه بدهید در حالی که پوشک ندارد روی لگن بنشیند.

مرحله 4: وقتی پوشک خود را آلوده به مدفوع یا ادرار کرد بعد از تمیز کردن او اجازه بدهید در فاصله ای که لوازم پوشک کردن دوباره او را فراهم می کنید. روی لگنش بنشیند.

مرحله 5: هروقت خود کودک علاقه نشان داد به او اجازه بدهید روزی دو یا سه بار روی لگنش بنشیند.

اسهال دوره ی شیرخواری و توصیه های بهداشتی

اسهال یکی از بیماری های بسیار شایع در دوران شیرخواری است که معمولاً اکثر کودکان بعد از شروع تغذیه کمکی در سنین 24 ـ 6 ماهگی دچار آن می شوند. البته در کودکان کم تر از شش ماه نیز اسهال به دلایل مختلف ممکن است بروز پیدا کند که شدت ابتلا به آن معمولاً بعد از شروع تغذیه تکمیلی است.

کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند نسبت به سایر کودکان مدفوع نرم تری دارند. با این وجود اگر فرزند شما در طول 24 ساعت حداقل 3 بار و یا بیش از 200 گرم دفع مدفوع شل و آبکی داشته باشد، دچار اسهال شده است. با توجه به اینکه کودک اسهالی اشتهای کافی برای خوردن مواد غذایی ندارد، باید فوراً برای جبران کم آبی بدن، اقدامات اصلاحی انجام داد. در غیر این صورت طولانی شدن مدت اسهال، باعث سوء تغذیه ی کودک شده و در کاهش رشد و نمو او تأثیرگذار خواهد بود. به طوری که اسهال طولانی یکی از عوامل مرگ و میر دوران کودکی شناخته شده است.

انواع اسهال

اسهال عفونی: در اثر عفونت های ویروسی، انگلی و باکتریایی به وجود می آید.

بیماری های التهابی مزمن روده: این گونه بیماری ها مانند کرون و کولیت اولسر دستگاه گوارش کودک را با علایمی چون التهاب و زخم درگیر می کند. در این بیماری تمامی علایم بیماری اسهال در کودک بروز پیدا می کند و معمولاً با بی قراری کودک، گریه و جیغ زدن همراه است. هم چنین در صورتی که کودک بعد از هر بار غذا خوردن اجابت مزاج بدبو، شل و آبکی داشته باشد، سریعاً پزشک را مطلع نمایید. کاهش رشد قدی و هم چنین کاهش وزن از عواقب اسهال در دوران کودکی است.

اسهال ناشی از سوء جذب: این مورد نیز از دیگر انواع اسهال دوران کودکی است.

علاوه بر موارد فوق، سایر عواملی که در بروز اسهال دوره ی شیرخواری نقش دارد به شرح ذیل است:

  • شروع زودرس غذای کمکی و نداشتن تغذیه ی انحصاری در شش ماه اول زندگی
  • استفاده از آب آلوده در تهیه ی شیر و غذای کمکی کودک
  • نگهداری و بسته بندی نامناسب غذای کمکی و استفاده از غذای مانده
  • استفاده از شیشه برای تغذیه کودک و جمع شدن انواع میکروب ها در محل سر شیشه
  • تغییر آب و هوا (مخصوصاً هوای گرم)
  • ترکیب چند ماده ی غذایی به طور همزمان در تهیه غذای کمکی
  • درآوردن دندان

گاهی اوقات اسهال در کودکان با بی اشتهایی، تب بالا، استفراغ و بی قراری همراه است. در این مواقع کودک را سریعاً به یکی از نزدیک ترین مراکز بهداشتی برسانید.

درمان تغذیه ای و بهداشتی اسهال

مادر گرامی، دانستن این نکته بسیار مهم است که وقتی کودک شما دچار اسهال شده است هرگز نباید او را به حال خودش رها کنید و یا به طور خودسرانه به او مواد شیرین یا دارو بدهید. ممکن است شرایط را برای او وخیم تر کنید. منشأ بسیاری از اسهال ها در دوران کودکی ویروسی است و دادن هر گونه آنتی بیوتیک برای کودک بی فایده است. لذا از روش های غیرمعمول برای بهبود حال کودک خود جداً خودداری کنید.

در کودکانی که سن آن ها کمتر از شش ماه است تغذیه با شیر مادر را ادامه دهید زیرا در تخفیف شدت بیماری تأثیرگذار خواهد بود. برای جبران کم آبی بدن کودک، تعداد وعده های شیردهی خود را افزایش دهید و او را به خوبی و به طور منظم تغذیه کنید. در صورتی که کودک، شیری غیر از شیر مادر دریافت می کند لازم است اولاً به طریق بهداشتی تهیه شود (حتماً از آب جوشیده شده استفاده کنید) و ثانیاً با قاشق یا فنجان کودک خود را تغذیه کنید. سر شیشه و پستانک به دلیل احتمال آلودگی، ممکن است به اسهال کودک شدت دهد.

در صورتی که کودک، بالای شش ماه سن دارد و از تغذیه کمکی استفاده می کند علاوه بر دریافت میزان کافی شیر مادر، غذای کمکی تازه و مقوی که با رعایت موازین بهداشتی تهیه شده است در اختیار او قرار دهید. می توانید متناسب با سن کودک از مقداری لعاب برنج، کته، سوپ، ماست و در صورت تأیید پزشک از ترکیب (ORS) استفاده کنید. این ترکیب را می توانید از داروخانه ها تهیه نمایید.

سعی کنید تعداد وعده های غذایی را افزایش دهید و متناسب با آن، حجم غذا را کاهش دهید. از دادن مواد غذایی پرحجم و رونده مانند آبمیوه، میوه با پوست، نبات داغ به کودک اسهالی خودداری کنید.

برای جبران کم آبی بدن کودک دلبندتان، به محض شروع اسهال، تعداد وعده های شیردهی خود را افزایش دهید.

رعایت نکات بهداشتی هم در پیشگیری و هم در درمان و جلوگیری از سرایت به سایرین بسیار مهم هستند. مهم ترین روش همان طور که می دانید شستشوی صحیح و مناسب دست ها با آب و صابون یا استفاده از محلول های الکلی آماده به خصوص قبل از خوردن و آشامیدن و بعد از توالت و شستشوی شیر خوار و یا تعویض پوشک هستند. با توجه به اسهال کودک و تکرر مدفوع او می بایست پوشک کودک به طور مرتب تعویض شود و سپس برای جلوگیری از انتشار آلودگی، آن را در نایلونی گذاشته و سریعاً از خانه خارج کرده و در محل مناسب قرار دهید. زیرا نگهداری پوشک آلوده ی کودک، خود دلیلی برای انتقال اسهال به سایر اعضاء خانواده است.

ممانعت از تعویض شیرخواران در مناطق نزدیک به محل خوردن مثل آشپزخانه و شستشوی دقیق دست ها قبل از تهیه غذای خانواده بسیار کلیدی هستند. روش دقیق شستشوی دست ها را در مقاله قبلی توضیح داده ایم و باید هر بار دست کم ۳۰ ثانیه طول بکشد. همین طور واکسنی برای روتا ویروس در بسیاری از کشورها وجود دارد که در کشور ما هنوز جزء برنامه واکسیناسیون کشوری نیست.

برگرداندن و بالا آوردن شیر در نوزادان

در بالای معده و در زیر لوله‌ی مری دریچه ای به نام دریچه مری معده ای قرار دارد که این دریچه بعد از خوردن شیر بسته می شود تا شیر از معده به مری برنگردد ولی اگر این دریچه از ابتدای خلقت سست باشد بعد از شیر خوردن کاملاً بسته نمی شود و شیر به مری و در آخر دهان کودک برمی گردد و شیرخوار آن را به بیرون می ریزد. در این حالت رفلاکس در نوزادان صورت می گیرد. حدوداً نیمی از نوزادان و شیرخواران بعد از شیر خوردن در هنگام باد گلو (آروغ زدن) یک یا دو نوبت از شیری که خورده اند را بالا می آورند و از دهانشان بیرون می ریزند.

در هفته های اول بعد از تولد شروع و در دو ماهگی شدت می یابد به طوری که شیرخوار دو ماهه بعد از هر نوبت شیر خوردن استفراغ می کند و ممکن است تا یک سالگی ادامه یابد. نوزادان و شیرخواران کم‌کم در سال اول مخصوصاً زمانی که شروع به غذا خوردن می کنند بهتر می شوند.

علائم و نشانه ها

شیر بالا آورده شده با شیره ی معده مخلوط می شود و حالت ترش اسیدی پیدا می کند و باعث سوزش معده و پشت کودک می شود. کودک چند بار بدن خود را به صورت منحنی درمی آورد و گریه می کند و حتی ممکن است به سرفه بیفتد و ریه ی او خس خس کند. اشتهای کودک به تدریج کم می شود و مقدار کمی شیر می خورد و به وزن او نیز کمتر از حد طبیعی اضافه می گردد.

توصیه های بهداشتی در رابطه با پس دادن شیر در شیرخوار

  • بعد از شیردادن به شیرخوار آروغ او را بگیرید.
  • در هنگام آروغ گرفتن دستمالی روی شانه خود پهن کرده تا در صورت پس دادن شیر توسط شیرخوار لباس هایتان آلوده نشود.
  • در زمان شیردادن به نوزاد در صورتی که احتمال این عارضه در شیرخوار شما زیاد است بهتر است از لباسی استفاده کنید که به راحتی شسته شده و تمیز کردن آن آسان باشد.
  • هرگاه نوزاد یا شیرخوار شیر را بالا آورد شیر بالا آورده را پاک و تمیز کنید. چون ماندن شیری که دارای اسید است روی لباس کودک بوی نامطبوعی را ایجاد می کند.

دندان درآوردن و توصیه های مربوط به آن

درآمدن دندان ها می تواند برای بعضی از کودکان با ناراحتی همراه باشد و ممکن است بدون هیچ علامت هشداری روی دهد.

معمولاً اولین دندان در 5 تا 6 ماهگی در می آید. معمولاً دندان های میانی پایین، اولین دندان هایی هستند که بیرون می آیند و اغلب با هم درمی آیند. دندان های میانی بالا دندان های بعدی هستند و بین 6 تا 8 ماهگی در می آیند. دندان های پیشین کناری پایین و پس از آن پیشین بالا دندان های بعدی هستند که بین 7 تا 11 ماهگی در می آیند. دندان های کرسی معمولاً تا پیش از 1 سالگی در نمی آیند. معمولاً تا 30 ماهگی کودک تمام 20 دندان شیری خود را خواهد داشت. البته این تاریخ ها میانگین زمان درآمدن دندان ها هستند و بسیاری از کودکان در زمان های متفاوت و با ترتیبی متفاوت دندان درمی آورند.

افسانه های زیادی در مورد دندان درآوردن وجود دارد. کودکان به علت دندان درآوردن تب نمی کنند، بدحال نمی شوند. دندان ممکن است سربرآورد و دوباره «برگردد» یا چند روز طول بکشد تا از میان لثه سربرآورد.

گاهی ممکن است لثه هنگام درآمدن دندان کمی خونریزی داشته باشد. بعضی از کودکان بیشتر فک ها را به هم می فشرند یا کمتر غذا می خورند چرا که احساس ناراحتی دارند. اگر درد واضح (کودک گریه می کند) روی هم فشردن لثه ها وجود داشته باشد، استفاده از مسکن برای 2 تا 3 روز می تواند به کودک کمک کند. استفاده از مسکن بر روی لثه اغلب کمک کننده نیست. مالش دادن لثه با انگشت می تواند تا حدی آرام بخش باشد. برای اینکه از اثر آن مطمئن شوید این کار را امتحان کنید. واکنش کودکتان اثر بخشی این روش را نشان خواهد داد.

به جهت اینکه در مدت دندان درآوردن تمایل شیرخوار به گازگرفتن و مالیدن وسایل روی لثه اش بیشتر می شود شستشوی مکرر وسایل بازی و مراقبت بیشتر در مورد به دهان بردن وسایل توسط وی مانع از ایجاد اسهال می گردد. استفاده از دندان گیر تمیز و شسته شده اغلب راهگشا است.

مراقبت های اولیه از دندان ها

شما باید هرچه سریع تر کودک را به داشتن عادات خوبی مانند مسواک کردن دندان ها تشویق کنید. به او اجازه دهید تا وقتی دندان هایتان را مسواک می زنید در کنار شما باشد و چگونگی این کار را مشاهده کند، سپس یک مسواک نرم به او بدهید تا با آن بازی کند. سعی خواهد کرد با تقلید از شما مسواک را به دهانش برده و حرکت دهد. لازم نیست به نحوه مسواک زدن او توجه کنید. در این مرحله فقط کافی است مسواک زدن را به شکل یک بازی به کودک بشناسانید و او را به این کار علاقه مند کنید. وقتی منظور شما واقعاً تمیز کردن دندان کودک باشد باید یک دستمال مرطوب برداشته و به اندازه یک نخود خمیر دندان روی آن بمالید.

سپس به آرامی این دستمال را روی لثه ها و دندان های او بمالید. حتی در صورتی که کودک هنوز دندان نداشته باشد تمیز کردن لثه های او ضروری است با این کار باکتری هایی که موجب تشکیل پلاک می شوند از بین خواهند رفت و محیط مناسبی برای رشد دندان های شیری کودک فراهم خواهد شد.

تمیز کردن دندان ها درکودک زیر یک سال

جهت تمیز کردن دندان های کودک زیر یک سال به ترتیب زیر عمل کنید:

  • قرار دادن کودک در حالی که سرش به سمت بدن شما و پاهایش از شما دور باشد.
  • باز کردن دهان کودک با استفاده از فشار دادن انگشت سبابه به آهستگی به گونه کودک.
  • قرار دادن انگشت اشاره در داخل مسواک انگشتی.
  • تمیز کردن سطوح دندان و لثه کودک با حرکات ملایم و آرام.
  • در صورت عدم دسترسی به مسواک انگشتی می توانید از یک تکه گاز تمیز مرطوب دور انگشت سبابه استفاده نمایید. گاز تمیز را دور انگشت سبابه پیچیده لثه بالا و پایین را به آهستگی تمیز نمایید.
  • تمیز کردن دندان های کودک خود را حداقل دو بار، بعد از اولین و آخرین وعده غذایی در طی روز انجام دهید.
  • پس از استفاده از مسواک انگشتی آن را شسته و در محلی خشک و به دور از آلودگی قرار دهید و هر 4 تا 6 ماه یکبار آن را تعویض نمایید.
  • می توانید از سایر انواع مسواک های مخصوص کودکان نیز استفاده کنید.

توصیه های بهداشتی در رابطه با دندان های وروجک کوچولو به والدین

  • از شیشه شیر یا پستانک به عنوان وسیله آرام کردن یا گول زدن کودک استفاده نشود.
  • هرچه زودتر مهارت نوشیدن با استکان یا فنجان را به کودک آموزش دهید.
  • از دادن آب قند، چای شیرین و سایر مایعات شیرین به کودک، به خصوص هنگام خواب خودداری کنید.
  • پس از مصرف قطره آهن یا سایر شربت های دارویی به کودک آب بدهید.
  • میکروب های پوسیدگی زا از دهان بزرگسالان به دهان کودک انتقال می یابند. بنابراین از استفاده مشترک وسیله ای مانند قاشق بین والدین و کودک خودداری شود.
  • به خاطر داشته باشید که اولین ملاقات دندانپزشکی کودک باید حداقل تا یک سالگی صورت پذیرد.

نکاتی در مورد استریل کردن وسایل کودک

برای کاهش خطر ابتلای کودک به عفونت های معده ای و روده ای باید دقت کنید که هر چیزی که با لوازم تغذیه او در تماس می باشد قبل از مصرف به خوبی شسته و استریل شده باشند.

می توانید از دستگاه های استریل بخار، دستگاه های مخصوص ماکروویو یا ماشین ظرفشویی استفاده کنید. قبل از درست کردن شیر یا برداشتن لوازم دست هایتان را بشویید. حلقه های دندان گیر و پستانک های نوزاد نیز باید در هنگام مصرف کاملاً شسته و تمیز باشند.

همیشه شیشه های شیر آماده را درون یخچال نگهداری کنید و هرگز آن ها را بیش از 24 ساعت نگهداری نکنید. بهترین کار این است که هر زمانی که نیاز دارید شیر را آماده کنید. اگر نوزاد تمام شیر درون بطری را نخورد یا مواقعی که شیر را گرم کرده اید اما کودک تمایلی به خوردن آن ندارد، شیر درون بطری را دور بریزید چرا که گرم کردن مجدد این شیر یکی از منابع اصلی ایجاد عفونت خواهد بود و بطری آن را با دقت بشویید.

شستن بطری ها و سرشیشه ها

همه لوازم باید با آب داغ و مایع ظرفشویی شسته شوند. با یک شیشه شور داخل بطری ها و سرشیشه ها را تمیز کنید و هر اثری که از شیر روی آن مانده است پاک کنید. بطری ها و سرشیشه ها را با آب ولرم آب بکشید و تا جایی به این کار ادامه دهید که تمام شوینده های استفاده شده به کلی از آن پاک شود.

لوازم را با آب داغ و مایع ظرفشویی بشویید.

از یک برس شیشه شور برای پاک کردن بطری استفاده کنید.

استفاده از ماشین ظرفشویی جهت استریل کردن وسایل کودک

بعد از دوازده ماهگی، می توانید لوازم تغذیه کودک را درون ماشین ظرفشویی قرار دهید. قبل از گذاشتن سر شیشه ها در داخل ظرفشویی آن ها را به خوبی تمیز کنید. ظرفشویی را در درجه معمولی به کار بیندازید.

جوشاندن روشی جهت استریل کردن

شما باید بطری ها را برای پنج دقیقه بجوشانید سپس آن ها را از داخل آب جوش بیرون بیاورید و مدتی صبر کنید تا خنک شود و سپس از آن ها استفاده کنید. دقت کنید که در هنگام جوشاندن تمام قسمت های بطری زیر آب رفته باشد.

حمام کردن وروجک کوچولو

در این دوران نوزاد به قدری بزرگ شده است تا بتوانید او را درون وان کودک حمام کنید. به همین دلیل بهتر است استفاده از وان حمام را آغاز نمایید. برای اینکه نوزاد را با این تغییر آشنا کنید بهتر است ابتدا او را در داخل وان های کودک بگذارید تا به استفاده از وان های بزرگ عادت کند. وقتی به محیط وان حمام عادت کند ساعت ها در داخل آن می تواند با اسباب بازی های مورد علاقه اش بازی کند و شاد باشد.

برنامه منظم زمان حمام

زمانی که کودک شروع به حرکت کرد بیش از گذشته کثیف می شود و در نتیجه حمام کردن نوزاد تبدیل به برنامه ای روزمره برای شما خواهد بود. شستن کودک در وان حمام بسیار سخت تر از وان های مخصوص کودک است شما باید در کنار وان حمام زانو بزنید و دقت داشته باشید که تمامی لوازم مورد نیاز خود را در دسترس قرار دهید. میزان آب نباید زیاد باشد بین 10 تا 13 سانتی متر عمق مناسبی برای حمام کردن نوزادان است. برای جلوگیری از سر خوردن نوزاد یک زیرانداز لاستیکی کف وان او قرار دهید.

در تمام مدت او را زیر نظر داشته باشید. فقط چند لحظه برای سرخوردن و زیر آب رفتن نوزاد کافیست به همین دلیل هرگز نباید او را در داخل وان تنها رها کنید یا از او دور شوید. از حدود شش ماهگی نوزاد می تواند بدون هیچ خطری در داخل آب بنشیند و دیگر از برهنه شدن بدنش ناراحت نمی شود. سعی کنید در طول مدت حمام کردن او را سرگرم کرده و تا حد امکان از بروز ناراحتی خودداری کنید.

ترس از وان حمام

اگر کودک از وان حمام می ترسد بهتر است صبور باشید و به او اجازه دهید به تدریج به آن عادت کند. می توانید وان کودک را از آب پر کنید و چند اسباب بازی درون آن بگذارید. سپس وان کودک را درون وان حمام قرار دهید و یک زیرانداز لاستیکی ضد لغزش را در کنار آن قرار دهید. کودک را درون وان بگذارید تا بتواند با اسباب بازیهایش بازی کند و در صورت تمایل به داخل وان کودک که درون وان قرار دارد برود.

وقتی به این کار عادت کرد می توانید میزان آب درون وان را چند سانتی متر بیشتر کنید. کودک می تواند به داخل شدن و بیرون آمدن از وان کودک و بازی در داخل وان حمام عادت کند. شما می توانید مقدار آب درون وان حمام را افزایش دهید. بعد از مدتی متوجه خواهید شد که فرزندتان به وجود وان کودک در داخل وان حمام توجهی نشان نمی دهد. اگر احساس می کنید هنوز هم کودک نیاز به اطمینان خاطر دارد می توانید همراه با او وارد وان حمام شوید و در حالی که او را روی پای خود نشانده اید بازی های آبی انجام دهید.

بازی های درون وان

زمانی که کودک توانایی نشستن را پیدا کند می توانید به او فرصت بیشتری بدهید تا بعد از شسته شدن در حمام مدتی را به بازی با آب و اسباب بازی هایش بپردازد. لازم نیست اسباب بازی های خاصی برای حمام او تهیه کنید. اسفنج، ظروف و لیوان های پلاستیکی نیز می توانند او را سرگرم کنند. اگر دو فرزند خردسال دارید می توانید بازی های دو نفره در وان داشته باشند. کف صابون معمولاً سرگرمی خوبی برای کودکان است به همین دلیل می توانید مقداری مایع کف درون وان بریزید (توجه داشته باشید که این مایعات گاهی پوست ناحیه فرج را در دختران خردسال آزرده می کند) هر از گاهی همراه با فرزندتان داخل وان بروید و هر دو از این فرصت لذت ببرید.

اسباب بازی های داخل وان

شیرخوار از بازی با لوازم روزمره خانه بسیار لذت می برد. دقت داشته باشید که کلیه اسباب بازی هایی که در داخل وان استفاده می کنید باید تمیز و ضدآب باشند و لبه های تیز نداشته و سبک باشند. برای مثال بطری های پلاستیکی مانند ظرف های شامپوی خالی شده اسباب بازی خوبی برای کودک است فقط باید توجه داشته باشید که قبل از گذاشتن این بطری ها در داخل وان به خوبی آن ها را بشویید و آخرین ذرات شامپو یا شوینده های داخل آن را بیرون بیاورید. درب بطری را نیز بردارید. کودک در این سنین تمام اسباب بازی های خود را به دهان می گذارد.

بسیاری از اسباب بازی ها به خصوص آن هایی که از پلاستیک سخت ساخته شده اند مانند جغجغه یا لیوان مخصوص کودک، برای بازی در وان مناسب می باشند. اگر می خواهید برای زمان حمام کودک اسباب بازی های جداگانه ای تهیه کنید، انواع مختلفی در فروشگاه ها در دسترس می باشد. قایق های قدیمی کوچک یا اردک پلاستیکی همیشه برای کودکان جذاب می باشند. اسباب بازی های شناور می تواند در مدت حمام، کودک را سرگرم و شاد کند.

توجه: هر قدر هم که کودک در داخل وان با اسباب بازی هایش شاد و ایمن به نظر برسد نباید او را در این سن حتی برای مدتی کوتاه در داخل وان تنها رها کنید. دقت داشته باشید که آب خیلی سرد نشود. گاهی بازی کودک را سرگرم می کند و دیگر توجهی به شرایط ناخوشایند اطرافش نخواهد داشت.

آب گرمکن را روی دمای کمتر از 54 درجه سانتی گراد تنظیم کنید و هرگز زمانی که کودک درون وان است داخل آن آب داغ اضافه نکنید.

آب بازی با وروجک کوچولو

کودک از پاشیدن آب به اطراف خود بسیار لذت می برد به همین دلیل باید دقت داشته باشید که همیشه یک زیرانداز مخصوص برای جلوگیری از سرخوردن کودک کف وان بیندازید.

حمام کردن کودک زمان مناسبی برای آب بازی با وروجک کوچولویتان است ولی به خاطر داشته باشید که فرزند شما کودکی شیرخوار است و هم سن و سال شما نیست. پس در زمان بازی با او حسابی جانب احتیاط را رعایت کنید. از آب پاشیدن به صورت کودک اجتناب کنید. آب را خیلی آرام به بدن کوچولویتان بپاشید. حتماً متوجه قهقهه او در هنگام آب بازی می شوید. آب بازی یکی از مهیج ترین بازی ها برای کودکان است و باعث تخلیه هیجانات او و از طرفی رشد پیوند عاطفی میان او و شما می شود.

توصیه های بهداشتی در زمان حوادث

سوختگی ها

سوختگی ها معمولاً با درجات مختلف آسیب به پوست همراه است. سوختگی های سطحی کمتر جدی هستند و شاید در اثر ریختن مایع داغ یا لمس یک سطح بسیار داغ ایجاد شوند. سوختگی های متوسط جدی تر هستند و ممکن است به ایجاد تاول های پر از مایع روی پوست منجر شود. سوختگی های شدید معمولاً بسیار جدی هستند زیرا لایه های پوست آسیب می بینند و به دلیل خروج آب از طریق پوست، مقدار زیادی از آب بدن از دست می رود و اعصاب و عضلات نیز ممکن است آسیب ببیند. جز در صورتی که سوختگی سطحی باشد باید فوراً از کادر پزشکی کمک بخواهید.

چه باید کرد

اگر سوختگی خفیف است باید در حدود ده دقیقه روی بخش سوخته بدن آب سرد بگیرید. روی سوختگی را با یک گاز استریل بپوشانید تا از ورود باکتری ها به محل سوختگی جلوگیری شود. در صورتی که هیچ چیز مناسبی در اختیار نداشته باشید یک کیسه پلاستیک تمیز می تواند پوشش موقتی برای سوختگی باشد.

نبایدها

نباید منطقه سوخته را لمس کرده یا سعی کنید تاول هایی را که روی آن تشکیل شده است بترکانید.

نباید روی محل سوختگی لوسیون یا روغن بمالید.

نباید روی گاز را با چسب بپوشانید یا روی سوختگی چسب زخم بزنید.

نباید سوختگی را با گاز پرزدار یا هر پارچه ای که پرزهای ریز دارد بپوشانید.

نباید چیزی را که به سوختگی چسبیده است بردارید در این صورت ممکن است آسیب بیشتری به پوست یا بافت او وارد کرده یا موجب ورود عفونت به آن شوید.

اگر کودک دچار سوختگی شدید شده نباید او را بیش از حد خنک کنید. این کار موجب کاهش دمای بدن یا هیپوترمی خواهد شد.

گاز حیوانات

این اتفاق معمولاً زمانی رخ می دهد که کودک در حال آزار دادن یا بازی های خشن با حیوان خانگی و معمولاً سگ یا گربه باشد. با اینکه گاز گرفتگی برای کودک بسیار ناراحت کننده است اما معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی کند. خطر اصلی این است که اگر دندان های جانور تا گوشت کودک فرو برود باکتری های بسیار زیادی وارد محل زخم می شوند و کودک را مستعد عفونت می نمایند. اگر کودک به وسیله یک سگ یا هر حیوان دیگری گاز گرفته شد باید فوراً او را به درمانگاه برسانید زیرا ممکن است نیاز به تزریق آمپول ضدهاری باشد.

چه باید کرد:

محل زخم را با آب گرم کاملاً بشویید. یک کرم ضدعفونی روی آن بمالید و محل را با یک گاز استریل بپوشانید. سعی کنید خونریزی را با وارد کردن فشار مستقیم روی زخم و بالا نگه داشتن عضو آسیب دیده و بانداژ محکم زخم، بند بیاورید. زخم را با یک گاز تمیز بپوشانید و کودک را به بیمارستان برسانید. احتمالاً اگر کودک قبلا واکسینه نشده باشد نیاز به تزریق واکسن کزاز خواهد داشت.

نیش یا گاز حشرات

نیش یا گاز حشرات معمولاً مشکل جدی به وجود نمی آورد مگر اینکه کودک نسبت به آن واکنش آلرژیک نشان دهد اما اگر محل نیش در دهان یا حلق باشد مشکل خطرناک خواهد شد زیرا تورم ناشی از آن می تواند مجاری تنفسی را مسدود کند. حشراتی مانند زنبورعسل و زنبورهای درشت نیش می زنند. حشراتی مانند کک، پشه ها و کنه گاز می گیرند. نیش حشره معمولاً با درد شدیدی همراه است و به شکل یک نقطه بالا آمده و سفید رنگ در روی بخشی متورم از پوست دیده می شود. گاز حشرات معمولاً درد کمتری دارد و موجب ناراحتی خفیف و تورم می شود.

چه باید کرد:

یک کمپرس سرد روی محل بگذارید و از لوسیون کالامین برای کاهش درد و ناراحتی ناشی از نیش یا گاز حشرات استفاده کنید. اگر نیش حشره را در روی پوست کودک مشاهده می کنید آن را به آرامی با یک موچین بیرون بکشید.

اگر کک، فرزندتان را گاز گرفته حیوان خانگی را از نظر وجود کک روی پوستش درمان کنید و خانه را سمپاشی کنید. با استفاده از فراورده های دافع حشرات می توانید از گاز پشه جلوگیری کنید. گاز کنه معمولاً بدون درد است اما ممکن است عفونی شده و کودک را بیمار کند به همین خاطر باید به دنبال کمک های پزشکی باشید.

اگر داخل دهان کودک نیش زده شده است به او یک قالب یخ بدهید تا بمکد (جز در صورتی که کودک زیر یک سال داشته باشد) و فوراً از کادر پزشکی کمک بخواهید زیرا تورم آن ممکن است تنفس کودک را محدود نماید. اگر کودک نسبت به نیش حشره ای واکنش آلرژیک نشان داد باید آن را به صورت فوری درمان نمایید. نشانه های واکنش آلرژیک شامل تورم صورت و گردن، چشم ها پف آلود، تنفس ناقص، دانه های قرمز رنگ روی پوست، خس خس سینه و تنگی نفس می باشد.

بیرون کشیدن نیش از پوست کودک:

اگر نیش حشره هنوز در داخل پوست کودک است آن را با موچین بیرون بکشید. تا جایی که می توانید نیش را از نزدیک پوست بگیرید و به دقت آن را بیرون بکشید. نیش را از بالای آن نگیرید زیرا ممکن است به کیسه سم آن فشار وارد کرده و سم بیشتری وارد محل زخم نمایید.

تاول ها

وقتی پوست دچار سوختگی شده یا تحت فشار یا سایش قرار بگیرد ممکن است روی آن تاول هایی ظاهر شود تا مانند یک بالشتک حفاظتی لایه های زیر را حفاظت کند. تاول ها حباب هایی از پوست با مایعی در زیر آن می باشند. اگر کودک کفش خود را بدون جوراب بپوشد تاول هایی روی پاشنه او ظاهر می شوند. تاول ها معمولاً مشکل جدی نیستند. اما در صورتی که تاول ها در اثر آفتاب سوختگی شدید ظاهر شده، یا عفونی شده و یا بسیار بزرگ و دردناک باشند باید با پزشک مشورت کنید.

چه باید کرد:

هرگز تاول را نترکانید. در روز اول یا دوم بعد از بروز تاول پوست جدیدی در زیر آن شکل می گیرد. مایع داخل تاول دوباره جذب می شود و تاول خشک شده و پوست آن کنده می شود. برای کمک به روند درمان تاول شما می توانید روی آن یک گاز استریل قرار دهید (از چسب زخم استفاده نکنید زیرا در موقع برداشتن می تواند تاول را بترکاند) و آن را خشک نگه دارید. اگر تاول روی پوست کودک خیلی بزرگ است باید پزشک درباره باز کردن تاول و خارج کردن مایع آن تصمیم بگیرد.

بریدگی ها و خراش ها

تا وقتی که بریدگی سطحی بوده و عفونی نشده باشد (زخم های ناشی از ناخن، گیاهان و یا حیوانات اغلب عفونی می شوند) می توانید با یک کرم ضد عفونی آن را درمان کنید. خراشیدگی فقط نوعی سایش پوست است که لایه سطحی پوست را برمی دارد و لایه دردناک و بدون محافظی را از زیر پوست بیرون می آورد. بریدگی که خونریزی شدید داشته باشد ممکن است به شوک کودک بیانجامد و باید فوراً درمان شود. بریدگی های نامنظم نیاز به بخیه شدن دارند و زخم های عمیق و آلوده نیز با خطر بروز بیماری کزاز همراه می باشند.

چه باید کرد:

شیر آب سرد را باز کنید و منطقه زخمی را زیر آن گرفته و با صابون بشویید. برای خشک کردن محل با دستمال کاغذی روی آن ضربه های ملایم وارد کنید و یک کرم ضدعفونی روی آن بمالید سپس محل را با یک گاز استریل بپوشانید. اگر کودک دچار زخمی شده است که دو لبه آن صاف است می توانید دو قسمت را کنار هم گذاشته و یک چسب مخصوص زخم روی آن بزنید. اگر زخم آلوده یا عمیق باشد خطر وقوع عفونت در آن دیده می شود و شما باید کودک را به بیمارستان برسانید تا در صورت لزوم واکسن کزاز برای او تزریق شود. اگر بریدگی عمیق است یا خونریزی شدید دارد باید کودک را فوراً به بیمارستان برسانید زیرا احتمالاً نیاز به بخیه شدن خواهد داشت. قبل از رسیدن کودک به بیمارستان با یک دستمال تمیز روی محل زخم فشار بیاورید.

فرورفتن جسم ریز در پوست

تراشه های ریز چوب، شیشه، فلز یا خار یا تیغ یک گیاه به آسانی داخل پوست کودک فرو می رود به خصوص اگر در فضای باز مشغول بازی باشد. جز در صورتی که تراشه داخل گوشت کودک فرو رفته باشد یا بیرون کشیدن آن بسیار دردناک باشد معمولاً در خانه می توانید به آسانی این مشکل را حل کنید.

چه باید کرد:

ابتدا سعی کنید نوع تراشه ای را که در داخل پوست کودک رفته است مشخص نمایید. اگر تراشه از جنس شیشه است نباید سعی کنید خودتان آن را بیرون بیاورید زیرا ممکن است موجب بریدگی پوست کودک شوید. در این صورت بهتر است از پزشک کمک بگیرید. انتهای تراشه را روی پوست پیدا کنید. یک موچین استریل بردارید (با نگه داشتن موچین روی شعله می توانید آن را استریل کنید، سپس صبر کنید تا خنک شود) و به آرامی انتهای بیرون زده تراشه را گرفته و از پوست خارج نمایید. محل فرورفتگی تراشه را کمی فشار بدهید تا مقداری خون از آن خارج شود. این کار به تمیز کردن محل کمک خواهد کرد. وقتی تراشه را بیرون کشیدید پوست را با آب و صابون تمیز کرده و سپس یک کرم ضد عفونی روی آن بمالید.

اگر تراشه به طور کامل داخل پوست فرو رفته است ممکن است لازم باشد پزشک با استفاده از بی حسی موضعی آن را از پوست بیرون بکشد. نباید با سوزن منطقه فرو رفتن تراشه را شکاف دهید. اگر به نظر می رسد محل فرورفتگی تراشه آلوده است شاید نیاز به تزریق واکسن کزاز داشته باشد.

بیرون کشیدن تراشه از پوست کودک:

اگر انتهای تراشه از روی پوست کودک قابل رؤیت باشد با استفاده از یک موچین تمیز می توانید آن را به آرامی بیرون بکشید. سعی نکنید تکه شیشه ای را که در پوست کودک فرو رفته است خودتان خارج کنید زیرا با این کار ممکن است پوست کودک را ببرید.

توجه: تراشه را در همان جهتی که داخل پوست فرو رفته است از پوست بیرون بکشید.

کودک > شیرخوار > امور بهداشتی
1396/05/29
کارشناس مامایی خانم ناصری
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی