h 7359
i 0
S 4

رشد و تکامل شیر خوار

رشد و تکامل در کودک، روز به روز برای والدینش جذاب تر و خاطرانگیزتر خواهد بود. انجام فعالیت هایی چون جویدن، نشستن، ایستادن و...  برای پدر و مادر ها بسیار شیرین و جذاب است. به احتمال زیاد شما هم برای دیدن چنین فعالیت هایی از کودک خود، لحظه شماری می کنید.
شما در این دوره، یعنی دوره شیر خوارگی کودکتان، هر روز شاهد رشد و تکامل بیشتر، و ایجاد تغییرات در او خواهید بود. و هم چنین تکامل رفتاری او را، در هر مقطع سنی لمس خواهید کرد.
در این قسمت برای آشنایی بیشتر شما از نحوه ی رشد و تکامل این دوره، به شرح تغییرات در این دوره و عوامل مؤثر در آن می پردازیم.

  •  پایش رشد و تکامل
    •  تغییرات وزن
    •  تغییرات قد
    •  تغییرات دور سر
  •  ابعاد رشد و تکامل کودک
    •  الف. اصول رشد و تکامل کودک
    •  ب‌.روند رشد مغز
    •  ج. ابعاد مختلف رشد
      •  رشد جسمانی
      •  رشد حرکتی
      •  رشد ذهنی
      •  رشد تکلم (سخن گفتن)
      •  رشد عاطفی
        •  ترس از غریبه
        •  ترس از جدایی
        •  پرخاشگری
        •  محبت و پذیرش
      •  رشد اجتماعی
        •  لبخند اجتماعی
        •  ارتباط با مادر
  •  تفکیک ماه به ماه رشد و تکامل (1 تا 12 ماهگی)
    •  ماه اول
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه دوم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب.تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. میزان وزن گیری
    •  ماه سوم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه چهارم
      •  الف.تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب.تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. میزان وزن گیری
      •  ه. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه پنجم
    •  ماه ششم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه هفتم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب.تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه هشتم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه نهم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
    •  ماه دهم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه یازدهم
      •  الف. تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش
    •  ماه دوازدهم
      •  الف.تکامل ذهنی و مغزی
      •  ب. تکامل حرکتی و رفتاری
      •  ج. تکامل عاطفی و اجتماعی
      •  د. میزان وزن گیری
  •  تغییرات به یادمانی از تکامل شیرخوار
    •  جویدن
    •  گردن گرفتن
    •  غلت زدن
    •  نشستن
    •  چهار دست و پا رفتن
    •  ایستادن
    •  از پله رفتن
    •  تکلم (سخن گفتن)
    •  دندان درآوردن
      •  الف. زمان دندان درآوردن
      •  ب. علائم شایع دندان درآوردن
      •  ج. راهکار های کاهش درد دندان درآوردن
      •  د. راهکارهای مراقبت از دندان
  •  بازی متناسب با مراحل رشد شیرخوار
    •  اهمیت بازی
    •  بازی متناسب
      •  الف. زمانی که نوزاد فقط می تواند ببیند و بشنود
      •  ب. زمانی که کودک می تواند سر و گردن خود را کنترل کند
      •  ج. زمانی که کودک می تواند چیزی در دست بگیرد
      •  د. زمانی که کودک غلت می زند
      •  ه. زمانی که کودک می تواند بنشیند
      •  و. زمانی که کودک می تواند حرکت کند
      •  ز. زمانی که کودکان نیاز به هم بازی دارند
  •  عوامل مؤثر بر رشد و تکامل کودکان

پایش رشد و تکامل

در قسمت رشد و تکامل نوزاد، رشد و تکامل به طور کامل تعریف شد، و هم چنین نحوه ی ببرسی منحنی رشد و تکامل به طور کامل شرح داده شد. در صورتی که كودک مشكل خاصی نداشته باشد روند مراجعه به درمانگاه جهت بررسی وضعیت رشد و تکامل کودک به صورت زیر می باشد.
تا 1 سالگی: 8 بار مراجعه در سال اول (5ـ3 ، 15ـ14 و45ـ30 روزگي و در 2، 4، 6، 7 و 9  ماهگي)
1 تا2 سالگی: 4 بار مراجعه در سال دوم (12، 15، 18 و 24 ماهگي)

سال 3 و بعد از آن: هر 6 ماه

 

تغییرات وزن

تغییرات وزن در کودکان طبیعی و سالم معمولاٌ به صورت زیر می باشد:

وزن هنگام تولد: حدود 2/5 تا  4 کیلوگرم
وزن پنج ماهگی: حدوداٌ 2 برابر وزن هنگام تولد
وزن 1 سالگی: حدوداٌ 3 برابر وزن هنگام تولد
وزن 2 سالگی: حدوداٌ 4 برابر وزن هنگام تولد
وزن بعد از آن:  سالیانه حدود 2750ـ2250 گرم


 

تغییرات قد

تغییرات قد در کودکان سالم وطبیعی معمولاٌ به صورت زیر می باشد:
 تولد: حدوداً 48 تا 52 سانتی متر
1 سالگی: 1/5 برابر قد تولد
 سال دوم و سوم: ساليانه 12 تا 13 سانتی متر افزايش قد
 4 سالگی: 2 برابر قد تولد
 بعد از آن: سالیانه 5 تا 6 سانتی متر افزايش قد تا بلوغ

تغییرات دور سر

 در سه ماه اول، 6 سانتی متر و در سه ماه دوم، 3 سانتی متر و در شش ماه دوم نیز 3 سانتی متر به دور سر کودک  اضافه می شود. (مجموعاً در سال اول 12 سانتی متر به دور سر کودک افزوده خواهد شد)

ابعاد رشد و تکامل کودک

الف. اصول رشد و تکامل کودک

درباره ی رشد نکته های مهمی است که باید به آن توجه کرد. رشد کودک به صورت مراحل مختلف و پی در پی صورت می گیرد. به همین دلیل نمی توان تا زمانی که مرحله ی قبلی صورت نگرفته، انتظار داشت که کودک به مرحله ی بعدی برسد.
مراحل رشد همه ی کودکان در کشورها و فرهنگ های مختلف جهان، یکسان و ثابت است. یعنی همه ی کودکان قبل از آن که راه بروند، سینه خیز و چهار دست و پا راه می روند، سپس به تدریج سرپا می ایستند و بعد راه رفتن را تمرین می کنند. رشد انسان تابع رشد دستگاه های عصبی (مغز و نخاع (و عضلانی، تمرین مهارت های حرکتی، داشتن فعالیت بدنی و برخورداری از محیط گرم و عاطفی است.
با توجه به این نکات، آموزش هر موضوعی در درجه ی نخست به سن و توانایی های دستگاه عصبی و عضلانی کودک بستگی دارد. چنانچه، رشد مغز و عضله های کودک به حد لازم خود نرسیده باشد، آموزش و محرک های بیرونی و محیطی اثر چندانی نخواهد داشت. به همین دلیل نمی توان به کودک یک ساله ی معمولی حرف زدن را آموزش داد. زیرا هنوز مغز و ماهیچه های زبان و حلق کودک به آن اندازه رشد نکرده اند که کودک قادر به تکلم باشد.
انسان ها با یکدیگر متفاوتند و ممکن است سن نشستن، راه رفتن، حرف زدن و... هریک کمی دیرتر یا زودتر از بقیه صورت گیرد.
تأخیر زیاد در مراحل رشد، نشان دهنده ی آن است که مشکل جدی است و باید به آن توجه کرد. به عبارت دیگر، کودکی که در دو نیم سالگی شروع به راه رفتن و در سن 5 سالگی شروع به حرف زدن کرده است، حتماً دچار مشکلی جدی است که عقب ماندگی ذهنی یکی از مهم ترین آن هاست. کودکانی که دچار عقب ماندگی ذهنی اند، مراحل رشد خود را با کندی و تأخیر زیاد طی می کنند. به همین سبب چنانچه با چنین مواردی روبه رو شدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.

ب‌.روند رشد مغز

رشد مغز نوزاد انسان تا 36 هفتگی بسیار سریع اتفاق می افتد و تا 20 ماهگی ادامه دارد. در بدو تولد تمام سلولهای عصبی که مغز در طول زندگی نیاز دارد، شکل می گیرند. وزن مغز نوزاد در بدو تولد 25 درصد از وزن مغز در بزرگسالی می باشد. در سن 2 سالگی وزن مغز 75 درصد از وزن خود در بزرگسالی می باشد. در فاصله ی بین تولد تا 2 سالگی مراحل شناختی متعددی در کودک شکل می گیرد که در این جا برای شما شرح می دهیم: 

ج. ابعاد مختلف رشد

رشد کودکان قبل و بعد از تولد در ابعاد مختلف جسمانی و روانی تقسیم بندی می شوند:

رشد جسمانی

رشد حرکتی

رشد ذهنی

رشد تکلم

رشد عاطفی

رشد اجتماعی

رشد جسمانی

رشد جسمانی کودکان درسال های اولیه ی زندگی بسیار اهمیت دارد. نکته ی مهم آن است که همه ی اعضای بدن به یک اندازه رشد نمی کنند بلکه میزان رشد در قسمت های مختلف بدن متفاوت است. از شش ماهگی به بعد نیز رشد شیرخوارانی که از وضعیت مناسب تغذیه و بهداشتی برخوردارند، بیشتر می شود. میزان رشد جسمانی دختران و پسران نیز با یکدیگر متفاوت است. (توضیحات بیشتر در مورد رشد جسمانی و نحوه ی افزایش قد و وزن و... در قسمت پایش رشد و تکامل شرح داده شده است)

رشد حرکتی

مهم ترین جلوه های رشد حرکتی از بدو تولد تا شش سالگی کودک، نشستن و راه رفتن است.
الف. نشستن: کودکان از 4ماهگی به تدریج نشستن را آغاز می کنند. معمولاً کودک چهار ماهه می تواند به کمک دیگران برای یک دقیقه بنشیند و در نه ماهگی، اکثر کودکان می توانند بدون کمک دیگران برای ده دقیقه یا بیشتر بنشینند.
ب. سینه خیز و چهار دست و پا رفتن: معمولاً اکثر کودکان از نه ماهگی سینه خیز و از حدود ده ماهگی چهار دست و پا راه می روند.
ج. ایستادن و راه رفتن:  معمولاً کودکان از حدود ده و دوازده ماهگی، به کمک میز یا صندلی می ایستند. بیشتر کودکان در سیزده ماهگی بدون کمک دیگران راه می روند اگرچه تلوتلو می خورند ولی از هجده ماهگی بدون کمک دیگران راه می روند و از پله بالا و پایین می روند.

رشد ذهنی

دو سال اول زندگی کودک را دوره ی حسی حرکتی می نامند. در این دوره، بیشتر فعالیت های ذهنی کودک محدود به حس و حرکت است. این مرحله پس از دو سالگی که کودک شروع به صحبت کرد پایان می پذیرد، زیرا کودک شروع به نمادسازی می کند. زبان نشانه ی تسلط بر نمادهاست.
نوزاد طبیعی دارای مجموعه ای از بازتاب هاست. اهمیت بازتاب ها از این نظر است که هنوز قشر مغز آن قدر رشد نکرده است که بتواند چنین فعالیت هایی را کنترل کند. به تدریج، هم زمان با رشد چشم گیر مغز، کودک مسلط به توانایی های دیگری می شود. از حدود شش ماهگی، کودک اعمالی را تکرار می کند که باعث ایجاد صداها و دیدنی های جالب می شود.
حدود یک سالگی، کودک به رشد مهمی دست می یابد که به آن پایداری شیء گفته می شود. منظور از پایداری شیء آن است که کودک متوجه می شود اگر روی عروسک او پارچه ای انداخته شود، عروسک هنوز زیر پارچه است. به همین دلیل جلو می آید، پارچه را کنار می زند و عروسک را برمی دارد، درحالی که تا قبل از این، هنگامی که روی عروسک او پارچه کشیده می شد، کودک جستجو برای یافتن عروسک را متوقف می کرد. چون تصور می کرد عروسکی که دیده نمی شود، وجود ندارد. نمونه ی مشخص دستیابی کودک به پایداری شیء، بازی «دالی موشه» است که وقتی اطرافیان، خود را در پشت شیء مخفی می کنند، کودک هم چنان به جستجوی آن ها برمی آید.
در دو سالگی، کودک از نظر رشد ذهنی به مرحله ای دیگر می رسد که تا شش سالگی ادامه دارد. در این مرحله، کودک می تواند تقلید کند و به همین دلیل از رفتارهای دیگران می آموزد. بنابراین مهم است که کودک رفتارهای سازنده و سالم را مشاهده کند تا همان رفتارها را بیاموزد.
یکی دیگر از ویژگی های مهم کودکان در این دوره آن است که از درک دیگران تا حدی ناتوان اند. آنان نمی فهمند که مردم دیدگاه های متفاوتی دارند. به عبارت دیگر آنان خودمحور می شوند. برای آزمایش این نکته از کودکی سه چهار ساله (یا زیرشش سال) بخواهید که چشمش را ببندد (دستش را جلوی چشمانش بگیرد تا نتواند بیرون را ببیند) سپس از او بپرسید آیا من می توانم تو را ببینم؟ جواب کودک نه است. چون خودش نمی تواند دیگران را ببیند، تصور می کند دیگران هم نمی توانند او را ببینند.
به همین سبب کودکان زیر شش سال کتاب را جلوی خود می گیرند و از مادر می خواهند که آن را برای شان بخواند و متوجه نیستند که مادر نمی تواند از پشت کتاب را بخواند، یعنی چون خودش کتاب را می بیند تصور می کند که دیگران هم می توانند کتاب را ببینند.


بازی کودکان نیز همانند سایر تحولات رشدی، تغییر می کند. هم زمان با شروع تکلم، که کودک بر نمادها مسلط می شود، بازی های نمادین هم شکل می گیرد. مثلاً کودک تکه چوبی را ماشین تصور می کند و با آن بازی می کند یا چند صندلی را پشت سرهم می چیند و تصور می کند که اتوبوس یا هواپیما دارد. بازی های کودکان ابتدا تک نفری است و بعد به تدریج در سه سالگی بازی های دو نفری را شروع می کنند.
حدود پنج سالگی، ارتباط های کودکان، با ثبات تر، اجتماعی تر و پیچیده تر می شود. تا قبل از این سن، کودکان توجه چندانی به همسالان خود ندارند و بازی های انفرادی را ترجیح می دهند و گاهی بازی های هم جواری می کنند. یعنی کنار هم بازی می کنند بدون اینکه با هم ارتباطی داشته باشند. حدود پنج سالگی کودکان در بازی ها همکاری می کنند تا به هدف مشترکی برسند یا در بازی نقش های مختلفی ایفا می کنند.
بازی، رشد هوشی را در کودکان افزایش می دهد. بازی های گروهی نه تنها به رشد هوشی بلکه به رشد اجتماعی و عاطفی کودکان نیز کمک بسیار می کند.

رشد تکلم (سخن گفتن)

کودکان درنخستین سال زندگی فقط می توانند صداهایی را به صورت خود به خودی و سپس با تقلید و به طور ارادی تولید کنند. از حدود 5/1 سالگی به تدریج کودکان با زبان آشناتر شده و صحبت ها را درک می کنند ولی قادر به صحبت نیستند. از دو سالگی به تدریج کودکان شروع به تکلم می کنند. اولین جمله های کودکان معمولاً تکواژ است و حالت تلگرافی دارد. بعد از سه سالگی توانایی سخن گفتن کودکان رشدی سریع دارد و گنجینه ی واژگان آن ها افزایش می یابد و به تدریج گفتار کودک به گفتار بزرگسال شباهت بیشتری پیدا می کند.
عواملی که باعث تقویت توانایی تکلم کودک می شود:
1ــ برقراری ارتباط کلامی گسترده با کودک
2ــ خواندن کتاب برای کودکان (شنیدن داستان های مختلف)

رشد عاطفی

رشد عواطف یکی از مهم ترین جنبه های رشد در دوره ی کودکی است. کودکان در سه یا چهار ماه اول زندگی، واکنش های بسیاری از خود نشان می دهند که نشان دهنده ی حالت های عاطفی آنان است. مثلاً  وقتی با منظره ی غیرمنتظره ای روبه رو می شوند، حرکات آنان آرام و از ضربان قلب شان کاسته می شود که به آن غافلگیری گفته می شود. و یا در پاسخ به گرما، سرما، درد و گرسنگی واکنش نشان می دهند که با افزایش حرکات، بستن چشم، افزایش ضربان قلب و گریه همراه است و به آن ناراحتی در واکنش به محرومیت جسمی گفته می شود.

ترس از غریبه

در فاصله ی هفت تا دوازده ماهگی،کودکان ترس های جدیدی را از سر می گذرانند. یکی از معمول ترین ترس های کودکان غریبی کردن است که در هشت ماهگی به اوج خود می رسد. کودک وقتی با غریبه ای مواجه می شود، گریه می کند و به مادرش می چسبد. هرچه واکنش غریبه آرام باشد یعنی با کودک به آرامی حرف بزند و با او شروع به بازی کند این ترس کمتر می شود. ولی اگر غریبه با سروصدا به سراغ کودک برود و بخواهد با او بازی کند یا از مادر جدایش کند این ترس بیشتر می شود. محققان معتقدند دلیل غریبی کردن آن است که در هشت ماهگی، حافظه ی کودکان رشد بیشتری کرده است و می تواند تصویر افراد آشنا را از غریبه تشخیص دهد و به همین دلیل متوجه نا آشنا بودن افراد می شود و واکنش نشان می دهد.

ترس از جدایی

این ترس از هفت تا دوازده ماهگی شروع می شود و اوج آن در 18ــ 15ماهگی است و سپس فروکش می کند. نکته ی مهم آن است که هرچه ارتباط مادر و کودک قوی تر باشد، از شدت اضطراب جدایی کاسته می شود. حضور افرادی بیشتر در کنار کودک مانند مادر، خواهر، برادر، پدر و مادربزرگ، عمه و ... سبب می شود تا این ترس کاهش یابد. زیرا چنانچه مادر نباشد، افراد آشنای دیگری هستند که کودک در کنار آن ها احساس امنیت خواهد کرد. از دو سالگی، کودک خود را در آینه می شناسد که نشانه ی رشد توانایی خودآگاهی است. علاوه بر این با بروز خودآگاهی، همدلی نیز در کودک ایجاد می شود. منظور از همدلی آن است که کودک احساسات و حالات افراد دیگر را درک می کند.

پرخاشگری

همان طورکه قبلاً گفته شد از دوسالگی، کودک شروع به تقلید می کند و نقش سرمشق ها در احساسات و عواطف کودک اثر فوق العاده ای دارد. مثلاً وقتی مادر عصبانیتش را سر فرزندش خالی می کند و او را کتک می زند یا سر او فریاد می زند، کودک نیز عصبانیت و پرخاشگری را می آموزد و در زندگی خود به عنوان یک راه حل به کار می گیرد. درحالی که اگر مادر عصبانیت خود را کنترل کند، کمتر احتمال دارد که کودک رفتار پرخاشگرانه را بیاموزد. پرخاشگری رفتاری است که کودکان از دیگران (خواهر و برادر، والدین، تلویزیون) می آموزند. رفتارهای پرخاشگرانه در 4سالگی به اوج خود می رسد. طرد کودک، بی توجهی به کودک یا تربیت او، از عوامل ایجاد پرخاشگری است.

محبت و پذیرش

چنانچه دلبستگی بین مادر و کودک ایجاد شده باشد و والدین کودک خود را همان طورکه هست بپذیرند و دوست داشته باشند، در کودک احساس ارزشمندی و دوست داشتنی بودن ایجاد می شود که به رشد عزت نفس کمک فراوانی می کند. عزت نفس شاه کلید سلامت روان است و از بیماری ها و آسیب های روانی و جسمی زیادی پیشگیری می کند.

رشد اجتماعی

هر چند کودکان از همان روزهای اول زندگی به دیگران واکنش نشان می دهند، اما در دوره ی شیرخواری روابط اجتماعی آن ها غنی نیست.

لبخند اجتماعی

غالباً اولین علامت واکنش اجتماعی کودک است که در دو تا سه ماهگی اتفاق می افتد و باعث توجه والدین به او می شود. در سال دوم زندگی، کودک می تواند به تدریج با دیگران روابط متقابل برقرار سازد. از سال سوم به بعد کودک روابط خود را با همسالان گسترش می دهد. در این سال ها کودک مایل به مشارکت در بازی ها و فعالیت هاست.

ارتباط با مادر

تحقیق ها نشان داده است که سال های اول زندگی و ارتباط با مادر، اثر فراوانی بر سلامت روان انسان ها دارد. دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که نبود نوازش، نبود برقراری ارتباط، نبود تماس بدنی و ارتباط کلامی و ... با نوزادان و کودکان، باعث کاهش هوش در آن ها می شود.
ارتباط عاطفی با مادر یا جانشین مادر و اطرافیان برای رشد هوشی و ذهنی کودکان ضروری است. کودک به رابطه ای پایدار با مادر احتیاج شدید دارد. به عبارت دیگر، جدایی و دوری از مادر ضربه ای اساسی به کودک است که می تواند سلامت روان فرد را تا آخر عمر به خطر اندازد.

تفکیک ماه به ماه رشد و تکامل (1 تا 12 ماهگی)

ماه اول

الف. تکامل ذهنی و مغزی

هنگام تولد، نوزاد هیچ گونه شناخت و آگاهی در مورد دست ها و پاهای خود ندارد. در طول یک ماه اول زندگی، آن ها را کشف می کند. این عمل برای او عمل دشواری محسوب می شود. در ابتدا کف دست ها و پاها را کشف می کند. نوزاد در این سن به صورت فردی که با او صحبت می کند توجه می کند و اشیاء در حال حرکت را با چشم دنبال می کند. صداهای آرامی نیز از خود در می آورد.

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

نوزاد در این سن نسبت به قبل کمتر حالت خمیده به خود می گیرد.

 

خوابیده به شکم: پاهای خود را صاف می کند، سرش را می چرخاند، چانه اش را بالا می گیرد. اگر او را روی شکم، روی دست بگیریم، برای یک لحظه سرش را به موازات تنه قرار می دهد، اما دوباره می افتد.

خوابیده به پشت: اگر در این حالت نوزاد را یکباره بلند کنیم، سر به عقب می افتد.
 

 

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

به صدای اطرافیان واکنش نشان می دهد و در برخورد با افراد شروع به لبخند زدن می کند.

د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

مغز نوزاد به خودی خود تکامل نمی یابد. تحقیقات جدید تأیید می کنند که رشد مغز نوزاد به فعالیت او بستگی دارد. صحبت کردن با نوزاد و تاب دادن او، تمامی روابط عادی مادر و فرزند که در اوایل زندگی او رخ می‌دهند، به رشد مغز او کمک کرده و او را با هوش‌تر می کنند.
شما می توانید با نگه داشتن دست های او در بالای سرش و صحبت در مورد اندام ها و یا شمردن انگشت ها، علاقه اش را تشویق کنید.

ماه دوم

الف. تکامل ذهنی و مغزی

• اشیای متحرک را تا 180 درجه دنبال می کند و صداهای مبهم از خود در می آورد.
• در این ماه نوزاد حدوداً روزی 2 تا 4 ساعت گریه می کند.

ب.تکامل حرکتی و رفتاری

• خوابیده به شکم: سرش را کمی بیشتر بلند می کند، می تواند سر را هم سطح بدن نگه دارد.
• خوابیده به پشت: همانند ماه قبل اگر به یکباره او را بلند کنیم سر به عقب می افتد.
• در حالت نشسته سر خود را نگه می دارد.

 

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• در برخورد با افراد لبخند می زند و صدای  اَـ او از خود در می آورد.
• با صدای مادرش آرام می شود.

د. میزان وزن گیری

• همان طور که در بخش قبل (قسمت رشد و تکامل نوزاد) گفته شد، نوزاد از ماه اول تا ماه سوم حدوداً روزی 30 گرم افزایش وزن خواهد داشت.

ماه سوم

الف. تکامل ذهنی و مغزی

• در این ماه کودک تان شما را می شناسد.
• شما در این زمان می توانید، احساس او را از ظاهرش بفهمید، مثلاً می توانید زمان خستگی، سر حالی، گرسنگی و خواب او را تشخیص دهید.
• در این سن نوزاد یاد می گیرد دست های خود را در وسط  به هم برساند.
• به سمت اشیا دست دراز می کند ولی نمی تواند به راحتی آن ها را در دست بگیرد.
• اسباب بازی ها را می تواند تکان دهد.
• به وضوح نسب به همه چیز کنجکاو است.
• اشیا و مکان های آشنا را می شناسد.
• نسبت به اسباب بازی های جدید، مکان های جدید، افراد جدید و حس های جدید علاقه نشان می دهد.
• با دیدن سینه شما یا بطری شیر هیجان زده می شود.
• دوست دارد که به جایی تکیه کرده و به اطراف نگاه کند.
• نوعی حس شوخ طبعی از خود نشان می دهد.
• تا حدی متوجه فرق بین افراد خانواده می شود.
• در این ماه نیز میزان گریه نوزاد کم می شود.

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

• خوابیده به شکم: سر و سینه را بلند و بازوها را باز می کند، و می تواند در این حالت سر را  بالای سطح بدن نگه دارد.

• خوابیده به پشت: اگر او را به یکباره بلند کنیم، تا حدی افتادن سر به عقب رفع شده است اما نه به طور کامل.
• اگر در این حالت دستش را بگیریم و بلند کنیم کمی می تواند سرش را نگه دارد.
• کنترل سر در هنگام حرکات تکان دهنده به عقب بر می گردد و لق می خورد.
• شاید بتواند به یک سمت غلت بخورد، یا حداقل برای این کار تلاش  می کند.

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• ماه سوم، ماه رشد، حرکت و پیشرفت مهارت های ارتباطی کودک است. کودک در خلال ماه سوم، شخصیت خودش را شکل می دهد.
• در این ماه به روابط ماه قبلش ادامه می دهد و گاه گاه لبخند می زند.
•  احساساتش را نشان می دهد: تعجب، ترس، عصبانیت، خوشحالی. شاید حتی از حالت چهره افراد هم تقلید کند.

 

د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

• یک کار ساده را چندین مرتبه انجام دهید و بگذارید او نیز این کار را بارها تکرار کند. مثلاً به او کمک نمایید تا دستانش را به هم بزند.
• همراه با او بخندید.
• او را تنبیه یا دعوا نکنید و به دیگران نیز اجازه چنین کاری را ندهید.
• اسباب بازی های متنوع، صدادار، با اندازه ها، شکل ها، جنس ها و طرق استفاده مختلف در اختیار کودک قرار دهید.

ماه چهارم

الف.تکامل ذهنی و مغزی

• در این سن، نوزاد دست های خود را به هم می رساند و به آن ها توجه می کند.
• به صدای جغجغه توجه می کند و می تواند جغجغه (هر شیئی)  را درست بگیرد و ارادی رهایش کند.
• گاهی جیغ می کشد.
•  متوجه دست و پاهایش می شود و هر بار عضو جدیدی را در بدنش کشف می کند.
• با دیدن غذا به هیجان می آید.
• کودک به بازی کردن از جمله آب بازی در حمام علاقه زیاد نشان می دهد.
• افزایش تمرکز خود را با صرف وقت بیشتر جهت بررسی اشیا نشان می دهد.
• در مقابل آینه، با دیدن خود لبخند می زند.
• سرش را به طرف صدا بر می گرداند و با تکان دادن دست و پاهایش جلب توجه می نماید.
• قادر خواهد بود نگاهش را روی یک شیء متمرکز کند، هم چنین می تواند حرکت اشخاص یا اجسام را با چشمانش دنبال کند.
• شیشه شیر خود را نوازش می کند.
• نسبت به برخی اسباب بازی ها علاقه بیشتری از خود نشان می دهد.
• با دیدن آشنایان ذوق می کند.
• می تواند صدای یک آهنگ را به خاطر بسپارد.
• کودک در این سن دنیا را از طریق دهانش کشف می کند، بنابراین هر چیزی را که دم دستش باشد در دهانش خواهد کرد.
• تلاش می کند حرف بزند شاید بتواند صداهای ساده ای مانند «اوه» یا «آه» را تقلید کند. جلویش بایستد و آهسته بگوید «آه» و بگذارید واکنش نشان دهد.

ب.تکامل حرکتی و رفتاری

خوابیده به شکم: سر و سینه را می تواند بلند کند. سر را تقریباً صاف (در جهت محور عمودی) می تواند نگه دارد. هم چنین علاوه بر اینکه می تواند سرش را خوب روی گردنش نگه دارد قادر به گرداندن آن به اطراف نیز هست.
خوابیده به پشت: در این وضعیت معمولاً دست ها را به سمت اشیا دراز می کند و آن ها را در چنگ می گیرد و به سمت دهان می برد.
ایستاده: وقتی در این حالت نگه داشته می شود، با پاها به زمین فشار وارد می کند.
• احتمالاً می تواند با کمک شکمش از هر دو طرف بدنش غلت بزند. اگر هنوز این کار را نمی کند باید حداقل توانایی غلت زدن به یک سمت را حتماً داشته باشد.
• به اطراف حرکت می کند و لگد هم می پراند.
• در این ماه می تواند غلت بزند.

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

در مجموع شخصیت حقیقی کودک شما در حال شکل گیری است. در این ماه نوزادتان بلند می خندد، از تماس با افراد آشنا لذت می برد و وقتی تماس با افراد قطع شود ممکن است ناراحت شود.


• به برقراری ارتباط با دیگران علاقه دارد و با اتمام وقت بازی ناراحت می شود و این ناراحتی را با اخم، کج و کوله کردن لب ها و گریه نشان دهد، هم چنین قادر خواهد بود با گریه ای که واقعاً اشک از چشمانش سرازیر می شود، احساس ترس، درد و تنهایی اش را به شما نشان می دهد.
• شادی و هیجان، علاقه و خوشحالی خود را بروز می دهد. شاید نسبت به یک اسباب بازی بخصوص خیلی ذوق داشته باشد یا وقتی کف پایش را قلقلک می دهید خوشحال شود.
• لبخند شما را با لبخند مخصوص خودش پاسخ می دهد و برای اینکه از سوی شما لبخند دریافت کند به شما لبخند خواهد زد. اگر به او اخم کنید ممکن است گریه کند.
• به بازی دالی علاقه زیادی نشان می دهد.
 

د. میزان وزن گیری

• از این ماه نوزاد شما تا شش ماهگی، حدوداً روزی 20 گرم افزایش وزن خواهد داشت.

 

ه. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

در این سن شما می توانید اوقات خوشی را با کودک خود سپری کنید. با بازی کردن، آواز خواندن و صحبت کردن، می توانید به رشد ذهنی او کمک کنید. هم زمان با رشد او از بودن در کنارش نیز لذت ببرید.
• هنگامی که سعی در جلب توجه شما دارد با رفتاری اغراق آمیز و با ایجاد صدا، چرخاندن بدن تان، ارتباط چشمی و رفتن به سمت او پاسخ اش را بدهید.
• افراد غریبه را به کودک معرفی نمایید.
• تا می توانید او را به اسم صدا بزنید.
• تا می توانید همراه کودک بخندید.
• هرگز با خشونت و تندی با او رفتار نکنید.
• جوراب های رنگی به پای کودک بپوشانید. زیرا باعث جلب توجه او به سمت پاهایش می شود.
• اشیاء براق و رنگی در اختیار کودک قرار دهید.
• در مقابل کارهایی که کودک انجام می دهد هیجان زده شوید.

ماه پنجم

در این ماه تقریباً همانند ماه چهارم عمل می کند و فقط تغییرات ماه چهارم را تکمیل می کند.
• در این ماه می تواند اشیاء را دست به دست کند.
• هم چنین می تواند اشیاء را مقایسه کند و بعد در دست بگیرد.
• دستانش را برای این که بغلش کنید بلند می کند.
• با ایجاد صدا های مختلف جلب توجه می کند.
• با تصویر خود در آینه صحبت می کند و به آن لبخند می زند و با دهانش حباب تولید می کند.
• کم کم از غریبه ها خجالت می کشد و ممکن است بترسد.
• برخی از غذا ها را به بعضی دیگر ترجیح می دهد و یا از بعضی غذاها بدش می آید.
• اگر کسی اسمش را صدا کند متوجه می شود.
• اسباب بازی های خود و دیگر لوازم آشنا را می شناسد.
• احتمالاً دندانش جوانه خواهد زد.
•  علاقه دارد که با دهانش صدا در آورد.
• با کودک خود صحبت کنید و هرکاری که برایش انجام می دهید را برایش توضیح دهید. برای مثال هنگام عوض کردن لباس و پوشک و ... برایش علت و نوع کار را توضیح دهید.
• هنگامی که به شما نیاز دارد و گریه می کند با آغوش باز اسمش را صدا بزنید و بغلش کنید.
• توپ بازی و پرتاپ توپ به بالا و پایین، و رفت و برگشت توپ (در مسیر رفت و برگشتی توپ را به طرفش هدایت کنید) به تقویت ذهن کودک شما کمک خواهد کرد.
• عکس ها و اسباب بازی های رنگارنگ نشان کودک خود دهید.
• در این ماه وزن کودک حدوداً دوبرابر وزن هنگام تولد است.

ماه ششم

الف. تکامل ذهنی و مغزی

در این ماه کودکتان در نیمه اول از اولین سال زندگی خود قرار دارد، بنابراین خیلی پر تحرک تر از قبل می باشد و در یکی از شیرین ترین دوره های زندگی قرار دارد. او دوست دارد هر چیزی را به طرف خود بکشد، کنار آمدن با حس کنجکاوی او یک موضوع مهم در این دوره است.
• در این ماه وقتی با کوک خود صحبت می کنید، صداهای زیادی را از خود در می آورد.
• به طرف صدا کاملاً بر می گردد و صدای او از خود در می آورد.
• دستش را به تمنای بغل کردن سمتتان باز می کند.

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

• در سن کودک می تواند با کمک گرفتن بنشیند. هم چنین می تواند از وضعیت خوابیده به وضعیت روی شکم غلت بزند.
• در بازی دالی شرکت می کند.
• تعداد محدودی از کودکان، روی دست و زانوهایشان بلند شده و خودشان را به سمت جلو به حالت بل رفتن می کشند.

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• حدوداً در این ماه و ماه بالاتر از قایم باشک لذت می برد و خود را در آینه نوازش می کند.
• علائم اولیه غریبگی و دوری از بیگانگان در برخی از نوزادان دیده می شود.
• تفاوت میان والدینش و دیگران را تشخیص می دهد و این احتمالاً آغاز اضطراب جدایی و ترس از غریبه ها خواهد بود.
• در این ماه نیز تغذیه کمکی نوزاد باید شروع شود.

د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

برخی از کودکان هرگز چهار دست و پا راه رفتن را نمی آموزند و ممکن است در عوض شیوه حرکتی خاص خودشان را ابداع کنند که امری کاملاً طبیعی است و جای نگرانی ندارد.
• بهترین راهکار در این سنین برای افزایش هوش و تقویت ذهن، بازی کردن (دالی کردن،کتاب خواندن، قلقلک دادن و... )  با کودک است.
• کودک معمولاً در این سنین برای بدست آوردن هر چیزی دستش را دراز کرده و سعی می کند آن را بردارد. به خاطر داشته باشید هیچ گاه شما در این کارها کمکشان نکنید و وسیله را بلند نکنید و به دستشان بدهید، این کار باعث می شود کودکان سعی و تلاش را یاد نگیرند و هم چنین نسبت به خود حس توانمند بودن را نداشته باشند.
• اسباب بازی های رنگی رنگی و صدا دار مانند جغجغه، در این سن برای کودک بسیار مناسب و مهیج می باشد.
• کودکان شش ماهه تازه در حال یادگیری چگونگی تکرار آواها هستند، پس با کودکتان زیاد صحبت کنید و هنگامی که صداهایی تک واژه از خود در می آورد، شما هم کلمات تک بخشی را آهسته و آرام بیان کنید تا بتواند یاد بگیرد.

 

ماه هفتم

 تغییرات در شش ماهه دوم سریع تر خواهند بود. یادتان باشد که توانایی فیزیکی برخی از کودکان دیرتر شکوفا می شود، اما همچنان در بازه نرمال و طبیعی رشد قرار دارند.

الف. تکامل ذهنی و مغزی

ماه هفتم برای کودک شما، ماه مهمی است. او در این ماه چه از نظر شخصیتی و چه حرکتی و چه رشد، پیشرفت های بزرگ و مهمی خواهد داشت. در این سن، بیشتر از ماهای دیگر باید مراقبت کودک خود باشید و هم چنین ارتباط بیشتری با او برقرار کنید.
• کودک شما در این سن فعالیت ها و کنجکاوی های زیادی انجام می دهد و هنگام انجام هر کاری منتظر عکس العمل شما نسبت به آن کار است ومعنی برخی کلمات مانند «نه» را درک می کند.
• به سمت اشیای بزرگ دست دراز می کند و آن ها را می گیرد.
• علاقه زیادی به بازی دارد و عمیقاً بر اسباب بازی هایش تمرکز می کند.
• به دنبال اسباب بازی هایی که از دستش افتاده می گردد، با این کار حافظه رو به گسترش خود را نشان می دهد.
• ممکن است صدا ها یا کارهای ساده ایی مانند دست زدن را تقلید کند.
• صداهای چند بخشی از خود در می آورد.

ب.تکامل حرکتی و رفتاری

• کودک شما در این ماه کاملاً فعال است، کاملاً آزادانه تکان می خورد، حرکت می کند و... .
• حرکات سر و گردن کودک کاملاً ارادی و تحت کنترل خودش است. دیگر می تواند سرش را بدون هیچ مشکلی روی گردنش نگه دارد.
• اگر تا به حال نتوانسته به هر دو طرف غلت بزند، احتمالاً در این ماه این کار را نیز انجام دهد.
خوابیده به شکم: غلط می زند و حالت سینه خیز (چهار دست و پا) می رود.
خوابیده به پشت: سر را بلند می کند، می غلتد، حرکات دقیق انجام می دهد.
نشسته : بدون نیاز به شخصی که نگهش دارد می تواند بنشیند.
ایستاده: ممکن است بیشتر وزن خود را تحمل کند، در این حالت در حالتی که به کمک شما ایستاده است، خودش را بالا و پایین می کند.
• کم کم روی دست و پایش راه رفته و یا سینه خیز حرکت می کند.

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• کودک معمولاً از دیدن افراد نا آشنا می ترسد و اگر تنها بماند ممکن است گریه کند.

• کودک در این سن مادر خود را بر بقیه ترجیح می دهند. و بروز غریبگی کردن در این ماه در اکثر کودکان دیده می شود.
• هم چنین کودک شما در این ماه، به تغییرات احساسی و عاطفی پاسخ می دهند.

 

د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

• زیاد با کودک خود بازی کنید
• بازی های مورد علاقه کودک شما در این سن دس دسی کردن، آب بازی، توپ بازی و ... می باشد.
• برای تقویت حس استقلال او اجازه دهید خودش غذا بخورد.
• توپ کوچکی را به سمت او بفرستید و بگذارید آن را از زمین بردارد.
• در حین بازی در مورد کارهایی که انجام می دهید با کودک صحبت کنید.


 

ماه هشتم

الف. تکامل ذهنی و مغزی

• حافظه ی کودک شما در این ماه ها هر روز گسترش می یابد و چیزهای جدیدی را یاد می گیرد. او کنجکاو است و دوست دارد همه چیز را یاد بگیرد.
• با شنیدن نام خود سرش را بر می گرداند.
• قادر به بررسی اشیاء کوچک می باشد و اشیاء را بین دو انگشتان خود می گیرد.
• هم چنین این زمان بیشتر خود را کشف می کند و به دست های خود خیره می شود.
• قادر به پیدا کردن اشیاء می باشد. (بعد از دیدن مخفی کردن شیء)

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

• در این ماه بدون کمک و با راحتی می نشیند و قوز بر نمی دارد. چهار دست و پا راه می رود و اشیاء را به دست می گیرد.
• برای آن که دست هایش را بشویید آن ها را به سمت جلو می آورد اما صورتش را از حوله دور می کند.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

در این سن و حدوداً تا 12 ماهگی از غریبه ها می ترسد.

د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

• در این ماه همانند ماه های قبل هر کاری را که انجام می دهید برایش توضیح دهید. این کار باعث می شود کودکتان به مرور زمان مفهوم کارها را درک کند.
• بگذارید کودکتان به کنجکاوی در محیط اطراف بپردازد و تا جایی که برایش بی خطر است با لوازم منزل بازی کند.
• صدای حیوانات، همراه نام آن ها را برای شان تکرار کنید.
• اعضای بدن او را برایش نام ببرید و گفته های خود را چندین بار تکرار کنید.
• هر روز برایش کتاب بخوانید.
• همراه اسباب بازی های صدادار با او بازی کنید.

ماه نهم

الف. تکامل ذهنی و مغزی

سن نه ماهگی اهمیت ویژه ای در درک مفاهیم برای کودک دارد. در این سن کودک می تواند کلمات نامفهمومی به صورت ناقص بگوید، مثلاً به صورت نامفهوم ماما و بابا می گوید. هم چنین  او در این سن با بازی کردن بسیاری از مسائل را می آموزد.
• نحوه استفاده از اشیای روزمره مثل فنجان، شانه یا توپ را می داند و اشیای کوچک را راحت بر می دارد و در دست می گیرد.
• از انگشت شصت در برابر بقیه انگشتان برای گرفتن اشیا استفاده می کند.
• بای بای می کند.
• اگر بگویید «بابا کجاس» اطراف را نگاه می کند و به دنبال پدرش می گردد.
• عروسک خود را نوازش می کند.
•  به دنبال اسباب بازی هایش می گردد.
• دوست دارد هر چیزی را لمس کند و سپس در دهان اش بگذارد.

• کودک ممکن است بتواند برخی از دستورات کوتاه مانند «بیا پیش مامان» یا «بندازش زمین» را درک کند و به آن عمل کند و معنای «نه» را بفهمد.
• پیش از این مغز کودک معنای خطر را نمی فهمید اما در این سن ترس هایش رنگ واقعی می گیرد، مثلاً وقتی به بالای پله می رود می فهمد که بدون آسیب زدن به خودش قادر به پایین آمدن نیست و این ترس از ارتفاع را در او زنده می کند.
 

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

• خودش به راحتی می نشیند.
• علاقه به خوردن غذا به تنهایی دارد.
•  در هنگام جوراب پوشیدن پایش را جلو می آورد.
• کودک به خوبی بل (چهار دست و پا راه)  می رود یا روش ابداعی خود را برای حرکت به اطراف به کار می گیرد.
• می تواند به تنهایی و بدون محدودیت زمانی بنشیند، در این سن می تواند از حالت خوابیده روی شکم به حالت نشسته در بیاید.
• کودک ممکن است چیزهای مورد علاقه اش را با دست نشان دهد.

• ممکن است هر جا که می رود اسباب بازی محبوبش را هم دنبال خودش بکشد و ببرد.

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• کودک در این ماه خودنمایی های شیرینی دارد و برای جلب توجه شما به طور عمد کارهایی می کند تا سرگرم و خوشحال شوید. در این حالت، تشویقش کنید. هم چنین کودک متوجه می شود با سرفه کردن، صدا در آوردن از روی خوشحالی یا نارضایتی و شیرین کاری می تواند توجه شما را جلب کند.
• در این سن با دیگران همدردی می کند، مثلاً اگر هم بازی اش گریه کند او نیز به گریه می افتد.
• اگر تا به حال نسبت به بیگانگان غریبی نکرده است، در این سن به طور کامل نمود پیدا می کند.
• به صدای آشنایان به دقت گوش می دهد.

ماه دهم

الف. تکامل ذهنی و مغزی

• در این سن کودک در حال تقویت حس استقلال خود می باشد، به طوری که به یک وسیله (اسباب بازی و پتو و...) وابستگی پیدا کرده و با آن احساس آرامش می کند. هم چنین دوست دارد کارهایش را به تنهایی انجام دهد، اما می خواهد شما نیز نزدیکش باشید.

• در این ماه با شنیدن نامش عکس العمل نشان می دهد و ممکن است بتواند یک کلمه با معنی به زبان بیاورد.
• انگشت اشاره را به صورت کنجکاوانه روی اشیاء می گذارد. توپ های کوچک را (تیله) می تواند بین دو انگشت بگیرد و بلند کند.
• اسباب بازی های پوشش دار را از پوشش خارج می کند.
• اشیای افتاده شده را دوباره بر می دارد.
• از دستورات کلامی پیروی می کند، برای مثال آن را به من بده. و به تدریج مفهوم «این جا» ، «آن جا»، «داخل»، «بیرون»، «بالا» و «پایین» را می فهمد.
• اعضای بدنش را می شناسد.
• به چیزهای مورد علاقه اش اشاره می کند و اگر از او سؤالی در مورد چیزی بپرسید به آن اشاره خواهد کرد.
• صداهایی از خود در می آورد. شاید گاهی بتوانید از لا به لای کلامش یکی دو کلمه را هم متوجه شوید.
• معنای کلمه «نه» را می فهمد، اما با گوش نکردن به حرف شما شاید بخواهد میزان استقلال خودش را بسنجد.
 

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

• تحرک و جنب و جوش کودک و هم چنین استقلال او در طول ماه دهم افزایش می یابد.
• کوک تلاش برای قرارگیری در حالت ایستادن (با گرفتن از مبل و صندلی و در و دیوار) می کند، و علاقه به راه رفتن و جستجو در وسایل منزل را دارد.
• شاید بتواند چهار دست و پا از پله ها بالا برود، اما به احتمال زیاد نمی تواند پایین بیاید.
• هنگام سلام و خداحافظی دستش را تکان می دهد.
• می تواند هنگام بل رفتن وسیله ی را در دست خود بگیرد و آن را حمل کند.
• کودک می تواند از حالت نشسته یا چهار دست و پا به حالت ایستاده در بیاید.
• به راحتی می نشیند و می خزد و چهار دست و پا یا با روش ابداعی خود راه می رود.

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• علاقه و مهرش را نسبت به کسانی که دوست شان دارد، نشان می دهد و با آن ها دالی بازی و بای بای می کند.
• معمولاً هم چنان از افراد بیگانه می ترسد و غریبی می کند، در این حالت هنگام رو به رویی با افراد بیگانه، در پشت شما پنهان می شود. وقتی به مکان جدیدی می روید اجازه دهید، خود را با محیط جدید سازگار کند. او را در آغوش بگیرد تا اطراف را ببندید. از دوستان و بستگان بخواهید به آرامی حرکت کنند و اجازه دهند تا نوزاد اولین حرکت را انجام دهد.
• ارتباط بین اسامی با اجسام و انسان ها را درک می کند و وقتی می گوید «ماما» منظورش خود شما هستید.
• عاشق تقلید کردن از دیگران است. وقتی ببیند موهای تان را شانه می کنید یا مسواک می زنید او هم به شانه زدن یا مسواک زدن دندان هایش علاقه نشان می دهد.

 

د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

• همانند ماه های قبل برایش کتاب بخوانید و داستان برایش تعریف کنید.
• وسیله های مختلف را به کودک خود نشان داده و نام وسیله را برایش تکرار کنید و بگذارید وسیله را لمس کند.
• به وسیله بازی "دس دسی" چگونه دست زدن را به او بیاموزید.

ماه یازدهم

الف. تکامل ذهنی و مغزی

کودکان در ماه های آخر سال اول، مغزشان پیشرفت می کند و یاد می گیرند برای چیزی که می خواهند از پیش برنامه ریزی می کنند، مثلاً می داند اگر شما بخواهید او را به بیرون ببرید فقط کافی است، خودتان تغییر پوشش دهید و لباس او را هم عوض کنید. هم چنین در این ماه ها کودکتان  بیش از پیش مستقل می شود. این روزها کودک خیلی فعال است و هر روز بزرگ تر می شود.
• کودک شما در این ماه هنگام تن کردن لباس خوشحالی می کند و معنی لباس پوشیده را می فهمد و با شما همکاری می کند، هم چنین می تواند کلاه و کفش و جورابش را در بیاورد اما هنگام پوشیدن به کمک احتیاج دارد.
• هنگام نام بردن اعضای بدنش می تواند به آن ها اشاره کند.
• علاقه به کتاب و تصویرهای درونش دارد  و دوست دارد وقتی نام شیء را می برد تصویر آن را در کتاب یا مجله نشان بدهد.
• صدا هایی چون سرفه کردن، خندیدن و صدای ملچ ملوچ دهان را تقلید می کند.
• می تواند چند جعبه کوچک را روی هم قرار دهد، سپس آن ها را بریزد.

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

• می تواند با تکان دادن سر خود «نه» بگوید.
• می تواند با گرفتن اسباب و اثاثیه منزل به راحتی در اطراف خانه راه برود.
• کودک برای مدت زمانی کوتاه می تواند روی پاهای خودش بایستد.
• قادر خواهد بود توپ را سمت شما هل دهد.
• می تواند اجسام خیلی ریز و کوچک را بردارد.
• از دستور العمل های کوتاه و ساده مانند بیا اینجا یا دست نزن اطاعت می کند.
• هدفمند و با منظور «بابا» یا «ماما» می گوید.
• با زبان اشاره، دندان قروچه کردن یا با استفاده از کلمات ابداعی خودش، خواسته هایش را بیان می کند.
• ادای رفتار و حرکات دیگران را در می آورد.
• گاهی به دلیل نشان دادن افزایش دانش اش در مورد ثبات اشیاء و هم چنین کمی هم شوخ طبعی علاقه دارد چیزی را به زمین بیاندازد تا شما آن را بردارید.

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• کودک دوست دارد همیشه با شما باشد. شما را بهتر از دیگران می شناسد و علاقه بیشتری به شما دارد. اگر کنارش نباشید نگران می شود و این موضوع را نمی فهمد که دوباره برمی گردید. این نگرانی بخش مهمی از رشد او به شمار می آید.
• هر کاری را برای جلب توجه و خنداندن شما انجام می دهد.
• کودک دوست دارد شوخی کند و هر چیزی که باعث خنده او شود را تکرار کند.
• نزدیک کودکان دیگر بازی می کند، اما هنوز با آن ها وارد بازی نمی شود.

د. راهکارهای تقویت ذهن و هوش

• نوازش و در آغوش گرفتن کودکان به رشد و تقویت مغز او بسیار کمک کننده است.
• به خواسته ها و علایق فرزندتان توجه کنید و به شخصیت او احترام بگذارید و او را حمایت کنید و تمام حرکات و واکنش های او را پاسخ دهید و پاداش دهید.
• کارهایی انجام دهید که کودک بتواند تقلید کند.
• روی نام اشیاء و اعضای بدن تمرکز کنید و بار ها آن ها را تکرار کنید.
• مزه ها و طعم ها را برایش نام ببرید، به او کمک کنید تا از حواس پنج گانه خود بهره ببرد.
• به او زمان کافی را برای بازی و شناخت محیط پیرامونش بدهید.


 

ماه دوازدهم

الف.تکامل ذهنی و مغزی

کودک شما در این سن استقلال و قدرت حرکت پیدا کرده است، هم چنین یاد گرفته با دیگران ارتباط برقرار کند.
• در این ماه به اسمش یا کلمات آشنا پاسخ می دهد.
• اشیاء را در ظرف دیگری می اندازد و در می آورد.
• به طور مفهوم ماما و بابا می گوید.
• دست دستی می کند.
• کتاب را به تنهایی ورق می زند.
• کودک می توانید خیلی خوب بنشیند و از وسایل و اجسام بالا برود.
• احتمالاً دیگر می تواند تنهایی بلند شود و بایستد.
• تلاش می کند که از فنجان و قاشق استفاده کند.
• به چیزهایی که احتیاج دارد اشاره می کند و سعی می کند بدون گریه کردن خواسته هایش را به شما بفهماند.
• دستورات ساده مانند «بیا اینجا» یا «بندازش زمین» را اجرا می کند.
• خودش را در آینه تشخیص می دهد و به تماشای خودش علاقه مند است.

ب. تکامل حرکتی و رفتاری

• به مدت چند ثانیه می ایستد.
•  به تنهایی به قسمت های خانه می رود.
• ممکن است به کمک شما و گرفتن دست تان و یا به صورت مستقل راه هم برود.

البته بسیاری از کودکان تا ماه سیزدهم یا چهاردهم نمی توانند خوب راه بروند، پس اگر فرزندتان هنوز به این توانایی دست پیدا نکرده نگران نشوید.
 

ج. تکامل عاطفی و اجتماعی

• به والدین خود احساس نزدیکی می کند.
• احساس غریبگی نسبت به افراد بیگانه رو به کم شدن و از بین رفتن است.
• از اینکه به دیگران ابراز احساسات کند لذت می برد.
• هنوز با دیگر کودکان بازی نمی کند اما از کنار آن ها بودن و بازی موازی لذت می برد.

د. میزان وزن گیری

در این سن، وزن کودک شما تقریباً 3 برابر وزن و قدش 2 برابر هنگام تولد شده است.
البته لازم به ذکر است همه ی موارد بالا در همه ی کودکان یکسان نیست و ممکن است هر کودکی دیرتر یا زودتر با این تغییرات روبه رو شود.
ادامه ی روند رشد و تکامل کودک را در ماه های آینده، در قسمت رشد و تکامل نوپا شرح داده ایم.

 

تغییرات به یادمانی از تکامل شیرخوار

رشد و تکامل کودک، روز به روز برای والدینش جذاب تر و خاطره انگیزتر خواهد شد. انجام فعالیت هایی چون نشستن، ایستادن، جویدن و...  برای پدر و مادرها بسیار شیرین و جذاب است. به احتمال زیاد شما هم برای دیدن چنین لحظاتی، لحظه شماری می کنید و هر روز منتظر دیدن کودکتان در این حالت ها هستید.
عجله نکنید و مطمئن باشید این لحظات به یادمانی را با گذر زمان و رشد بیشتر کودکتان، در هر مقطع سنی لمس خواهید کرد؛ اما باید توجه داشت که هر کودکی، با سرعت خاص خودش رشد می کند و تکامل می یابد. برای تکامل اکثر کودکان و انجام برخی از فعالیت ها، سن حد معمولی وجود دارد. در این قسمت برای آگاهی بیشتر شما سن حد معمول برخی از تکاملات مهم کودکان را برای شما شرح می دهیم.

جویدن

کودکان از سن حدود شش و هفت ماهگی و زمانی که اولین دندانشان درآمده باشد، به تدریج شروع به جویدن می کنند. کودک در اوایل برای جویدن، بیشتر از لثه هایش استفاده می کند، بنابراین غذاهای خرد شده و له شده به قطعات ریز، تمرین خوبی برای جویدن او است. هم چنین دادن زیاد غذاهای نرم و یک دست باعث تنبل شدن کودک می شود و در یادگیری حرکات زبان که برای جویدن لازم است، دچار اشکال می شوند.

گردن گرفتن

کودک از بدو تولد در حال تلاش برای گردن گرفتن است، و پله پله این مهارت را یاد می گیرد، و شما ماه به ماه شاهد تقویت این مهارت در او خواهید بود.

کودک در حدود سه ماهگی اندکی سر خود را بالا می آورد و نگه می دارد. در نهایت اکثر کودکان در شش ماهگی، کامل می توانند گردن خود را نگه دارد و سر خود را بالا بگیرند.

غلت زدن

کودک در سن حدود 5 ـ 4 ماهگی می تواند غلت بزند و از روی پشت به شکم برگردد.

نشستن

کودکان از 4ماهگی به تدریج نشستن را آغاز می کنند و در سن حدود 7 ـ 6 ماهگی با کمک و یک ماه بعد از آن بدون کمک و در  حدود  10 ـ 8 ماهگی به راحتی می نشینند.

 

چهار دست و پا رفتن

کودک در حدود 10 ـ 8 ماهگی می تواند چهار دست و پا راه برود و اشیاء را در دست بگیرد.

ایستادن

کودک در سن حدود 12 ـ 10 ماهگی می تواند با کمک شما بایستد و چند قدم بردارد.
در حدود 14ـ 12  ماهگی می تواند بدون کمک بایستد و راه برود.

از پله رفتن

در حدود 16 ـ 14  ماهگی می تواند چهار دست و پا از پله بالا رود.
در حدود 20 ـ 18 ماهگی می تواند پله پله از پله ها بالا رود و چند هفته پس از آن می تواند به همین ترتیب از پله ها پایین آید.
در 2 سالگی به راحتی می تواند بدود و از پله ها به طور طبیعی بالا و پایین برود.
در 2/5 سالگی می تواند جست و خیز کند و توپ را لگد بزند.
در 3 سالگی می تواند مثل بزرگسال از پله هابالا رود، هم چنین می تواند سه چرخه سوار شود و برای یک لحظه روی یک پا بایستد.

تکلم (سخن گفتن)

کودک حدوداً در سن 9 ـ 8 ماهگی می توانند کلماتی را به طور ناقص ادا کنند.
در حدود یک سالگی بدون درک مفهوم، کلمات ماما و بابا و یکی دو کلمه دیگر را یاد می گیرند.
در حدود 18 ماهگی کلمات بیشتری را می تواند بگوید.
در حدود 2 سالگی می تواند یک جمله 2 تا 3 کلمه ای بسازد.
در حدود 5/2 سالگی جنس و سن خود را یاد گرفته و تا 3 می شمارد و کلماتی را بیان می کند و شعر های کوتاه را می تواند بخواند.
در حدود 4 سالگی تا 4 می شمارد و می تواند یک داستان کوتاه تعریف کند.
در حدود 5 سالگی تا 10 می شمارد و می تواند اسم چند رنگ را بگوید.

دندان درآوردن

الف. زمان دندان درآوردن

معمولاً سن طبیعی دندان درآوردن در اکثر کودکان حدود شش تا هفت ماهگی می باشد. دندان درآوردن یکی از اتفاقات شیرین و خاطره انگیز دوره ی کودکی  فرزند شما می باشد. طبیعی است که شما با دیدن اولین جوانه دندان کودکتان ذوقی تصور ناپذیر داشته باشید.

احتمالاً شما حدود سن شش تا هفت ماهگی اولین و در حدود سه سالگی آخرین جوانه دندان شیری کودک خود را می بینید. اولین دندان ها در کودکی معمولاً دندان های پیشین مرکزی در پایین هستند این دندان ها به سرعت رشد می کند و بیرون می زنند.
سن یک سالگی، کودک معمولاً 6 دندان دارد، دو دندان در لثه پایین و چهار دندان پیشین در لثه بالا. سپس روییدن دندان برای مدتی متوقف می شود. بعد دو دندان پیشین طرفی فک پایین و سپس چهار دندان آسیاب به تدریج ظاهر می شود. دندان های آسیاب در مجاورت دندان های پیشین نمی روید، بلکه دارای فاصله ای می باشد، سپس انیاب (دندان های نوک تیز) بین دندان های پیشین و آسیاب (در 16تا 18 ماهگی) ظاهر خواهد شد. آخرین دسته از دندان های شیری، دومین آسیاب ها هستند که در نیمه اول سال سوم (20 تا 30 ماهگی) نمایان می شود.   
در اواخر سه سالگی کودک شما باید مجموعه کاملی از 20 دندان شیری داشته باشد. در جدول زیر زمان تقریبی درآمدن و افتادن دندان های شیری برای شما شرح داده شده است.

 نکته
• تعداد بسیار اندکی از کودکان  (1کودک از هر 2000 کودک)، در هنگام تولد، یک یا دو دندان دارند که طبیعی می باشد و نیاز به نگرانی ندارد. با توجه به نظر پزشک برای کشیدن دندان تصمیم گیری می شود.
• گاهی برخی کودکان رشد سریع تری برای درآوردن دندان دارند و در سن حدود 3 ماهگی دندان هایشان شروع به در آوردن می کند. گاهی بعضی از کودکان هم عکس این قضیه عمل می کنند و اولین دندان های خود را در یک سالگی در می آورند.
•   شایع ‌ترین علت تأخیر در رویش دندان غالباً ارثی است و اگر پدر و مادر درخصوص رویش دندان های شیری خود از والدینشان بپرسند، متوجه می شوند که آن ها هم دیر دندان درآورده‌اند، با این حال اگر در کودکی تا سن سیزده ماهگی شاهد رویش اولین دندان شیری او نباشیم، باید آزمایشات و بررسی‌های لازم توسط پزشک انجام شود؛ در صورتی که نتیجه بررسی ها طبیعی باشد، مسأله ژنتیک مطرح است.


 

ب. علائم شایع دندان درآوردن

دندان در آوردن برای بسیاری از کودکان فرآیندی بسیار دردناک است اما در واقع رویش دندان ها اتفاق دردناکی نیست، ولی باعث خارش شده و ممکن است حس ناخوشایندی برای کودک ایجاد کند که موجب ناراحتی اش شود. البته کودکانی هستند که به سرعت دندان در می‌آورند که هیچ یک از علائم دندان در آوردن را ندارند که این امر وابسته به ارث است، اما باید توجه داشت که طی تحقیقات به عمل آمده دندان های کودکانی که به سرعت دندان در می‌آورند و هیچ گونه ناراحتی ندارند زودتر از نوزادانی که دچار علائم دندان در آوردن می‌شوند خراب می‌شود زیرا دندان های آن ها از نوع گچی است. علائمی که می تواند نشان دهنده ی دندان درآوردن باشد، شامل موارد زیر است:

1. بد خلقی و تحریک پذیری و درد، شایع ترین علامت دندان در آوردن در کودک است.
2. لثه های قرمز و متورم می شوند.

3. گاز گرفتن اشیاء با حرص، یکی از علائم شایع در این دوران است.
4. مکیدن انگشت که بیشتر از گذشته شده است یا مکیدن اشیاء اطراف و خیس شدن آن ها نیز می تواند نشانه دیگری از دندان در آوردن کودک باشد.
5.  افزایش جریان بزاق و خارج شدن آب دهان در این دوران شایع است. در این دوران بزاق بیشتری در دهان کودک ترشح می شود که باعث می شود آب دهان کودک جاری باشد.
6. مالیدن لثه ها گاهی برای آرام کردن درد انجام می شود.
7. مالیدن و کشیدن گوش نیز آرام بخش است.
8. تب خفیف ممکن است در حین دندان در آوردن اتفاق بیفتد اما باید به خاطر داشته باشید که اکثر تب ها ارتباطی با دندان در آوردن ندارند. اگر کودکتان تب بالایی دارد به احتمال زیاد ناشی از مسأله دیگری است.
9. تحریکات پوستی و جوش در صورت علامت دیگری است.
10. عدم تمایل به مصرف غذاهای جامد یک نشانه قابل درک دندان در آوردن است چون لثه های آنها به قدری درد می کند که فکر جویدن برخی غذاها اصلاً برای کودک خوشایند نیست.
11. بیدار شدن های شبانه و خوب نخوابیدن علامت بسیار شایع دیگر است.

 نکته
• مطالعه ای که در نشریه رسمی انجمن متخصصین اطفال امریکا منتشر شده است، بیان می کند که در بیش از 35 درصد از کودکانی که در حال دندان در آوردن هستند، هیچ یک از علائم بالا را ندارند، پس وجود موارد بالا علائم  الزامی در دندان درآوردن نمی باشد و ممکن است کودک شما هنگام دندان درآورن همه و یا هیچ کدام از علائم  بالا را نداشته باشد. وجود یکی از علائم بالا می تواند راهنمای شما جهت دندان در آوردن کودکتان باشد.

علائم نیاز به مراجعه پزشک
1. در سن درآمدن دندان، معمولاً سطوح ایمنی که از مادر به شیرخوار رسیده کاهش می یابد و کودک کم کم خودش باید عناصر ایمنی را بسازد. بنابراین کاهش عناصر ایمنی منتقل شده از مادر به کودک می تواند دلیلی برای تب یا بروز عفونت باشد که این فقط یک همراهی با دندان درآوردن است و رویش دندان به تنهایی باعث چنین اتفاقی نمی شود. بنابراین طبق توصیه پزشکان زمانی که کودک هنگام دندان درآوردن دچار مشکلی مانند تب یا اسهال شدید شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید و این مشکلات را به حساب دندان درآوردن نگذارید.
2. ظاهر کودک بیمار به نظر می رسد.
3.  صورت کودک ورم کرده باشد.
4. کودک شدید بی قراری باشد.
5. هم چنین در کودکانی که مشکل یا بیماری خاصی ندارند، معمولاً در محل رویش دندان ها خونریزی اتفاق نمی افتد، پس در صورت بروز چنین علائمی به پزشک مراجعه کنید.
 

ج. راهکار های کاهش درد دندان درآوردن

رویش دندان ها اتفاق دردناکی نیست، ولی باعث خارش شده و ممکن است حس ناخوشایندی برای کودک شما ایجاد کند که موجب ناراحتی اش شود. برای آرام تر کردن این بی قراری و ناراحتی کودکتان می توانید روش های زیر را به کار برید:
1. مکیدن اجسام ژله مانند سفت مثل اسباب بازی های تمیز ژله ای می تواند به کاهش علائم آزار دهنده ی ناشی از رویش دندان ها کمک کند.
2. پارچه حوله ای نم دار و سرد، یکی ار روش های خوب برای تسکین درد درآوردن دندان است. این پارچه را روی لثه های کودک قرار دهید تا بجود. حتی می توانید یک تکه یخ هم میان پارچه بگذارید و محکم ببندید تا در گلوی کودک نپرد و سپس پارچه را در دهان کودک بگذارید تا بجود برای این منظور می توانید پارچه را در چای بابونه خیس کنید و در یخچال قرار دهید تا سرد و خنک بماند و سپس به کودک بدهید تا بجود.
3. می توانید دندونی های لرزان خریداری کنید. انواعی از دندونی وجود دارند که با گاز گرفتن کودک، شروع به لرزش می کنند و این مسأله بسیار برای کودک خوشایند و دوست داشتنی است. برای اینکه باعث تسکین دردش هم بشود، آن را در یخچال قرار دهید تا سرد شود.
4. شما می‌توانید با مشورت پزشک نوزاد خود از ژل های دندانی غیر شیرین free) (Suger  مخصوص نوزادان استفاده کنید. این ژل ها باعث بی‌حس شدن موضعی لثه ها و از بین رفتن حالت تورم، خارش و سوزش شده و تأثیر نسبتاً خوبی در تسکین درد دندان درآوردن نوزاد دارند. می‌توانید ژل مخصوص را توسط گوش پاک کن یا انگشت که تمیز شسته شده بر روی لثه نوزاد بمالید .مصرف این‌گونه ژل ها برای نوزادان کمتر از۴ ماه ممنوع است.
5. مصرف دارو برای کاهش خارش و درد دندان درآوردن نوزاد: مصرف برخی داروها باعث آسیب به دندان ها می‌گردد و توصیه نمی‌شود اما برای مصرف داروهای مسکن یا ضد خارش بایستی حتماً با پزشک متخصص مشورت نمایید. این نکته به ویژه درباره کودکانی که زودتر از موعد مقرر دندان درمی‌آورند یا کودکان زیر چهار ماه مهم است.


 نکته
• بعضی ها گردنبن های خاصی برای کاهش درد دندان درآوردن دارند و می گویند اگر آن گردنبند را به گردن کودک بیندازید، هیچ مشکلی نخواهد داشت.  باورش کمی سخت است، اما هستند کسانی که از این روش ها هم کمک می گیرند. در حالی که نظر طبق پزشکان، چنین روش هایی هیچ پایه و اساس علمی ندارد و نمی تواند صحیح باشد.
• بعضی از والدین، یک تکه گوشت کباب شده یا برشی از لیمو ترش را به کودک می دهند تا به لثه اش بکشد و آرام تر شود. این روش هم از نظر پزشکان صحیح نیست، زیرا ممکن است کودک این مواد غذایی را ببلعد و در گلویش گیر کند. و یا ممکن است خوراکی ها آلوده باشد و کودک، ماده آلوده را به لثه اش بکشد.
 

د. راهکارهای مراقبت از دندان

دندان های کودک خود را به حال خود نگذارید با خودتان نگویید دندان شیری برای خراب شدن است، باید خراب شود، بیفتد و جای آن دندان اصلی دربیاید. این دندان ها هم ممکن است بپوسد، خراب شود و در نتیجه مشکلات بیشتر و بزرگ تری برای کودک به وجود می آورد. پس آن ها را به حال خودشان رها نکنید و به فکر رعایت بهداشت دندان های شیری هم باشید.
1. متخصصان توصیه می کنند زمانی که دندان های کودک در حال رویش است، پس از هر بار تغذیه کودک، با استفاده از دستمالی تمیز و مرطوب لثه اش را پاک کنید.
2. زمانی که دندان از لثه بیرون می آید هم از یک مسواک نرم و مرطوب که مخصوص کودک است، کمک بگیرید البته یادتان باشد در این سنین نیازی به استفاده از خمیردندان هم نیست. هم چنین می توانید با یک دستمال تمیز و خیس دندان ها را پس از هر بار تغذیه (حداقل دوبار در روز) تمیز کنید.
 برای پیش گیری از پوسیدگی دندان های شیری، رعایت نکات زیر ضروری است:        
 نوزاد را عادت ندهید که در خواب، سینه مادر و یا پستانک شیشه شیر را در دهان داشته باشد.
 پستانک کودک را به مواد شیرین آغشته نکنید.
 شیر مادر برای سلامت دندان های کودک، بهتر از شیر خشک است. خطر ایجاد پوسیدگی در اثر مواد قندی موجود در شیر مادر بسیار کمتر از شیر خشک است. هم چنین خوردن شیر مادر به دلیل انجام عمل مکیدن فعال توسط نوزاد، باعث رشد بهتر فک و استخوان های صورت شده و مشکلات بی نظمی دندانی در این کودکان، کمتر از کودکانی است که از شیر خشک استفاده کرده اند.
 از نوشاندن آب قند و چای شیرین به نوزادان خودداری نمایید.
 هنگام شیر دادن به نوزاد، تا حد امکان وی را به صورت عمودی بنشانید.
 بعد از سن 6 ماهگی، پس از هر نوبت شیر دادن، خصوصاً در طول شب، مقدار کمی آب به کودک بدهید تا دهانش تمیز شود.
 اگر بنا به نظر پزشک، کودک از شیشه شیر استفاده می کند، سوراخ سر شیشه باید تا حد امکان تنگ باشد تا عضلات کودک هنگام مکیدن شیر، به کار گرفته شده و تقویت شوند.
 هر چه زودتر مهارت نوشیدن با استکان یا فنجان را به کودک آموزش دهید.
 از پستانک یا شیشه شیر به عنوان وسیله آرام کردن یا گول زدن کودک استفاده نکنید.
 حداقل 2 بار در روز دندان های نوزاد را با پارچه نرم و تمیز، گاز و یا مسواک انگشتی تمیز کنید.


 عوارض پوسیدگی دندان
• پوسیدگی سریع دندان های شیری، باعث ایجاد عفونت و مشکلات ناشی از آن شده و گاهی عادات مضری را در کودک ایجاد می نماید که می تواند سبب بی نظمی دندان ها در آینده شود.
• هم چنین پوسیدگی سریع دندان ها، سبب می شود که کودک در سن پایین کشیدن و یا ترمیم دندان ها را تجربه کند که می تواند باعث ترس از مراجعه به دندانپزشکی در سنین بالاتر شود.
 

بازی متناسب با مراحل رشد شیرخوار

بازی، فعالیت و رفتاری کودکانه و غیر جدی است که شامل فعالیت جسمی یا ذهنی برای سرگرمی یا تفریح می باشد.

اهمیت بازی

بازی برای کودک، ورزش طبیعی است. عضلات او را تقویت می کند، هوش و قوای عقلانی او را به کار می اندازد و نیرو می بخشد. هم چنین عواطف و احساسات اجتماعی کودک را بیدار ساخته و او را به سوی زندگی اجتماعی و قبول مسئولیت ها سوق می دهد.

بازی متناسب

نوزاد برای انجام دادن هیچ رفتاری نباید زیر فشار قرار بگیرد. هیچ دلیلی ندارد که کودکان در فعالیت ها شبیه به هم عمل کنند. توانایی بازی کردن بستگی به این موضوع دارد که در هر یک از مراحل مختلف زندگی خود چه کاری (نشستن، ایستادن و...) می تواند انجام دهد.
بر این اساس شما باید در هر یک از مراحل زندگی کودک خود، بازی های مختلف متناسب، برای او در نظر بگیرید. در این قسمت خصوصیات کودکان در هر یک از مراحل رشد را برای شما شرح می دهیم تا بتوانید مناسب با آن با کودک خود بازی کنید.

الف. زمانی که نوزاد فقط می تواند ببیند و بشنود

در حدود هفته ششم تا هشتم نوزاد یک موجود دیداری و شنیداری است، اما به طور کامل به آن چه در پیرامونش می گذرد توجه می کند. در این سن نوزاد حدود 20 تا 30 سانتی متر را می بیند. در این زمان نوزاد والدین خود را می بیند و با تبسمی به آن ها پاداش می دهد. بهتر است در این مواقع به نوزاد توجه شود. وقتی نوزاد به صورت والدین نگاه نمی کند، ممکن است چیز جالب دیگری برای نگاه کردن پیدا کرده باشد.
نوزاد در این سن به خطوط مستقیم نگاه می کند. در نظر نوزاد این خطوط محرک دیده می شوند. به همین علت، خرید یک یا دو مورد اسباب بازی در این سن کفایت می کند. هنگامی که نوزاد به یکی از اسباب بازی ها نگاه نمی کند، اسباب بازی دیگری در محدوده ی دید او قرار دهید. رنگ های اصلی (قرمز و... ) برای کودک تحریک کننده هستند و رنگ های خفیف آرامش بخش.


در هر لحظه  از روز رنگ هایی در معرض دید نوزاد قرار دهید، که با نوع فعالیت او متناسب باشد؛ برای مثال اگر زمان خوابیدن نوزاد فرا رسیده است، رنگ های سیاه و قرمز تحریک کنده هستند، بنابراین در محدوده ی دید او قرار نگیرد. در این هنگام می توان از رنگ های سبز و آبی ملایم استفاده کرد.

ب. زمانی که کودک می تواند سر و گردن خود را کنترل کند

در این زمان می توانید برای او نقاشی های دایره ای شکل و تصاویر ساده، مانند خانه و یا صورت را نقاشی کرد. هم چنین می توان در تخت او آیینه ای قرار داد تا وقتی لبخند می زند، کسی را ببیند که متقابلاً به او لبخند می زند.
بایستی خستگی کودک را مورد توجه قرار داد. اگر غرولند کرد، منظورش این است: «برای من، همین اندازه کافی است.» بنابراین قبل از اینکه صدای گریه اش بلند شود، بایست به سراغ او رفت.

ج. زمانی که کودک می تواند چیزی در دست بگیرد

در این سن زمان مناسب برای استفاده کودکان از اسباب بازی است. استفاده از اسباب بازی هایی که لمس شان ساده است و صدادار هستند مناسب این دوره می باشد.
در این سن و سال وقتی کودک از اسباب بازی خسته شود، آن را رها می کند و صدایی شبیه سرفه از گلوی خود بیرون می آورد و یا اینکه گریه می کند.

د. زمانی که کودک غلت می زند

تقریباً در پایان سه ماهگی تا پنج ماهگی، کودک توانایی چرخیدن به سمت یک پهلو را دارد. این زمان شروع تحرک پیدا کردن کودک است. این تحرکات تفریحی شیرین برای کودک به حساب می روند.کودک در این زمان هنوز عاشق اسباب بازی هایی است که تولید صدا می کنند.
شما می توانید برای سرگرم کردن کودکتان از هر وسیله بی خطری استفاده کنید. برای مثال می توانید به او قاشق و بشقاب پلاستیکی بدهید. کودک با مواجهه با این وسایل روش بازی کردن با آن ها را یاد می گیرد و همه چیز را وارسی می کند.

ه. زمانی که کودک می تواند بنشیند

کودکان حدوداً تا زمان شش ماهگی نمی توانند به راحتی بنشینند، وقتی کودک نشست، ادراکش قوی تر می شود. دنیا از نگاه کودکی که می تواند بنشیند، به مراتب با دنیای قبلی او متفاوت است. در این زمان کودک می تواند اشیاء را از یک دست به دست دیگر بدهد. می تواند ژست و حالت بگیرد.
کودک در این سن بسیار کنجکاو شده است و به سمت اشیاء حرکت می کند، به او اجازه دهید تا جایی که برایش خطری ندارد دنیای خود را سیاحت کند، و به کنجکاوی اشیاء بپردازد. در این زمان کودک می تواند سر و دست هایش را کنترل کند، اما توانایی کنترل پاهایش را ندارد. بنابراین نمی تواند آن چه را که می خواهد به راحتی به دست آورد.
کودک در این حالات، بیشتر با محیط پیرامونش بازی می کند تا با اسباب بازی هایش، معمولاً او در این دوره، به کودکان اطراف توجه نمی کند. هنگامی که با کودک دیگر مواجه شود ممکن است لبخندی بزند و یا در نهایت او را بگیرد. اگر کودک دیگر اسباب بازی او را بردارد ممکن است تلاش برای گرفتن اسباب بازی در او رخ دهد.

و. زمانی که کودک می تواند حرکت کند

معمولاً کودک در حدود هشت تا ده ماهگی می تواند چهار دست و پا راه برود. بعضی از کودکان ابتدا به شکل چهره دست و پا به عقب حرکت می کنند یا دور خودشان می چرخند، علت این امر این است که پاهایشان هنوز توانایی جابه جایی ندارد.


وقتی کودک به این مرحله می رسد، دیگر آرام و قرار ندارد، دوست دارد دنیای خود را سیاحت کند و این گونه انرژی خود را تخلیه کند. او حالا راه های جدیدتری برای تولید صدا پیدا کرده است. کودک در فاصله ی ده ماه تا یک سالگی، می تواند انگشت شصت و سبابه ی خود را به کار بگیرد به همین جهت، می تواند اسباب بازی ها و اشیاء را از روی زمین بر دارد، و در جعبه ی اسباب بازی هایش قرار دهد. در این زمان شما باید اشیاء اضافی را از محیط خانه جمع آوری کنید. زیرا این وسایل ممکن است به کودک صدمه بزند، از طرفی هم شما باید محیطی امن و راحت در اختیار کودک قرر دهید. دقت کنید وسایلی بی خطر و قابل شستشو در اختیار و دسترس کودک قرار دهید.
در حالی که کودک در این سن به این نوع فعالیت ها می پردازد بایستی به این نکته توجه داشته باشید که او یک انسان منحصر به فرد است و لزوماً کاری که کودک دیگر انجام می دهد، او نباید انجام دهد. ممکن است فعالیت های کمتر یا  بیشتری نسبت به کودکان دیگر انجام دهد، او انسان است و هر انسانی رفتارهای مختص به خودش را دارد. مواظبت و احترام به شخصیت کودک، باعث رشد و شکوفایی استعداد های او می شود. هم چنین باعث فراگیری مطالب و فعالیت های جدیدتر می شود.
کودکان از نه تا سیزده ماهگی، بیشتر به اسباب بازی توجه دارند تا هم بازی. در این سن کودکان به اسباب بازی بسیار اهمیت می دهند، به همین دلیل به دعوا سر اسباب بازی با کودکان، گرایش دارند.
در این سن مشاجرات بین کودکان از قبل شخصی تر می شود، البته هنوز خصومت واقعی میان کودکان به میان نیامده است. معمولاً کودکان کوچک تر تمایل دارند به تنهایی بازی کنند و هنگامی که با اسباب بازی های خود مشغول هستند، نظارت شخصی بزرگ سال که آنان را دوست دارد، برایشان لذت بخش است.

ز. زمانی که کودکان نیاز به هم بازی دارند

کودکان بین چهارده و هجده ماهگی طرز تلقی خود را نسبت به هم بازی های شان تغییر می دهند و چون نیازهای مربوط به اسباب بازی تا حدود زیادی برطرف می شود، مشاجرات با دیگران نیز کاهش می یابد و برای کودکان نوزده تا بیست و پنج ماهه اسباب بازی و هم بازی اهمیت بیشتری می یابد و ارتباط اجتماعی بیشتر می شود. کودکان در این زمان، برای انطباق با وضع هم بازی شان، رفتار خویش را تغییر می دهند.
 نکته: وسیله ی بازی بیش از اندازه، تحریک بیش از اندازه
بسیاری از والدین به بازی کودک کم توجهی می کنند و متوجه نیستند که کودک با نگاه کردن، مطالب فراوانی می آموزد یا عکس این قضیه، بعضی از والدین انواع اشیاء و تصاویر رنگی را برای فرزندشان تهیه می کنند و آن ها را مورد استفاده فرزند قرار می دهند. هیچ کدام از این دو روش برای کودک مفید نیستند. تجربه نشان داده است اغلب والدین روش دوم را اعمال می کنند.
در این مواقع معمولاً، هنگام برخورد این روش با کودک، جیغ می کشد، و مادرش می پرسد: « چه مشکلی برای کودکم پیش آمده است که مرتب جیغ می کشد و گریه می کند؟»، هم چنین ادامه می دهد: «داشت بازی می کرد. چند لحظه ای روی تاپ بود، بعد ناگهان شروع به بدخلقی کرد. او را روی صندلی اش نشاندم، از صندلی هم خوشش نیامد، او را روی پتویش گذاشتیم و عروسک کوکی اش برایش شعر خواند. حالا فکر می کنم خسته است، اما خوابش نمی برد.»
موضوعی که این پدر و مادرها متوجه نیستند، این است که وقتی کودکشان را تاپ می دهند، وقتی او را روی صندلی اش قرار می گذارند، وقتی او را روی پتویش می خوابانند، صداهای زیادی تولید می شود و کودک صحنه های متعددی را تماشا می کند و در نتیجه بیش از اندازه تحریک می شود.
اگر اسباب بازی های پر سر و صدا را از کودک خود دور کنید، خواهید دید که کودکتان چقدر آرام تر می شود. البته لازم است برای کودک شعر و لالایی بخوانید. باید به کودک خود رنگ های متنوع و روشن، نشان داد و برایش اسباب بازی خرید، اما افراط و زیاده روی در این کارها باعث تحریک بیش از اندازه ی کودک می شود.
جزئیات بیشتر در مورد نحوه ی بازی با کودک در قسمت تربیت کودک شرح داده شده است.



 

عوامل مؤثر بر رشد و تکامل کودکان

سال های ابتدای کودکی مهم ترین سال های حیات هر فرد محسوب می شود. به طوری که تجربیات این سال ها زیر بنای زندگی آینده وی را تشکیل خواهند داد. اثرات آن چه در طول نخستین ماه ها و سال های زندگی کودک و حتی در دوره قبل از تولد روی می دهد، می تواند در تمام طول عمر وی ادامه یابد. رشد به معنای افزایش اندازه بدن و تکامل به معنای تغییرات عملکرد عقلی و ذهنی که تحت تأثیر محیط هیجانی و اجتماعی قرار می گیرد، است.

هنگامی که کودک متولد می شود، مغز او آماده ی یادگیری است. حتی نوزادان تازه متولد شده هم تا حدی اشیاء اطراف خود را درک می نمایند. نوزادان لمس می کنند، مزه می کنند، می بینند، می شنوند و بو می کنند. و این گونه جهان اطراف خود را می شناسند. عوامل مختلفی بر روند رشد و تکامل کودکان تأثیر می گذارد که می توان به چند عامل به شرح ذیل اشاره کرد:
الف. صفات ارثی و ژنتیکی
عوامل ژنتیکی بر رشد و تکامل به ویژه قد، وزن و تکامل اجتماعی، عقلانی و شخصیتی مؤثر است. نوزاد همراه با یک رشته ظرفيت هاي بالقوه بدنيا مي آيد. خصوصيات جسماني مثل رنگ چشم و مو و... انسان، اساساً هنگام بسته شدن نطفه تعيين مي شود. هوش و بعضي استعدادهاي خاص مانند استعداد موسيقي و هنر نيز تا حدودي به وراثت بستگي دارد.
شواهد نشان مي دهد كه ممكن است تفاوت هاي آدميان از لحاظ پاسخ دهي هيجاني نيز امري فطري باشد. يكي ازمطالعاتي كه كمي بعد از تولد نوزادان روی آنان صورت گرفته است نشان داده شده، نوزادن از لحاظ خصوصياتي مانند ميزان فعاليت، میزان سازگاري با تغييرات محيط وخلق وخوي كلي، تفاوت هاي پايايي بين آن ها ديده شد. اين خصوصيات آغازين خلق و خو در بسياري از كودكان كه مدت بيست سال رشد آنان مورد مطالعه پيگير قرار داشت پايدار مانده است.
زمينه هاي زيستي كه شخص با خود به دنيا مي آورد بر اثر تجارب دوران رشد، شكل مي گيرد. بعضي از اين تجارب مشترک هستند واغلب افرادي كه در يک فرهنگ يا يک گروه خاص فرهنگي پرورش مي يابند در آن ها سهيم هستند. پس می توان گفت، وراثت و ژنتیک در وزن و قد و ... تأثیر گذار می باشد.
ب‌. سن
سن یکی از مهم ترین عوامل مؤثر بر رشد کودک می باشد.
میزان رشد در این دوران از هر زمان دیگری بیشتر است. در سال اول زندگی نیز میزان رشد زیاد می باشد و بعد از آن به هنگام بلوغ افزایش می یابد.
ج. جنس
تغییرات رشد دختران و پسران کمی متفاوت است. در حدود ده تا یازده سالگی قد و وزن دختران ناگهان افزایش می‌یابد. این رشد مربوط به دوران بلوغ است. در پسران جهش رشد کمی دیرتر یعنی در دوازده تا سیزده سالگی است.
د‌. تغذیه
اهمیت تغذیه مناسب در کودکان بیشتر از بزرگسالان می باشد. به طوری که عوارض ناشی از کمبود مواد تغذیه ای ضروری در کودکان، معمولاً شدیدتر و جبران ناپذیرتر می باشند. سیستم های متعدد بدنی در دوره رشد سنین کودکی، تکامل کامل خود را نیافته اند و لذا بسیار مهم است تا ویتامین ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن کودکان به طور مناسب تأمین گردد. هم چنین تغذیه نقش مهمی در ایجاد مراحل شناختی کودک دارد.
استفاده از مکمل ها و تغذیه انحصاری با شیر مادر حداکثر تا 6 ماه و تغذیه تکمیلی تا 2 سال تأثیر بسیاری در رشد و تکامل کودک دارد .سوء تغذیه و یا کمبود ید، آهن و فولات تأثیر بسزائی در روند تکامل مغز و تکامل عملکرد شناختی کودک دارند.
 مواد مغذی موردنیاز در دوران کودکی
از دیگر مواد مورد نیاز بدن در دوران کودکی، روی، ویتامین B12 ، امگا تری و اسید چرب اشباع نشده می باشند. دریافت همه ی گونه های مواد غذایی در روند رشد کودک بسیار مؤثر است و در این میان برخی از گونه های مواد غذایی تأثیر به مراتب بیشتری بر روی روند تکامل شناختی کودک دارد.
امکان بروز تأخیر در رشد ذهنی کودک در صورتی که کودک مبتلا به کم خونی باشد، وجود دارد. در یکی از مطالعات صورت پذیرفته، نتایج نشان داده اند که کودکانی که مکمل های آهن دریافت می نمایند، از عملکرد شناختی بالاتر و وزن بیشتری برخوردارند.
 ویتامین های مورد نیاز کودکان
تغذیه یکی از مهمترین عوامل چالشی در تکامل کودکان محسوب می شود. ویتامین ها و املاح معدنی در رشد و تکامل کودک از نظر فیزیکی و ذهنی نقش خطیری ایفا می کنند. به عنوان مثال ویتامین C بعنوان یک آنتی اکسیدان در جلوگیری از بدخیمی های خونی در کودکان نقش حمایتی داشته و علاوه بر این در ترمیم و بهبودی زخم ها، جلوگیری از ابتلا به عفونت های تنفسی نظیر سرماخوردگی و عفونت های گوارشی مانند گاستروانتریت نقش اساسی ایفا می کند. همچنین ویتامین A  در سلامت پوست، قدرت بینایی و تقویت سیستم ایمنی کودکان بسیار ارزشمند است. ویتامین های گروهB  از جمله ویتامین های B1 ، B2 ، B6 ، B12 و اسید فولیک و نیاسین و بیوتین در تشکیل گلبولهای قرمز (خونسازی) و تولید انرژی نقش مهمی ایفا می کنند. ویتامین D بعنوان یک فاکتور مهم و تعیین کننده در رشد استخوان ها و دندان ها عمل کرده و در نهایت ویتامین E در خونسازی و سلامت ریه ها در کودکان مؤثر بوده و اثرات ضد سرطانی هم دارد.
 تغذیه کودک با شیر مادر
یکی از ویتامین هایی که در شیر مادر به میزان کافی وجود ندارد، ویتامین D  می باشد و لازم است از همان ماه های اول تولد به عنوان مکمل به کودک تجویز گردد. با توجه به نوع زندگی شهری و عدم دسترسی به نور مستقیم آفتاب در منازل مسکونی و نیز به دلیل کمبود ویتامین D در شیر مادر توصیه می گردد این ویتامین در کودکان از همان ماه های اول تولد، مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این در کودکانی که سرعت رشد بالا و سریعی دارند، میزان ویتامین D موجود در مواد غذایی، تامین کننده نیاز آنها نبوده و لذا توصیه می گردد برای جلوگیری از نرمی استخوان (راشیتیسم) در کودکان با رشد سریع و وزن بالا، ۴۰ تا ۸۰ % ویتامینD بعنوان مکمل مورد استفاده قرار گیرد. کمبود ویتامین D در جمعیت ایران در میان کودکان شایع بوده و یکی از دلایل آن می تواند تغذیه نامناسب و عدم تماس مستقیم با نور آفتاب باشد.
 مصرف مکمل های ویتامین
مصرف مکمل های ویتامین برای کودکان و حتی بزرگسالان توصیه می گردد. مثلاً ویتامین C به عنوان ویتامین مهم در تقویت سیستم ایمنی کودکان، در کودکانی که دچار آلرژی و یا عفونت های مکرر تنفسی می شوند، نقش پیش گیرنده و حمایت کننده دارد و از آنجایی که این ویتامین به صورت محلول در آب می باشد، لذا مصرف آن بدون هیچ گونه عارضه جانبی بوده و می تواند در کودکان به عنوان یک ویتامین مکمل مورد استفاده قرار گیرد.
در متون علمی و رفرانس های آکادمیک، مصرف ویتامین ها بسیار توصیه شده است. به دلیل کمبود ویتامین ها در شیر مادر و همچنین در منابع غذایی روزانه و سبد غذایی خانواده ها و نیاز بدن به خصوص در سنین رشد، مصرف منظم ویتامین ها و مکمل ها اکیداً توصیه می گردد.
 شیوع کم خونی فقر آهن در شیر خواران و کودکان
به دلیل کمبود املاح ضروری نظیر آهن و روی در شیر مادر و نیز کمبود این املاح در منابع غذایی و عادات غذایی نامناسب که منجر به از بین رفتن این املاح در مواد غذایی می گردد، مصرف این املاح به خاطر اهمیت آن ها در خونسازی و رشد و تکامل مغزی و فیزیکی کودک ضروری می باشد.
کمبود آهن منجر به عقب ماندگی ذهنی و فیزیکی کودک از همان ماه های اول تولد می گردد و ۵۰ درصد از موارد کم خونی در کودکان ناشی از کمبود آهن می باشد. کم خونی باید به عنوان یکی از علائم کمبود آهن در کودکان مورد توجه قرار گیرد، در غیر این صورت با عدم تجویز به موقع آهن، رشد کودک دچار اختلال می گردد.
یکی از علائم کمبود آهن در کودکان تمایل به خوردن خاک است، که بایستی توسط مادر مورد توجه قرار گیرد. هم چنین بی اشتهایی، پرخاشگری و اضطراب از دیگر علائم کمبود آهن در کودکان است که به راحتی و با تجویز به موقع و مناسب آهن می توان از بروز چنین علائمی جلوگیری نمود.
 تأثیر کمبود روی در کوتاهی قد در کودکان
روی نیز همانند سایر املاح معدنی ضروری مانند فسفر، کلسیم، پتاسیم و منیزیم برای رشد و نگهداری سلول های بدن لازم می باشد. به نظر می رسد که با توجه به عملکرد وسیع روی در بدن، این ماده مهم ترین ماده معدنی در بدن باشد. روی در رشد استخوان ها، ترمیم زخم ها، افزایش اشتها، تقویت حس بویایی و چشایی، تنظیم خواب و رشد عمومی بدن و رشد مغزی کودکان نقش به سزایی دارد.
کمبود روی منجر به بروز زخم ها و بیماری های پوستی، لکه های سفید زیر ناخن ها، اسهال، خستگی، ریزش مو و اختلالات خواب و علائم دیگر می گردد. لذا مصرف روزانه روی به عنوان مکمل در تمام جوامع از جمله ایران توصیه می گردد. توضیحات بیشتر در قسمت تغذیه ارائه شده است.
ه‌. محیط فیزیکی
برخورداری از نور آفتاب، محیط سالم، روشنایی و تهویه از عوامل تأثیر گذار بر روند رشد هستند. یادگيري، بخش مرکزي زندگي هر فرد است. حتي زماني که به آن فکر نمي کنيم نيز اتفاق مي افتد. با اين تفکر که رفتار در خلأ رخ نمي دهد، لذا راه هاي گوناگون رفتار، مرتبط با محيط فیزیکی است.
محيط فیزیکی از عناصري تشکيل خواهند شد که در کنار هم معنا دار مي شوند. ويژگي ها و کيفيت هاي هر کدام از اين عناصر در شکل گيري رفتارهاي مختلف کودک مؤثر مي باشند.
دانشمندان، بر توانايي کودک در درک جهان به طور فعال تأکيد بسيار مي کنند و معتقدند که کودکان به طور انفعالي اطلاعات را جذب نمي کنند، بلکه آن چه را که در دنياي پيرامون خود مي بينند، مي شنوند و احساس مي کنند، سپس انتخاب و تفسير مي نمايند.
و. عوامل روان‌شناختی
عشق، تمایل به مراقبت و روابط مناسب بین والدین و کودک بر تکامل اجتماعی، عاطفی و هوشی کودکان اثرگذار است. این عوامل هم می توانند جزء عوامل مؤثر بر رشد کودک باشند.
س‌. بیماری ها
آلودگی کودک  به برخی ازعفونت ها و انگل ها و وجود برخی از عفونت های مادر در دوران بارداری، باعث افزایش یا کاهش هورمون های نوزاد می شود و می تواند مانع از رشد و تکامل مناسب کودک شود .بعضی عفونت‌های مادر در دوران بارداری (مانند سرخجه و سیفیلیس) بر رشد درون رحمی جنین اثر می‌گذارد. عفونت های پس از زایمان مانند اسهال و سرخک و...  رشد و تکامل کودک را کند می‌کند.
انگل ها و عفونت ها نیز جزء مهم ترین عوامل مؤثر بر رشد کودک می باشند. انگل‌های روده‌ای با خوردن مقدار قابل ملاحظه‌ای از مواد غذایی کودک مانع رشد و تکامل او می‌شود.
ح‌. عوامل اقتصادی
سطح اقتصادی و فرهنگی خانواده با وضعیت رشد و تکامل کودکان ارتباط تنگاتنگی دارد به طوری که  سطح زندگی خانواده، یک عامل مهم در رشد کودک حساب می شود. معمولاً کودکان خانواده‌های مرفه، وزن و قد بیشتری دارند.
ط‌. عوامل فرهنگی
فرهنگ های مختلف در خانواده ها و نوع مراقبت هر خانواده از کودک می تواند اثرات زیادی در رشد کودک داشته باشد. عشق و تمایل به کودک و مراقبت از آن ، روابط مناسب بین مادر و پدر و کودک و حضور یک یا هر دو والد در زندگی کودک، آرامش و یا استرس های خانوادگی بر تکامل عاطفی و هوشی کودکان اثر گذار است .
هم چنین عواملی چون تعداد فرزندان در خانواده، فاصله ی تولد کودک با فرزند قبلی، آرامش و استرس های های موجود در خانواده و ... بر رشد و تکامل ذهنی کودک تأثیر گذار خواهد بود.

منابع:
کتاب مراقبت از مادر و کودک در خانه

کتاب بهداشت مادر و کودک تالیف فاطمه رفیعی

کتاب نوزادی تالیف مرکز تحقیقات یارانه ای حوزه علمیه اصفهان

پروتکل کشوری بهداشت و درمان

دانشنامه فرزند

نی نی بان

کودک آنلاین

شفا گستر
 

کودک > شیرخوار > رشد و تکامل > سلامت روان
1396/02/09
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 4
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی