h 631
i 0
S 0

سلامت معنوی (آداب معنوی) دوران تولد و زایمان

امام سجاد (علیه السلام) در صحیفه سجادیه می فرمایند: «خدایا مرا در تربیت کردن، ادب کردن و نیکی کردن به فرزندانم کمک کن». در میان فعالیت ها و رویدادهای مختلف زندگی، کار تعلیم و تربیت در رأس همه ی آن ها قرار دارد. تربیت درست، سعادت انسان و جامعه را تضمین می کند و مانع نفوذ عوامل مخرب در زندگی می گردد. یکی از مهم ترین کارکرد های خانواده، کارکرد تربیتی است. اگر خانواده وجه تربیتی خود را از دست دهد، محکوم به نابودی است. بنابراین والدین عزیزی که در رأس تربیت قرار می گیرند بایستی ابتدا به تربیت خود بپردازند. اصول تربیت اسلامی که مطابق با فطرت انسان و منبع آن وحی الهی است قادر به تربیت انسان کامل و مفید خواهد بود. بعد از سپری شدن دوران بارداری، یکی از مواردی که در تربیت کودک ما می تواند اثر ویژه ای داشته باشد، دوران تولد و زایمان است که در روایات توجه ویژه ای به آن شده است. برای آگاهی از این اثرات، شما خواننده ی عزیز را به خواندن بخش های زیر دعوت می کنیم.

  •  تدارکی ویژه در جشن تولد اولین روز زندگی کودک
  •  نوشیدنی مفید و مغذی برای نوزاد نورسیده
  •  افزایش اعتماد به نفس با اسم مناسب
  •  غذای مفید در ماه آخر بارداری
  •  دعا وسیله ای برای کسب آرامش

تدارکی ویژه در جشن تولد اولین روز زندگی کودک

امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: «بزرگ ترین روز انسان، روزی است که زاده می شود و کوچک ترین روز او، روزی است که می میرد» (من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 194). از آن جایی که تربیت یک امر تدریجی است و در واقع از همان ثانیه های ابتدای تولد شروع می شود، در دین ما، تدارک ویژه ای را از همان ابتدای تولد در نظر می گیرد تا نوزاد را با همان فطرت خداپرستی و توحیدی که قبلاً به آن قسم یاد کرده است، پرورش و تربیت کند. این تدارکات شامل مواردی می شود که در قسمت سلامت معنوی مربوط به نوزاد بیان شده است.

نوشیدنی مفید و مغذی برای نوزاد نورسیده

از نظر دانشمندان، شیردهی دارای اهمیت زیادی است. آغاز زندگی جدید بعد از تولد، در حقیقت ادامه زندگی داخل رحمی است. ادامه سیر تکاملی و رشد سریع سیستم های عصبی، قلبی ـ عروقی، آنزیمی و فاکتورهای اختصاصی و ایمنی بخش بدن نوزاد، احتیاج به اسیدهای آمینه، چربی ها، مواد قندی، املاح و ویتامین های اختصاصی دارد که در شیر مادر وجود دارد و نمی توان این آنزیم ها و مواد ایمنی بدن را که از طریق شیر مادر به نوزاد انتقال پیدا می کنند، از طریق شیرخشک یا هر شیر دیگری به دست آورد. هم چنین، جالب توجه است که با رشد نوزاد، ترکیبات شیر مادر نیز تغییر می کند. به طوری که، برای نوزادی که به دلایلی نمی تواند شیر مادر خود را بخورد، توصیه می شود که از شیر دایهای که متناسب با سن مادر زایمان کرده، برای تغذیه نوزاد استفاده شود. آگاهی از این موضوع می تواند در تغذیه نوزادانی که در بخش مراقبت های ویژه نگه داری می شوند و به دلایلی نمی توانند شیر مادر خود را بخورند، کاربرد ویژه ای داشته باشد. البته در مواردی که نوزاد منع پزشکی نداشته باشد. همان طور که می دانیم، بهترین غذا برای نوزاد، شیر مادر است. شیر مادر، حاوی موادی است که به هیچ وجه نمی توان، جایگزینی برای آن یافت. کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند در مقایسه با سایر کودکان، کمتر به بیماری های عفونی مبتلا می شوند. مطالعات نشان داده است که، میزان بروز عفونت های تنفسی نیز در کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند بسیار کمتر است. در شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند علائم حساسیت مانند آسم، کمتر از نوزادانی است که با شیر گاو یا شیر خشک تغذیه می شوند. هم چنین، بهتر است بدانید کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند در مقایسه با دیگر نوزادان، از بهره ی هوشی بالاتری برخوردار هستند. کلسیمی که برای رشد استخوان ها لازم است در شیر مادر بهتر از هر شیر دیگری، بیشتر و راحت تر جذب می گردد. شیر دهی برای مادر نیز فوایدی به همراه دارد، به طور نمونه از بسیاری سرطان ها مانندکانسر تخمدان، پستان و... جلوگیری نموده و هم چنین در کاهش وزن بعد از زایمان و تناسب اندام مادر بسیار مؤثر می باشد. به همین جهت پیامبراکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرمایند: «هیچ غذایی برای کودک بهتر از شیر مادرش نیست» (وسائل الشیعه، ج 21، ص 468). مباحث شیردهی حول محورهای زیر مورد کنکاش قرار خواهد گرفت.

‌أ. ثواب شیر دادن به نوزاد

مادران گرامی بهتر است بدانند خانه داری، بارداری و تربیت فرزند، امری ارزشمند و مورد رضایت و خشنودی خداوند است. در روایات علاوه بر ارزش شیر دادن به نوزاد، معصومین (علیهم السلام) سخنان زیبایی گفته اند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرمایند: «هنگامی که زن باردار می شود، مانند روزه دار شب زنده دار و مجاهدی است که با جان و مالش در راه خدا جهاد می کند و هنگامی که وضع حمل می کند، پاداشی دارد که نمی دانی عظمت آن چه قدر است و هنگامی که شیر بدهد، در هر مک زدن، پاداش آزاد کردن یکی از فرزندان حضرت اسماعیل برای اوست و آن گاه که شیر دادن تمام شود، فرشته ای به او می گوید: «عمل را از نو آغاز کن که بی تردید، آمرزیده شدی» (بحارالأنوار، ج 104، ص 106).

‌ب. روش شیر دادن به نوزاد

  • در مورد نحوه شیر دادن به نوزاد در برخی از روایات آمده است مادر از هر دو سینه، کودک خود را شیر بدهد. امام صادق(علیه السلام) در این زمینه می فرمایند: «کودک را از یک پستان شیر مده، و از هر دو پستان شیرش بده که در یکی از آن ها طعام و دیگری آشامیدنی اش می باشد» (الکافی، ج 6، ص 40). بهترین روش تغذیه از نظر متخصصان این علم، تغذیه با هر دو پستان است. ترکیب شیر مادر در طول هر وعده شیر خوردن تغییر می کند. در شروع تغذیه شیر مادر آبی رنگ و آبکی به نظر میرسد. اما این شیر غنی از پروتئین، لاکتوز، ویتامین ها، املاح و آب است که به آن شیر ابتدایی می گویند و در انتهای شیردهی، شیر سفیدتر است و به آن شیر انتهایی می گویند. رنگ سفید آن، به علت حاوی بودن چربی است. برای تغذیه نوزاد بهتر است شیردهی به صورت کامل انجام گیرد زیرا در انتهای شیر، چربی است که موجب سیرشدن نوزاد شده و نوزاد زود به زود گرسنه نمی گردد. زمان شیردهی ممکن است تا 20 دقیقه به طول انجامد.
  • شیر مادر هم تشنگی نوزاد را برطرف می کند و هم گرسنگی او را، چون ابتدای شیر مادر آب است و انتهای آن چربی. پس به نوزادان خود آب ندهید. مگر این که پزشکان متخصص از شما بخواهند. کودک، جهت رشد و نمو به هر دو شیر احتیاج دارد. باید از هر دو پستان شیردهی انجام شود. اگر کودک بیشتر از پستان یک طرف تغذیه شود و این وضع ادامه پیدا کند، ترشح شیر در پستان به کار گرفته نشده، قطع می گردد و پستان به کار گرفته شده، بزرگ تر می شود. پس بهتر است برای این که تناسب اندام خود را حفظ کنید، طبق روایات از هر دو سینه، به نوزاد خود شیر دهید.
  • تغذیه با شیر مادر و درآغوش گرفتن نوزاد، باعث ایجاد ارتباط روانی عمیق و محکم بین شیرخوار و مادر نیز می گردد. در روایتی از امام صادق (علیه السلام) آمده است، سر نوزاد را به هنگام شیر دادن در آغوش چپ بگذارید. هر دو آغوش مادر برای نوزاد آرامش بخش است اما آغوش چپ مادر از جایگاه خاصی برخوردار است. این عمل، موجب ایجاد ارتباط عاطفی بیشتر بین مادر و فرزند شده و ارتباطات آن ها را در تقویت می کند. نزدیکی جسمی و روانی شیرخوار با مادرش در ساعات و روزهای اول زندگی باعث دست یافتن بهتر او به تعلیم و تربیت و موفقیت های بیشتر او در آینده می گردد.

‌ج. زمان از شیر گرفتن کودک

نیازهای کودک در 2 سال ابتدایی زندگی کودک، فراتر از نیازهای تغذیه ای اوست و پس از این زمان، کودک وارد مرحله جدایی شده و می توان او را از شیر جدا نمود. رشد روحی و اجتماعی کودک با میزان دلبستگی و ارتباط تنگاتنگ او با مادر امکان پذیر است. از دیدگاه روایات، حداقل مدت شیردهی ـ که با قطع آن صدمه به کودک ایجاد نمی شود ـ ۲۱ ماه است. قطع زودتر از این زمان، سبب آسیب به شیرخوار می شود. مدت کامل شیردهی دو سال کامل است و بیشتر از دو سال ادامه آن ضرورتی ندارد. امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: «شیردهی، ۲۱ ماه است و آنچه از آن کاسته شود، ستمی بر کودک است» (وسائل الشیعة، ج ۲۱، ص ۴۵۵).

د. شرایط مادر هنگام شیردهی

  • بهتر است هنگام شیر دادن به شیرخوار، مادر وضو داشته باشد و با نام خدا به فرزند خویش شیر دهد، چرا که خصوصیات روحی و فکری مادر همراه شیر به طفل منتقل می شود. علاوه بر این دائم الوضو بودن افزایش روزی را به دنبال دارد.
  • بهتر است در موقع شیر دادن به نوزاد ، مادر حداکثر آرامش را داشته باشد. امام باقر (علیه السلام) می فرمایند: «لحظه ای که مادر شیر می دهد خصلت ها منتقل می شود». بهتر است هنگام شیر دادن به نوزاد، از قرار گرفتن در موقعیت های تنش زا بپرهیزید. یکی از راه های غلبه بر عصبانیت و ایجاد آرامش در مادر، وضو گرفتن است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم (می فرمایند: «هر گاه کسی از شما خشمگین شد، در همان حال با آب وضو بگیرد، چون خشم از آتش است» (مجموعه ورام، ج 1، ص 123).
  • به عقیده‌ی روان شناسان، محبت به کودک در رشد جسمانی و عاطفی او بسیار تأثیرگذار است. در طول شیردهی، به نوزاد محبت کنیم و کلمات محبت آمیز به کار ببریم. چون نوزاد با صدای مادر انس می گیرد و این می تواند در رشد جسمی و روانی او اثر مثبتی داشته باشد.
  • بهتر است مادر علاوه بر توجه به مغذی و مقوی بودن غذا، به تهیه آن از راه درست نیز، دقت لازم را داشته باشد. در روایات‌، توجه ویژه ای بر حلال و حرام بودن غذاها به خصوص در این دوران شده است. امام صادق (علیه السلام) در این زمینه می فرمایند: «اثر درآمد حرام بر نسل آشکار می گردد». در روایات آمده است:
  1. لقمه‌ی حرام سبب قساوت قلب می گردد و حرف حق در کودکی که با این غذا تغذیه می شود، تأثیری ندارد (بحارالأنوار، ج 45، ص 8).
  2. دعای کسی که لقمه حرام می خورد، مستجاب نمی شود (عدة الداعی و نجاح الساعی، ص 139).
  3. عبادت های کسی که لقمه حرام می خورد، قبول نمی شود (بحارالأنوار، ج 63، ص 313).
  4. خوردن لقمه حرام، برکت را از زندگی انسان دور می کند (کافی، ج‏‏ 5، ص ‏125).
  5. لقمه حرام، دین داری را نابود می کند (بحارالأنوار، ج 63، ص 313).

نمونه‌ی واضح اثر لقمه حرام را در واقعه عاشورا می بینیم. با این که امام حسین(علیه السلام) تمام حقایق را برای لشکریزید بیان کردند، حضرت زینب (س) به برادرشان می فرمایند چرا این حقایق بر آن ها اثر نمی گذارد، حضرت در پاسخ می فرمایند: «چون شکمشان از لقمه حرام پرشده است» (بحارالأنوار، ج 45، ص 8).

  • اخلاق و خصوصیات، روحیه‌ و حالات مادر بر کودک تأثیرگذار است (الکافی، ج 6، ص 44). پس، بهتر است بهترین کارها را انجام دهیم و شور و نشاط داشته باشیم. این کار علاوه بر حفظ آرامش روانی کودک، در هوش او نیز تأثیر دارد. به عقیده‌ی روان شناسان، کودکان باهوش ترمعمولاًکسانی هستند که در خانواده های صمیمی رشد کرده و از امکانات تربیتی و فرهنگی بیشتری برخوردار بوده اند.
  • در روایات دینی، ساختن شخصیت و تربیت فرزند از روز تولد تا دو سالگی از راه سمعی و شنیداری انجام می گیرد. پس بهتر است لحظاتی که به فرزندمان شیر می دهیم، صداهای مزاحم وجود نداشته باشد، خصوصاً صداهایی که رنگ و بوی معصیت دارند. مثلاً بعضی‌ از ما، عادت به شنیدن موسیقی در زمان های مختلف و در طول روز داریم. بهتر است حداقل در زمان شیر دادن، صدای خواندن قرآن با نوایی ملایم در فضای منزل پخش شود یا اینکه خود مادر در زمانی که به فرزندش شیر می دهد، سوره هایی از قرآن را که حفظ کرده است، تلاوت کند. گاهی اوقات مهم هم نیست که آیه های مختلف از سوره های متفاوت خوانده شود.
  • مادر باید مواظب باشد تا در کنار فرزند خود، حتی المقدر به اطفال دیگران شیر ندهد. امام علی (علیه السلام) می فرمایند: «زنانتان را از شیر دادن به این و آن بازدارید، زیرا آنان این شیر دادن را از یاد می برند» (من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 478).
  • مادر باید به نظافت خود در این دوران اهمیت بیشتری بدهد، زیرا طعم شیر می تواند به واسطه عدم رعایت بهداشت تغییر کند.
  • وقتی نوزاد گریه می کند او را بردارید و در آغوش بگیرید. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) در موقع نماز جماعت، وقتی کودکی گریه می کردند، نمازشان را سریع می خواندند تا مادر به نوزاد خود برسد و وقتی از ایشان سؤال می شد که چرا نماز را سریع می خوانند، ایشان می فرمودند: «آیا صدای گریه‌ی کودک را نشنیدید؟»(الکافی، ج 6، ص 48) برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد شرایط شیردهی و تغذیه ای که باید در این دوران داشته باشید، می توانید به بخش زنان و مامایی و تغذیه مربوط به این دوران در همین سایت مراجعه فرمایید.

افزایش اعتماد به نفس با اسم مناسب

به عقیده روانشناسان، احتیاجات روانی به اندازه نیازمندی های بدنی برای انسان ضروری و دارای اهمیت است. برخی از آن ها که درباره عقده های روانی و علل ایجاد آن مطالعات عمیقی داشته اند، یکی از علت های ایجاد عقده ها‌ی روانی را، محترم نبودن فرد در برابر دیگران می دانند.

داشتن نام نیکو می تواند تأثیر تربیتی و روانی زیادی بر انسان داشته باشد، چون فرد به مرور زمان خود را مصداق واقعی نامش می یابد. به عقیده روان شناسان، نام زیبا و خوب حس ارزشمندی و شخصیت را در کودک بارور میسازد. نام زشت و ناپسند می تواند امنیت روحی و روانی و عزت نفس و اعتماد به نفس کودک را در سال های آتی زندگی او به خطر اندازد و او را با مشکلات عاطفی فراوان مواجه سازد. این است که ما باید با دقت و تأمل، نامی مناسب و شایسته برای فرزندان خود انتخاب کنیم. سیره بزرگان ما همیشه این بوده است که برای فرزندان شان اسم مناسبی را انتخاب می کردند تا مایه خجالت و سرافکندگی آنان در اجتماع نشود. طبق فرموده‌ی قرآن، ما نباید یکدیگر را با نام های زشتی صدا بزنیم و نیز نباید یکدیگر را مسخره کنیم (حجرات/11). اما از طرفی، وظیفه هر یک از ما این است که نام هایی که مایه خجالت و شرمساری کودکانمان می شود، بر آن ها نگذاریم. زیرا او یک عمر با نام و نام خانوادگی خود زندگی می کند و با آن مورد خطاب واقع می شود، از این رو لازم است این هم نشین همیشگی کودکمان، محبوب و زیبا و مناسب باشد.

رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) برای برخورداری کودک از آینده ای نیک و جلب احترام دیگران فرموده اند: «از جمله حقوق فرزند بر پدر سه امر است: نامی نیکو و زیبا برای او انتخاب کند، نوشتن را به او بیاموزد و هنگامی که بالغ شد همسر برای او بگیرد» (بحارالأنوار، ج 71، ص 80). خودشان نیز اگر افراد یا حتی شهرها نام زشت و نامناسبی داشتند تغییر می دادند (وسائل الشیعه، ج 21، ص 390). نکته‌ی دیگر در این زمینه، نحوه صدا زدن نام هاست. گاهی برخی افراد، برای سهولت در نامیدن و یا بخاطر سرگرمی و یا سهلانگاری، نام ها را ابتر و ناقص صدا میزنند، مثلاً فاطمه را فاطی و ابراهیم را ابی و اسماعیل را اسی و... خطاب می کنند که این شیوه پسندیده و مناسب نیست.

  • زمان نام گذاری نوزاد

در قرآن کریم اسم نهادن آن قدر اهمیت دارد که خداوند متعال نام گذاری برخی از شخصیت ها را خودش به عهده گرفته و قبل از میلادشان بر آن ها نام نهاده است. پنج نفر از کسانی که طبق آیات قرآن قبل از تولد به وسیله خداوند بزرگ نام گذاری شده اند عبارتند از:

حضرت یحیی (علیه السلام)

حضرت محمد (صلی الله علیه وآله وسلم)

حضرت عیسی (علیه السلام)

حضرت اسحاق (علیه السلام)

حضرت یعقوب (علیه السلام)

در روایات برای نام گذاری فرزند، زمان هایی را در نظر گرفته شده است که به شرح زیر است:

زمانی که کودک در رحم مادر است. بهتراست قبل از تولد کودک، یعنی قبل از چهار ماه و ده روز اسم کودک انتخاب شود. در فرهنگ اسلام سفارش شده است، پیش از تولد فرزند یعنی دوران تکوین جنین و دمیدن روح در کودک، پدر و مادر تصمیم بگیرند برای فرزند نامی تعیین کنند.

حضرت علی (علیه السلام) در این زمینه می فرمایند: «فرزندان خود را پیش از تولدشان نام گذاری کنید و اگر نمی دانید که پسر است یا دختر به اسم هایی که بین آن دو مشترک است، نام بنهید. زیرا سقط شدگان شما، همانا اگر شما را در روز قیامت ملاقات کنند، در صورتی که آن ها را نامگذاری ننموده باشید، هر یک به پدرش می گوید: چرا نامی بر من نگذاشتی؟ در صورتی که رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) نوه خود را پیش از به دنیا آمدن محسن نامیده اند» (وسائل الشیعه، ج 21، ص 387).

 قبل از این که نوزاد شما هفت روزه گردد. در فقه الرضا درباره زمان نام گذاری آمده است: «اگر پیش از تولد، نامی برای فرزند تعیین نکردید، حتماً تا روز هفتم، نامی مناسب برای او انتخاب کنید. رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نام های زیبا و با مسمی، هم چون حسن و حسین را انتخاب فرمودند و حتی جنین حضرت زهرا (سلام الله علیها) را پیش از ولادت محسن نامیدند».

  • بی علاقگی کودک نسبت به نام خود

گاهی ممکن است کودکمان، اسم خود را هر چند با مسما باشد، دوست نداشته باشد و بخواهد که او را با اسم دیگری صدا بزنند. درباره چنین فرزندانی باید در پی ریشهیابی این بیعلاقگی بود. ممکن است نام هایی را از برنامه های تلویزیونی آموخته، میخواهد همانند سازی کند یا از فرد همنام خود، خاطره خوبی ندارد و یا تمسخر بعضی از همسالان او سبب این بی علاقگی شده است. این امر گاهی هم ناشی از ضعف اعتماد به نفس و عدم حس ارزشمندی است. در این موارد، والدین باید اعتماد به نفس فرزند را تقویت کنند، برای او درباره مفهوم نامش توضیح دهند و او را با شخصیت های هم نامش در عرصه علم، صنعت، هنر و ورزش آشنا نمایند. صدا زدن این نوع فرزندان، با پسوند جان یا خانم به ویژه در حضور دیگران، می تواند در علاقه مندی آن ها به نامشان مؤثر باشد. کودکان در تحریف بعضی اسم ها، استعداد عجیبی دارند، و آن ها را برای مسخره کردن هم بازی ها و همکلاسان خود به کار می برند. البته ما پدر و مادرها باید از انتخاب این اسم ها و هم چنین نام هایی که باعث خجالت و گوشهگیری فرزندمان می شود، خودداری کنیم. در زبان فارسی با این که نام های زیبایی وجود دارد، گاهی اسم های نامأنوس و حتی زشت، به ویژه در بین افراد ساده و قدیمی روستایی، شنیده و دیده می شود. معمولاً نام های غریب و کم کاربرد بیشتر در معرض پرسش و کنجکاوی دیگران قرار می گیرد و امروزه متأسفانه برخی از پدران و مادران به جای اندیشیدن به بار ارزشی و تأثیر روانی آن در آینده، به نادر بودن، تازه بودن و استثنایی بودن آن می اندیشند. گاه دیده می شود که پدر و مادر از این که در میان همسالان، هم نام فرزندشان نیست، با تفاخر و غرور یاد می کنند در حالی که، ممکن است همین نام، در تقلیدهای سطحی اندیشانه نیز فراوان و عادی شود. هم چنین، نام هایی هستند که گفتن و نوشتن آن ها دشوار و طولانی است. بعضی از آن ها ممکن است به چند صورت نوشته یا خوانده شوند و گاهی باعث بروز اشتباه به ضرر کودک شوند.

  • انتخاب نام مناسب

انتخاب نام مناسب برای فرزندان، شناسنامه فرهنگی ـ اعتقادی پدر و مادر است. نام مناسب فرزند نشانه ی سلیقه سالم خانواده و دوراندیشی و سلامت و حسن انتخاب آنان است. به طور کلی می توان گفت معیارهای اصلی در انتخاب نام عبارتند از:

أ. زیبایی، خوش آهنگی و متانت ظاهری

ب. دارای معنای شایسته بودن

ج. هم نامی با افراد بافضیلت

  • بهترین اسامی‌

در روایات، در مورد بهترین نام ها و اثری که این نام ها در افراد می گذارند، مطالبی بیان شده است. بهترین اسامی از نظر روایات:

أ. اسامی پیامبران

در روایات آمده است درست ترین نام ها نامی است که دلالت بر بندگی خدا کند و بهترین نام ها، نام پیامبران است (وسائل الشیعه، ج 21، ص 421). هم چنین آمده است هر خانه ای که نام یکی از پیامبران در آن باشد صبحگاه و شامگاه مورد تقدیس فرشتگان قرار میگیرد.

ب. برکات نام گذاری به نام محمد

در روایات آمده است:

اگر کسانی که نامشان احمد یا محمد است در مشورت گروهی داخل شوند، باعث خیر در آن مشورت می شوند. (عیون اخبار الرضا)

رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) در این زمینه می فرمایند: «هر که چهار پسر داشته باشد و هیچ کدام را به نام من یعنی محمد ننامد، بر من جفا کرده است» (کافی، ج 6، ص 19).

اگر نام فرزندتان را محمد نامیدید، احترامش کنید و در مجالس خود برایش جا باز کنید، و او را زشت و ناپسند مشمرید (شرح نهج البلاغه، ج 19، ص 369).

خانه ای که در آن نام محمد باشد، اهل آن، بامداد و شامگاه توأم با خیر و برکت خواهند بود (بحارالأنوار، ج 104، ص 129).

ج. بقیه نام ها

در توصیه های رسول اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) بهترین نام ها، عبدالله و عبدالرحمن دانسته شده است و نام هایی هم چون: حبیب، مؤمن، امین، جمیل، سعید، مسعود، صابر، صدیق، مهدی، هادی، مرتضی، عیسی، مجتبی، صادق، موسی، سعد، مسلم، داود، طاهر، طیب، صالح، فضل الله، جلال، جمال، رضا، راضی، رضی، تقی، جواد، هاشم، مصطفی و... برای پسران پیشنهاد شده است و نیز توصیه شده است اسامی دختران را فاطمه، مریم، سوسن، زهره، زکیه، زهرا، عذرا، ریحانه، صدیقه، طیبه، آمنه، طاهره، خدیجه، آسیه، راضیه، رضیه، مرضیه، معصومه، مبارکه، جمیله، حلیمه، حمیده، نرجس، محدثه، ساره، منصوره، ملیحه، وجیهه، عاتکه، عالیه، صفیه، حوراء، زینب، عصمت، عفت، عزت، کبری، رحیمه و ... بگذارید. هم چنین در روایات آمده است:

در خانه ای که یکی از نام های محمد، احمد، علی، حسن، حسین، جعفر، طالب، عبدالله و یا فاطمه باشد، فقر داخل آن نمی شود (وسائل الشیعه، ج 21، ص 395).

نام گذاری به اسم علی، سبب طولانی شدن عمر فرزند می گردد (وسائل الشیعه، ج 21، ص 376).

  • احترام به بزرگان در نام گذاری نوزاد

احترام به بزرگان، پدران و مادران در امور اجتماعی و خانوادگی یکی از ارزش های خوب و مهم است که باعث می شود انسان از مشورت های حکیمانه آنان بهره مند گردد و آن ها را بر خود مقدم بدارد، به خصوص در نام گذاری فرزند تا اسم مناسبی انتخاب شود.

در تاریخ آمده است، وقتی امام حسن مجتبی (علیه السلام) متولد شدند و قنداق نورانی او را به دست امام علی (علیه السلام) دادند، حضرت زهرا (سلام الله علیها) به امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند: «ای امیرالمؤمنین، نامی نیکو برای فرزندم انتخاب کنید» حضرت پاسخ دادند: «من از رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) پیشی نمی گیرم  تا رسول خدا چه تصمیمی بگیرد»؟ پس کودک را در جامه زردی پیچاندند و خدمت رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) رفتند. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) پارچه زرد را دور انداختند و کودک را در پارچه سفیدی قرار دادند و پرسیدند: «نامی برای کودک انتخاب کردید»؟ امام علی (علیه السلام) فرمودند: «یا رسول الله! هرگز از شما سبقت نخواهم گرفت. رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) با مشورت حضرت جبرئیل اولین فرزند امام علی (علیه السلام) را حَسَنْ نامیدند، که در تورات و کتب آسمانی به زبان عبری شُبَّر است» (بحارالأنوار، ج 101، ص 111).

  • انتخاب نام خانوادگی مناسب

علاوه بر اهمیت نام کوچک، نام خانوادگی نیز باید مناسب باشد. ارزش نام خانوادگی در گذشته و نام خانوادگی خوب در عصر ما کمتر از اسم خوب نیست. چه بسیار افرادی که اسم خوبی دارند اما نام خانوادگی آنان مناسب نیست و از این جهت همواره آزرده خاطرند. بعضی از اشخاص با شتاب زدگی و بی اعتنایی نام خانوادگی بدی گرفته و در نتیجه سالیان دراز فرزندان آن ها از سوء انتخاب پدر دچار رنج و ناراحتی هستند و از ادای آن کلمه، احساس حقارت و پستی می کنند. در بعضی از روایات اسلامی  نام خانوادگی و نام فرزند را در ردیف هم قرار داده و خوبی هر دو را یک جا توصیه کرده اند: «فرزند خود را به بهترین اسم و نام خانوادگی نام گذاری کن». از طرفی، نام و نام خانوادگی باید با هم تناسب و هماهنگی داشته باشند. بهتر است برای نام های خانوادگی بلند و چندبخشی، اسم کوتاه یا دو بخشی، و برای نام های خانوادگی کوتاه، نام بلندتر انتخاب شود.

  • دونامی و اسم مرکب  

بعضی از کودکان دارای دو یا حتی چند اسم متفاوت هستند و دوستان و همکلاسی هایشان، آن ها را با اسمی متفاوت از اسم شناسنامه ای صدا می زنند. این موضوع در مورد کودکان دو اسمی که دارای اسم های مرکب هستند نیز صدق می کند. انتخاب اسم مرکب برای نوزاد ممکن است دلایل متفاوتی داشته باشد، که یکی از آن ها راضی کردن دو نظر متفاوت، یا قبول دو نام پیشنهادی است. گاهی نیز این اسم ها تلفیقی از دو جنبه مذهبی و ملیتی هستند که یک اسم را مذهبی یا عربی و دیگری را ملی یا فارسی انتخاب می کنند. این اسم ها مشکل تشابه اسمی را از بین می برد. تشابه اسمی در بین افراد گاهی مشکلات حقوقی به وجود می آورد. البته «دو اسمی» بودن ممکن است تأثیری نامطلوب در روحیه انسان بگذارد. افرادی که در شناسنامه، اسمی دارند، اما در خانواده و جامعه با نام دیگری خوانده می شوند، ممکن است دچار نوعی «دوگانگی شخصیت» شده و رنج ببرند.

  • توجه به چند نکته کاربردی در انتخاب نام
  1. ​​​​​​​هم نامی با پیامبر اکرم و ائمه معصومین (علیه السلام) و افراد صالح و بزرگوار، سعادت و فضیلت و بزرگی است. بعضی از اسامی و القاب بزرگان اسلام، در عربی زیبا است؛ اما در فارسی چنین نیست. پس ضرورت ندارد آن اسامی انتخاب شوند. بلکه باید آن هایی را که در فرهنگ و جامعه ما نیز زیبا و متین است، انتخاب کرد.
  2. بعضی از مردم، اسم هایی را به عنوان اسامی خاندان پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) بر فرزندان خود می گذارند که در حقیقت نام آن بزرگواران نیست؛ بلکه زاییده پندار و برداشت غلط مردم است. چنین اسم هایی تأثیر سوء دارد و باعث انزجار از نام های حقیقی آن بزرگواران می شود.
  3. نسبت به تعویض اسامی ناشایست باید اقدام کرد. چه از طرف والدین و چه از طرف خود فرزندان، هنگامی که بزرگ شدند. تحمل نام و نام خانوادگی و لقب نازیبا و بد مفهوم، نوعی ذلت پذیری است که به هیچ وجه شایسته نیست.
  4. در بسیاری از کشورهای شرقی و خاورمیانه، اسم ها دارای معانی کنایه ای است که از آن ها برای تعالی اخلاقی و روحیه و تکامل جسمانی کودک استفاده می کنند. بهتر است معانی این اسم ها برای کودک توضیح داده شود تا کودک، آشنایی بهتری با نام خود داشته باشد.
  5. معمولاً افراد، نام پسران را طوری انتخاب می کنند که دارای مفاهیمی متمایز از صفات دختران است و غالباً معنی قدرت، مردانگی، زور، پهلوانی، جسارت و خشونت از آن ها برداشت می شود. اسم دختران توأم با لطافت و زیبایی است و معمولاً نام گل ها، جواهرات و پرندگان و موجودات زیبا را روی آن ها میگذارند. اسم هایی نیز وجود دارند که فاقد معنی، ولی دارای آهنگ زیبایی هستند
  6. استفاده از نام بزرگ ترهای فامیل نیز در بیشتر خانواده ها، برای احترام به پدر یا مادربزرگ و زنده نگاه داشتن یاد و نام آن ها مرسوم است. البته باید این اسم ها، با ارزش های اخلاقی، طبیعت نوزاد و با نام خانوادگی او سازگاری و تناسب داشته باشد.

غذای مفید در ماه آخر بارداری

پژوهش ها نشان داده اند که حداکثر دوران آسیب دیدگی مغز در اثر سوء تغذیه بین سه ماه آخر بارداری و شش ماه پس از تولد است. از طرفی، گروهی اعتقاد دارند که چهار ماه آخر بارداری و شش ماه بعد از تولد، بحرانی ترین دوره در تغذیه جنین و شیرخوار است. بنابراین، تغذیه کافی مادر در سه ماه آخر بارداری و انتقال مواد مغذی از جفت به جنین و نیز تغذیه ی کودک در دو سال اول زندگی از نظر رشد مغز دارای اهمیت بسیاری است. همان طور که می دانیم، اهمیت و ارزش غذا به نوع آن بستگی دارد نه به مقدار آن، به طوری که روان شناسان در این زمینه می گویند: بگویید چه می خورید تا اخلاقتان را به شما بگوییم.

در علم تغذیه نیز آمده است که دسته ای از غذاها با تأمین مواد مغذی و ویتامین های ضروری بدن، تأثیر مناسبی را بر جسم و روان مادر و هم چنین، کودک شیرخواری که با شیر مادر تغذیه می شود، می گذارد. در منابع دینی نیز روایت هایی از ائمه (علیهم السلام)، در مورد این غذاها و اثراتی که بر روان او می گذارند، مطالبی بیان شده است. با توجه به این که بیشترین وزن گیری کودک در ماه آخر بارداری، اتفاق می افتد، بهتر است مادر در دوران بارداری به خصوص در ماه آخر، توجه ویژه ای به غذای خود داشته باشد. در روایات آمده است که فردی نزد امام صادق (علیه السلام) از کم وزنی کودکانش موقع تولدشان شکایت کرد. حضرت فرمودند: چرا از سَویق (قاووت) (آرد گندم و جو بو داده)، استفاده نمی کنی که استخوان را محکم می کند و گوشت را می رویاند» (بحارالأنوار، ج 66، ص 276).

هم چنین در ماه آخر خوردن خرما سفارش شده است. خوردن خرما در آخرین ماه بارداری، زمینه را برای صبور شدن فرزند فراهم می کند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم) می فرمایند: «بانوان را در ماهی که وضع حمل می کنند خرما بخورانید تا فرزندانشان حلیم و پرهیزگار گردند» (مکارم اخلاق، ج 1، ص 169).

بعد از زایمان نیز نخستین غذایی که باید به زنان داده شود، خرما است. در قرآن آمده است که خداوند به حضرت مریم (علیه السلام) می فرمایند: «و تنه درخت خرما را به طرف خود بگیر و تکان بده، بر تو خرمای تازه می ریزد» (مریم/25).

حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: «بهترین خرمای شما، خرمای برنی است آن را به زنانی که تازه زایمان کرده اند بخورانید تا فرزند شما زیرک و بردبار به بار آید» (الکافی، ج 11، ص 377). پس شما مادر عزیز بهتر است همراه وسایلی که به بیمارستان می برید، خرما را نیز فراموش نکنید. برای آگاهی بیشتر در مورد تغذیه دوران زایمان و هم چنین بعد از بارداری می توانید به قسمت تغذیه در همین سایت مراجعه فرمایید.

دعا وسیله ای برای کسب آرامش

یکی از عواملی که باعث نگرانی ما در موقعیت های مختلف می شود، عدم آگاهی ما درباره ی آن موضوع است. در صورتی که اگر اطلاعات کافی و صحیح را در رابطه با آن موضوع داشته باشیم، می توانیم نگرانی هایی را که خیلی از آن ها ناشی از نا آگاهی ما است، به راحتی حل کنیم.

یکی از این موقعیت ها، زایمان و لحظه ی زیبای به دنیا آوردن کودک دلبندمان است، پس چه خوب است که با کسب اطلاعات کافی در مورد مراحل زایمان اطلاعات خود را افزایش دهیم. امروزه با پیشرفت های زیادی که صورت گرفته و روش های زیادی که ارائه شده، این پرسش که آیا زایمان واقعاً دردناک است یا نه، دیگر عملاً جایی ندارد. در کنار روش های زیادی که برای کاهش درد زایمان بیان شده است، دعا نیز به عنوان یک روش، مؤثر واقع می شود و در جای خود، در تحقیقات علوم تجربی نیز به اثبات رسیده است. برای مثال درمان با صدا (صدا درمانی) یکی از درمان های طب مکمل است و مبنای آن بر این اساس استوار است که اعضای بدن و سلول ها با روش های خاصی به الگوهای صوت جواب می دهند. هم چنین تحقیقات نشان می دهد که شنیدن قرآن سبب کاهش درد زایمان می شود. در تعالیم اسلامی نیز، در احادیث مختلف از ائمه معصومین (علیهم السلام) توصیه هایی بیان شده است. برای آگاهی بیشتر در این مورد، می توانید مطالب زیر را مطالعه فرمایید. هم چنین می توانید برای آگاهی از سایر روش ها به قسمت بارداری در همین سایت مراجعه کنید.

  • برای کاهش درد زایمان حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) می فرمایند این آیات را بخوانید: (فَأَجاءَهَا الْمخاضُ إِلی جِذْعِ النَّخْلَةِ قالَتْ یا لَیْتَنِی مِتُّ قَبْلَ هذا وَ کُنْتُ نَسْیاً مَنْسِیًّا، فَناداها مِنْ تحتها أَلاَّ تَحْزَنِی قَدْ جَعَلَ رَبُّکِ تَحْتَکِ سَرِیًّا وَ هُزِّی إِلَیْکِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَیْکِ رُطَباً جَنِیًّا). (مریم/ 23) سپس گفته شود (وَ اللَّهُ أَخْرَجَکُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِکُمْ لا تَعْلَمُونَ شَیْئاً وَ جَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُون کَذلِکَ اخْرُجْ اَیُّها الطَّلَقُ اُخْرُجْ به اذنِ اللّهِ) (نحل/ 78)
  • سوره انشقاق و زلزال را با آب زعفران در ظرفی بنویسیم و با آب زمزم بشوییم و به زنان باردار این آب را بخورانیم.
  • هم چنین امام محمد باقر (علیه السلام) می فرمایند برای زایمان آسان، آیات زیر را در ظرف پاکیزه با مُشک و زعفران بنویسیم و با آب چاه بشوییم و به خانم در حال وضع حمل بخورانیم و بر شکم او بپاشیم.

(کَاءَنَّهُمْ یَوُمَ یَرَوْنَها لَمْ یَلْبَثُوا اِلاّ عَشیَّةً اَوْ ضُحاها) (نازعات/ 46)

(کَاءَنَّهُمْ یَوْمَ یَرَوْنَ مایُوعَدُونَ لَمْ یَلْبَثُوا اِلاّ ساعَةً مِنْ نَهارٍ بَلاغٌ فَهَلْ یُهْلِکُ اِلاّ الْقُومُ الْفاسِقُونَ) (احقاف/ 35)

(لَقَدْ کانَ فی قَصَصِهِمْ عِبْرَةً لاولی اْلاَلْبابِ ما کانَ حَدیثا یَفْتَری وَلکِنْ تَصْدیقَ الَّذی بَیْنَ یَدَیْهِ وَتَفْصیلَ کُلِ شَیْئیٍ وَهُدًی وَرَحْمَةً لِقَومٍ یُؤْمنُونِ) (یوسف/ 111)

  • از امام صادق (علیه السلام) نیز روایت شده است که آیاتی از قرآن کریم را برای زن باردار، در آخرین ماه بارداری او درکاغذی بنویسیم و در پارچه ای بپیچیم اما گره نزنیم و بر کمر زن باردار ببندیم اگر چنین کاری را انجام دهیم، درد زایمان او کم می شود و بعد از زایمان آن کاغذ را زود از کمر باز کنیم به طوری که بیشتر از یک ساعت پس از زایمان، همراه زن باردار نباشد. این آیات عبارتند از:

(أَوَلَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ کانَتا رَتْقاً فَفَتَقْنا هُما وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ کُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ أَفَلا یُؤْمِنُونَ) (انبیا/ 30)

(وَ آیَةٌ لَهُمُ اللَّیْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ فَإِذا هُمْ مُظْلِمُونَ) (یس/ 37)

(وَ الشَّمْسُ تَجْرِی لِمُسْتَقَرٍّ لَها ذلِکَ تَقْدِیرُ الْعَزِیزِ الْعَلِیم) (یس/ 38)

(وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّی عادَ کَالْعُرْجُونِ الْقَدِیمِ) (یس/ 39)

(لاَ الشَّمْسُ یَنْبَغِی لَها أَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَ لاَ اللَّیْلُ سابِقُ النَّهارِ وَکُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُون) (یس/ 40)

(وَ آیَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنا ذُرِّیَّتَهُمْ فِی الْفُلْکِ الْمَشْحُونِ) (یس/ 41)

(وَ خَلَقْنا لَهُمْ مِنْ مِثْلِهِ ما یَرْکَبُونَ) (یس/ 42)

(وَ إِنْ نَشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلا صَرِیخَ لَهُمْ وَلا هُمْ یُنْقَذُونَ) (یس/ 43)

(إِلاَّ رَحْمَةً مِنَّا وَمَتاعاً إِلی حِینٍ) (یس/ 44)

(وَنُفِخَ فِی الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلی رَبِّهِمْ یَنْسِلُونَ) (یس/ 51)

و در پشت کاغذ این آیات را بنویسیم (کَأنَّهُمْ یَوْمَ یَرَوْنَ ما یُوعَدُونَ لَمْ یَلْبَثُوا اِلاّ ساعَةً مِنْ نَهارٍ بَلاغٌ فَهَلْ یُهْلِکُ اِلاّ الْقُومُ الْفاسِقُون) (احقاف/ 135) (کَأَنَّهُمْ یَوْمَ یَرَوْنَها لَمْ یَلْبَثُوا إِلاَّ عَشِیَّةً أَوْ ضُحاها) (نازعات/ 46)

  • و در حدیث دیگری می فرمایند برای زایمان آسان، این آیات را روی کاغذی بنویسیم و بر پای راست زن باردار ببندیم و وقتی که وضع حمل کرد، آن را از پای او باز کنیم.

این آیات عبارتاند از:

(بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم، کَأَنَّهُمْ یَوْمَ یَرَوْنَ ما یُوعَدُونَ لَمْ یَلْبَثُوا إِلاَّ ساعَةً مِنْ نَهار) (احقاف/ 35)

(کَأَنَّهُمْ یَوْمَ یَرَوْنَها لَمْ یَلْبَثُوا إِلاَّ عَشِیَّةً أَوْ ضُحاها) (نازعات/ 46)

(إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ رَبِّ إِنِّی نَذَرْتُ لَکَ ما فِی بَطْنِی مُحَرَّراً) (عمران/ 35)

  • دعایی نیز توصیه شده است که می توان آن را بر بدن خانم باردار بست (مِنْها خَلَقْناکُمْ وَ فِیها نُعِیدُکُمْ وَمِنْها نُخْرِجُکُمْ تارَةً أُخْری یَا خَالِقَ النَّفْسِ مِنَ النَّفْسِ فَرِّجْ عَنْهَا فَإِنَّهَا تُلْقِیهِ سَوِیّاً بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل) (مکارم الأخلاق، ص410).
  • خواندن دعای دیگری نیز برای راحتی زایمان توصیه شده است (یَا خَالِقَ النَّفْسِ مِنَ النَّفْسِ وَمُخَلِّصَ النَّفْسِ مِنَ النَّفْسِ خلّص‌ها بِحَوْلِکَ وَقُوَّتِک) (مکارم الأخلاق، ص 409).
  • تکرار این اذکار و یا خواندن آن بر ظرف آب و خوردن آن نیز سفارش شده است (بسم الله الرحمن الرحیم، یَا خَالِقَ النَّفْسِ مِنَ النَّفْسِ وَمُخَلِّصَ النَّفْسِ مِنَ النَّفْسِ یا مخرج النفس من النفس خلّص‌ها لا اله إلا الله الحلیم الکریم سبحان الله رب العرش العظیم والحمد لله رب کأنهم یوم یرون ما یوعدون لم یلبثوا إلا ساعة من نهار بلاغ فهل یهلک إلا القوم الفاسقون) (حلیة المتقین، باب 4، فصل 8).
مادر > زایمان > سلامت معنوی (آداب معنوی)
1396/02/25
کارشناس مامایی خانم احسانی
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی