h 983
i 0
S 3

تغذیه در زایمان

یکی از مهم ترین اهداف برای آمادگی زایمان، کسب ذخیره ی انرژی از طریق تغذیه صحیح می باشد. تغذیه صحیح در حوالی زایمان، تغذیه ای است که بتواند انرژی لازم را برای فرآیند زایمان مادر فراهم کند.

نوع تغذیه در حوالی زایمان با توجه به نوع زایمان سزارین و طبیعی متفاوت است، با توجه به این موضوع، در این قسمت سعی کرده ایم تغذیه ی صحیح به هنگام زایمان را برای شما شرح دهیم.

  •  تغذیه قبل از زایمان
  •  تغذیه به هنگام زایمان
  •  تغذیه بعد از زایمان

تغذیه قبل از زایمان

منظور از تغذیه قبل از زایمان، نزدیکی زمان و تاریخ زایمان می باشد، که در زایمان های سزارین این تاریخ مشخص است اما در زایمان های طبیعی زمان قطعی زایمان، غیر قابل پیش بینی است. یکسری از توصیه های تغذیه ای در نزدیکی تاریخ زایمان وجود دارد، که در این قسمت برای شما شرح می دهیم.

اکثر زایمان های طبیعی معمولاً با شروع درد و انقباضات ناگهانی رحم شروع می شوند، بنابراین قابل پیش بینی نیستند اما بعضی از زایمان های طبیعی نیز مانند سزارین برنامه ریزی شده هستند، بدین معنا که گاهی اوقات فرد وارد هفته 40 یا 41 می شود اما هنوز دردهایش شروع نشده، بنابراین چنین فردی برای زایمان نیاز به مراجعه به بیمارستان و انجام زایمان به وسیله ی القای زایمان و آمپول فشار دارد.

اگر تصمیم به انجام زایمان طبیعی دارید باید بدانید نمی توان روز قبل زایمان را دقیقاً مشخص کرد و برای آن برنامه غذایی ریخت. با توجه به افزایش درد در روزهای نزدیک به زایمان رعایت توصیه های تغذیه ای زیر در این روزها، موجب آمادگی بیشتر و کمک به پیشرفت دردها و افزایش سطح تحمل در زمان زایمان می شود:

توصیه های کلی

مایعات به میزان 8 -10 لیوان با فاصله در روز مصرف کنید.

سعی کنید غذاهای پرانرژی و سبک استفاده کنید و از مصرف غذاهای سنگین و جامد پرهیز کنید زیرا ممکن است احتیاج به بی حسی یا بی هوشی داشته باشید و دچار تهوع و برگشت غذا به داخل ریه شوید.

از پرخوری به علت تخلیه کند معده و احتمال استفراغ بپرهیزید.

از زمان شروع درد زایمان دیگر باید پرخوری را کنار بگذارید. تنها یک خوراکی مختصر بخورید که در طول چند ساعت زایمان انرژی کافی داشته باشید، اما یادتان باشد سراغ غذاهای چرب و دیر هضم نروید زیرا پر بودن معده سبب حالت تهوع و استفراغ در طول زایمان می شود. به علاوه انقباض شدید عضلات و تنفس شدید آب بدن تان را کم می کند.

اگر دوران بارداری خود را بدون مشکل سپری کرده و منع خاصی برای پیاده روی ندارید، بهتر است در ماه آخر حاملگی روزی نیم ساعت الی یک ساعت پیاده روی آرام در هوای آزاد داشته باشید.

قدم زدن همراه با تاب لگنی و قرار گرفتن در وضعیت چهار دست و پا به مدت 15-20 دقیقه، به روند زایمان شما کمک خواهد کرد.

مصرف مواد مغذی

استفاده از مغزیجات مانند پسته، بادام، گردو و... در روز های قبل زایمان، انرژی مورد نیاز شما را در زمان زایمان تأمین می کند.

غذاهای سبک و آسان هضم به مقدار کم مانند سوپ، میوه، خرما، عسل و... میل کنید.

مصرف سبزیجات

برای این که زایمان راحتی داشته باشید، از خوردن سبزی هایی مانند: گشنیز و سبزی شاهی بپرهیزید. این سبزیجات، جزو سبزیجات مضر می باشند. به جای آن ها از ریحان، حوک، کاسنی و خرفه که جزء بهترین سبزیجات هستند، استفاده نمایید. هم چنین بهتر است از یک ماه قبل از زایمان و یک ماه بعد از زایمان، از مصرف برنج سفید، ماکارونی و نان سفید به اندازه ی زیاد خودداری فرمایید.

توصیه های غذایی طب سنتی

خوردن عرق طبیعی گل بهار نارنج همراه با شیر مادیان برای تسریع در عمل زایمان بیان شده است.

در هفته ی آخر حاملگی روزی یک استکان دمنوش گل بومادران بنوشید.

استفاده از شربت زعفران با عسل آویشن در شروع دردهای زایمانی بسیار مؤثر است، به این صورت که یک قاشق چای ‌خوری (4 گرم) زعفران مخلوط با عسل آویشن میل کنید. در سه روز آخر سعی کنید نزدیک به زایمان نوشیدنی ها و آبمیوه های طبیعی و میوه های بیشتری نسبت به قبل مصرف کنید، تا انرژی و خون از دست رفته هنگام زایمان شما تأمین شود.

استفاده از داروهایی هم چون انجدان رومی (کاشم) و دارویی موضعی به نام داروی زایمان که توسط پزشکان طب اسلامی تجویز می شود، در روش زایمان به صورت طبیعی بسیار کمک کننده است.

استفاده از میخک نیز برای داشتن زایمانی آسان و راحت در ماه آخر توصیه شده است.

هم چنین مصرف جوشانده سیاهدانه مخلوط با جوشانده ی گل بابونه در روز زایمان، برای داشتن زایمانی راحت و آسان توصیه شده است.

برای این که زایمان راحتی داشته باشید به خصوص در مرحله دوم زایمان، می توانید در روز زایمان، یک یا دو زرده ی تخم مرغ را آب پز کرده و سپس آن را در داخل شیر به مدت 20 دقیقه بجوشانید و سپس آن را با یک قاشق غذاخوری عسل آویشن مخلوط کرده و آن را در روز زایمان مصرف نمایید. این تغذیه در خارج شدن نوزاد از رحم مادر در مرحله دوم زایمان، کمک شایانی به مادر کرده و انرژی لازم را در اختیار مادر قرار می دهد.

بهتر است یک ماه قبل و یک ماه بعد از زایمان سوپ بوقلمون بخورید. این غذا برای مادرانی که مبتلا به کم وزنی هستند، بسیار مفید است. اگر ضعف قوای بدنی دارید و یا در ماه آخر بارداری هستید به منظور افزایش وزن جنین می توانید از خورشت بوقلمون و یا بخار پز بوقلمون استفاده کنید. هم چنین استفاده از این غذا در بهبود ضعف بعد از زایمان بسیار مفید است.

تغذیه خوبی که می توانید در آخرین ماه بارداری داشته باشید، استفاده از خرما است. در این ماه به طور ویژه، استفاده از خرما را در برنامه غذایی روزانه خود قرار دهید. بعد از زایمان نیز اولین خوراکی که استفاده از آن بسیار مورد توجه قرار گرفته است، خرما است. خرما در کاهش خونریزی های بعد از زایمان و افزایش شیر مادر بسیار مفید است.

نکته

در صورتی که شما در مواقعی مجبور به انجام زایمان سزارین شدید، لازم است به توصیه های زیر عمل کنید.

زایمان سزارین معمولاً در اکثر مواقع با تشخیص پزشک به دلیل مشکلات خاص در تاریخ و نوبت قبلی مشخص می شود و شما چند روز قبل، از تاریخ زایمان خود اطلاع دارید. با توجه به اطلاع شما از تاریخ زایمان خود، می توانید رژیم غذایی مناسبی برای چند روز قبل از زایمان خود داشته باشید. لذا سعی کنید چند روز قبل از زایمان به توصیه های زیر عمل کنید:

استفاده از مغزیجات مانند پسته، بادام، گردو و... در روزهای قبل زایمان انرژی مورد نیاز شما را در زمان زایمان تأمین می کند.

غذا های سبک و آسان هضم به مقدار کم مانند سوپ، میوه، خرما، عسل و... میل کنید.

هم چنین باید توجه داشت که 8 – 12ساعت قبل از زایمان سزارین باید ناشتا بود و هیچ گونه مواد غذایی مصرف نکرد. زیرا در حین بیهوشی نباید معده شما حاوی مواد غذایی و حتی مایعات باشد. این مواد ممکن است از راه مری به سمت دهان شما بازگشت کرده و به درون ریه رفته، و خدایی نکرده موجب خفگی تان شوند. پس شما از حدود هشت ساعت قبل از شروع جراحی نباید چیزی بخورید یا مایعی بیاشامید. البته در اعمال جراحی اورژانس که فرصت برای مدتی نخوردن و خالی شدن معده نیست متخصص بیهوشی از روش هایی استفاده می کند تا احتمال این عارضه کم شود.

تغذیه به هنگام زایمان

احتمالاً کیفی که باید همراه تان به بیمارستان ببرید آماده کرده اید و شما نیز برای زایمان آماده هستید و لحظه شماری می کنید. اما چیزی که ممکن است به آن فکر نکرده باشید این است که چه چیزی باید بخورید، و چه مقدار غذا باید بخورید و یا اینکه شاید به این فکر کرده باشید که چه مواد غذایی را همراه خود به بیمارستان ببرید.

توصیه های زیر در نوع تغذیه ی شما به هنگام بستری، کمک خواهد کرد:

مصرف غذاهای سنگین و در کل پرخوری در زمان نزدیک به زایمان توصیه نمی شود، اما به این منظور نیست که مصرف مواد غذایی در زایمان سزارین منع داشته باشد. خوراکی های مفید و خوب باعث افزایش انرژی تان در حین زایمان می شود. در این زمان غذاهایی را انتخاب کنید که به آرامی انرژی تان را آزاد کند.

سیب زمینی و برنج قهوه ای کربوهیدرات های عالی هستند که به آرامی انرژی شما را آزاد می کنند. غذایی که شب قبل از زایمان می خورید مهم است. کربوهیدرات ها برای اوایل زایمان عالی هستند اما در مراحل بعد ممکن است خیلی سنگین باشند.

سعی کنید وعده های غذایی تان کم و سبک باشد و از خوردن غذاهای تند خودداری کنید. هرگز چیزهای که باعث حالت تهوع تان می شود نخورید.

یک خوراکی کوچک هر ساعت میل کنید.

حتی اگر احساس تهوع دارید و یا گرسنه نیستید، سعی کنید هر یک ساعت در حین زایمان یک خوراکی کوچک بخورید. می توانید چند عدد کلوچه کوچک، میوه (توت فرنگی یک منبع خوب انرژی می باشد)، نان تست یا یک کاسه غلات میل کنید. این مواد غذایی واقعاً به شما کمک خواهند کرد. هم چنین سوپ و غلات برای رفع گرسنگی تان بدون اینکه معده ی تان را پر کند گزینه های خوبی هستند.

خوردن و نوشیدن حین زایمان به این دلیل توصیه می شود که این کار از بروز مشکلات کتوزی جلوگیری می کند. زمانی که بدن برای تولید انرژی، ذخایر چربی را تجزیه می کند، کتوزی اتفاق می افتد. این مسئله می تواند باعث سردرد یا حالت تهوع شما شود.

به مقدار زیاد آب بنوشید، بهتر است به صورت جرعه جرعه آب بنوشید. اگر می خواهید چیزی بخورید اما احساس می کنید که یک نوشابه گازدار را می توانید هضم کنید، بهتر است یک نوشیدنی انرژی زا بنوشید تا در حین انقباضات خسته کننده ی تان به شما کمک کند.

مصرف خرما در اتاق زایمان بسیار انرژی زا می باشد و توصیه می شود، خرما در اتاق زایمان به همراه خود داشته باشید.

تغذیه بعد از زایمان

بعد از اتمام فرآیند زایمان به راحتی می توانید مصرف مواد غذایی را شروع کنید و منعی برای مصرف غذا ندارید، البته لازم است توصیه های زیر را به خاطر داشته باشید.

بعد از زایمان مصرف آبمیوه و خرما بسیار مفید است و انرژی از دست داده شما را جبران می کند.

پیامبر خدا (ص): به زن در ماهی که فرزند به دنیا می آورد، خرمای تازه بدهید چرا که در این صورت کودک وی بردبار و پاک خواهد بود. (مکارم الاخلاق: ج1 ص365 ح1202)

مادر باردار بعد از وضع حمل از خرمای تازه (رطب) و یا هر خرمایی استفاده کند باعث صبر و بردباری فرزند می شود. حتی بهتر است اولین غذای مادر بعد از وضع حمل خرما باشد.

از مواد غذایی فیبردار، پروتئین دار، کلسیم دار، ویتامین دار و... به اندازه ی کافی مصرف کنید.

سبزیجات حتماً مصرف کنید.

از مواد غذایی ملین مانند کمپوت گلابی، انجیر و... حتماً استفاده کنید، این مواد از یبوست بعد از زایمان جلوگیری می کند. یبوست بعد از زایمان باعث فشار آمدن به عضلات کف لگن می شود و ممکن است به محل زایمان آسیب وارد کند.

هم چنین به توصیه های زیر برای شیردهی مطلوب تر عمل کنید:

مصرف مایعات فراوان (مانند آب میوه و شیر) بعد از زایمان در بین وعده های غذایی و قبل از خواب بسیار مفید است. زیر علاوه بر ایجاد انرژی و جبران قوای از دست رفته باعث ازدیاد مقدار ترشح شیر مادر می گردد.

پس از زایمان میزان تعریق افزایش می یابد لذا باید از مایعات فراوان استفاده کرد. اگر سه لیتر مایعات در طول شبانه روز دریافت می کنید، بهتر است یک لیتر آن شیر باشد.

مصرف پروتئین نیز در این دوره لازم است، زیرا این مواد در ساختن شیر نقش اساسی دارد. بنابراین مواد پروتئینی (مانند گوشت، تخم مرغ و لوبیا) نیز باید مصرف شوند.

در برخی نوشابه ها، شکلات، قهوه و چای ماده ای به نام کافئین وجود دارد، که در شیر وارد می شود و موجب بی خوابی و درد شکم و تحریک پذیری و همچنین کج خلقی نوزاد می شود. لذا از مصرف بیش از حد آن ها در دوران شیر دهی باید خودداری شود.

نکته

در صورتی که تحت شرایط خاص مجبور به زایمان سزارین بوده اید، باید توجه داشته باشید، برخلاف زایمان طبیعی، بعد از زایمان سزارین سریع نمی توان شروع به مصرف مواد غذایی کرد و شما باید برای مدتی ناشتا بمانید، برحسب تشخیص پزشک 12 تا 24 ساعت ناشتا بودن لازم است و بعد از آن با اجازه پزشک می توان تغذیه را شروع کرد.

در روز اول به علت نفخ و تجمع گاز در شکم بهتر است از مایعات استفاده شده و تا دو روز غذای سبک‌ تر (مانند انواع سوپ ها که با انواع مواد مغذی پخته می شوند) مصرف شود. از آنجا که حرکات روده بعد از جراحی کند می ‌شود، گاز در روده تجمع می ‌یابد. و ممکن است موجب ناراحتی شود، پس باید دقت داشت بعد از شروع تغذیه از مصرف غذاهای نفاخ خودداری شود و هم چنین از غذاهای ملین استفاده شود تا از ایجاد یبوست جلوگیری شود.

هم چنین حرکت کردن و راه رفتن به سیستم گوارش کمک می ‌کند تا مجدداً فعالیت خود را از سرگیرد. اگر ناراحتی مادر زیاد باشد و یا تهوع و عدم دفع گاز داشته باشد، باید توسط پزشک معالج معاینه شود.

مادر > زایمان > تغذیه
1396/04/31
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 3
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی