h 715
i 0
S 3

مراقبت و ایمنی نوزاد

مهم ترین زمان شکل گیری شخصیت افراد، برقراری ارتباطات عاطفی صحیح و حفظ سلامت جسم و روان کودک، دوران نوزادی به ویژه بدو تولد است. این زمان نقش قابل ملاحظه ای بر سلامت کودک، در تمامی ابعاد از جمله ذهن، جسم، روان و ایمنی دارد؛ در نتیجه شروع مراقبت صحیح و اصولی از نوزاد از بدو تولد بسیار حائز اهمیت می باشد. با مراقبت صحیح و استاندارد در دوران نوزادی، فرصت رشد و تکامل مطلوب نوزاد که حق طبیعی اوست فراهم می گردد. 
در این قسمت راهنمایی ها و نکات لازم را جهت مراقبت و حفظ ایمنی بیشتر فرشته ی کوچک شما، ارائه می دهیم:

 

  •  مراقبت های لازم بعد از تولد
    •  توصیه های کلی جهت مراقبت از نوزاد در روزهای اول تولد
    •  رفتارهای نیاز به مراقبت نوزاد
    •  علایم خطر در نوزاد
  •  غربالگری ها و آزمایش های لازم
  •  مراقبت و ایمنی در محیط
    •  لباس پوشیدن
    •  ایمنی در خودرو
    •  استفاده از کالسکه
  •  مراقبت و ایمنی در منزل
    •  دمای مناسب منزل
    •  خواباندن نوزاد
    •  شیردهی
    •  حمام کردن
    •  ناخن گرفتن
    •  تعویض پوشک
    •  پوشاندن و شستن لباس نوزاد
    •  ماساژ نوزاد

مراقبت های لازم بعد از تولد

اولین معاینه و انجام مراقبت پس از ترخیص نوزاد لازم است توسط پزشک انجام شود، با توجه به این که نوزاد چند ساعت پس از تولد از بیمارستان ترخیص شده است این مراقبت تعیین می گردد: 
در صورتی که نوزاد کامل باشد و ترخیص او قبل از پایان 48 ساعت اول عمر انجام شود، نوزاد طی 48 ساعت بعد از ترخیص باید مجدداً معاینه و بررسی شود. نوزادان گروه به ظاهر سالم اما درخطر، مثلاً در خطر عفونت و... (مثلاً نوزادانی که در محیط غیر بیمارستان و غیر بهداشتی به دنیا آمده اند) و نوزادان با وزن تولد زیر 2500 کیلوگرم و سن جنینی زیر 37 هفته نیاز به پیگیری با فواصل زمانی کمتری را دارند، در این نوزادان اولین مراجعه 24 ساعت بعد از ترخیص و سپس ویزیت بعدی بر طبق نظر پزشک معالج برنامه ریزی می شود. 
اگر نوزاد کمتر از 24 ساعت بعد از تولد، بیمارستان را ترک کرده باشد، 24 ساعت بعد از ترخیص اولین ویزیت مجدد باید صورت گیرد. اگر نوزاد پس از 48 ساعت بعد از تولد مرخص شده باشد، در 3 تا 5 روزگی برای اولین ویزیت باید مراجعه نماید. کلیه نوزادان صرف نظر از مدت حضورشان در بیمارستان در سن 14و 28 روزگی باید مجدداً مورد معاینه قرار بگیرند.

 

توصیه های کلی جهت مراقبت از نوزاد در روزهای اول تولد

• والدین باید در خانه شرایطی را فراهم کنند تا سلامتی نوزاد به خطر نیفتد.

• محیط زندگی نوزاد باید عاری از هر گونه مواد زیان ‌آور و مواد آلوده کننده باشد. 

• قبل از بغل کردن نوزاد دست های تان را بشویید و از افراد بیمار دوری کنید.

• از کشیدن سیگار و وجود هرگونه وسایل دودزا مانند دود کردن اسپند در خانه و محیط زندگی نوزاد، باید خودداری شود.

• نگهداری حیوانات دست آموز خانگی، می‌ تواند انواع خطرات و عفونت ها را برای نوزاد به وجود آورد.

• با توجه به این که سیستم عصبی تکاملی نوزاد هنوز به رشد کافی نرسیده است، برای جلوگیری از هرگونه شوک احتمالی باید صدای تلفن موبایل، تلویزیون و ... را کم نموده و در کنار نوزاد،‌ آرام صحبت نمود. باز و بسته کردن در و پنجره اتاق هم به آرامی انجام شود.

• بهتر است در کنار تخت نوزاد دماسنجی قرار داده شود تا از دمای مناسب اتاق که باید 25 تا 27 درجه سانتی گراد باشد اطمینان حاصل شود.

• قراردادن نوزاد یا تنها گذاشتن او روی تخت، میز، صندلی، کاناپه و حتی صندلی کودک توصیه نمی‌ شود. زیرا خطر افتادن از ارتفاع به علت غلت خوردن ناگهانی نوزاد مخصوصاً هنگام خواب، همواره وجود دارد.

• نوزاد را نباید تنها در منزل رها کرد و یا مراقبت از او را به عهده کودکان یا افراد غیرمسئول گذاشت.

• نوزاد را باید همیشه به پشت یا به پهلوی راست خواباند.

• خواباندن نوزاد نزدیک وسایل حرارتی و آشپزی احتمال بروز خطر را بیشتر می ‌کند به خصوص زمانی که اطفال دیگری هم در منزل حضور داشته باشند.

• دقت کنید که پوشک نوزادتان زیر بندناف او باشد تا بندناف خشک شود. بندناف معمولاً بین ۱۴-۱۰ روز بعد از تولد می افتد.

• در هنگام در آغوش داشتن نوزاد، از نوشیدن مایعات داغ یا انجام آشپزی خودداری شود.

• آویزان کردن وسایلی مثل گردنبند و... به لباس یا تخت نوزاد به دلیل احتمال بلعیدن آن توسط نوزاد می ‌تواند زمینه ساز خطر باشد. 

• استفاده از پستانک و شیشه شیر، به دلیل آلودگی و مضرات بی‌ شمار آن توصیه نمی شود.

• برای پسرهایی که ختنه شده اند، روی ناحیه تناسلی او وازلین بزنید.

• تا زمانی که بندناف بیفتد یا ختنه پسرها خوب شود، نوزاد را با اسفنج حمام کنید. دقت کنید که از آب خیلی داغ استفاده نکنید.

• برای نوزاد، از صابون ها و کرم های بدون بو استفاده کنید.

• بیش از حد نوزاد را نپیچید.

• نوزاد را همیشه در صندلی مخصوص نوزاد در ماشین روی صندلی عقب قرار دهید.

• وقتی نوزادتان بیدار است، او را تنها نگذارید، مخصوصاً در جاهایی که سطح بلندی دارد.

• هیچ وقت فرزندتان را تکان نداده، نلرزانید و بالا و پایین نیندازید، این کار می تواند منجر به خونریزی مغزی و حتی مرگ شود.

• از قرار دادن نوزاد در معرض نور خورشید خودداری کنید و در چنین شرایطی حتماً روی او را بپوشانید و در صورت امکان به محل سایه منتقل کنید. استفاده از کرم ضدآفتاب برای کودکان زیر ۶ ماه توصیه نمی شود. اما در شرایطی که لباس و کاور مخصوص برای نگهداری از او در برابر آفتاب نبود، از مقدار بسیار کمی کرم ضدآفتاب برای نوزاد زیر ۶ ماه خود استفاده کنید.

• اگر فرزندتان تب داشت، به نظر مریض می ‌رسید، شیر نمی‌ خورد، پوشک خود را کثیف نمی ‌کرد، نمی ‌توانست خوب نوک پستان را بگیرد، بعد از خوردن شیر به نظر سیر نمی ‌رسید، زرد رنگ به نظر رسید، یا اطراف بندناف یا ختنه او بیش از حد طبیعی قرمز شده بود، با پزشک او تماس بگیرید. بدون مشورت با دکتر هیچ دارویی به نوزاد ندهید.

• احساس ناراحتی، بدخلقی یا اضطراب بعد از تولد نوزاد در مادران طبیعی است. اگر این احساسات خیلی شدید شدند یا بیشتر از یک یا دو هفته طول کشیدند، با دکترتان تماس بگیرید.

• بعد از دوران نوزادی که شیرخوار دست هایش را تکان داده و به سمت دهانش می ‌برد، خطر بلعیدن اشیاء، خفگی، چنگ ‌زدن و بریدن همواره او را تهدید می کند. در این دوره زندگی، والدین باید هوشیار باشند و مراقبت کامل از نوزاد خود داشته باشند.

رفتارهای نیاز به مراقبت نوزاد

رفتارهای نوزادان بعد از تولد کمی متفاوت تر از بقیه دوران می باشد به همین خاطر نیاز به مراقبت و توجه بیشتری دارند، در این قسمت رفتارهای طبیعی و روزمره ی نوزاد مانند تغذیه، ادرار و مدفوع و... را برای شما شرح می دهیم، در صورتی که این رفتار ها غیر طبیعی و شامل توضیحات زیر نبود، جهت بررسی بیشتر و معاینه نوزاد خود را نزد پزشک ببرید.

تغذیه:  شیر مادر بهترین تغذیه برای نوزادان است اما شیر خشک نیز مواد مغذی لازم برای آن ها را فراهم می ‌کند. به نوزادان باید هر زمان که خواستند (وقتی گرسنه هستند) شیر دهید که تقریباً هر یک تا ۳ ساعت خواهد بود. دکتر یا پرستارتان شیردهی شما را نگاه کرده و اگر در آن مشکلی داشتید، کمک و راهنمایی خواهد کرد. بچه هایی که با شیر خشک تغذیه می کنند در هر وعده به ۹۰-۳۰ میلی ‌لیتر شیر نیاز دارند. در اواسط شیر دادن و آخر آن، باید بگذارید نوزاد آروغ بزند. پس همان طور که گفته شد نوزادان به طور طبیعی حداقل هر 1تا 3 ساعت نیاز به تغذیه دارند و باید گرسنه شوند.

ادرار و مدفوع:  ادرار و مدفوع نوزاد از نکات مهمی است که طی مراقبت از نوزاد باید به آن توجه شود. نوزادی که از شیر مادر تغذیه می کند تا زمانی که شیر مادر بیشتر شود، ممکن است در روز فقط یک یا دو بار پوشک خود را خیس کند. برای همه نوزادان‌ ۵ ـ۳ روزه باید انتظار روزی ۶ پوشک خیس را داشته باشید. نوزادان در ابتدا فقط یک بار در روز در پوشک خود مدفوع می‌ کنند و مدفوع آن ها در چند روز اول تیره و قیرمانند است و بعد از ۴ ـ۳ روز، نرم و شل و زرد وسبزرنگ می‌ شود. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، به طور طبیعی چند پوشک کثیف خواهند کرد و اگر تعذیه آن ها با شیر خشک باشد، این میزان کمتر خواهد شد. 

خوابیدن: خواب در نوزادن بسیار مهم است، نوزاد در خواب بسیاری از توانایی ها و رشد ذهنی خود را به دست می آورد. به همین دلیل طی مراقب از نوزاد به خواب و میزان خواب نوزاد باید توجه شود. نوزاد ممکن است ۱۶ ساعت در روز یا بیشتر بخوابد که هر مرتبه خواب او بیشتر از 3 ـ۲ ساعت طول نمی‌ کشد و شب ها کمی طولانی ‌تر خواهد شد. نوزادان نباید بیشتر از ۴ ساعت بدون تغذیه بخوابند. سعی کنید همیشه نوزاد را روی یک تشک سفت به پشت بخوابانید، بدون این که در گهواره‌ اش پتو، بالشت، لحاف یا اسباب ‌بازی اضافه بگذارید.

رشد:  نوزادان تازه به دنیا آمده باید بتوانند:

 به چهره ها یا اشیاء روشن و براق در فاصله ۳۰ ـ۲۰ سانتی ‌متری خود دقت کنند.

 به صداها واکنش دهند. ممکن است با صدای والدین برگردند، ساکت شوند، پلک بزنند یا گریه کنند. 

 دست ها و پاهای شان را در حالت جمع نگه دارند.

 واکنش های نوزادی زیر را انجام دهند:

مکیدن: به جلو آمده و بعد سر سینه یا بطری شیر خود را می مکد.

گرفتن: انگشتی که در کف دست او قرار داده شده را سفت می گیرد.

ژست شمشیرباز: وقتی سرش را به سمتی برگردانید، دست آن سمت را صاف کرده و دست مخالف آن را خم می کند.

واکنش تکان: دست ها و پاهایش را باز کرده و بعد وقتی تکان داده می شود، آن ها را خم می ‌کند.

علایم خطر در نوزاد

در صورت بروز هر یک از علایم زیر لازم است با پزشک و یا نزدیک ترین مرکز بهداشتی درمانی مشورت کنید: 

1. مشکلاتی در امر تغذیه مانند این که نوزاد برای تغذیه بیدار نمی شود، بی اشتها است یا خوب شیر نمی خورد خصوصاً در نوزادی که قبلاً سینه مادر را به خوبی می گرفته است.

2. استفراغ مکرر و مداوم یعنی نوزاد با هر بار تغذیه استفراغ می کند.

3. بدن نوزاد و خصوصاً دست و پای نوزاد سرد باشد و یا تب داشته باشد.

4. تنفس مشکل، فرورفتگی قفسه سینه و ناله کردن

5. تنفس خیلی سریع یا خیلی آهسته یا قطع تنفس به مدت طولانی

6. رنگ پریده بودن دائم نوزاد

7. تشنج نوزاد

8. اسهال

9. زردی پوست

10. بی قراری شدید یا بی حالی

11. مشکلات بندناف مانند ترشحات چرکی بندناف و یا قرمزی اطراف بندناف

غربالگری ها و آزمایش های لازم

توصیه می شود برای تمامی نوزادان تست های غربالگری زیر به منظور اطمینان از عدم ابتلاء نوزاد به بعضی از بیماری های قابل درمان(در صورت تشخیص زودرس) انجام شود.

1. کم کاری تیروئید

 نوزادان باید در سن 5 روزگی از نظر کم کاری تیروئید بررسی شوند تا در صورت وجود بیماری تحت درمان مناسب قرار گیرند. عدم تشخیص به موقع کم کاری تیروئید باعث اختلال تکامل و رشد در نوزادان خواهد شد.

2. غربالگری بینایی

نوزادان در سن 28روزگی  باید از نظر وضعیت بینایی بررسی شوند.

3. غربالگری شنوایی

اختلال شنوایی می تواند تأثیر جدی بر روی تکامل طفل داشته باشد. تشخیص زودرس می تواند روند بهبودی را بهتر کند. آکادمی طب اطفال آمریکا توصیه می کند که باید با غربالگری به موقع این بیماری را در سن زیر 3 ماه تشخیص داد تا با اقدام مناسب درمانی از بروز عوارض در شیرخوار پیشگیری شود. کلیه نوزادان باید قبل از ترخیص یا در روز پنجم بعد از تولد، تحت غربالگری شنوایی قرارگیرند.

-4بررسی از نظر فنیل کتوتوری و فاویسم

به صورت متداول در روز پنجم تولد انجام می شود.

 دلایل انجام این بررسی ها عبارتند از:

1. این وضعیت ها در صورت عدم تشخیص زودرس و درمان، منجر به ناتوانی های دائمی یادگیری شده و ممکن است باعث شوند فرد هرگز قادر به زندگی مستقل نباشد و از رشد و تکامل طبیعی باز ماند.

2. با تشخیص زودرس و درمان مناسب، تقریباً تمام کودکان مبتلا، می توانند دارای رشد و تکامل طبیعی عصبی باشند.

3. زمانی که فنیل کتونوری و هیپوتیروئیدی به صورت بالینی ظاهر شوند، آسیب مغزی قبلاً ایجاد شده است.

4. هر دو آزمایش، بسیار حساس و دقیق می باشند. یعنی این تست ها ندرتاً در کودکان واقعاً طبیعی، مثبت می شوند و تقریباً همیشه در نوزادان واقعاً غیر طبیعی، مثبت می شوند.

5. شیوع فنیل کتونوری حدود یک در هر 6 هزار تولد و شیوع ‌هیپوتیروئیدی حدود یک در هر 3 هزار تولد زنده می باشد. بنابراین هیچ یک بسیار نادر نمی باشند.

6. هزینه غربالگری برای هر مورد بسیار کمتر از هزینه مراقبت از یک کودک بیمار تشخیص داده نشده یا دیر تشخیص داده شده، می باشد.

جهت انجام این نوع غربالگری ها طبق دستور بیمارستان بعد از ترخیص، عمل کنید.

مراقبت و ایمنی در محیط

 

مراقبت از نوزاد بسیار مهم بوده و بسیار حساس است. هر گونه سهل انگاری در نگهداری و مراقبت از نوزاد تازه به دنیا آمده می تواند باعث به خطر افتادن او شود. یکی از موارد مهم نیاز به مراقبت، مراقب ها و حفظ ایمنی هنگام حضور در بیرون از خانه است.

حضور همراه نوزاد در محیط بیرون از خانه نیاز به مراقبت هایی دارد که شامل مواردی می باشد، در این قسمت با توجه به نیاز نوزاد، به شرح موارد زیر می پردازیم.

لباس پوشیدن

والدینی که تازه صاحب فرزند شده اند، به دمای مناسب اتاق نوزاد خود خیلی حساس هستند و گاهی اوقات لباس زیاد به تن نوزادشان می‌ کنند و دوباره لبا‌س هایشان را کم می ‌کنند و مدام نگران گرم و سرد شدن نوزادشان هستند.

نوزادان و کودکان در مقابل سرما و گرما مقاومت زیادی ندارند و یا زود مریض می شوند. درواقع سیستم دفاعی بدن در بزرگسالان نسبت به کودکان و نوزادان فرق داشته و قوی ‌تر است، درصورتی ‌که لباس برای نوزادان و کودکان نقش بسیار مهمی در سلامت شان چه در سرما و چه در گرما ایفا می کند.

علاوه بر این سطح پوست بدن نوزاد به نسبت وزنش در مقایسه با افراد بالغ، سه برابر است. بنابراین بدنش سه برابر بزرگسالان در معرض سرما و گرما قرار می ‌گیرد، که اگر پوشش مناسبی برای آن ها در نظر گرفته نشود می ‌تواند منجر به بیماری در آن ها شود. از طرفی دیگر چربی بدن کودک کمتر از ما است و نیز کمتر از ما فعالیت و جنب‌ وجوش می کند، لذا بیشتر از بزرگسالان در معرض خطر سرما قرار دارد. ولی مقاومت کودک در مقابل گرمای محیط کمی بیشتر از بزرگسالان است چرا که راحت‌ تر عرق می ‌کند و این امر موجب خنک شدن بدن او می ‌شود.

بنابراین باید توجه داشته باشیم که لباس مناسب فصل، تن نوزاد کرد به طوری که در هر فصل حد اعتدال حفظ شود، مثلاً در زمستان لباس مناسب زمستان تن نوزاد کرد اما نه آنقدر لباس زیاد به تن کرده باشد که دیگر قادر به نفس کشیدن نباشد.

ایمنی در خودرو

قرار ندادن کودک بر روی زانو در رانندگی و امن نبودن آغوش برای نگه داشتن نوزاد در خودرو از جمله مواردی است که در ایمنی و سلامت کودکان باید به آن توجه داشت.

یکی از وسایل محافظت از کودکان در برابر حوادث رانندگی صندلی¬ ایمنی¬ کودک است که نقش غیرقابل انکاری در حفاظت از کودکان برعهده دارد.

در حال حاضر صندلی¬ های ایمنی کودک را به سه گروه عمده صندلی نوزادان، صندلی کودکان و صندلی حامی تقسیم¬ بندی می کنند که هر یک انواع متفاوتی دارند و برای گروه¬ های مختلف سنی و وزنی کودکان مورد استفاده قرار می¬ گیرند.

در جوامع پیشرفته استفاده از صندلی کودک به عنوان یک اصل پذیرفته¬ شده است؛ به¬ طوری¬ که در بعضی از کشورها استفاده از آن اجباری است ولی متأسفانه در کشور ما کاربرد آن به دلایل مختلف عمومیت نیافته است.

 انواع صندلی کودک

 

1. صندلی نوزاد (Infant Seat)

این صندلی برای کودکان کمتر از یک¬ سال یا وزن کمتر از 9¬ کیلوگرم استفاده می شود. از آنجا که این¬ کودکان ستون فقراتی به شدت آسیب¬ پذیر دارند برای دستیابی به ایمنی بیشتر و جلوگیری از حرکت ناگهانی در ناحیه ستون فقرات آن ها، صندلی نوزادان را به¬ صورت رو به عقب در خودرو نصب می کنند. 

 

 

 

2. صندلی کودک (Child Seat)

این نوع صندلی که خود دارای گروه¬ های متفاوتی برحسب قد یا وزن کودک است، برای کودکان با سن بیش از یک¬ سال و وزن بیشتر از 9 کیلوگرم (تا حدود 18 کیلو¬گرم) مناسب است. طریقه نصب آن به¬ صورت رو به جلو یا رو به عقب با توجه به جثه و وزن کودک و گروهی که صندلی در آن قرار می¬ گیرد متفاوت است. (شرح بیشتر در قسمت مراقبت و ایمنی شیرخوار)

 

 

 

 در این قسمت به شرح بیشتر صندلی نوزادان می پردازیم

صندلی های مخصوص نوزادان فقط برای نوزدان قابل استفاده هستند و با بزرگ تر شدن فرزندتان باید صندلی جدیدی برای او تهیه کنید. این صندلی باید همیشه رو به پشت ماشین نصب شوند، زیرا در تصادف صندلی سر، گردن و بالا تنه نوزاد را نگه می ‌دارد. نوزادان باید تا زمانی که به حداکثر محدوده وزن و قد خود که توسط تولید کننده صندلی توصیه شده است برسند یا حداقل تا یک سالگی یا تا وقتی 10 کیلو شوند، روبه پشت بنشینند. 

 

نوزادانی که بیشتر از 10 کیلو وزن دارند اما هنوز به یک سالگی نرسیده اند هم باید هنوز رو به عقب بنشینند زیرا گردن نوزاد به اندازه کافی قوی نیست تا در تصادف از سر او محافظت کند. 

از راهنمای قد و وزن نوشته شده در دفترچه راهنمای صندلی استفاده کنید. بسیاری از صندلی های ایمنی مخصوص نوزادان بسیار راحت و مناسب هستند زیرا طوری طراحی شده اند که می ‌توانند به کریر، صندلی ساده و صندلی گهواره ‌ای هم تبدیل شوند.

 

سعی کنید وقتی خانه هستید مدت زمانی که فرزندتان در صندلی ماشین می ‌گذراند را به حداقل برسانید. گذراندن زمان زیاد در این صندلی ‌ها حرکات فرزندتان و فرصت های تحریک او را که برای ایجاد مهارت ‌های حسی و حرکتی بسیار مهم است، محدود می کند.

 نحوه نصب صندلی‌ ایمنی مخصوص نوزادان

 قبل از نصب صندلی، حتماً دفترچه راهنمای آن را به دقت مطالعه کنید. این نکات می ‌تواند در نصب صندلی کمک تان کند:

 صندلی ایمنی باید در عقب ماشین و در وسط صندلی عقب نصب شود.

 دفترچه راهنمای اتومبیل خود را مطالعه کنید تا ببینید چطور می‌ توان از کمربند ایمنی با صندلی کودک استفاده کرد.

 برای به پایین فشار دادن صندلی ماشین موقع سفت کردن کمربند ایمنی از زانویتان استفاده کنید.

 صندلی ماشین را نباید بیشتر از 3 سانتی متر از پهلو یا جلو و عقب مسیر کمربند حرکت دهید. 

 اگر صندلی در مسیر کمربند تکان بخورد، کمربند را باید محکم تر کنید.

 بعضی کمربندها نیاز به سگک قفل دارند که باعث می ‌شود کمربند شل نشود. 

 حتماً قبل از استفاده سفتی صندلی ایمنی را چک کنید.

 هیچ وقت صندلی مخصوص نوزادان را رو به جلو استفاده نکنید.

 زاویه صندلی ماشین نباید بیشتر از 45 درجه باشد.

 

 نحوه بستن کمربند نوزاد

 دفترچه راهنمای صندلی ایمنی را به طور کامل مطالعه کنید.

 سر فرزندتان باید حداقل 6 سانتی متر پایین ‌تر از بالاترین نقطه صندلی ایمنی قرار گیرد.

 صندلی مخصوص نوزادان معمولاً با 3 و 5 نقطه اتکا ساخته می شوند. کمربند باید همیشه پایین‌ تر از سطح شانه ‌های کودک قرار گیرد. بیشتر مدل‌ های کمربند سگک سینه دارند که بندهای کمربند را به هم چفت می ‌کند. سگک را طوری حرکت دهید که بالای آن در سطح زیربغل کودک قرار گیرد.

 همه نوارهای کمربند باید به خوبی روی قسمت سرشانه و پاهای کودک ثابت شود، همیشه باید صاف بسته شوند نه پیچ خورده. اگر بتوانید نوار کمربند را بین انگشتان تان نیشگون بگیرید یعنی شل بسته شده است.

 لباس هایی به نوزاد بپوشانید که پاهایش در آن آزاد باشد. این باعث می شود بتوانید سگک کمربند را بین پاهای او به درستی ببندید. اگر هوای بیرون سرد است، اول کمربند نوزاد را ببندید و بعد روی او پتو بیندازید. دقت کنید که هیچ وقت سر نوزاد را با پتو نپوشانید و هیچ وقت پتو را زیر کمربند یا نوزاد نگذارید.

 اگر نوزادتان به یک سمت صندلی خم می‌ شود (که بین نوزادان تازه متولد شده متداول است)، چند حوله لوله ‌شده در هر سمت شانه های او قرار دهید. نگهدارنده‌ هایی هم مخصوص صندلی‌ های ماشین طراحی شده اند اما فقط در مواردی از آن ها استفاده کنید که مخصوص خود صندلی ‌ایمنی که خریده اید باشند. 

 هیچ وقت پتو یا بالشتک زیر نوزاد نگذارید چون ممکن است بر توانایی کمربند برای نگه داشتن فرزندتان اثر بگذارد.

 اگر سر نوزادتان به جلو خم می‌ شود که این هم بین نوزادان تازه متولد شده مسأله ای متداول است، زاویه صندلی را چک کنید. از حوله یا پتو استفاده کنید تا کمی شیب صندلی را به رو به عقب کنید (ایجاد یک زاویه 45ـ30 درجه بهترین حالت است).

 

 توصیه های لازم جهت  انتخاب صندلی ایمنی 

• صندلی ای  را انتخاب کنید که روی آن برچسبی زده باشد که انطباق آن با استاندارد ایمنی خودرو تأیید شده باشد.

• صندلی‌ های کارکرده را با احتیاط بپذیرید. هیچ گاه از صندلی که بیشتر از 6 سال کار کرده اند یا در تصادف بوده است استفاده نکنید (حتی اگر ظاهر آن سالم به نظر برسد ممکن است ساختار آن سالم نباشد). 

• از صندلی هایی که بعضی قسمت های آن گم شده است و تاریخ تولید و شماره مدل روی آن زده نشده یا دفترچه راهنمای استفاده ندارد، استفاده نکنید. اگر درمورد گذشته یک صندلی  تردید دارید یا نشانه هایی از ترک یا شکستگی و پارگی در آن می ‌بینید، از آن استفاده نکنید.

• اگر یک صندلی کارکرده را قبول می ‌کنید، با تولید کننده آن تماس بگیرید و سؤال کنید تا چه مدت زمانی استفاده از آن صندلی ایمن است. 

 

 نکات مهم هنگام حضور در خودرو

 در آغوش نگه داشتن نوزاد در داخل خودرو هرگز امن نیست زیرا با جزئی ترین تصادف ممکن است نوزاد از آغوش افراد خارج شود، حتی این احتمال وجود دارد که در هنگام برخورد، خود فرد به نوزاد آسیب وارد کند.

 هرگز نوزاد را در حین رانندگی روی زانوی خود قرار ندهید.

 اگر قصد خرید یک صندلی ایمنی را دارید، دقت کنید صندلی مذکور متناسب با سن، قد و جثه فرزندتان باشد.

 بهترین جا برای کودکان زیر 12 سال، صندلی عقب خودرو می باشد. صندلی جلوی خودرویی که کیسه¬ هوای سرنشین آن فعال است، به هیچ عنوان مکان مناسبی برای نوزادان نیست.

 برای نوزادان و کودکان ریز¬جثه ای که وزن آن ها کمتر از 9 کیلوگرم است، حتماً از صندلی مخصوص نوزادان استفاده کنید.

 اگر صندلی کودک دارای تجهیزات اضافی (از قبیل میز و غیره...) است، دقت کنید این تجهیزات در مقابل صورت و گردن کودک قرار نگیرد.

 هرگاه صندلی کودک به نحوی در خودرو نصب شود که صورت او رو به جلو باشد دقت کنید وقتی برای ثابت¬ کردن صندلی کودک بر روی صندلی خودرو از کمربند ایمنی استفاده می کنید، به کودک فشار وارد نکند.

 کودکان سرمایه های ارزشمند آینده کشور عزیزمان می باشند. لذا با رعایت نکات ایمنی، تهیه و نصب صندلی مناسب در سلامتی و ایمنی این عزیزان سهیم باشیم. 

 

 دمای خودرو 

در زمستان با پوشاندن لباس مناسب به نوزاد و روشن کردن بخاری ماشین دمای مناسب بدن فرزندتان را تأمین کنید.

در فصل تابستان اگر در خودروی تان هستید، بلافاصله بعد از سوار شدن به خودرو کولر را روشن نکنید. اول پنجره را باز کنید و بگذارید هوای مانده داخل ماشین بیرون برود، بعد از چند دقیقه کولر را روشن کنید. در ضمن لازم نیست که کولر ماشین همیشه روشن باشد. خیلی وقت ها که هوا خیلی داغ نیست، یک پنکه کوچک جیبی هم می تواند حسابی حال فرزندتان را خوب کند. 

استفاده از کالسکه

 

بهتر است برای استفاده از کالسکه عجله نکنید، زمان مناسب استفاده از کالسکه زمانی می باشد که توانائی کنترل سر و گردن (head control) فرزندتان کامل شود. ممکن است کودک شما در ۴ ماهگی برای استفاده از کالسکه (jogging stroller)آمادگی داشته باشد اما بهتر است برای بردن آن به خیابان عجله نکنید.

البته منظور ما از کالسکه، کالسکه هایی می باشد که دارای زاویه می باشد و کودک در تعامل بیشتری با محیط می باشد. واضح است که در آن کودک به خاطر امنیت بیشتر و نیفتادن سرش به سمت جلو و طرفین نیازمند توانائی بیشتری در کنترل سرش است.

طور کلی توصیه می کنیم از کالسکه ها در ماه های اول استفاده نکنید. چون نوزاد در این دوره بیشترین نیاز را احساس امنیت، همبستگی، ارتباط چشمی و آغوش والدین دارد، در حالی که ممکن است دلیل استفاده از کالسکه، نوزاد مدت زیادی از این نیازها محروم شود. اما در صورت استفاده حتماً نکات ایمنی مربوط آن را رعایت کنید، به طوری که کمربند ایمنی متصل به کالسکه را حتماً ببندید و در صورت وجود آفتاب و... سرپوش کالسکه را حتماً استفاده کنید.

 

مراقبت و ایمنی در منزل

نوزاد تازه متولد شده در اوایل زندگی نیاز به مراقبت بیشتری دارد چرا که موجودی ضعیف و بدون دفاع است. بنابراین حامی نوزاد، شما هستید و مراقبت ها و نیاز های لازم او را باید به شیوه صحیح و ایمن برآورده سازید.
ممکن است در روز های اول تولد، برای انجام هر فعالیتی برای نوزاد (تعویض پوشک، شیردهی، حمام کردن و... ) احساس نگرانی و اضطراب داشته باشید، این احساس کاملاً طبیعی است، زیرا شما با نوزادی کوچک و ناتوان رو به رو هستید و هر اشتباه کوچک شما می تواند آسیب و صدمه به نوزاد وارد کند. برای انجام صحیح مراقبت های ایمن و صحیح کافی است کمی دقت و تمرکز خود را بالا ببرید و هر فعالیتی را به روش درست انجام دهید.
در این قسمت برای افزایش سطح آگاهی شما، روش صحیح فعالیت های مورد نیاز هر نوزاد را به طور مختصر برایتان شرح می دهیم: 

دمای مناسب منزل

دمایی برای نوزاد مناسب است که زیادی گرم یا سرد نباشد. دمایی بین ۲۳ تا ۲۶ درجه سانتی گراد می تواند برای کودک مناسب باشد. اگر دستگاه تهویه خانگی تان امکان سنجش درجه حرارت را دارد که کارتان ساده است اما اگر این امکان را ندارید، یک ترموستات جدا در اتاق بچه نصب کنید تا میزان مناسب حرارت را بدانید.

مراقبت از نوزاد در تابستان سخت است. فصل تازه و داغ تابستان یعنی پدر و مادرها باید حواس شان را به خیلی چیزها جمع کنند، به موضوع های کوچکی مثل دمای دقیق اتاق خواب یا رطوبت هوا که شاید تا پیش از آن چندان درباره اش فکر یا دقت نمی کردند.

اگر از وسیله ای مثل کولر آبی استفاده می کنید، پنجره اتاق را نیمه باز بگذارید تا هوا جریان داشته باشد و رطوبت از اتاق بیرون برود. کولرهای آبی مقداری رطوبت تولید می کنند که این رطوبت به سمت بالای اتاق می رود. وقتی میزان رطوبت از حدی بگذرد، دیگر هوای اتاق سرد نمی شود و اصطلاحاً دم می کند. در هوای شرجی استفاده از پنکه یا کولر گازی خیلی بهتر از کولر آبی است.

استفاده از کولر گازی بدن کودکتان را خشک می کند. پس حتماً یادتان باشد که بدن فرزند دلبندتان را با روغن چرب کنید. این خشک شدن هوا باعث می شود بینی فرزندتان هم خشک شود. برای این که چنین اتفاقی نیفتد، می توانید بینی فرزندتان را چرب کنید. فقط برای انتخاب روغن از پزشک تان نظر بخواهید.

اگر نوزادتان یخ کرد، چه کنید؟
کودک خود را فوری از جای سرد به محل گرم نبرید. اگر هوای اتاق به نظرتان زیادی سرد است، کودک را تکان ندهید. به جایش دستگاه تهویه را خاموش کنید و بگذارید مدتی بگذرد تا هوا معتدل شود. بیرون بردن کودک از اتاق سرد به اتاق گرم باعث ناراحتی اش خواهد شد.

خواباندن نوزاد

 

بهترین روش برای خوابیدن نوزاد، طاقباز (به پشت) خواباندن آن هاست. بنا بر نظریه آکادمی پزشکی کودکان آمریکا، برای پیشگیری از عارضه مرگ ناگهانی نوزادان (SIDS) باید آن ها را به پشت خواباند (منظور از SIDS، مرگ ناگهانی غیر قابل توضیح نوزادی است که به نظر سالم می آید و زیر یک سال سن دارد)، چون به پهلو خواباندن نوزاد به جای طاقباز خواباندن آن ها، خطر چرخیدن نوزاد به روی شکم را در پی دارد، لذا روش قابل قبولی نیست. آکادمی پزشکی کودکان آمریکا شواهد روزافزونی در دست دارد که بنابر آن ها، اقداماتی نظیر انتقال تخت نوزاد به اتاق خواب پدر و مادر و پستانک دادن به نوزاد به هنگام خواب در کاهش خطر عارضه مرگ ناگهانی نوزاد مؤثرند.

به دلیل همین عارضه، طبق نظریه پزشکان پیشنهاد طاقباز خواباندن نوزادان داده می شود. هم چنین طبق نظریه برخی از پزشکان، به شکم خوابیدن نوزاد، تنفس او را دچار مشکل می کند و یا منجر به بیش از حد گرم شدن نوزاد می شود. 

 

توصیه های لازم جهت خواب ایمن نوزاد

 همیشه و در هر زمان، نوزاد را به پشت بخوابانید.

 هر چیز اضافی در تخت نوزاد می تواند باعث افزایش خطر آسیب دیدگی و خفگی شود.

 در شش ماه اول، نوزادتان را در تخت خوابی درون اتاق خواب خودتان بخوابانید.

 شما می توانید در یک تخت خواب جداگانه یا روی تشکی کنار تخت او بخوابید و یا این که تخت خواب او را در اتاقتان قرار دهید و نوزاد را در تخت خودش بخوابانید.

 استفاده ی مشترک از یک جا برای خوابیدن با نوزادتان مثل تخت خواب، خطرناک است و ممکن است باعث عارضه مرگ ناگهانی نوزاد یا خفگی شود. 

 تشک خواب نوزاد باید سفت بوده و با ملافه ای پوشیده شده باشد.

 اشیاء نرم مثل بالش، لحاف، اسباب بازی هایی که با الیاف خاص پر شده اند (مثل پنبه و...) و زیراندازهایی که بیش از حد بزرگ هستند و ممکن است دور نوزاد بپیچند را از تخت خواب نوزاد بیرون بیاورید.

 نوزاد به هنگام خواب، باید لباس کمی به تن داشته باشد و خیلی گرم نشود.

 از قرار دادن نوزاد در جایی که در معرض دود سیگار قرار دارد، خودداری کنید.

توصیه لازم جهت خوابیدن مادر کنار نوزاد

• بالش مادر طوری قرار گرفته باشد که از نوزاد دور باشد.

• تماس پوست به پوست بین مادر و نوزاد باعث آرامش بیشتر و تثبیت دمای بدن نوزاد شده و زمینه شیردهی موفق را ایجاد می کند. به همین دلیل، بدن نوزاد حین برقراری تماس پوستی نباید پوشیده باشد (پوشک، جوراب، کلاه کافیست). 

• محیط طوری مهیا شود که خطر سقوط تصادفی یا پوشیده شدن سر و صورت نوزاد با پتو یا ملحفه وجود نداشته باشد.

• نوزاد ترجیحاً با کودکان دیگر در رختخواب مشترک نخوابند. 

• از مصرف دخانیات و مواد مخدر و مواد سمی در محل خواب نوزاد اجتناب شود.

• اگر مادر بسیار خسته است و یا بیمار است نوزاد را در رختخواب خود نخواباند.

• فضای مناسب برای اجتناب از سقوط نوزاد را در اطراف وی در نظر بگیرد.

• برای ایمنی بیشتر نوزاد، اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه نمی شود، هنگام خواب رفتن مادر، در بستر مادر خوابانده نشود.

شیردهی

یک نوزاد سالم که به موقع متولد شده باشد سه عکس العمل (رفلکس) دارد که به تغذیه او کمک می کند.

1. رفلکس جستجو: اگر گونه یا گوشه دهان نوزاد در تماس با چیزی قرار گیرد و او گرسنه هم باشد دهانش را باز کرده و سرش را به طرف محل تماس می چرخاند.

2.  رفلکس مکیدن: اگر چیزی مثل نوک پستان یا انگشت در داخل دهان نوزاد قرار بگیرد آن را می مکد. این رفلکس بعد از تولد بسیار قوی است، خصوصاً در ۲۰ ـ۳۰ دقیقه اول تولد و اگر در این مدت نوزاد به پستان مادر گذاشته نشود قدرت مکیدن در طی ۱۲ـ 24 ساعت بعد بسیار ضعیف است.

3. رفلکس قورت دادن: اگر دهان نوزاد پر از شیر یا مایع دیگری شود آن را قورت می دهد.

یکی از روش های مناسب شیر دادن به نوزاد، بغل کردن نوزاد است. نوزاد را به گونه ای بغل کنید که شانه نوزاد روی خم آرنج مادر و سرش روی بازوی مادر قرار گیرد. سر و بدن نوزاد در یک امتداد باشد. بدن نوزاد روبه روی بدن مادر و در تماس نزدیک با بدن مادر باشد و نشیمن گاه نوزاد با دست مادر حمایت شود. بهتر است که در هنگام شیر دادن به نوزاد، لباس مادر و نوزاد نازک باشد تا مادر و نوزاد بتوانند گرمای بدن یکدیگر را احساس کنند.

اگر روش بغل کردن و شیر دادن به نوزاد صحیح باشد باید این حالات مشاهده شود: 

1. صورت کودک باید روبه روی سینه مادر و چانه اش به سینه مادر چسبیده باشد. 

2. سینه مادر با سوراخ بینی شیر خوار فاصله داشته باشد تا نوزاد بتواند به هنگام شیر خوردن به راحتی نفس بکشد.

3. لب پایین او کاملاً به طرف بیرون برگشته باشد.

4. کودک به آرامی سینه را بمکد ولی مکیدن های او عمیق باشد و مادر صدای بلعیدن شیر را بشنود.

5. به این ترتیب مادر هنگام شیر دادن احساس درد نمی کند و نوزاد پس از احساس رضایت، خودش سینه مادر را رها می کند.

 

 روش های مختلف شیردهی 

مادر هنگام شیر دادن باید در وضیعت راحتی قرار گیرد، او می تواند به پشت یا پهلو بخوابد. روی صندلی، زمین یا تخت بنشیند، ‌از چند بالش به عنوان تکیه گاه استفاده کند تا هنگام شیر دادن خسته نشده و دچار کمر درد یا پشت درد نشود. 

 روش اول

معمول ترین روش شیر دادن،‌ بغل گرفتن نوزاد است به طوری که شانه نوزاد روی خم آرنج و سرش روی بازوی مادر قرار گیرد. صورت او مقابل پستان مادر و سر و بدنش در یک امتداد باشد. دست نوزاد که در تماس با بدن مادر است در پهلوی مادر قرار گیرد نه بین نوزاد و مادر بالأخره نشیمنگاه او با دست مادر حمایت شود. بهتر است لباس مادر و نوزاد کم باشد تا تماس بدن مادر و نوزاد بهتر برقرار شود. در صورت امکان تماس پوست با پوست هنگام شیر دادن مناسب تر است.

     

پس از ایجاد وضعیت راحت برای مادر و در آغوش گرفتن نوزاد، مادر می تواند با یک دست که به شکل C انگلیسی قرار می گیرد پستان را گرفته و نوک پستان را به گونه و لب نوزاد تماس دهد تا او دهانش را باز کند. شاید لازم باشد که این کار چند بار تکرار شود تا نوزاد کاملاً دهانش را باز نماید به طوری که لبه تحتانی هاله پستان، ‌هم سطح لب پایین نوزاد قرار گیرد. 

در این حالت که دهان نوزاد کاملاً باز شده است مادر می تواند او را با ملایمت ولی به سرعت به طرف پستان خود بیاورد تا نوزاد نوک و هاله پستان را در دهان بگیرد. در چنین وضعیتی نوزاد با آرواره هایش به سینوس های شیری فشار می آورد و با مکیدن درست، به اندازه کافی شیر دریافت می نماید.

زمانی که در آغوش گرفتن و پستان گذاشتن به دهان نوزاد درست انجام شود، ‌مراحل زیر به خوبی قابل مشاهده است:

• بدن نوزاد روبه روی مادر و در تماس نزدیک با بدن او است.

• سر و بدنش در یک امتداد قرار دارند.

• صورتش روبه روی پستان مادر و چانه اش به پستان چسبیده است.

• لب تحتانی او کاملاً به طرف خارج برگشته و قسمت کمی از هاله پستان در بالای لب فوقانی او مشاهده می شود و شاید در زیر لب تحتانی نشانه ای از هاله پستان دیده نشود (فقط در صورت بزرگ بودن هاله قسمتی از آن قابل مشاهده خواهد بود).

 

 

 

 

 

• مکیدن ها کند ولی عمیق است.

• صدای بلعیدن شیر به خوبی شنیده می شود.

• نوزاد پس از احساس رضایت و سیر شدن، ‌خودش پستان را رها می کند.

• مادر هنگام شیر دادن احساس درد و ناراحتی نمی کند.

• پستان مادر با سوراخ های بینی شیرخوار فاصله دارد و راه تنفس او را نمی بندد.

 

اگر طریقه در آغوش گرفتن و پستان به دهان گذاشتن درست نباشد

 

• بدن نوزاد چرخیده و روبه روی بدن مادر و در تماس نزدیک با او نیست.

 

 

 

• سرش به عقب برگشته و یا به جلو خم شده است.

• چانه اش از پستان مادر فاصله دارد.

• لب ها یا به داخل برگشته اند و یا به حالت غنچه قرار دارند.

• قسمت های زیادی از هاله در بالا و پایین لب ها خصوصاً زیر لب تحتانی مشاهده می شود.

• مکیدن ها بسیار سطحی و تند است.

• صدای بلعیدن شیر شنیده نمی شود و در عوض صدایی شبیه ملچ و ملوچ به گوش می رسد.

• مادر هنگام شیر دادن به دلیل مکیده شدن نوک پستانش احساس درد می کند و ممکن است حتی دچار زخم و یا شقاق نوک پستان گردد. 

 روش دوم

مادر در وضعیت خوابیده به پهلو شیر می دهد. این روش در مواردی که خانم ها سزارین می شوند و یا زایمان طبیعی همراه با بخیه محل زایمان دارند، ‌توصیه می شود که برای مادران راحت تر است ولی حتماً هنگام شیر دادن باید کمک شوند.

 

 

در این وضعیت

• سر و بدن نوزاد در امتداد یک خط مستقیم است.

• صورت او روبه روی پستان مادر قرار می گیرد.

•  بدن نوزاد در تماس نزدیک با بدن مادر بوده و بهتر است پشت او با دست مادر حمایت شود.

 

 

 

 روش سوم

روش دیگر برای شیر دادن به نوزاد، روش زیر بازو است که اهمیت استفاده از آن به خصوص در مادرانی است که دارای فرزند دوقلو هستند و یا دچار انسداد مجاری شیر شده اند. در این حالت مادر در وضعیت نشسته مثلاً با دست راست سر نوزاد را نگه می دارد و بدن و پای او را در زیر بغل و بازوی خود قرار می دهد. در این روش هم می تواند از یک بالش در زیر دستش استفاده نماید. 

 

 

 

 روش چهارم

تغذیه دوقلوها، نه تنها مادرانی که دوقلو به دنیا می آورند می توانند نوزادان خود را با شیر مادر تغذیه کنند که حتی مادران سه قلو نیز می توانند شیرخوارانشان را از شیر مادر بهره مند سازند. روش تغذیه دوقلوها می تواند به دو صورت زیر انجام شود:

 

 

 

 

 

 نشانه های وضعیت نادرست شیر خوردن

• بدن شیر خوار به خارج از آغوش مادر چرخیده و در تماس نزدیک با بدن او نیست و حتی ممکن است سرش به یک طرف چرخیده باشد.

• چانه اش از پستان مادر دور است.

• دهانش کاملاً باز نیست.

• لب هایش به داخل برگشته است.

• قسمت زیادی از هاله در بالا و پائین لب ها قابل مشاهده است خصوصاً در زیر لب تحتانی.

• مکیدن هایش بسیار سریع و کوچک است.

• صدای قورت دادن شیر شنیده نمی شود بلکه صدای ملچ ملوچ به گوش می رسد.

• گونه هایش به داخل فرو می روند.

• به دلیل نخوردن شیر کافی گریه می کند و دفعه بعد ممکن است از گرفتن پستان خودداری نماید.

• وقتی پستان را رها می کند نوک پستان صاف است و ممکن است خطی در سرتاسر آن دیده شود.

• مادر هنگام شیر دادن احساس درد می کند.

حمام کردن

حمام کردن یک نوزاد چند روزه که مثل ماهی از دست لیز می‌ خورد شاید در اوایل، کار سخت و مشکلی به نظر برسد، اما با رعایت برخی نکات و حفظ آرامش و کسب مهارت مطمئناً این زمان برای شما یکی از بهترین و دوست داشتنی ترین بخش‌ های زندگی ‌تان می شود.

نوزادان معمولاً هر 2 تا 3 روز نیاز به حمام و استحمام دارند. یک حمام سبک و لذت ‌بخش نه تنها در حفظ سلامت و رشد کودک اهمیت دارد بلکه باعث می شود نوزاد با اشتهای بیشتری شیر بخورد و خواب آرام‌ تری هم داشته باشد. حمام برای نوزادان چیزی بیشتر از زمانی برای رعایت بهداشت فردی است. با حمام کردن نوزاد شما نکات بسیاری را یاد می ‌گیرید. وقتی نوزاد شما کمی بزرگ ‌تر شد و به جنب و جوش افتاد، مطمئناً آب بازی و حمام کردن یکی از مهم ‌ترین لذت‌ های زندگی ‌اش محسوب می شود، اما در هفته ‌ها و ماه های اول باید مراقب باشید تا نوزاد از آب نترسد و در حمام احساس امنیت و آرامش بکند. 

 اولین حمام 

اولین و بهترین نوع حمام در خانه و زمانی ‌که شما تجربه کافی ندارید و نوزاد هنوز خیلی ظریف و شکننده است و بند نافش هم هنوز نیفتاده است، می ‌تواند «حمام اسفنجی» باشد. باید اتاق را به اندازه کافی گرم کنید. یک کاسه آب ولرم کنار دستتان بگذارید و بعد حمام کردن را آغاز کنید، نوزاد را روی سطح صافی قرار دهید و بعد با تکه‌ ای پارچه نرم یا پنبه که در آب خیس کرده اید و با حرکات دورانی، صورت، پشت گوش ‌ها و گردن او را به آرامی تمیز کنید. با پنبه ‌ای تمیز که در آب خیس شده چشم‌ ها را از گوشه به طرف خارج به آرامی پاک کنید، برای هر چشم از یک گلوله پنبه جدید استفاده کنید تا چشم نوزاد دچار عفونت نشود و حواس‌ تان به پرزهای پنبه باشد تا لای مژه های نوزاد گیر نکند.

 بعد از تمیز کردن سر و گردن حوله ‌ای زیر نوزاد بیندازید و لباس‌ هایش را در بیاورید و با سرعت هر چه تمام‌ تر اما با آرامش بدن نوزاد را تمیز کنید. سعی کنید در این کار سرعت عمل داشته باشید تا نوزاد کمتر در معرض هوای آزاد قرار بگیرد. بعد از تمام شدن این مرحله حوله را به دور نوزاد بپیچید و بعد حوله کوچک دیگری را کمی خیس کنید و به آرامی روی سرش بکشید و بعد خشک کنید. 

حمام اسفنجی برای نوزادان کوچک و چند روزه بهترین روش حمام است، بعد از این که نوزادتان کمی بزرگ‌ تر شد می توانید او را درون وان حمام و با آب بشویید.

 

 آمادگی برای حمام

پیش از هر کاری اول باید شرایط مناسب حمام کردن را ایجاد کنید. برای این منظور ابتدا دمای اتاق و حمام را چک کنید. دمای مناسب حمام و اتاق برای نوزادان بین 18 تا 22 درجه سانتی‌ گراد است تا  زمانی ‌که از حمام بیرون می آیند و پوست ‌شان هنوز مرطوب است، سرما نخورند.

 

وان نوزاد را از آب پر کنید. آب نه باید خیلی سرد باشد و نه خیلی گرم. 37 درجه دمای مناسبی برای آب حمام است. مادرانی که تجربه کافی ندارند می ‌توانند از دماسنج استفاده کنند؛ اما بعد از مدتی که مهارت ‌های مادرانه لازم را کسب کردید برای این که مطمئن شوید آب نه خیلی سرد است و نه خیلی گرم که نوزاد را اذیت کند، می توانید از آرنج‌ تان استفاده کنید، آرنج را در آب بزنید و گرم و سرد بودن آن را تنظیم کنید.

بهتر است قبل از شروع کار تمام وسایل مورد نیازتان را آماده و حاضر کرده، از حوله و لیف نرم گرفته تا صابون و شامپو و لوسیون. لباس های مورد نیاز نوزاد را هم در دسترس بگذارید تا بعد از حمام فوراً آن ها را تنش کنید. 

 

گوش پاک کن، سشوار، فین گیر، پوشک تمیز، کرم محافظ پا و پودر و هر چیز دیگری را که فکر می ‌کنید ممکن است بعد از حمام لازم داشته باشید، درون یک سبد مرتب کرده و کنار دست بگذارید تا مجبور نشوید نوزادتان را با حوله رها کنید و به دنبال این وسایل بروید.

 

 بعد از حمام

زمانی‌ که حمام شما تمام شد، نوزاد را درون حوله‌ ای که از قبل آماده کرده اید بپیچید و بیرون بیاورید. بدن او را بدون این‌ که حوله را روی پوستش بکشید خشک کنید، زیر بغل، زیر گردن و لابه‌لای تاخوردگی های پوست ران را فراموش نکنید. مرطوب ماندن این نواحی ممکن است عفونت های قارچی و پوستی ایجاد کند. برای خشک ماندن پوست این چین ‌خوردگی ها می ‌توانید از کرم مایع استفاده کنید، پودرهای قدیمی و تالک در هوا پخش می‌ شوند و برای دستگاه تنفسی نوزاد مضر هستند. 

 یادتان نرود با تکه‌ ای پنبه گوش نوزاد را هم خشک کنید تا گوش درد نگیرد.

 اگر از دمای اتاق مطمئن هستید می ‌توانید با لوسیون های مرطوب کننده یا روغن بچه بدن نوزاد را ماساژ بدهید. این کار هم شادابی پوست نوزاد را حفظ می‌ کند و هم برایش بی نهایت لذت ‌بخش است و باعث آرامشش می ‌شود.

 وقتی تمام این کارها را انجام دادید، لباس مناسب فصل به نوزاد بپوشانید و با یک کلاه نازک سرش را گرم نگه دارید، حالا وقت یک غذای مقوی است، به کودک شیر بدهید و نظاره‌ گر خواب آرام او باشید.

 

 مناسب ‌ترین روش حمام

کمی که نوزادتان بزرگ‌ تر شد، می توانید او را در سینک ظرفشویی و یا در وان مخصوص حمام بشویید.

 بهترین روش برای شستشو در حمام این است که بنشینید، حوله‌ ای روی پاهایتان بیندازید تا نوزاد از دستتان لیز نخورد، بعد فرزندتان را در حالی ‌که محکم در آغوش گرفته‌ اید به حالت خوابیده روی پاهای تان قرار دهید.  با دست راست شانه چپ کودک را بگیرید به طوری که سر و گردنش روی بازوی شما قرار بگیرد و ران هایش روی پایتان، بعد ابتدا پاها و سپس قسمت پوشک و سینه و گردنش را بشویید. حالا نوبت به پشت بدنش می‌ رسد. با احتیاط دمرش کنید؛ شانه و کمر، باسن و پاها را به آرامی بشویید. سر و گردن آخرین مرحله حمام است، به آرامی سر نوزاد را در حالی که دمر روی پاهای تان خوابیده با کم ‌ترین مقدار شامپو بشویید و بعد در حالی ‌که دستتان را روی پیشانی نوزاد حائل قرار داده اید روی سرش آب بریزید تا کف و شامپو درون چشم هایش نرود. برای شستن سر، سر نوزاد را روی ساق دستتان بگیرید و در حالی ‌که سرش را کمی به عقب خم کرده اید کمی شامپو بزنید و از بالای خط پیشانی و از جلو به عقب آب بریزید تا وارد چشم ها و گوش ‌هایش نشود. در آخر هم با دست مرطوب روی صورتش بکشید تا صورتش هم تمیز شود. 

 توصیه های لازم جهت حمام ایمن نوزاد

• بلافاصله بعد از شیر دادن، برای نوزاد استحمام انجام نشود. 

• استحمام بلافاصله بعد از شیر دادن به علت احتمال برگرداندن شیر، می تواند باعث خفگی شود.

• هرگز تنها گذاشتن نوزاد در وان حمام امن نیست، حتی برای چند ثانیه.

• شست‌ وشوی نوزاد باید به آرامی و با ملایمت و با حوصله انجام شود.

• نوزادان از حرکات خشن و ناگهانی به شدت وحشت دارند. هیچ وقت زمانی که عجله دارید یا به دلیلی بی‌ حوصله هستید نوزاد را حمام نکنید، چون نوزاد دست پاچگی و عصبانیت شما را به خوبی حس می ‌کند و باعث می شود از حمام کردن بدش بیاید و بترسد.

• دمــای اتاق را بر روی  25ـ 28 درجه سانتی گراد تنظیم نمایید. (درب ها و پنجره ها بسته باشد)

• دمای آب در حد  37ـ 38 درجه سانتی گراد باشد. برای اطمینان از این که درجه حرارت آب در حد 37ـ 38 درجه سانتی گراد است، آب باید قدری گرم تر از درجه حرارت بدن شما باشد.

• وسایل حمام شامل: لگن شستشو، شامپو یا صابون مخصوص نوزاد، حوله گرم، لباس تمیز و گرم را قبل از حمام کردن نوزاد آماده نمایید.

• رطوبت و بخار حمام نباید به حدی باشد که تنفس نوزاد را مشکل کند.

• اگر سر نوزاد، پوسته پوسته شده است، بهتر است به پوست سر او قبل از استحمام کمی روغن زیتون مالیده شود تا بعد از شستشو با صابون یا شامپو بچه، پوسته ها از بین برود.

• نوزاد را باید در لگن شستشو داد. 

• نوزاد را نباید زیر دوش برد.

• استحمام نوزاد باید با ملایمت انجام شود تا منجر به نا آرامی او نشود.

• شستشوی بدن نوزاد را از سر و صورت شروع نمایید. بعد از این که سر و صورت نوزاد شستشو داده شــــد، آن را با حوله گرم خشک کنید و سپس تنه و اندام های وی را شستشو دهید. حواس‌ تان باشد تا آخر حمام آب به سر و صورت نوزاد نپاشد چرا که او را کلافه کرده و باعث بی ‌قراری‌ اش می شود.

• دقت کنید که چین های زیر گردن، زیر بغل نوزاد و کشاله ران ها به دقت شستشو شود. دستگاه تناسلی نوزاد در آخر شستشو داده شود. دستگاه تناسلی نوزاد دختر از جلو به عقب شسته شود تا آلودگی مدفوع به مجرای ادرارمنتقل نشود. در نوزاد پسر نیز زیر کیسه بیضه بایستی کاملاً تمیز شود.

• در هنگام شستشو، با دو دست زیر بغل های نوزاد را گرفته و آرام او را وارد لگن کنید. دقت شود که از میان دست ها سر نخورد (می توان از دستکش نخی استفاده کرد) چون بدن نوزاد نرم و لطیف است وقتی مرطوب و خیس می شود احتمال سر خوردن زیاد می شود.

• پس از شستشو، نوزاد را کاملاً خشک کرده و لباس گرم و تمیز به او پوشانده شود.

• در صورت خشک بودن پوست نوزاد می توان بعد از استحمام از یک لایه نازک وازلین یا پماد ویتامین A+D استفاده کرد.

• برای خارج کردن آب از گوش نوزاد سر او را به طرف راست و چپ خم کرده و گوش را با دستمال نرم خشک نمایید.

ناخن گرفتن

به کوتاه کردن ناخن های دست نوزاد خود اهمیت دهید چون ناخن های نوزادان تیز است و چون نوزادان کنترلی روی تکان دادن اندام های خود ندارند ممکن است به پوست صورت خود آسیب جدی وارد کنند.

بهترین زمان

بهترین زمان برای انجام این کار وقتی است که او خوابیده باشد. هم چنین زمان مناسب دیگر دقیقاً بعد از حمام است که ناخن های نوزادتان نرم‌ تر هستند.

مطمئن شوید که نور کافی برای دیدن آنچه انجام می دهید دارید. از یک جفت قیچی نوزاد استفاده کنید یا ناخن‌ گیری را بردارید که مخصوص انگشتان کوچک باشند.

روش مناسب

نوک انگشت نوزاد را در ناحیه‌ ی دور‌تر از ناخن فشار دهید تا از ریش ریش شدن پوست جلوگیری شود، همچنین یک چیز محکم مانند گیره یا کلیپس تان را در دست کودک نگه دارید. ناخن‌ ها را با توجه به انحنای انگشت کوتاه کنید.

ناخن های پا را مستقیم و از عرض کوتاه کنید. سپس از سوهان ناخن برای صاف کردن لبه‌ های تیز استفاده کنید.

پزشکان توصیه می ‌کنند در هفته ‌های اول زندگی نوزاد،‌ تنها از سوهان استفاده کنید، چون ناخن ها خیلی نرم هستند و کسانی که به تازگی پدر و مادر شده اند هم خیلی تصادفی پوست نوزاد‌شان را می ‌گیرند. اگر تصمیم گرفتید زمانی که نوزادتان بیدار است به ناخنش شکل بدهید،‌ از همسر یا دوستتان بخواهید که او را محکم نگه دارد تا در هنگام کارتان تکان نخورد.

بعضی از پدر و مادر‌ها با دندان خودشان ناخن های بچه‌ را مرتب می کنند که این کار می ‌تواند میکروب‌ ها را از دهان شما به هر خراش کوچکی که روی انگشت بچه وجود دارد انتقال دهد. شما نمی ‌توانید آنچه را که انجام می دهید ببینید و باید متوجه باشید که انگشتان نوزادتان در مقایسه با دندان‌ های شما خیلی کوچک و ظریف هستند.

بریده شدن سر انگشت

اگر سرانگشت نوزادتان بریده شد، نگران نشوید. چون این اتفاق رایج است. در این حالت سرانگشت بریده را با آب سرد شستشو دهید سپس یک دستمال دورش بپیچید و با کمی فشار آن را نگه دارید.

خونریزی معمولاً ظرف چند دقیقه متوقف می شود. برای بانداژ کردن دست نوزاد وسوسه نشوید چون این احتمال وجود دارد زمانی که او انگشتش را در دهانش فرو می ‌کند آن را دربیاورد که در نهایت منجر به خفگی نوزاد شود.

هم چنین پزشکان استفاده از نوار بانداژ و مایع مخصوص نوزادان و کودکان نوپا را پیشنهاد نمی‌ کنند چون احتمال این وجود دارد که آن را بمکند. اگر زخم فرزندتان طوری است که خونریزی ‌اش بند نمی ‌آید، او را نزد پزشک ببرید.

تعویض پوشک

در چند بار اولی که شما سعی می کنید پوشک نوزادتان را عوض کنید، ممکن است در مورد انجام درست این کار دچار اشکال شوید. هم چنین این کار ممکن است برای تان و افراد دیگری که از بچه مراقبت می کنند، منبع ترس و اضطراب باشد. نوزادان نیاز دارند که هر چند ساعت یک بار، برای جلوگیری از جوش و خارش و ناراحتی، پوشکشان تعوض شود.

 توصیه های لازم

• سعی کنید قبل از انجام، همه ی وسایل مورد نیاز را دسترستان قرار دهید.

• وسایل لازم شامل پوشک، دستمال مرطوب یا آب گرم، مقداری پماد برای پیشگیری از بثورات ناشی از پوشک و... می باشد.

• حتی برای یک لحظه نوزاد را به حال خود رها نکنید. مخصوصاً در مواقعی که نوزاد را روی تخت مخصوص تعویض قرار می دهید.

• در تمام اوقات هنگام تعویض کهنه یا لباس نوزاد در روی میز، او را با یک دست محافظت کنید.

• هنگامی که پوشک نوزاد را عوض می ‌کنید، او را روی بالشتک های مخصوص عوض کردن پوشک قرار دهید.

• نوزاد دختر را با دستمال مرطوب یا پنبه همیشه از جلو به عقب پاک کنید.

• قوزک های نوزاد را بگیرید و به آرامی نوزاد را بلند کنید تا بتوانید باسن نوزاد را تمیز کنید.

• پوشک را با نوارهای چسبنده جلوی آن محکم کنید، البته آن را خیلی تنگ نکنید. 

• هنگامی که پوشک را باز می کنید نباید جایی روی پوست نوزاد باقی مانده باشد.

 مراحل تعویض

1. کودک را در جای مخصوص تعویض پوشک قرار دهید و یا تشک مخصوص تعویض را زیر او پهن کنید.

2. پشت پوشک تمیز را زیر بچه بگذارید. قسمتی از پوشک که نوارهای چسب دار دارد، پشت پوشک است. 

 

3. چسب های پوشک کثیف را باز کنید. آن ها را روی سطح پوشک تا کنید که به پوست بچه یا پوشک تمیز نچسبد.

4. پوشک کثیف را بیرون بیاورید. اگر خیس است، از پشت آن و در صورتی که روی آن مدفوع وجود دارد، از جلوی آن برای تمیز کردن بدن نوزاد استفاده کنید.

5. پوشک کثیف را روی هم جمع کنید و کنار بگذارید. وقتی عوض کردن پوشک تمام شد، آن را دور بیندازید.

6. بدن بچه را با یک پارچه خشک یا مرطوب تمیز کنید و همه جای بچه را چک کنید که تمیز باشد.

7. قسمت جلوی پوشک تمیز را به سمت بالا بیاورید و چسب دو طرف آن را ببندید.

8. مطمئن شوید که پوشک را به اندازه کافی محکم بسته اید اما بیش از حد تنگ نیست. نباید جای پوشک روی بدن نوزاد بماند یا این که قرمز شود.

9. و در آخر لباس نوزاد را بپوشانید و او را در یک مکان امن قرار دهید و سپس پوشک کثیف را دور بیندازید و دستتان را بشویید.

پوشاندن و شستن لباس نوزاد

لباس پوشیدن
جنس لباس نوزاد حتماً باید از پنبه یا نخ باشد. برای نوزاد پوشش مناسب فصل استفاده نمایید و موقعیت آب و هوایی را در نظر بگیرید. در فصل گرم پوشیدن یک تی شرت، پوشک و یک پتو روی نوزاد بدون کلاه کافی است. در فصل سرد یک لباس ضخیم تر اضافه کنید دوتا پتو روی نوزاد بیندازید و کلاه حتماً بپوشانید.
برای خروج از محیط اتاق در سرما از پتو و در غیر اینصورت اضافه کردن یک لباس نازک ضروری است. از لباس های دکمه دار استفاده کنید اما لباسهای زیپ دار توصیه نمی شود.

 لباس شستن
برای شستشوی لباس نوزاد نیاز نیست که حتماً از شوینده های مخصوص استفاده نمود مگر نوزادانی که
دارای آلرژی و حساسیت پوستی باشند.
در صورت استفاده از پوشک پارچه ایی لازم است پوشک از سایر لباس ها جداگانه شسته شود زیرا پوشک های پارچه ای را باید با شوینده های ملایم شست تا موجب حساسیت و ناراحتی در دستگاه تناسلی و ران ها نشود.
از نرم کننده استفاده نشود.
برای آب کشی از آب داغ استفاده شود.
پاک کننده های مایع بهترین مواد برای تمیز کردن انواع لباس ها هستند.
در صورت تصمیم به تعویض شوینده لباس نوزاد، ابتدا باید یک قطعه لباس نوزاد را با آن شستشو داد و
اگر تحریکی ایجاد نشد برای همه لباس ها استفاده کرد.
اگر حساسیت پوستی در نوزاد ایجاد شد باید از شوینده بدون رنگ و عطر استفاده کرد و اگر باز دچار حساسیت شود باید از شوینده مخصوص نوزاد به مدت طولانی استفاده شود.

ماساژ نوزاد

سعی کنید همه چیز را به گونه ای فراهم کنید که زمان مشخصی را فقط به ماساژ فرزند خود بپردازید. ماساژ یکی از بهترین راه های ارتباطی با نوزاد است و علاوه بر این فواید زیادی برای نوزاد به همراه خواهد داشت. در این قسمت توصیه ها ی لازم قبل از انجام ماساژ و مراحل ماساژ را برای شما شرح می دهیم.

 دمای محیط: نوزادان در تماس با هوای آزاد تمایل دارند به سرعت دمای بدن را از دست بدهند. استفاده از روغن برای ماساژ احتمال از دست دادن دمای بدن را کاهش می دهد. در هر صورت باید شیرخوار خود را در دمای محیطی  29 الی 30 درجه سانتی گراد ماساژ بدهید.

 زمان:  در ابتدا بهتر است بیشتر از 10الی 15 دقیقه ماساژ داده نشود. بهتر است تا موقعی ماساژ را ادامه بدهید که نوزاد از آن لذت برده و راحت به نظر می رسد.

 در ابتدای دوره شیرخواری این مدت 2 الی 5 دقیقه و در 2 ماهگی به بعد ممکن است این مدت طولانی تر باشد. بهتر است بعد از وعده غذایی ماساژ را یک ساعت به تأخیر بیندازید.

انتخاب بهترین وضعیت:  وضعیت خودتان به گونه ای انتخاب کنید که پشت شما صاف بوده و در طی بازی کردن با نوزاد احساس راحتی لذت بخشی داشته باشید. بهتر است شیرخوار را بر روی یک حوله نرم قرار دهید. قبل از آن که کار خود را شروع کنید باید دست های خود را شسته و جواهراتی که با مانع کار و آزار فرزندتان می شود را خارج کنید. 

 

 استفاده از روغن:  استفاده از روغن (زیتون، بادام، نارگیل و... ) باعث می شود که حرکت دست شما بر روی بدن نوزادتان ملایم تر و لذت بخش تر باشد. علاوه بر آن جذب روغن طبیعی از طریق پوست ممکن است نیاز های تغذیه ای نوزاد را نیز مرتفع سازد. لازم به تذکر است که قبل از استفاده کردن روغن بهتر است آن را تست حساسیت پوستی کنید. به این صورت که ابتدا مقدار مختصری از آن را بر روی قسمت باز آرنج شیرخوار خود زده و بعد از20 دقیقه آن را بررسی کنید. در صورتی که علایم حساسیت بروز کرده باشد بهتر است نوع روغن دیگری را انتخاب کنید.

 

 ماساژ اندام تحتانی

ابتدا از یک پا شروع کنید. با یک دست مچ پا را در اختیار گرفته و با دست دیگر از ران به طرف پایین به صورت دوشیدن پوست نوزاد را نوازش دهید. این کار را چندین بار تکرار کنید. سپس پای دیگر را ماساژ دهید. یا با دو دست خود هر دو ران نوزاد را در اختیار گرفته و با حرکات ملایم چرخشی با فشار ملایم تا مچ پا ادامه بدهید.

 

کف پا را از ناحیه پاشنه به طرف نوک ماساژ دهید. این عمل را چندین بار تکرار کنید.

 

 

انگشتان پا را بین انگشت اشاره و شست خود قرار داده و آنها را با فشاری ملایم ماساژ دهید. اقدامات فوق را چندین بار تکرار کنید.

 

 ماساژ شکم و قفسه سینه

شکم نوزاد را در جهت عقربه های ساعت و به طرف پایین ماساژ بدهید. ماساژ را از زیر دنده ها شروع کنید. ابتدا با یک دست شروع کرده و با دست دیگر آن را ادامه دهید.

 

 

 

برای ماساژ قفسه سینه دست های خود را در کنار یکدیگر در وسط قفسه سینه قرار داده و آن ها را در جهت دنده ها به طرف پایین و خارج حرکت دهید. هم چنین می توانید دست ها را به موازات همدیگر به پایین و بالا حرکت دهید.

 

 

 ماساژ دست و بازو

 با یک دست یکی از اندام فوقانی فرزندتان را از ناحیه مچ در اختیار گرفته و با دست دیگر از بازو به طرف مچ دست به صورت دوشیدن ماساژ دهید و این عمل را تکرار کنید.

 

 

برای ماساژ دست، توسط انگشت شست خود کف دست شیرخوار را با ملایمت باز کرده و انگشتان وی را بین چهار انگشت دیگر خود و انگشت شست ماساژ دهید. همچنین بهتر است تک تک انگشتان وی را جداگانه ماساژ دهید.

 

 ماساژ صورت و دست ها

با ایجاد دایره های کوچک توسط نوک انگشتان خود و در امتداد فک بالا و پایین صورت شیرخوار خود را ماساژ دهید.

 

 

 

پیشانی را باید از مرکز به محیط ماساژ داد. این عمل را می توانید با قرار دادن هر دو شست در کنار همدیگر در وسط پیشانی و جدا کردن آنها از همدیگر انجام دهید.

بهتر است سر را توسط نوک انگشتان با ایجاد دایره های کوچک، از ناحیه نرم سر (ملاج) به محیط ماساژ بدهید.

ماساژ ابرو و اطراف چشم توسط نوک انگشت شست صورت می گیرد.

 

 

منابع

کتاب مراقبت نوزاد در منزل

بسته خدمتی مراقبت از نوزاد سالم در کشور

dianabahrpur.persianblog

badboy.niniweblog.com

kidspersia.com

hidoctor.ir

کودک > نوزاد > مراقبت و ایمنی
1396/04/31
کارشناس مامایی خانم حیدری
S s s s s s 3
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی