h 636
i 0
S 0

امور بهداشتی نوزاد

  •  اولین تماس پوست به پوست مادر و نوزاد
    •  كاهش خطر ابتلا به عفونت نوزاد
  •  ظاهر نوزاد و مراقبت های بهداشتی مربوط به آن
    •  نوزاد در اولین نگاه
    •  چربی پنیر مانند، محافظی کثیف روی پوست نوزاد
    •  مراقبت از ناخن های نوزادتان
    •  بندناف و توصیه های بهداشتی مربوط به آن
      •  افتادن بندناف و اولین ویزیت پزشک
    •  پوشاک نوزادان
  •  مسائل گوارشی نی نی کوچولو و توصیه های بهداشتی
    •  آروغ گرفتن نوزاد ضروری است
    •  برگرداندن شیر یا رفلاكس
      •  علایم باليني رفلاكس چيست؟
      •  پیشگیری از رفلاکس یا برگشت شیر
    •  روده (مدفوع) و مثانه (ادرار) در نوزادان
      •  دفع ادرار
      •  دفع مدفوع
      •  تمیز کردن دختران
      •  تمیز کردن پسران
    •  پوشک های نوزاد
      •  پوشک های یک بار مصرف
      •  پوشک های پارچه ای
      •  پوشک دختران
      •  پوشک های پسران
    •  بهداشت پوشک ها
      •  برنامه منظم شستشوی پوشک ها
    •  عوض کردن پوشک نوزاد
      •  بستن پوشک های یک بار مصرف
      •  بستن پوشک پارچه ای
  •  توصیه های بهداشتی در رابطه با اندام های تناسلی
    •  ترشح واژینال در نوزادان دختر
    •  ختنه کردن پسرها
      •  فواید ختنه
      •  بهترین زمان ختنه کردن
      •  در چه مواردی نباید نوزاد را ختنه کرد:
      •  توصیه های مربوط به ختنه کردن
      •  علایم عفونت محل ختنه
      •  بایدها و نبایدها
  •  واکسیناسیون نوزاد و نقش بهداشتی و محافظتی آن در برابر میکروب ها
    •  واکسیناسیون به موقع کودک و جلوگیری از بروز بیماری های خطرناک
    •  تزریق واکسن کزاز و پیشگیری از بیماری کزاز
    •  توصیه های خانگی بعد از واکسیناسیون کودک
  •  تغذیه با شیر مادر
    •  تغذیه با شیر مادر و محافظت در برابر بیماری ها
    •  نکات بهداشتی در تغذیه با شیرمادر
    •  مراقبت از پستان ها در حفظ و تداوم شیردهی
    •  برخی از مشکلات شیردهی و راه حل آن ها
      •  احتقان پستان
        •  درمان احتقان
      •  زخم و شقاق پستان
      •  تورم پستان همراه با درد و تب (ماستیت)
      •  آبسه پستان
    •  روش های دوشیدن شیر مادر و توصیه های مربوط به آن
      •  روش های بهداشتی و صحیح دوشیدن شیر
      •  فرآیند ذخیره سازی شیر دوشیده شده
      •  شیر فریز شده را چگونه باید مصرف کرد؟
      •  مدت زمان نگهداری شیر دوشیده شده
      •  از انجام کارهای زیر به شدت خودداری کنید
  •  شستشوی وروجک کوچولو
    •  حمام کردن نی نی کوچولو
    •  محل حمام نوزاد
      •  اسباب حمام نوزاد
    •  آماده کردن نوزاد برای حمام
    •  نکات مربوط به حمام کردن نوزاد
    •  خشک کردن وروجک کوچولو
    •  ترس از حمام کردن
    •  شستشوی نوزاد با گلوله های پنبه
      •  شستشوی سر و پایین تنه نوزاد
      •  شستشوی چشم ها، بینی و گوش ها
    •  شستشوی نوزاد با اسفنج
    •  تمیز کردن محل پوشک
    •  مراقبت از موها
      •  پوسته پوسته شدن سر نوزاد (کبره سر)
    •  بهداشت ناخن ها
  •  مسائل دوران نوزادی و توصیه های مربوط به آن
    •  پوسته ریزی در نوزادان
    •  بثورات یا راش های پوشک
      •  پیشگیری از بروز راش پوشک
      •  اقدامات لازم در رابطه با بثورات
    •  آبریزش چشم نوزاد و توصیه های مربوط به آن
  •  نکاتی در مورد استریل کردن وسایل کودک
    •  استریل کردن بطری ها

اولین تماس پوست به پوست مادر و نوزاد

تماس پوست به پوست مادر و نوزاد زمانی رخ می دهد که پس از زایمان و هنگام شیردهی پستانی، به مادران و نوزادان فرصتی داده شود، تا با هم باشند و پوست بدن برهنه آنان به یکدیگر چسبیده شود. (بدون پتو یا پارچه ای بین آنان)

تماس مادر با نوزاد بلافاصله بعد از تولد، تحريك يك غريزه اولیه، حفظ تعادل حرارت بدن، عشق، امنیت و غذا را برای نوزاد به ارمغان مي آورد. مزايای اين امر در سلامت، حفظ جان هزاران نوزاد و میلیون ها تومان صرفه جويي در هزينه بهداشتی درماني و تأمین رفاه جامعه است.

كاهش خطر ابتلا به عفونت نوزاد

براي نوزاد، خطر ابتلا به عفونت در ساعات اول عمر، در اثر تماس پوست به پوست با مادر كاهش مي يابد؛ چرا كه باكتری های غیربیماری زا از ابتدا شروع به تكثیر در پوست و روده نوزاد كرده و تماس مادر و نوزاد از رشد و تكثیر این باكتری های بیماری زا پیشگیري مي کند.

اولین تماس مادر و نوزاد بايد تا زماني كه نوزاد تغذيه مي كند؛ ادامه يابد. اين زمان تماس برای مادر و نوزاد بسیار ارزشمند بوده و بهتر است حتي الامكان بدون مزاحمت طی شود. بسیاری از نوزادان اين حركات را در مدت 10 دقیقه انجام مي دهند. نوزاد ضمن تلاش های حركتی خود لحظاتي را به استراحت مي گذراند و سپس مجدداً بدون نیاز به مداخله، آغاز به فعالیت مي كند.

براساس تحقیقات سال های اخیر، اگر امكان برقراري اين تماس براي نوزاد در لحظات بحرانی اول عمر مهیا شود، احتمال بهره بردن از تغذيه انحصاری با شیر مادر به میزان قابل ملاحظه ای افزايش يافته و مدت شیردهی طولانی تر مي شود.

  • از دیگر مزايای هم اتاقی یا تماس پوست به پوست مادر و نوزاد:

    اين مسئله به پیوند عاطفی بین مادر و نوزاد كمك می كند.

    كودكان كمتر گريه می كنند، بنابراين تمايل كمتری نسبت به تغذيه با بطری وجود خواهد داشت.

    مادران در ارتباط با تغذيه با شیر مادر اعتماد به نفس بیشتری دارند.

    شیردهی برای مدت طولانی تری ادامه پیدا مي كند.

    جريان شیرمادر زودتر برقرار می شود.

    كودك سريع تر افزايش وزن پیدا می كند.

    مشكلات كمتری نظیر احتقان پستان ها برای مادر به وجود مي آيد.

    تغذيه با شیر مادر راحت تر برقرار می شود.

ظاهر نوزاد و مراقبت های بهداشتی مربوط به آن

نوزاد در اولین نگاه

بلافاصله بعد از زایمان، پزشک شما فرزندتان را بر روی شکمتان می گذارد یا قبل از آنکه نوزاد را در آغوشتان بگذارد، برای تمیز کردن و قرار دادن در حوله ی پارچه ای به دست پرستار می دهد. در اولین لحظات بعد از تولد فرزندتان، ممکن است غرق در احساسی از عشق و محبت شوید. به احتمال زیاد، فکر می کنید نوزاد شما زیباترین چیزی است که تاکنون دیده اید. و البته، ممکن است این طور نباشد. برخلاف سریال ها و کارتون هایی که می بینید، نوزادان همیشه تمیز و با بویی مانند عطر بهاری به دنیا نمی آیند. نوزاد شما به احتمال زیاد آغشته به مقداری خون، مایع آمنیوتیک، و ماده ی سفید رنگی است که به آن ورنیکس می گویند. پوست او ممکن است لک و پیسی باشد و حتی ممکن است در طول زایمان دچار کبودهایی شده باشد. بنابراین شاید لازم باشد هنگام ارزیابی ظاهر او فوراً حواس خود را جمع کنید.

به ویژگی های متعدد دیگری در مورد ظاهر فرزند خود توجه کنید. از قسمت باقیمانده ی بندناف او تا ناخن های بلند حیرت انگیز دست و پاهایش.

چربی پنیر مانند، محافظی کثیف روی پوست نوزاد

اساساً یک ماده ی ضخیم، سفید و موم مانند تمام بدن نوزاد از سر تا پای او را می پوشاند. نام رسمی این ماده ورنیکس کازئوزا است، عبارتی که ریشه لاتین دارد و به معنای «جلای پنیری» است. ورنیکس مخلوطی از سلول های بافت مرده ی لایه ی خارجی پوست نوزاد و آثار باقیمانده از مایع آمنیوتیک است.

کارشناسان فرضیه های متعددی در مورد این ماده دارند. برخی از دکترها معتقدند ورنیکس به عنوان یک نرم کننده عمل می کند تا از خشکی پوست حساس جنین که ممکن است در نتیجه ی زندگی در کیسه ی مایع آمنیوتیک حاصل شده باشد، محافظت کند. عده ای دیگر معتقدند ورنیکس به عنوان یک نرم کننده برای کمک به خروج بچه از مجرای زایمان عمل می کند. بعضی از نوزادان ورنیکس بیشتری نسبت به بقیه دارند، عده ای دیگر اصلاً ندارد. مقدار آن قابل ملاحظه نیست. در صورتی که فرزند شما در داخل رحم مکونیوم دفع کند، ورنیکس ممکن است کمی سبز به نظر برسد.

نباید این ماده را به عنوان کثیفی پاک کنید؛ چرا که این ماده در ساعات ابتدای عمر باعث گرم نگه داشتن نوزاد شده و احتمالاً ظرف 24 ساعت جذب می شود.

مراقبت از ناخن های نوزادتان

ناخن های انگشتان دست ها و پاهای نوزاد می تواند در حدی غافل گیر کننده بلند و تیز باشد. بسیاری از بیمارستان ها بلوزهایی بر تن نوزاد می کنند که دستکش مانندی به آن متصل است و دست ها را می پوشاند تا نوزادان نتوانند خود را چنگ بزنند. از آنجا که نوزادان به راحتی می توانند خود را چنگ بزنند، ناخن ها را نسبتا کوتاه نگه دارید. یک دست قیچی ناخن یا ناخن گیر مخصوص نوزادان از داروخانه ی محل خود تهیه کنید.

بندناف و توصیه های بهداشتی مربوط به آن

احتمالاً به قسمت باقیمانده از بندناف نوزاد شما یک گیره ی پلاستیکی کوچک متصل شده است. پس از زایمان، پزشکتان با یک گیره ی پلاستیکی کوچک بندناف را می بندد. معمولاً پزشک قبل از آنکه نوزاد را به خانه ببرید، گیره را برمی دارد. خشک شدن بندناف نوزاد از همان روزهای اول و دوم شروع می شود. رنگ آن ابتدا زرد و سپس قهوه ای شده و بعد از یک تا دو هفته می افتد در این مدت و قبل از افتادن بندناف لازم است:

بندناف و محل اتصال آن به بدن نوزاد تمیز و خشک نگه داشته شود.

بندناف در معرض هوا قرار گرفته و خشک شود.

از گذاشتن هر گونه پوشش بر روی بندناف خودداری شود.

کهنه نوزاد زیر بندناف بسته شود.

از دست کاری و قرار دادن مواد آلوده بر روی بندناف اجتناب گردد.

ضمناً استفاده از الکل نیز توصیه نمی شود زیرا الکل، خشک شدن و جدا شدن بندناف را به تأخیر می اندازد. گاهی در محل اتصال بندناف به بدن نوزاد، ترشح شیری رنگ و بی بو و یا یکی دو قطره خون خارج می شود که اهمیتی ندارد.

علایم عفونت بندناف اگر چه نادرند عبارتند از:

تورم يا قرمزي، جمع شدن چرك در قاعده بند ناف و تب. بنابراين اگر ناف كودك قرمز و ملتهب شد يا شروع به آب دادن كرد با پزشك وي تماس بگیريد.

افتادن بندناف و اولین ویزیت پزشک

حتماً تا به حال بندناف نوزاد خشک شده و افتاده، شما از این موضوع خوشحالید چون دیگر گیره بندناف مزاحم ناز و نوازش های شما یا تعویض پوشک نمی شود. دیگر وقت آن رسیده نوزاد 10 روزه را برای اولین ویزیت بعد از تولد به مطب پزشک ببرید تا وزن و قد او بار دیگر اندازه گیری شود. اگر نگرانی در مورد نوزاد دارید با پزشک در میان بگذارید و راهکار بگیرید. دراین زمان مدفوع نوزاد شما، در صورتی که از شیر خودتان تغذیه کند، خردلی رنگ و نرم و دانه دار خواهد بود و اگر از شیر خشک تغذیه کند رنگش تیره تر، کمی سفت تر و بودارتر خواهد بود. با این حال اگر هنوز نگرانی دارید نزد پزشک مطرح کنید. هنوز نوزاد کوچک شما نیاز به برنامه خاصی ندارد، سعی نکنید به او برنامه بدهید، در عوض خودتان را با نیازهایش هماهنگ کنید تا نوزادی آرام و بی دردسر داشته باشید.

پوشاک نوزادان

همه لباس پوشاندن به نوزاد را دوست دارند و به محض تولد نوزاد دوستان و اقوام برای او لباس می خرند. شما از ظاهر زیبای او احساس غرور می کنید و ممکن است بخواهید برای مناسبت های مختلف لباس های زیبایی برای او تهیه کنید، ولی دلیل ندارد که بخواهید هزینه زیادی برای تهیه پوشاک نوزاد متحمل شوید. او به سرعت رشد می کند و لباس ها برایش کوچک خواهند شد. به یاد داشته باشید تا زمانی که به خود کودک توجه داشته باشید باید لباس های نرم و راحتی برای او تهیه کنید که پوشاندن و بیرون آوردن آن ها آسان باشد و زیاد نوزاد را آزار ندهد چرا که کودک در این زمان مدام لباس خود را کثیف می کند و شما مجبورید لباس او را عوض کنید.

نوزاد روی لباس هایش شیر برمی گرداند و بزاق دهانش را مرتباً روی لباس می ریزد، گاهی نیز ادرار از پوشک به لباس پس می دهد؛ بنابراین باید لباس هایی برای او بخرید که امکان شستشو در ماشین لباسشویی را داشته باشند. از خریدن لباس های سفید خودداری کنید زیرا به سرعت کثیف می شوند و شستشوی مکرر آن ها را بدرنگ می کند.

مسائل گوارشی نی نی کوچولو و توصیه های بهداشتی

نوزاد شما دارای دستگاه گوارش کاملاً تازه ای است، و چیزی که لازم دارد آشنایی کامل با طرز کار آن است.

نوزادان تازه متولد چه از شیر مادر تغذیه شوند چه با شیر خشک، احتمالاً اغلب دو بار در روز استفراغ می کنند. برای کنار آمدن با این پدیده توصیه های زیر را امتحان کنید:

هنگامی که نوزاد را برای آروغ زدن نگه می دارید یا او را بغل می کنید، یک پارچه بر روی شانه ی خود بگذارید تا مجبور نشوید مرتب لباس خود را عوض کرده، یا آن ها را خراب کنید.

هنگام شیر خوردن و بعد از آن یک پیش بند کوچک برای نوزاد ببندید تا مجبور نشوید مرتب تمام لباس های نوزاد را عوض کرده یا آن ها را خراب کنید.

پس از هر بار شیر خوردن، نوزاد را بلند کنید تا آروغ بزند.

اگر شیرخشک می دهید، به جای آنکه به نوزاد امکان نوشیدن کل شیر را به صورت یک جا بدهید، در نیمه ی راه او را برای آروغ زدن بلند کنید.

بعد از خوردن شیر زیاد با نوزاد بازی نکنید. تکان تکان دادن نوزاد یا حرکت دادن او در اطراف می تواند به استفراغ بیشتری منجر شود.

اگر مقدار استفراغ نوزاد شما زیاد و یا بسیار با شدت است، به متخصص اطفال خود اطلاع بدهید.

آروغ گرفتن نوزاد ضروری است

بعد از هر بار شیردادن باید آروغ نوزاد را بگیرید. این کار به مهارت و استعداد خاصی نیاز دارد که البته مادران به سرعت رگ خواب نوزادشان دستشان می آید. اگر نوزاد بعد از شیر خوردن آروغ نزند هوایی که با مکیدن شیر بلعیده، باعث می شود دل درد بگیرد. با شیردادن درست می توانید این مشکل را تا حدودی حل کنید. حواستان باشد لب های نوزاد کاملاً به دور سینه قرار بگیرد.

برای آروغ گرفتن موقعیت های مختلف را امتحان کنید تا ببینید کدام بهتر جواب می دهد.

او را عمود بگیرید طوری که سرش روی شانه ی شما باشد و قفسه سینه اش روی سینه ی شما قرار بگیرد و بعد کمر و شکمش را به آرامی ماساژ بدهید، هرگز به کمر او ضربه نزنید یا او را به صورت دمر روی پایتان نگذارید و تاب ندهید. تمام راه ها را امتحان کنید تا ببینید کدام برای شما و نوزادتان راحت تر است. برگرداندن مقداری شیر در این حالت کاملاً طبیعی است، نترسید. در عوض دستمالی تمیز روی شانه یا پاهایتان قرار دهید تا لباس هایتان کثیف نشود. بندناف نوزادان را تمیز و خشک نگه دارید و به توصیه های پرستاران در این باره دقت کنید. هر بار که پوشک را عوض می کنید بندناف را هم خشک کنید. اگر در ناحیه پوشک قرمزی و التهاب دیدید حواستان را جمع کنید و برای پیشگیری از سوختگی با پوشک، نوزاد را زود به زود عوض کنید.

برگرداندن شیر یا رفلاكس

اين پديده در كودكان نیز رخ مي دهد، اما به دلائل مربوط به خودشان كه عمدتاً به علت تكامل ناكافي دریچه تحتانی مری است. در طول سال اول زندگي كودك، عملكرد این دریچه قوي تر مي شود و احتمال بازگرداندن محتويات معده كاهش مي يابد. حدود 50 درصد كودكان درجاتي از رفلاكس را خواهند داشت، اما فقط درصد كمي از آن ها دچار رفلاكس شديد هستند.

علایم باليني رفلاكس چيست؟

كودكتان بعد از هر بار شیرخوردن ممكن است مقدار كمي شیر را بالا بیاورد يا دچار سكسكه شود. وي ممكن است دچار سرفه پس از بالا آوردن شیر شود و احتمالاً علت اين است كه شیر در حال پس زدن از معده، اشتباهاً وارد مجاري هوايي وي شده است. اين امر طبیعي است و تا زماني كه كودكتان از ساير جنبه ها مشكلي نداشته باشد جاي هیچ گونه نگراني نیست. فقط لازم است يك تكه پارچه تمیز يا دستمال در دسترس داشته باشید. تا در صورت بروز این حادثه آن را جلوی دهان نوزاد گرفته و از کثیف شدن بیش از حد لباس و محیط اطراف نوزاد جلوگیری کنید. هم بچه هايي كه شیر خشك مي خورند و هم آن ها كه از شیر مادر تغذيه مي كنند ممكن است به چنین وضعیتي مبتلا شوند.

در موارد زير لازم است با پزشك كودكتان مشورت كنید:

• اگر در شرايط عادي رفلاكس بیش از پنج بار در روز اتفاق بیافتد.

• اگر كودك بعد از خوردن غذا، زياد گريه مي كند.

• اگر به طور مكرر استفراغ مي كند.

• اگر سرفه كردن حالتي دائمي شده است.

پیشگیری از رفلاکس یا برگشت شیر

روش های ساده ای وجود دارد كه بايد در ابتدا مورد توجه قرار گیرند؛ مانند نگه داشتن كودك در وضعیت عمودي براي 20دقیقه بعد از هر بار تغذيه، اين وضعیت به باقي ماندن مواد خورده شده در معده تا زماني كه به داخل روده تخلیه شود كمك خواهد كرد. در ضمن بهتر است وعده هاي غذايي كمتر با دفعات بیشتر مورد استفاده قرار گیرد. اگرچه كودكان همیشه موافق اين موضوع نیستند! اما اين كار مانع پر شدن كامل معده شده و احتمال پس رانده شدن مواد را با توجه به شل بودن دريچه بین مري و معده، كاهش مي دهد.

 

روده (مدفوع) و مثانه (ادرار) در نوزادان

نوزاد روزانه ده بار نیاز به تعویض پوشک دارد و با اینکه به مرور تعداد دفعات عوض کردن پوشک او کاهش می یابد اغلب کودکان تا سن دو سالگی توانایی کنترل دفع ادرار و مدفوع خود را به دست نمی آورند. با اینکه شما نمی توانید این روند را سرعت بدهید اما کمک و حمایت های شما برای فرزندتان اهمیت بسیاری دارد.

دفع ادرار

مثانه نوزاد به طور خودکار تخلیه می شود و در طول شب و روز مرتباً ادرار از مثانه دفع می شود. به محض اینکه مقداری ادرار در مثانه جمع شود، دیواره آن کشش پیدا کرده و روند تخلیه مثانه تحریک می شود. این حالت کاملاً طبیعی است و نمی توان انتظار رفتار متفاوتی را از نوزاد داشت. دست کم تا زمانی که مثانه به اندازه کافی رشد کند و توانایی نگهداری ادرار برای زمان های طولانی تر را داشته باشد.

دفع مدفوع

وقتی جنین درون رحم مادر قرار دارد روده هایش با ماده ای غلیظ و چسبناک و سیاه رنگ به نام مکونیوم پر شده است. مکونیوم در طول 24 ساعت اول بعد از تولد دفع می شود و بعد از دفع کامل مکونیوم حرکات طبیعی روده آغاز می شود.

زمانی که نوزاد برنامه منظم خود را پیدا کند مدفوع او سفت تر و روشن تر می شود. لزومی ندارد که توجه دقیق به مدفوع نوزاد داشته باشید و تا وقتی نوزاد راضی به نظر می رسد و روند رشد طبیعی دارد دلیلی برای وسواس یا نگرانی بیش از حد وجود ندارد.

تعداد دفعات مدفوع در نوزاد شدیداً متغیر است و معمولاً نوزادانی که با بطری تغذیه می شوند بعد از هربار شیر خوردن مدفوع دفع می کنند. از سوی دیگر نوزادانی که شیر مادر می خورند ممکن است فقط روزی یک بار یا کمتر دفع مدفوع داشته باشند. دلیل کم بودن مدفوع این نوزادان میزان اندک مواد زائد شیر مادر می باشد. با بزرگتر شدن کودک، حرکات روده و دفع مدفوع او به تدریج کاهش پیدا می کند. در روزهای اول ممکن است نوزاد در روز 5 یا 6 بار مدفوع کند اما بعد از گذشت 3 یا 4 هفته از تولد دفع مدفوع ممکن است به 2 بار در روز کاهش پیدا کند. این مسئله کاملاً طبیعی است و دلیلی برای نگرانی وجود ندارد. مدفوع شل و مایع یا کاملاً سبز رنگ نیز کاملاً برای نوزاد طبیعی است و دلیل موجهی برای نگرانی شما نیست مگر اینکه شلی مدفوع برای بیش از 24 ساعت ادامه پیدا کند. در این صورت باید با پزشک مشورت کنید.

تغییر در مدفوع

اگر ظاهر مدفوع نوزاد از یک روز تا روز دیگر تغییر می کند نباید نگران شوید. تغییر رنگ مدفوع زمانی که در معرض هوا قرار می گیرد نیز کاملاً طبیعی است. اگر این مسئله شما را نگران کرده است می توانید با پزشک مشورت کنید. پزشک در صورت لزوم توصیه های لازم را به شما خواهد داد و یا نگرانی بی مورد شما را برطرف خواهد کرد. مدفوع نرم و شل نشانه قطعی وجود عفونت نمی باشد. اگر مدفوع آبکی با تغییر ناگهانی در رنگ، بو یا دفعات دفع همراه شود، باید با پزشک مشورت کنید مخصوصاً در صورتی که نوزاد رنگ پریده باشد.

وجود رگه های خون در مدفوع به هیچ وجه طبیعی نیست. دلیل آن ممکن است مسئله ای کاملاً کوچک مانند وجود یک خراش در پوست اطراف مقعد باشد؛ اما باید حتماً در این باره با پزشک مشورت کنید.

مقادیر زیاد خون در مدفوع یا وجود چرک یا موکوس در آن می تواند نشانه ای از یک عفونت روده ای باشد؛ به همین دلیل باید فوراً با پزشک تماس بگیرید.

نوزادانی که شیر مادر می خورند: از روز دوم مدفوع زرد روشن در کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند دیده خواهد شد. مدفوع این کودکان به ندرت سخت یا بدبو می شود و معمولاً غلظت آن شبیه به سوپ شیر می باشد. به خاطر داشته باشید که غذایی که می خورید روی کودک تأثیر خواهد گذاشت و خوراکی های تند و پرادویه دستگاه گوارش او را آزرده خواهد کرد.

نوزادانی که شیر خشک می خورند: نوزادانی که با بطری تغذیه می شوند دفعات بیشتری مدفوع دفع می کنند و مدفوع آنان سخت تر و تیره رنگ تر است. مدفوع این نوزادان در مقایسه با نوزادانی که شیر مادر می خورند بوی تندتری دارد. شایع ترین مشکل در این نوزادان سختی مدفوع است. برای برطرف کردن این مشکل می توانید مقدار کمی آب جوشیده سرد شده بین دفعات تغذیه به نوزاد بدهید.

تمیز کردن دختران

همیشه برای تمیز کردن دختران در جهت جلو به عقب بدن آن ها را پاک کنید. و هرگز داخل لب های فرج را تمیز نکنید.

پاک کردن مدفوع: با جلوی پوشک تا حد امکان مدفوع نوزاد را از بدن او پاک کنید.

پاک کردن ادرار: از یک پارچه یا پنبه مرطوب برای پاک کردن دستگاه تناسلی نوزاد و اطراف آن استفاده کنید.

تمیز کردن باسن: پاهای کودک را بالا بگیرید و از جلو به عقب پاک کنید سپس موضع را کاملاً خشک نمایید.

تمیز کردن پسران

معمولاً هر بار که پوشک پسربچه ها را باز کنید ادرار می کنند. برای کاهش آلوده شدن اطراف، یک تکه پارچه روی آلت او قرار دهید.

پاک کردن مدفوع: مدفوع روی بدن کودک را با استفاده از پنبه و لوسیون یا روغن مخصوص کودک پاک کنید. با هر بار پاک کردن از یک پنبه جدید استفاده نمایید.

پاک کردن ادرار: با پنبه تمیز از سمت چین های پا به طرف آلت عمل پاک کردن را انجام دهید. هیچ وقت نباید پوست روی آلت (بخشی که در ختنه بریده می شود) را بکشید.

پاک کردن باسن: با نگه داشتن قوزک های پا، پاهای کودک را بلند کنید و سپس موضع را کاملاً خشک نمایید.

پوشک های نوزاد

اولین گزینه شما این است که بین پوشک های پارچه ای و یک بار مصرف یکی را انتخاب کنید. در سال های اخیر اکثریت والدین به استفاده از پوشک های یک بار مصرف روی آورده اند. البته آگاهی بیشتر از مسائل زیست محیطی نیز موجب نگاه دوباره به پوشک های پارچه ای شده است تا مواد زائد کمتری وارد محیط زیست شود. این مسئله هنوز به درستی مورد بررسی قرار نگرفته است چرا که مواد شوینده ای که برای تمیز کردن پوشک های پارچه ای مورد استفاده قرار می گیرند می تواند موجب آلودگی منابع آب شده و انرژی لازم برای شستشوی پوشک های پارچه ای نیز به نوعی تلف می شود. با اینکه پوشک های پارچه ای در درازمدت ارزان قیمت تر از انواع یک بار مصرف می باشند ولی صورتحساب برق مصرفی ماشین لباسشویی و زمان از دست رفته شما نیز باید در نظر گرفته شوند. کاملاً واضح است که علیرغم نوع انتخابی پوشک، در صورتی که هر زمانی که لازم باشد پوشک نوزاد را عوض کرده و اصول اولیه بهداشتی را رعایت نمایید فرزند شما شاد و خوشحال خواهد بود.

پوشک های یک بار مصرف

پوشک های یک بار مصرف عوض کردن پوشک را تا حد امکان ساده تر کرده اند. پوشاندن آن ها بسیار آسان است و هیچ تا یا گره یا شلوار لاستیکی نیز مورد نیاز نمی باشد. این پوشک ها بعد از خیس یا کثیف شدن دور انداخته می شوند. استفاده از پوشک های یک بار مصرف در هنگام سفر بسیار راحت است، زیرا می توانید تعداد کمتری همراه داشته باشید و فضای کمتری نیز برای تعویض آن ها مورد نیاز می باشد و نیازی به بازگرداندن پوشک های خیس و بدبو برای شستشو ندارید. البته باید دائماً این پوشک ها را در خانه داشته باشید. بهتر است این پوشک ها را به طور هفتگی و در بسته های بزرگ خریداری کنید تا هر روز مجبور به حمل یک بسته حجیم از آن ها در موقع خرید نشوید.

هیچ گاه نباید این پوشک ها را درون چاه فاضلاب بیندازید زیرا غیرقابل جذب می باشند و درون لوله گیر می کنند. در عوض کیسه بزرگی مخصوص پوشک های مصرف شده داشته باشید و قبل از دور انداختن توجه داشته باشید که کیسه استحکام لازم برای بلند کردن را داشته باشد.

  • نوارهای چسبی قابل باز و بسته کردن امکان کنترل تمیزی پوشک را به شما می دهد.
  • کش های دور پای کودک احتمال نشت ادرار یا مدفوع به خارج از پوشک را کاهش می دهد.
  • نوارهای کشی مانع از نشت ادرار به بیرون از پوشک می شود و یک لایه محافظ اضافی می باشد.
  • لایه داخلی جاذب رطوبت، یک روکش پلاستیکی دارد.

پوشک های پارچه ای

گرچه قیمت پوشک های پارچه ای در هنگام خرید گران تر از پوشک های یک بار مصرف می باشد، اما در دراز مدت به صرفه خانواده خواهد بود. پوشک های پارچه ای در مقایسه با پوشک های یک بار مصرف نیازمند کار بیشتری از جانب شما می باشند؛ زیرا آب کشی، استریل کردن، شستن و خشک کردن پوشک بعد از هر بار استفاده باید انجام شود. شما دست کم به 24 عدد پوشک نیاز دارید تا همیشه تعدادی پوشک تمیز در دسترس داشته باشید. هر قدر پوشک بیشتری خریداری کنید نیاز کمتری به شستشوی آن ها خواهید داشت. در هنگام خرید این پوشک ها توجه داشته باشید که بهترین کیفیت ممکن را انتخاب کنید. از آنجایی که پوشک ها را برای مدت زیادی استفاده خواهید کرد بهتر است از جنس خوب تهیه شده باشند تا دوام بهتری داشته باشند. در ضمن پوشک های با کیفیت، قدرت جذب بیشتری دارند و در نتیجه نوزاد احساس راحتی بیشتری با آن ها خواهد داشت.

شما می توانید پوشک های حوله ای مربع شکل را بسته به اندازه و نیاز فرزندتان به صورت های مختلف تا بزنید. این پوشک ها قدرت جذب خوبی دارند (حتی بیشتر از پوشک های یک بار مصرف) بنابراین برای استفاده شبانه بسیار مناسب می باشند. حتی اگر در طول روز بخواهید از پوشک های یک بار مصرف استفاده کنید.

پوشک های حوله ای با پرزهای گرد به شکل T تهیه می شوند و از پارچه های حوله ای بهتری در مقایسه با پوشک های مربع شکل تولید می شوند. این پوشک ها برای افزایش میزان جذب در بخش مرکزی دارای بخش سه لایه می باشند. شکل این پوشک ها پوشاندن آن را به کودک آسان تر می کند و کودک را تمیز و پاکیزه نگه می دارد.

اگر از پوشک های پارچه ای استفاده کنید به لایه آستری پوشک نیاز خواهید داشت. انواع یک طرفه این آستری ها را انتخاب کنید. این آسترها امکان عبور ادرار به لایه های زیرین پوشک را فراهم کرده و در عین حال لایه مجاور پوست کودک خشک می ماند. خطر ایجاد زخم ناشی از اصطکاک یا رطوبت نیز با استفاده از این لایه های آستری به حداقل می رسد. این لایه ها از آلوده شدن مستقیم پوشک به مدفوع جلوگیری می کنند و می توانید پوشک را بدون وجود مدفوع در روی آن برداشته و به سادگی با آب بشویید. شش شلوارک لاستیکی نیز برای جلوگیری از خیس یا کثیف شدن لباس یا تخت کودک مورد نیاز خواهد بود.

پوشک های پارچه ای در بازار در دسترس می باشند که همه ویژگی های پوشک های یک بار مصرف را در خود جای داده اند و قابلیت شستشو در ماشین لباسشویی را نیز دارند. این پوشک ها شکل مناسبی داشته و لایه بیرونی ضد آب دارند.

پوشک دختران

دختران معمولاً مرکز پوشک را بیشتر خیس می کنند. در صورت دراز کشیدن کودک بیشتر خیسی به سمت پشت پوشک می رود. پوشک های یک بار مصرف به همین دلیل در دو شکل مجزا برای استفاده روز یا شب کودک طراحی شده اند. در حقیقت بخشی که بیشتر در معرض ادرار قرار می گیرد یک لایه مجزای ضخیم برای جذب ادرار دارد.

ممکن است تمایل داشته باشید شلوارک های تزیینی یا چین دار برای پوشش پوشک های پارچه ای خریداری کنید. این شلوارک ها برای پوشش زیر پیراهن دخترانه در مناسبت های خاص بسیار زیبا می باشند.

پوشک های پسران

پسرها قسمت جلوی پوشک را بیشتر خیس می کنند. پوشک هایی که برای پسرها تولید می شوند این مسئله را در نظر گرفته و در بخش پیشین پوشک لایه های بیشتری دارند.

پوشک های پارچه ای را به خصوص در شب به گونه ای تا بزنید که بیشتر پارچه در بخش جلویی پوشک قرار گیرد.

پسرها معمولاً در هنگام تعویض پوشک ادرار می کنند؛ بنابراین بهتر است زمانی که می خواهید پوشک آلوده را بردارید آلت نوزاد را با یک پوشک تمیز بپوشانید. همیشه وقتی پوشک تمیز به نوزاد می پوشانید سر آلت را رو به پایین قرار دهید تا از خروج ادرار از بالای پوشک جلوگیری شود.

بهداشت پوشک ها

شستن کامل پوشک ها از اهمیت بسیاری برخوردار است. وجود ذرات بسیار کم آمونیاک نیز موجب آزردگی پوست کودک می شود و باکتری های موجود در مدفوع می تواند به ایجاد عفونت در کودک منجر شود. شوینده های قوی یا پودرهای بیولوژیکی نیز می توانند پوست کودک را تحریک کند بنابراین همیشه از ورقه یا پودرهای صابون برای شستن پوشک ها استفاده کنید. اگر می خواهید از نرم کننده لباس استفاده کنید همیشه بعد از استفاده از آن، پوشک را به طور کامل آب بکشید و اهمیتی به توصیه های تولید کننده ندهید. اگر می خواهید از محلول ضدعفونی استفاده کنید باید پوشک های آلوده به مدفوع را به خوبی بشویید و پوشک های آلوده به ادرار را فقط آب بکشید. نیازی به جوشاندن پوشک ها نیست مگر اینکه خیلی آلوده و لک شده باشند یا به رنگ خاکستری درآمده باشند. فقط کافی است برای شستن یا آب کشی از آب داغ استفاده کنید. اگر لباس های نوزاد نیز آلوده به مدفوع شده اند، نباید روی آن ها محلول ضدعفونی بریزید زیرا رنگ لباس را پاک می کنند؛ فقط کافیست تا جایی که می توانید مدفوع را از روی آن بردارید و لباس را به شکل معمول شسته و آب کشی کنید.

برنامه منظم شستشوی پوشک ها

تنظیم برنامه منظم برای شستشو، زندگی شما را آسان تر خواهد کرد به خصوص اگر بخواهید پوشک ها را به یک باره و در تعداد بالا بشویید. برای این کار لازم است مقدار زیادی و حداقل 24 عدد پوشک داشته باشید. به دو سطل پلاستیکی مخصوص استریل کردن نیاز دارید که دسته های قوی داشته باشند. یکی از این سطل ها مخصوص پوشک های آلوده به مدفوع و دیگری مخصوص پوشک هایی است که فقط به ادرار آلوده شده اند. این سطل ها باید به اندازه کافی بزرگ باشند و گنجایش دست کم شش پوشک را به اضافه فضای کافی برای محلول ضدعفونی داشته باشند. اما لازم نیست به قدری بزرگ باشند که وقتی پر می شوند حمل آن ها برایتان غیرممکن باشد. شما می توانید سطل های مخصوص پوشک خریداری کنید، اما هر سطلی که اندازه آن مناسب باشد و درپوش داشته باشد نیز همین کار را انجام می دهد.

هر روز صبح سطل ها را با محلول ضدعفونی پر کنید و همیشه قبل از انداختن پوشک داخل سطل آن را آب بکشید. پوشک های خیس باید با آب سرد آب کشی و چلانده شوند و سپس درون سطل حاوی محلول قرار بگیرند. در مورد پوشک های آلوده به مدفوع باید تا جایی که می توانید مدفوع روی پوشک ها زیر شیر بشویید و پاک کنید.

وقتی پوشک ها برای مدت کافی داخل محلول قرار گرفتند، باید آن ها را از سطل بیرون بیاورید. پوشک هایی که فقط آلوده به ادرار می باشند را با آب داغ کاملاً آب کشی کرده و خشک کنید. پوشک های آلوده به مدفوع باید در داخل ماشین لباسشویی و روی برنامه داغ شسته و سپس آب کشی و خشک شوند.

شلوارهای لاستیکی در صورت شسته شدن در آب داغ یا سرد، خشک و غیرقابل استفاده می شوند. آن ها را در آب ولرم بشویید و کمی مایع شوینده به آن ها اضافه کنید. سپس با یک دستمال آن ها را خشک کرده و تا زمان مصرف مجدد در معرض هوا قرار دهید. اگر این شلوارهای لاستیکی سخت و خشک شدند می توانید آن ها را همراه با چند حوله درون دستگاه خشک کن قرار دهید تا دوباره نرم شوند.

عوض کردن پوشک نوزاد

هر زمانی که پوشک نوزاد خیس یا آلوده به مدفوع شود، باید آن را عوض کنید. تعداد دفعات تعویض پوشک در نوزادان مختلف متفاوت است. اما به عنوان یک قانون شما باید هر روز صبح بعد از بیدار شدن نوزاد، پوشک او را عوض کنید. شب ها نیز قبل از گذاشتن او در تختخواب، بعد از حمام و بعد از هر بار تغذیه که شامل تغذیه های شبانه نیز می شود باید پوشک او تعویض شود.

عوض کردن پوشک های یک بار مصرف کار بسیار ساده ای است مشروط بر اینکه پوشکی که اندازه مناسبی برای فرزندتان دارد انتخاب کرده باشید. اما در مورد پوشک های پارچه ای می توانید به هر شکلی که برای خودتان آسان است آن را تا بزنید.

بستن پوشک های یک بار مصرف

طرز قرار دادن کودک: پوشک را صاف به شکلی قرار دهید که چسب های آن در پشت قرار بگیرد. پوشک را به آرامی زیر نوزاد ببرید به طوری که بالای آن زیر کمر کودک قرار بگیرد.

بستن جلوی پوشک: بخش جلویی پوشک را از بین پاهای نوزاد بالا بیاورید و آن را دور شکم نوزاد صاف کنید.

لایه های زیر برچسب ها را برداشته و آن را به سمت جلو بکشید.

بستن راحت پوشک: برچسب ها را محکم روی لایه جلویی بکشید و پوشک را ببندید. پوشک باید کاملاً محکم و تنگ بسته شود.

بستن پوشک پارچه ای

پوشک را زیر بدن کودک ببرید به طوری که خط کمر او با لبه بالایی پوشک مماس شود. بخش جلویی پوشک را از میان پاهای کودک بالا بیاورید. آن را با یک دست ثابت نگاه دارید و کناره های پوشک را به سمت مرکز تا کنید. اکنون کناره های پوشک را روی بخش جلویی پوشک سنجاق کنید.

توصیه های بهداشتی در رابطه با اندام های تناسلی

نوزادان اغلب هنگام تولد دارای کیسه ی بیضه یا لب های مهبلی متورم یا پف کرده اند. سینه ها نیز ممکن است تا حدی بزرگ باشد. هورمون های مادری که جفت را جدا می کند، باعث این تورم می شود.

ترشح واژینال در نوزادان دختر

نوزادان دختر گاهی ترشحی شفاف یا سفیدرنگ از واژن دارند. در برخی موارد ممکن است متوجه خونریزی مختصری از دستگاه تناسلی او شوید. این مسئله کاملاً طبیعی است و بعد از گذشت چند روز برطرف خواهد شد. اگر این مسئله شما را به شدت نگران کرده است می توانید با پزشک تماس بگیرید تا شما را از نگرانی بیرون آورد.

نکته مهم این است که زمان برخورد با این رویداد طبیعی، حواستان به بهداشت نوزاد و محیط باشد. بنابراین سریعاً پوشک کودک را عوض کرده و محل پوشک را بشویید تا مانع از انتشار عفونت به نوزاد و محیط شوید.

ختنه کردن پسرها

ختنه، بیشتر در کشورهای اسلامی انجام می شود. نظرات مختلفی در رابطه با فواید و مضرات این مسئله وجود دارد. در حالت طبیعی زیر پوست آلت تناسلی کودک ماده سفید رنگی ترشح می شود. این ماده خاصیت نرم کنندگی دارد و از چسبیدن پوست به سر آلت جلوگیری می کند، لازم به ذکر است که این ماده چرک نیست. در بعضی از مواقع این ترشحات عفونی شده و پوست سر آلت نیز دچار عفونت می گردد. در موارد نادر عفونت مزبور مخصوصاً در نوزادان و شیرخواران موجب عفونت کلیه ها می شود. آمار نشان داده است که عفونت ادراری در پسر بچه های ختنه نشده به مراتب بیشتر از پسرهای ختنه شده است.

بنابراین ختنه کردن از پیدایش عفونت دستگاه ادرای جلوگیری می کند. تحقیقات نشان داده است که سرطان گردن رحم در زنان و سرطان آلت تناسلی در مردان در جوامعی که ختنه شده اند کمتر از جوامعی است که ختنه نشده اند.

فواید ختنه

۱ـ پسران ختنه شده از بهداشت بالاتری برخوردارند.

۲ـ از عفونت های ادراری و کلیوی پیشگیری می کند. کاهش عفونت وتورم دستگاه تناسلی.

۳ـ از بیمار های مقاربتی و احتمالاً سرایت فوری HIV جلوگیری می کند.

۴ـ سرطان دستگاه تناسلی در مردان ختنه شده کمتر از سرطان در مردان بدون ختنه است.

۵ـ زنانی که شوهرانشان ختنه شده اند کمتر در معرض ابتلا به سرطان دهانه رحم هستند.

۶ـ لذت بردن بیشتر از رابطه جنسی.

انجمن اطفال آمریکا تأکید کرده است که فواید ختنه آن قدر مشخص و صد درصد نیست که بتوان این عمل را به عنوان یک جراحی روتین برای همگان قرار داد ولی انجام آن را نفی نکرده است.
مهم ترین عوارض ختنه عفونت و خونریزی می باشد. ختنه مانند هر عمل جراحی عوارض یک عمل را دارد.

بهترین زمان ختنه کردن

اگر ختنه بعد از تولد یا در ماه های اول تولد انجام گیرد، اولاً احتیاج به بیهوشی عمومی کودک نیست و با بی حسی موضعی انجام می گیرد. ثانیاً هزینه زیادی برای خانواده نخواهد داشت. مخصوصاً اگر بهداشت و نظافت بعد از عمل رعایت شود، محل ختنه زودتر التیام می یابد.

اگر ختنه در ماه های اول تولد انجام نشود، در این صورت علاوه بر اینکه کودک را باید بیهوش کرد و ختنه نمود، هزینه ای بر خانواده تحمیل می گردد و اثر بد روانی نیز بر کودک می گذارد. چون او در سنین کودکی (به ویژه ۲ تا ۳ سالگی) نسبت به حفظ آلت تناسلی خود حساسیت دارد و چه بسا ختنه را تنبیه پدر و مادر در حق خود می پندارد و این تصور کودک را آزرده می کند.

در چه مواردی نباید نوزاد را ختنه کرد:

اگر تنه آلت نوزاد در سطح پوست عانه قرار گرفته و درحقیقت آلت نوزاد در چربی عانه فرو رفته باشد.

اگر آلت نوزاد بسیار کوچک باشد، یعنی کمتر از ۲٫۵ سانتی متر طول داشته باشد (آلت نوزاد سالم بین ۲٫۸ تا ۴ سانتیمتر می باشد.)

اگر پیشابراه به جای نوک آلت در زیر سر یا تنه آلت قرار گرفته باشد و پوست ختنه کامل تشکیل نشده باشد (مردم به این حالت می گویند که نوزاد ختنه شده به دنیا آمده است). این وضع یک نوع نابهنجاری است و نوزاد به جای ادرار کردن به جلو به زیر ادرار می کند، در چنین موارد کودک را نباید ختنه کرد بلکه باید در ۱۸ ماهگی با عمل جراحی خاص آلت او را ترمیم نمود.

توصیه های مربوط به ختنه کردن

1- انجام آن توسط یک پزشک ماهر

2- انجام آن در بیمارستان مجهز را در نظر داشته باشید

3- مراقبت از کودک ختنه شده: آلت تناسلی کودک بعد از ختنه قرمز و متورم می شود و تا ۲۴ ساعت هم ممکن است خونریزی داشته باشد.

اقدامات لازم:

  • پوشک کودک را به محض کثیف شدن تعویض کنید.
  • روزانه ناحیه مورد نظر را به آرامی با آب تمیز کنید.
  • از یک پماد آنتی بیوتیک به مدت ۳ تا ۴ روز استفاده کنید.
  • از صابون، پودر، لوسیون و هر ماده دیگر تا خوب شدن کامل استفاده نکنید.
  • تا بهبودی کامل کودک را حمام نبرید.
  • در بعضی مقالات تأکید شده بعد از افتادن پانسمان اولیه می توان کودک راحمام کرد و برای بهبود سریع تر مقداری نمک در وان کودک بریزید ولی از هیچ ماده ضدعفونی دیگر در آب استفاده نکنید. نخ بخیه معمولاً طی ۷ تا۱۰ روز جذب می شود. اگر از حلقه استفاده شود حداکثر تا یک هفته خود به خود می افتد.
  • اگر خونریزی و یا ترشحات از آلت تناسلی ادامه پیدا کرد، سر آلت تناسلی آبی و یا سیاه شد، و یا جریان ادرار کاهش پیدا کرد حتماً با پزشک خود تماس بگیرید.

علایم عفونت محل ختنه

  • تب
  • ترشحات بد بو
  • افزایش قرمزی و تورم

بایدها و نبایدها

نوزاد پسر هرچه سریع تر باید ختنه شود ولی نباید در ۲۴ ساعت اول بعد از تولد این کار را کرد. علت این فاصله زمانی هم حصول اطمینان از سلامت نوزاد است. این ۲۴ ساعت، این امکان را فراهم می کند که نقایص و بیماری هایی که در آن ها نباید ختنه انجام شود، شناسایی شوند. در بیماری های اختلالات خونریزی دهنده مثل هموفیلی، نباید ختنه انجام شود.

البته در اختلالات مادرزادی دستگاه ادراری ـ تناسلی هم نباید نوزاد ختنه شود. مهم ترین این اختلالات مادرزادی، هایپوسپادیازیس است که در آن سوراخ مجرای ادراری در زیر آلت تناسلی قرار دارد و چون بعدها در ترمیم این اختلال به پوست ختنه گاه احتیاج پیدا می شود، نوزاد نباید ختنه شود. خود عمل ختنه کردن می تواند در برخی موارد عوارضی به همراه داشته باشد.

این عوارض معمولاً در کمتر از ۱ درصد موارد دیده می شوند و شایع ترین آن ها عبارتند از: عفونت محل زخم، خونریزی زیاد، عدم برداشتن کافی پوست و پل پوستی. پل پوستی، در واقع قسمتی از پوست تنه آلت تناسلی مذکر است که به سر آلت تناسلی می چسبد.
البته ختنه می تواند باعث ایجاد التهاب و تنگی سوراخ ادراری شود که علت آن هنوز به درستی معلوم نیست. بریده شدن قسمتی از آلت تناسلی هم یکی از عوارض ختنه کردن است که در برخی از روش های انجام ختنه دیده می شود.

واکسیناسیون نوزاد و نقش بهداشتی و محافظتی آن در برابر میکروب ها

برای پیشگیری از بیماری های خطرناکی مثل کزاز، سیاه سرفه و... ایمن سازی نوزادان در بدو تولد بسیار حیاتی است. از آنجایی که برنامه های واکسیناسیون بسیار موفق بوده است، به همین خاطر به آسانی بیماری های مرگباری مانند سیاه سرفه یا فلج اطفال را فراموش می کنیم. بسیاری از مادران تازه کار امروزی هرگز یک کودک مبتلا به فلج اطفال را ندیده اند. در حالی که در نسل های قبل احتمال بیماری فلج یا حتی مرگ در اثر ابتلا به فلج اطفال یک تهدید واقعی بوده است.

واکسیناسیون هم تک تک افراد و هم تمام جامعه را از بیماری های عفونی محافظت می کند. به همین دلیل هر کودکی باید درست واکسینه شود.

واکسیناسیون به موقع کودک و جلوگیری از بروز بیماری های خطرناک

آغوز اولین واکسن نوزاد است که او را در برابر انواع مختلف بیماری ها در دوران شیرخواری مصون نگه می دارد. اما این ایمنی بعد از حدود شش ماهگی از بین می رود و لازم است کودک به طور مرتب متناسب با جدول زمان بندی شده مورد تأیید کمیته ی کشوری واکسینه شود.

تزریق به موقع واکسن های دوران شیرخواری برای ایمن سازی کودک رسیده، نارس و کم وزن در برابر انواع بیماری ها بسیار حائز اهمیت است به طوری که تعلل در زمان واکسیناسیون و یا جدی نگرفتن زمان تجویز آن، خود عاملی برای شیوع بسیاری از بیماری های خطرناک دوره ی شیرخواری است. مادران عزیز می توانند متناسب با سن کودک خود، کودک را در برابر بیماری های سرخک، سرخچه، هپاتیت، دیفتری، کزاز، سیاه سرفه و فلج اطفال واکسینه کنند.

آیا منعی برای دریافت واکسن برای کودک بیمار وجود دارد؟

جواب منفی است. اگر کودک در زمان موعد واکسیناسیون، به بیماری هایی مانند سرماخوردگی، اسهال و... دچار بود، هیچ منعی برای به تأخیر انداختن زمان واکسیناسیون نیست و پدر و مادر می توانند با نظر پزشک معالج حتی در زمان مصرف دارو و دوران نقاهت، تزریق واکسن را مطابق با جدول زمان بندی واکسیناسیون انجام دهند. در صورتی که به هر دلیلی کودک به موقع واکسینه نشود، احتمال ابتلا به بیماری های عفونی و هم چنین مرگ و میر افزایش پیدا می کند.

تزریق واکسن کزاز و پیشگیری از بیماری کزاز

هر زخمی یا شکافی روی پوست خطر بیماری کزاز را به همراه دارد. باکتری کزاز فقط در محیط بدون اکسیژن رشد می کند به همین دلیل زخم های سطحی خطر کمتری در رابطه با بیماری کزاز ایجاد می کنند. باکتری کزاز در خاک زنده می ماند و رشد می کند، به همین دلیل زخم های آلوده خطرناک هستند. باکتری، سمی تولید می کند که به اعصاب و مغز آسیب می زند و موجب گرفتگی عضلات به خصوص عضلات صورت می شود و به همین دلیل در زبان عامه به این بیماری قفل شدن فک نیز می گویند. مبتلایان به کزاز باید حتماً در بیمارستان تحت درمان قرار بگیرند.

با واکسیناسیون درست می توان به طور کامل از بروز این بیماری جلوگیری کرد. اولین تزریق واکسن کزاز باید قبل از 12 ماهگی انجام شود و در فواصل ده سال یکبار (تا 5 تزریق) نیز باید با تزریق بعدی ایمنی نسبت به آن تقویت شود. اگر سگی کودک را گاز گرفت یا جراحتی عمیق و آلوده روی پوست او ایجاد شده است و قبلاً نسبت به این بیماری واکسینه نشده است احتمالاً یک تزریق سرم کزاز فوراً در بخش اورژانس به او انجام خواهد شد.

توصیه های خانگی بعد از واکسیناسیون کودک

1- بسیاری از نوزادان در محل تزریق درد دارند. در محل تزریق ممکن است قرمزی، ورم یا توده ایجاد شود. در 24 ساعت اول بعد از تزریق واکسن می توان با کمپرس سرد این عوارض را درمان کرد. می توان در زمان بیداری کودک مقداری یخ را در پارچه ای پیچید و هر ساعت به مدت 5 دقیقه در محل تزریق نگه داشت. اکثر واکنش های موضعی ظرف چند روز بهبود می یابد، هر چند گاهی توده هایی کوچک باقی می ماند که باید پزشک آن را ببیند.

2- گاهی بیماری خفیف با علایم آبریزش از بینی، تب خفیف و بثورات قرمز صورت و بدن 7 تا 10 روز پس از واکسن سرخک، سرخچه و اوریون رخ می دهد. بنابراین این علایم در این موارد طبیعی بوده و به شما توصیه می شود در صورت بروز این علایم مراقبت های بهداشتی لازم را جهت بهداشت بیشتر نوزاد و محیط به عمل آورید.

3- هنگامی که بچه را آرام می کنید مراقب باشید به محل تزریق دست نزنید. محل تزریق را تمیز و پاکیزه نگه دارید تا به این ترتیب احتمال ورود میکروب به نوزاد به حداقل رسد.

4- بیش از 99 درصد کودکان واکنشی به ایمن سازی ندارند و بسیاری حتی هنگام تزریق نیز احساس ناراحتی نمی کنند.

تغذیه با شیر مادر

مزایای تغذیه با شیر مادر:

  • بهترین و کامل ترین غذا برای تمام شیرخواران
  • استریل بودن
  • محافظت کودک در برابر بیماری ها
  • آماده و قابل دسترس
  • رایگان بودن
  • ایجاد پیوند عاطفی میان مادر و کودک
  • کمک به فاصله گذاری بین تولدها

تغذیه با شیر مادر و محافظت در برابر بیماری ها

خطر پوسیدگی دندان، انجام ارتودنسی، اختلالات تکلم و سایر جراحی های فک در کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر است. مصرف مکرر شیر مادر به تکامل فک و دندان ها کمک بسیاری می کند. شیر مادر علاوه بر خواص تغذیه ای، در تکامل شناختی، مغزی و اجتماعی کودک نقش بسزایی دارد. شیر مادر خاصیت ضد التهابی دارد که برای نوزاد بیمار، نارس و رسیده حائز اهمیت است. کاهش ابتلا به انواع بیماری ها در سنین بعدی از دیگر فواید منحصر به فرد و باورنکردنی شیر مادر است. البته این موضوع برای نوزادانی صادق است که به طور انحصاری و نه ناقص، حداقل به مدت 6 ماه به طور پیوسته با شیر مادر تغذیه شده باشند. تغذیه با شیر مادر باعث تقویت قدرت دفاعی بدن شیرخوار می شود. علاوه بر آنکه میزان بروز عوامل بیماری زا، در این کودکان کمتر است، طول مدت بیماری و شدت آن نیز کمتر است. با توجه به نتایج تحقیقات صورت گرفته، احتمال ابتلای نوزادان شیر مادر خوار به یبوست، سلیاک (عدم تحمل گندم و گلوتن موجود در رژیم غذایی)، بیماری های روده ای از جمله کولیت اولسر، بیماری مهلک کولیت نکروز دهنده ی روده (NEC) در پره ماچورها و دردهای قولنجی به علت وجود فاکتورهای اختصاصی در شیر مادر، بسیار کمتر است. هم چنین ابتلا به دیابت کودکان، آلرژی و حساسیت، بیماری های قلبی و عروقی، ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزاد یا سندرم مرگ گهواره، عفونت های شایع در نوزادان از جمله عفونت گوش میانی، آنفولانزا و سرما خوردگی، خروسک، خس خس سینه، تنگی نفس و سایر بیماری های تنفسی و بدخیمی های طفولیت در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر گزارش شده است.

PH دستگاه روده ای نوزادان شیر مادرخوار نسبت به کودکانی که با شیرهای مصنوعی تغذیه می شوند پایین تر است؛ لذا تا زمانی که PH پایین است احتمال تکثیر کلستردیوم بوتولینوم و ابتلا به بوتولیسم نیز در نوزادان کمتر است. عدم وجود آلودگی های میکروبی در شیر مادر باعث شده است که سطح تماس با پاتوژن های محیطی کمتر شود از این رو نوزادان شیر مادرخوار کمتر به وبا دچار می شوند.

ویژگی منحصر به فرد دیگر شیر مادر، آنتی کر موجود در خون مادر است که بدن نوزاد را در برابر انواع ویروس ها از جمله هپاتیت مقاوم می کند. هم چنین سابقه ی تغذیه با شیر مادر احتمال بروز برخی بیماری ها مانند چاقی، بیماری های روماتیسمی مانند آرتریت روماتوئید، انواع سرطان ها و هیپرکلسترولمی را در بزرگسالی کاهش می دهد. علاوه بر آن، شیر مادر یک آنتی بیوتیک طبیعی برای زخم های سطحی، التهابات پوستی یا ادرار سوختگی کودک محسوب می شود و ریختن چند قطره از شیر مادر در محل جراحات، باعث سرعت در روند ترمیم و بهبودی خواهد شد.

نکات بهداشتی در تغذیه با شیرمادر

  • برای اینکه شیرخوار بتواند به راحتی و به مقدار کافی از شیر مادر تغذیه کند بهتر است خشک و تمیز باشد. ضمناً پیچیدن سفت و سخت و محیط بسیار سرد یا گرم، موجب کاهش اشتهای کودک برای شیر خوردن می شود.
  • قبل از هر بار شیر دادن حتماً دست های مادر با آب و صابون شسته شود. در صورت امکان روزی یک بار استحمام کند و اگر این کار برایش مقدور نیست حداقل روزی یکبار پستان هایش را بشوید. برای شست و شوی پستان ها به جز آب سالم از هیچ ماده یا محلول ضدعفونی کننده نظیر صابون یا الکل استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است موجب ترک خوردن نوک پستان شود.
  • پس از خاتمه شیر دادن برای جلوگیری از صدمه ی نوک پستان بهتر است یک قطره شیر بر روی نوک پستان گذاشته شود تا در معرض هوا خشک شود. به عبارت دیگر پس از شیر دادن نیازی به شستشوی پستان نیست.
  • برای اینکه ترشح شیر لباس را کثیف نکند، می توان از یک تکه پارچه ی تمیز و لطیف که در داخل سینه بند قرار می گیرد استفاده کرد تا شیری که ترشح می شود و نشت می کند، جذب شود و لباس را خیس و بد منظره نکند. از دستمال کاغذی به دلیل ایجاد حساسیت نباید استفاده شود.
  • در بعضی موارد از جمله وضعیت نادرست مکیدن که متوقف کردن تغذیه از پستان ضروری است، نباید پستان را از دهان شیرخوار بیرون کشید. بلکه باید انگشت کوچک دست را از گوشه ی دهان شیرخوار وارد دهان او کرد تا خلأ ناشی از مکیدن برطرف و پستان به آسانی رها گردد.

مراقبت از پستان ها در حفظ و تداوم شیردهی

مراقبت از پستان نقش ارزنده ای در تداوم شیردهی دارد، چرا که با رعایت برخی نکات و به کارگیری پاره ای فنون، می توان از احتقان و درد پستان، ترک خوردن نوک پستان، ماستیت یا آبسه و غیره جلوگیری کرد.

اگر شیرخوار به همراه نوک پستان قسمت هاله را به درستی در دهان نگیرد، میکدن نوک پستان به تنهایی می تواند موجب ترک خوردن آن شود. در این گونه موارد ادامه ی شیردهی مکرر توصیه می شود؛ زیرا در صورت عدم تخلیه ی شیر از پستان، تورم و فشار زیادی در پستان ایجاد می شود که خود زمینه ساز بروز عفونت و آبسه می شود و مسئله را مشکل تر می سازد. به طور کلی اگر شیرخوردن شیرخوار برحسب میل او یعنی زود به زود صورت پذیرد، هرگز احتقان و تورم سینه به وجود نمی آید. در غیر این صورت حدود 48 ساعت بعد از تولد سینه ها دچار حالت پری و احتقان می شوند که معمولاً حدود 4 تا 5 روز پس از تولد این حالت برطرف می شود. اگر مادر از این وضعیت اطلاع نداشته باشد، حالت احتقان را حمل بر زیادی شیر می کند و از بین رفتن آن را در روزهای چهارم و پنجم ناشی از کاهش شیر خود تصور می کند. این امر علاوه بر ایجاد اضطراب و نگرانی چه بسا موجب شروع مصرف شیر مصنوعی برای شیرخوار می گردد. در صورت بروز ترک خوردگی و شقاق در پستان بهتر است مکیدن به طور مکرر انجام شود. اگر وضعیت شیر خوردن نادرست است اصلاح و اگر درست است سعی شود در وضعیت های مختلف شیردهی ادامه یابد.

برخی از مشکلات شیردهی و راه حل آن ها

احتقان پستان

در احتقان، پستان ها متورم و دردناک می شوند و رگ های سطحی آن پیدا و آبی رنگ هستند، پستان ها پر هستند مقداری از آن به علت شیر و مقداری به دلیل افزایش مایع لنف و خون است. علت آن تولید شیر زیاد و خصوصاً بلافاصله پس از زایمان، پرشدن پستان ها و شیرندادن به کودک است.

درمان احتقان

مادر، شیرخوار را به طور مکرر به سینه بگذارد. بهترین کار خارج کردن شیر از پستان از طریق مکیدن شیرخوار و یا دوشیدن با دست است. اگر شیرخوار نوک پستان و هاله آن را به سختی به دهان می گذارد ابتدا مقداری از شیر، دوشیده شده تا شیرخوار نوک پستان را به راحتی به دهان بگذارد.

بعد از تغذیه شیرخوار چند تکه یخ را در درون یک دستمال تمیز قرار دهید و با استفاده از پارچه تمیزی که در آب خیلی سرد خیس شده باشد، کمپرس آب سرد انجام دهید که این امر به کاهش ورم پستان کمک می کند.

زخم و شقاق پستان

در بیشتر موارد وضعیت نادرست مکیدن، شستشوی زیاد پستان با صابون و خشک کردن آن با حوله کثیف، کرم ها و محلول ها می تواند باعث زخم نوک پستان گردد. درمان آن، گذاشتن یک قطره شیر روی پستان و خشک شدن آن در معرض هوا و نور خورشید می باشد.

تورم پستان همراه با درد و تب (ماستیت)

زمانی که احتقان پستان به سرعت درمان نشود و شیر در پستان کامل تخلیه نگردد، میکروب از راه زخم نوک پستان وارد شده و ایجاد ماستیت می کند که باعث دردناک شدن فوق العاده، تورم، قرمزی و گرمی پستان و داشتن تب می شود. جهت درمان این مادران به پزشک ارجاع داده و موارد زیر را به مادر آموزش دهید:

  • مهم ترین درمان خارج کردن شیر از پستان، از طریق تغذیه مکرر شیرخوار می باشد. از آنجایی که عفونت خارج از مجرای شیر است و وارد بدن طفل نمی شود، برای او مشکلی ایجاد نمی کند.
  • شروع تغذیه از پستان سالم باشد و سپس از پستان مبتلا ادامه یابد.
  • در صورت عدم تمایل مادر، می توان شیر را دوشید.
  • استفاده از حوله گرم قبل از شیردهی و کمپرس سرد بعد از شیردهی یکی از عوامل مؤثر در درمان می باشد.

آبسه پستان

جمع شدن چرک در قسمتی از پستان را گویند که پستان متورم و دردناک بوده و موقع لمس پر از مایع به نظر می رسد. علت آن عدم درمان ماستیت می باشد. درمان آن ارجاع به پزشک و دادن آموزش کلیه موارد مربوط به ماستیت می باشد. در صورت سرباز کردن آبسه به مدت 2 تا 3 روز شیر پستان دوشیده و دور ریخته شود.

روش های دوشیدن شیر مادر و توصیه های مربوط به آن

در مواقع بسیاری مادران عزیز در بیرون از منزل مشغول به کار بوده و نوزاد خود را جهت نگهداری به خانه ی اقوام یا مهد کودک ها می سپارند و ساعت هایی از روز را به دلایلی از فرزند خود دور هستند. گاهی اوقات هم به علت مشکلات نوزاد در مکیدن پستان، مانند شکاف لب و نقایص دیگر، نوزاد قادر به گرفتن پستان به طور مستقیم نیست و یا در روزهای اول تولد به علت زردی، نارس بودن و یا بیماری هایی که مادر مجبور است او را برای رسیدگی بیشتر در بیمارستان بستری کند و ساعت های طولانی از روز را دور از فرزند خود باشد. نکته ی مهم این است که عامل اشتغال مادر نباید باعث شود نوزاد از مزایای شیر مادر محروم بماند. به همین دلیل برای جلوگیری از پر شدن پستان، احتقان و ماستیت، مادر باید شیر خود را بدوشد و به نوزاد بدهد.

برای دوشیدن شیر، مادر می بایست آمادگی های لازم برای انجام این کار را کسب کند. در ابتدا در محیطی خلوت، آرام و به دور از هرگونه آلودگی صوتی (صدای تلفن، تلویزیون، رفت و آمد اطرافیان) و در حالی که تمام مشغولیت ذهنی شما فکر کردن به نوزاد زیبایتان است عمل دوشیدن شیر را آغاز کنید. طبق مطالعات صورت گرفته، فکر کردن و تصور نوزاد و یا دیدن عکس او، در ترشح و جاری شدن بیشتر شیر تأثیر مثبت دارد. بهتر است 10 تا 20 دقیقه قبل از شروع دوشیدن شیر، مادر کمی استراحت کند. قبل و بعد از دوشیدن شیر، توصیه می کنیم مادر از مایعات گرم (به جز قهوه) استفاده کند. یک لیوان شیر، آبمیوه، چای کم رنگ و یا سوپ بخورد. مایعات گرم بیشتر از مایعات سرد به ترشح شیر، کمک می کنند.

در صورت امکان پیشنهاد می کنیم قبل از دوشیدن شیر، دوش آب ولرم بگیرید و در زیر آب ولرم پستان های خود را به صورت دایره ای به آرامی ماساژ دهید تا علاوه بر ایجاد آرامش، سبب تسهیل دوشیدن و خروج راحت تر شیر شود. لازم به ذکر است شستشوی مکرر پستان قبل از هر وعده شیردهی کار درستی نیست زیرا سبب خشکی نوک پستان و ترک خوردگی و در نهایت ایجاد زخم می شود. لذا استفاده از صابون و انواع شامپو به طور مستقیم به نوک پستان ممنوع است.

مدت زمان دوشیدن شیر از 30 ـ20 دقیقه متغیر است. هم چنین دفعات، میزان و حجم شیر دوشیده شده در مادران مختلف متفاوت است. به همین علت، تحت هیچ شرایطی خودتان را با فرد دیگری مقایسه نکنید. آنچه که مهم است مجموع مقدار شیر دوشیده شده در طول 24 ساعت است. بعد از شستشوی کامل دست ها با آب و صابون، ابتدا از هر پستان 7 ـ 5 دقیقه شیر دوشیده شود و سپس با تکرار عمل ماساژ و لمس، دوشیدن را آغاز کنید تا تخلیه ی کامل پستان صورت بگیرد. می توانید از کمپرس گرم یا حوله ی گرم به مدت 10ـ 5 دقیقه بر روی پستان خود استفاده کنید.

قبل از شروع شیردوشی، برای جمع آوری شیر از یک فنجان، لیوان یا ظرف شیشه ای تمیز با دهانه ی گشاد استفاده کنید. ابتدا ظرف را با آب و مواد شوینده تمیز نموده و آن را بجوشانید و سپس در آفتاب بگذارید. بهتر است برای نگهداری و جمع آوری شیر از ظروف پلاستیکی تمیز و استریل استفاده کنید. برای جمع آوری و ذخیره ی شیر دوشیده شده، ظرف های پلاستیکی بهتر از ظرف های شیشه ای عمل می کنند. در ظروف شیشه ای لکوسیت ها یا گلبول های سفید موجود در شیر مادر به جداره ی ظرف می چسبند و شیر خاصیت ایمنی خود را از دست می دهد. چند دقیقه قبل از شیردوشی، ظرف مورد نظر را با آب جوش پر نموده و به همان حال نگه دارید و سپس خالی کنید.

در صورت امکان، مادر خود شیرش را بدوشد. دوشیدن شیر توسط فرد دیگر می تواند به پستان مادر آسیب برساند، مگر آنکه فرد مهارت لازم را داشته باشد و خیلی نرم و ملایم رفتار کند.

روش های بهداشتی و صحیح دوشیدن شیر

1- دوشیدن شیر با دست (تکنیک مارمت)

بسیاری از مادران روش دستی را به علت سادگی و ارزان بودن به سایر روش ها ترجیح می دهند. آلودگی میکروبی در روش دستی کمتر از شیر دوش های دستی و الکتریکی است. ابتدا جای راحتی را برای نشستن برای خود در نظر بگیرید. بهتر است بنشینید و در صورت امکان پاها را کمی بالا بگذارید.

موقعیت قرار گرفتن دست: شست در بالا و دو انگشت اول زیر پستان روی لبه ی آرئول، طوری قرار می گیرد که حدود 5/1 سانتی متر از نوک پستان فاصله داشته باشد به طوری که ذخایر شیر درست زیر انگشتان واقع می شوند. انگشت شست و سبابه، طوری روی هم قرار گیرند که به نوک پستان هیچ فشاری ایجاد نشود و مانند مکیدن شیرخوار به لبه ی هاله ی پستان فشار ملایمی وارد شود. در غیر این صورت نوک پستان دچار سوزش، ترک خوردگی و زخم شده و تداوم شیردهی به مخاطره می افتد. دست خود را به قفسه ی سینه تکیه دهید. ابتدا پستان را به طرف قفسه ی سینه و سپس به جلو حرکت دهید تا شیر به آسانی خارج شود. با تغییر مکان انگشتان در جهات مختلف هاله، مجاری دیگر شیر را نیز تخلیه کنید. گاهی لازم است یک لیوان تمیز زیر پستان دیگر قرار داده شود تا قطره های شیری که هم زمان با دوشیدن، از پستان دوم ترشح می شود جمع آوری گردد.

در موقع دوشیدن شیر عجله نکنید. به آرامی و با حوصله این کار را انجام دهید. به مرور زمان مهارت بیشتری در دوشیدن شیر به دست می آورید که سرعت کار شما را بیشتر می کند. در صورت خسته شدن می توانید دست ها را جا به جا کنید. هم چنین می توانید از کسی بخواهید که پشت شما را با نوک انگشتانش از پایین به بالا به سمت بازوان ماساژ دهد. انجام این عمل از خستگی شما می کاهد. در ابتدا میزان شیر ترشح شده به صورت قطره ای است. اعتماد به نفس خود را از دست ندهید و ناامید نشوید. بسیاری از مادران با دیدن این مورد که با تلاش های بسیار فقط چند قطره شیر در ظرف جمع شده است خسته می شوند و عمل دوشیدن را رها می کنند و به فکر تغذیه با شیرخشک می افتند. این را بدانید که با رفلکس جهش شیر، میزان تولید شیر نیز بیشتر می شود و جای هیچ گونه نگرانی نیست.

2- دوشیدن شیر با استفاده از شیردوش ها

شیردوش های غیر الکتریکی: در قدیم مادران برای دوشیدن شیر از شیردوش های بادکنکی پلاستیکی استفاده می کردند. اما امروزه این دسته از شیردوش ها به دلیل ماندگاری آلودگی در محل ذخیره ی شیر، از نظر علمی رد شده هستند. یکی از جایگزین های این نوع شیردوش ها، استفاده از شیردوش سیلندری است که استفاده از آن نیز برای مادران راحت و بدون زحمت است. قبل از استفاده از شیردوش سیلندری، از تمیزی و استریل بودن آن اطمینان حاصل کنید. سپس به آرامی با دست خود، نوک پستان و هاله ی اطراف آن را برای خروج بهتر و جریان شیر مالش دهید. لبه ی شیردوش را طوری قرار دهید که نوک پستان آسیب نبیند و پستان در قسمت مرکزی آن قرار بگیرد. دوشیدن شیر را به آرامی شروع کنید. با ایجاد فشار منفی توسط کشیدن پیستون شیردوش، شیر از پستان به راحتی خارج می شود. در ابتدا فشار کمی به پیستون وارد کنید و سپس به مرور زمان بدون آنکه به نوک پستان آسیبی وارد شود و یا دردی حس شود فشار آن را به تدریج زیاد کنید. زمانی که شیر جهش پیدا کرد فشار را در همان حد نگه دارید و از کم و زیاد کردن آن خودداری کنید. با ضعیف شدن جهش شیر، سیلندر را رها کنید و مجدداً آن را بکشید. دوشیدن شیر را به همین ترتیب ادامه دهید تا جهش و جریان تولید شیر کم شود در این هنگام شیر به صورت قطره قطره خارج می شود. شیردوش را بردارید و با دست خود باقیمانده ی شیر نهایی را خارج کنید و از خروج تمامی شیر چرب پسین اطمینان حاصل کنید. بعد از جمع آوری شیر و نگهداری در یخچال، بلافاصله اجزای شیردوش را از هم جدا کرده و با برس شیشه شوی به دقت آن را با آب گرم آبکشی کرده و سپس خشک کنید. توجه داشته باشید به علت ماندگاری بوی مواد شوینده از مصرف هر گونه ماده ی شیمیایی برای تمیز کردن شیردوش جداً خودداری کنید.

شیردوش های الکتریکی: یکی دیگر از روش های دوشیدن شیر، شیردوش های الکتریکی یا برقی هستند که با برق یا باتری کار می کنند و می توان آن ها را با آب جوش استریل کرد. قدرت مکش آن ها بسیار مناسب است و بدون هیچ گونه درد و ناراحتی مقدار زیادی شیر در زمان بسیار کم از پستان های مادر دوشیده می شود. به هیچ عنوان شیردوش برقی با دست تماس ندارد در نتیجه میزان آلودگی به حداقل ممکن می رسد. این شیردوش ها در منزل و یا در محل کار مادران شاغل قابل استفاده هستند.

در این روش نیز مانند شیردوش سیلندری ابتدا با دست خود، پستان را برای خروج شیر تحریک کنید. مکنده را روی پستان قرار دهید و با فشار کم شروع و به تدریج فشار آن را زیاد کنید. در این نوع شیردوش یک سیستم سرریز وجود دارد تا شیر دوشیده شده وارد دستگاه نشود. بعضی از شیردوش ها از دو مکنده تشکیل شده اند تا مادر بتواند به طور همزمان از هر دو پستان شیر جمع آوری کند. این نوع شیردوش برای مادرانی که صاحب فرزندان دو قلو هستند بسیار مفید است زیرا در کمترین زمان ممکن، بیشترین میزان شیر را می دوشند. بعد از آهسته شدن جریان شیر، با دست به دوشیدن شیر خاتمه دهید. کاسه ی مکنده را آبکشی و سپس خشک کنید. مانند آن چه که در شستشوی شیردوش سیلندری گفته شد برای ضدعفونی کردن لوله های شیردوش الکتریکی، از مواد شوینده استفاده نکنید. از ماندن شیر برای ساعت های طولانی در کاسه ی مکنده خودداری کنید.

توجه: در صورتی که نوک پستان شما صدمه دیده است از این نوع شیردوش ها استفاده نکنید چون باعث وخیم تر شدن وضعیت می شود.

فرآیند ذخیره سازی شیر دوشیده شده

شیر دوشیده شده در دمای اتاق به مدت 6 تا 8 ساعت قابل نگهداری است اما توصیه می شود، در کمترین زمان ممکن شیر دوشیده شده را به نوزاد بدهید و از نگهداری آن در مقابل تابش آفتاب، منبع حرارتی و فضای آزاد خودداری کنید. باید توجه داشت شیری که در درجه حرارت اتاق نگهداری شده باشد دیگر قابل فریز کردن نیست. شیر دوشیده شده را می توان تا 48 ساعت در یخچال نگهداری و یا ابتدا به مدت 30 دقیقه در یخچال گذاشته و سپس فریز کرد.

در صورتی که می خواهید شیر را در مدت زمان یک شبانه روز استفاده کنید آن را در یک ظرف درب دار و در قسمت عقب یخچال در طبقات وسط قرار دهید. ظرفی که برای فریز کردن به کار می رود باید فقط تا سه چهارم، از شیر پر شود تا جای کافی برای یخ زدن داشته باشد. بهتر است قبل از انجماد شیر دوشیده شده، تاریخ دوشیدن شیر را با ماژیکی که پاک نشود بر روی ظرف نگهداری شیر یادداشت کنید. هرگاه تصمیم به استفاده از شیر منجمد را داشتید، اولویت مصرف با شیرهای زودتر دوشیده شده و فریز شده است.

شیر فریز شده را چگونه باید مصرف کرد؟

برای مصرف شیر دوشیده شده ی منجمد، هرگز ظرف محتوی شیر را مستقیماً بر روی اجاق قرار ندهید. گرم کردن سریع شیر بر روی اجاق یا ماکروویو، باعث تخریب ویتامین های آن شده و پروتئین های آن نیز تغییر می یابد. ابتدا ظرف شیر را درون ظرف آب ولرم گذاشته تا کم کم یخ آن باز شود. شیر گرم شده را حداکثر ظرف یک ساعت مصرف کنید و هرگز آن را مجدداً فریز ننمایید و در صورتی که نوزاد تمام شیر گرم شده را مصرف نکرد از نگهداری مجدد آن خودداری کرده و باقی مانده ی شیر را دور بریزید.

هنگامی که تصمیم دارید به نوزاد خود شیر دوشیده شده بدهید، او را در آغوش بگیرید و به او لبخند بزنید. ابتدا او را از شیر دوشیده شده ی تازه تغذیه کنید و در صورت عدم دسترسی به شیر دوشیده شده ی تازه، می توانید از شیر دوشیده ی منجمد استفاده کنید. قبل از اینکه شیر دوشیده شده را به نوزاد بدهید آن را به آرامی تکام دهید. تا محتویات آن مخلوط شود. در صورتی که شیر دوشیده شده را به مهد کودک می برید حتماً تاریخ دوشیدن شیر، نام و نام خانوادگی نوزاد خود را بر روی آن یادداشت کنید و از مربی مهد بخواهید شیر گرم شده را بی درنگ به نوزاد بدهد.

مدت زمان نگهداری شیر دوشیده شده

                   محل نگهداری شیر

مدت زمان ماندگاری

دمای اتاق

8 ـ6 ساعت

یخچال

48ـ24 ساعت

جای یخی

2 تا 3 هفته

فریزر خانگی (18 درجه سانتی گراد)

2 تا 3 ماه

فریزر صنعتی (32 درجه سانتی گراد)

6 ماه

از انجام کارهای زیر به شدت خودداری کنید

  • مخلوط کردن شیر تازه دوشیده شده با شیر فریز شده
  • مخلوط کردن شیر گرم شده با شیر فریز شده
  • گرم کردن شیر منجمد شده بر روی گاز و ماکروویو
  • نگهداری و فریز کردن مجدد شیر ذوب شده

شستشوی وروجک کوچولو

حمام کردن نی نی کوچولو

بخشی از برنامه روزمره شما شامل تمیز نگاه داشتن نوزاد می شود. بسیاری از والدین جدید نگران نگه داشتن نوزاد درون وان حمام می باشند اما به زودی به این کار عادت خواهید کرد و از آن به عنوان فرصتی برای داشتن لحظاتی شاد و بازی با فرزندتان استفاده خواهید کرد. به جای احساس نگرانی نیم ساعت وقت بگذارید و هرچه را که نیاز دارید در دسترس خود قرار دهید. سعی کنید آرامش خود را حفظ کنید در این صورت از فرصت پیش آمده لذت خواهید برد.

یک نوزاد کوچک نیاز به حمام کردن های مداوم ندارد زیرا فقط باسن، صورت و گردن و چین های پوستی او کثیف می شوند. بنابراین می توانید هر دو یا سه روز یکبار او را حمام کنید و مابین حمام ها نیز سر و پایین تنه او را تمیز کنید. این کار به شما اجازه می دهد که بخش هایی از بدن نوزاد را که واقعاً نیاز به شستشو دارند با زحمت و سختی کمتری پاکیزه نمایید. برای نوزاد باید از آب جوشیده و سرد شده استفاده کنید اما وقتی نوزاد کمی بزرگتر شد می توانید برای حمام کردن او آب گرم شیر را به کار ببرید. برای جلوگیری از پوسته پوسته شدن سر نوزاد باید مرتباً سرش را بشویید. برای شستشوی سر نوزاد نیازی به استفاده از صابون نیست. از حدود شش هفته به بعد می توانید برای حمام کردن نوزاد از لوسیون، صابون یا دیگر شوینده های مخصوص نوزاد استفاده کنید.

نوزادان دوست ندارند پوست برهنه آنان در معرض هوا قرار بگیرد بنابراین وقتی می خواهید نوزاد را بشویید باید حداقل زمان ممکن او را لخت نگه دارید. یک حوله بزرگ را روی رادیاتور ولرم گرم کنید و آن را روی دستتان آماده نگه دارید تا به محض اتمام شستشو نوزاد را در آن بپیچید.

محل حمام نوزاد

شما می توانید فرزندتان را در هر اتاقی که گرم باشد حمام کنید مشروط بر اینکه کوران هوا نداشته باشد و فضای کافی برای قرار دادن تمام لوازم مورد نیاز در آن باشد. در صورت نیاز می توانید وان نوزاد را در آشپزخانه یا حمام پر کنید و سپس آن را به اتاق مورد نظر خود حمل کنید. اما توجه کنید که وان خیلی سنگین نشده باشد.

یک نوزاد کوچک را می توانید در وان های پلاستیکی مخصوص حمام نوزاد که سطحی غیر لغزنده دارند حمام کنید. وان را روی یک سکوی بزرگ یا میزی که ارتفاع مناسب، در حدود ارتفاع کمرتان، داشته باشد قرار دهید تا مجبور نباشید زیاد خم شوید. با این کار از تحمیل فشار اضافی به پشت خود جلوگیری خواهید کرد. وان های نوزادان معمولاً با پایه مخصوص به فروش می رسند و یا به شکلی طراحی شده اند که روی وان حمام جای می گیرند؛ دراین صورت حمام کردن نوزاد بسیار آسان خواهد شد.

اسباب حمام نوزاد

پوست نوزاد کاملاً ظریف و حساس است. قبل از رسیدن نوزاد به شش هفتگی نباید از صابون استفاده کنید زیرا صابون چربی های طبیعی پوست را از بین می برد و پوست را خشک و آزرده می کند. شوینده های مخصوص نوزادان بسیار ملایم هستند و پوست نوزاد را آزار نمی دهند و خاصیت آلرژی زایی کمتری دارند.

با ریختن کمی روغن بچه داخل آب وان، پوست های خشک نرم و مرطوب می شوند. برای پوست های حساس مانند پوست منطقه پوشک، لوسیون بچه، پاک کننده و مرطوب کننده مناسبی است.

پودر بچه پوست نوزاد را خشک می کند. اگر از آن استفاده می کنید اول پودر را کف دست خود بریزید در غیر این صورت ممکن است وارد ریه های نوزاد شود. هرگز روی چین های پوستی نوزاد پودر نریزید. پودر در این قسمت ها گلوله شده و پوست را آزار می دهد. کرم زینک و روغن کرچک یا وازلین ضدآب هستند و پوست کودک را در مقابل ادرار حفاظت می کنند.

آماده کردن نوزاد برای حمام

قبل از حمام: لباس های نوزاد را از تن او خارج کنید و منطقه پوشک را تمیز کنید بعد او را در یک حوله بپیچید.

صورت و گوش هایش را به آرامی با پنبه مرطوب شستشو دهید.

آزمودن دمای آب: از آرنج یا قسمت داخلی مچ دست برای امتحان درجه حرارت آب استفاده کنید. دمای آب نباید خیلی داغ یا خیلی سرد به نظرتان برسد. تا وقتی که به آزمایش دمای آب با پوست خود عادت نکرده اید بهتر است از یک دماسنج استفاده کنید و سعی کنید دمای آب در حدود 29 درجه سانتی گراد باشد.

گذاشتن نوزاد در وان: با یک دست شانه های نوزاد را حمایت کنید و انگشتان خود را در زیر بغل نوزاد قرار دهید و از پاها و باسنش با دست دیگرتان حفاظت کنید. در حالی که نوزاد را داخل وان قرار می دهید با او صحبت کنید و لبخند به لب داشته باشید.

نکات مربوط به حمام کردن نوزاد

  • تا حد امکان سعی کنید مدت حمام کردن برای نوزاد لذت بخش و شادی آفرین باشد تا هردوی شما منتظر رسیدن وقت حمام باشید.
  • قبل از شروع باید کلیه لوازم مورد نیاز خود را در دسترس قرار دهید.
  • همیشه اول در وان آب سرد بریزید و سپس با آرنج یا بخش داخل مچ دست دمای آب را مورد آزمایش قرار دهید.
  • داخل وان آب کمی بریزید. ارتفاع 5 تا 8 سانتی متری آب برای شستن نوزاد کافی است.
  • سعی کنید برای کوتاه ترین زمان ممکن نوزاد را برهنه نگه دارید. بچه های کوچک خیلی زود سرما می خورند.
  • یک پیش بند ضد آب بپوشید تا مانع از خیس شدن لباس هایتان شود. اگر جنس پیش بند حوله ای پشت پلاستیکی باشد در کودک احساس بهتری ایجاد خواهد کرد.
  • حوله ای را روی رادیاتور خانه گرم کنید اما توجه داشته باشید که حوله بیش از اندازه داغ نشود.
  • بهتر است به جای استفاده از صابون برای شستن نوزاد از مقداری لوسیون حمام کودک در داخل آب وان بریزید. این لوسیون ها کمتر از صابون چربی های طبیعی پوست را خشک می کنند.

خشک کردن وروجک کوچولو

نوزاد را در داخل حوله ای بپیچید و کاملاً خشک کنید. از پودر تالک برای منطقه پوشک نوزاد استفاده نکنید. در این صورت پودر داخل چین های پوستی گلوله شده و موجب آزار پوست نوزاد می شود.

ترس از حمام کردن

بعضی از نوزادان به شدت از حمام کردن وحشت دارند. اگر نوزاد ترسیده باشد نباید او را به اجبار وارد آب کنید. بعد از چند روز مجدد این کار را امتحان کنید. در این مدت می توانید نوزاد را با اسفنج حمام کنید یا اینکه فقط سر و پایین تنه او را بشویید.

اگر فرزندتان همچنان از آب وحشت دارد باید حمام کردن را به شکل بازی به او نشان دهید. یک لگن بزرگ را از آب پر کنید و در اتاق گرمی (به جز حمام) قرار دهید. یک حوله و چند اسباب بازی را در نزدیکی او بگذارید. لباس های نوزاد را درآورده و او را تشویق کنید داخل وان خود برود. او را تشویق کنید تا در آب دست و پای خود را حرکت دهد.

وقتی این کار را چندین بار انجام دادید می توانید به جای استفاده از لگن از وان حمام نوزاد استفاده کنید. و به او اجازه بدهید در داخل وان نیز بازی کند. وقتی او تلاش می کند همراه با اسباب بازی هایش به داخل وان برود متوجه خواهید شد که ترس خود از آب را از دست داده است. اما بهتر است صبور باشید و به او اجازه بدهید چند مرتبه قبل از شستن او داخل وان، فقط درون وان نشسته و آب بازی کند.

شستشوی نوزاد با گلوله های پنبه

شستشوی سر و پایین تنه نوزاد

صورت و گوش ها: از پنبه مرطوب و آب جوشیده سرد شده استفاده کنید و به آرامی صورت نوزاد را پاک کنید. چشم ها را از طرف پل بینی به سمت بیرون پاک کنید. بیرون و پشت گوش ها را تمیز کنید.

دست ها و پاها: با یک تکه پنبه تمیز دست و پای نوزاد را پاک کنید و بعد با یک حوله آن ها را خشک کنید. برای کودکان بزرگتر می توانید از پنبه های آرایشی استفاده کنید.

شستشوی چشم ها، بینی و گوش ها

چشم های نوزاد را با گلوله پنبه آغشته به آب جوشیده سرد شده پاک کنید، از بخش داخلی چشم به سمت بیرون بشویید و برای هر چشم از تکه پنبه های جداگانه استفاده کنید تا در صورت وجود عفونت از انتشار آن به چشم دیگر جلوگیری کنید.

داخل سوراخ های بینی و گوش ها را تمیز نکنید. آن ها خو به خود تمیز می شوند، پس نباید بدون تجویز پزشک از قطره های پاک کننده گوش یا بینی استفاده کنید. فقط گوش ها را با پنبه مرطوب پاک کنید. اگر در داخل گوش نوزاد جرمی مشاهده کردید نباید سعی در بیرون آوردن آن داشته باشید این جرم ها ترشحات طبیعی کانال گوش بیرونی هستند و حالت ضد عفونی کننده داشته و مانع از نشستن گرد و غبار روی پرده گوش می شوند. با برداشتن این جرم ها گوش ها به تولید بیشتر آن ها تشویق می شوند. اگر این مسئله شما را نگران می کند با پزشک مشورت کنید.

شستشوی نوزاد با اسفنج

اگر فرزند شما واقعاً از لخت بودن متنفر باشد و یا اگر شما از حمام کردن کودکتان وحشت دارید بهترین روش برای شما حمام با اسفنج است. نوزاد را به شکل مطمئنی روی پاهای خود بگذارید و هر بار مقدار کمی از لباس هایش را بیرون بیاورید. اگر زمانی که نوزاد روی پایتان نشسته است حرکت کردن برایتان مشکل می شود، می توانید او را روی زیرانداز مخصوصش قرار دهید و روش حمام با اسفنج را به کار ببرید. ابتدا نیمی از بدن کودک را برهنه کرده و بشویید و بعد نیمه ی دیگر بدنش را.

  • بخش فوقانی بدن

یک لگن آب ولرم نزدیک خود قرار دهید و نوزاد را روی یک حوله روی پای خود بنشانید. لباس های بالا تنه او را درآورید و بخش جلویی بدنش را با اسفنج یا پارچه بشویید. کودک را خشک کنید و به شکم روی دستتان قرار دهید و بعد پشتش را بشویید.

  • پایین تنه

از یک اسفنج یا پارچه برای شستن ساق پا و پاهای نوزاد استفاده کنید. او را خشک کنید و در صورت تمایل کرم بزنید سپس پوشک و لباس های تمیز را به او بپوشانید.

  • منطقه پوشک

بعد از شستن موهای کودک، لباس های تمیز بالاتنه کودک را به او بپوشانید. سپس پوشک و لباس های پایین تنه او را بیرون بیاورید و پوست ناحیه پوشک را نیز پاک کنید.

تمیز کردن محل پوشک

  • پوشک مدفوعی

اگر پوشک نوزاد آلوده به مدفوع شده بود باید هر قدر که می توانید مدفوع را همراه با پوشک بردارید و بعد با پنبه و لوسیون کودک، محل را تمیز کنید. برای پاک کردن دختران پنبه را از سمت جلو به عقب و به طرف مقعد کودک بکشید.

  • پوشک خیس

پوشک را بردارید. اگر فقط خیس شده است محل تماس پوشک را با پنبه آغشته به آب یا لوسیون کودک پاک کنید.

یک انگشت خود را بین قوزک پای کودک نگاه دارید تا مانع از ساییده شدن دو قوزک به هم شوید.

مراقبت از موها

از هنگام تولد باید هر روز موهای نوزاد را بشویید. لزومی به استفاده از شامپو نیست لوسیون بچه حل شده در آب هم می تواند موها را به خوبی تمیز کند. بعد از دوازده تا شانزده هفته می توانید موهای او را هفته ای یک تا دو بار با شامپوی بچه بشویید. حتماً از شامپوهای مخصوص کودک و بدون اشک استفاده کنید اما این دلیل نمی شود که از وارد شدن شامپو به چشم های کودک جلوگیری نکنید. شما می توانید نوزادان کوچکتر را به روش حمل توپ فوتبال نگاه دارید یا اینکه روی لبه وان بنشینید و نوزاد را بین پاهایتان و رو به روی خودتان قرار دهید (در این صورت کودک احساس امنیت خواهد کرد مخصوصاً اگر از آب بترسد). نباید نگران ملاج ها یا فونتانل های نوزاد باشید. غشاهایی که روی این مناطق نرم را می پوشاند کاملاً مقاوم هستند. نیازی به چنگ زدن موهای نوزاد هم نیست بنابراین تا وقتی آرام و ملایم او را شستشو دهید آسیبی به او نخواهید زد. شامپو یا لوسیون بچه را روی موی سر نوزاد بمالید و به آرامی آن را مالش دهید تا کمی کف کند. حدود پانزده ثانیه صبر کنید و بعد آن را آب بکشید. نیازی به شستشوی دوباره سر نوزاد نیست. برای آب کشیدن موها فقط کافی است از یک تکه پارچه نرم که داخل آب ولرم برده شده است استفاده کنید تا کف های سر را بگیرد. سعی کنید تا جایی که می توانید صابون و کف را از روی سر نوزاد بردارید. وقتی موهای نوزاد را خشک می کنید صورت او را با حوله نپوشانید این کار نوزاد را به شدت مضطرب و ناراحت می کند و شروع به گریه خواهد کرد. برای جلوگیری از این حالت بهتر است از لبه حوله برای خشک کردن سر او استفاده کنید.

تنفر از شستن موها

بسیاری از نوزادان از شستن موهایشان نفرت دارند حتی اگر از بودن در وان لذت ببرند. اگر شما نیز با فرزندتان چنین مشکلی دارید بهتر است شستن سر را در زمان دیگری جز حمام کردن نوزاد انجام دهید. اگر نوزاد حمام کردن را همیشه همراه با شستن سر بداند ممکن است بعد از این حمام کردن را هم دوست نداشته باشد.

دلیل اصلی بیزاری نوزادان از شستن سرشان این است که از رفتن آب و صابون به داخل چشم شان ناراحت می شوند. پس تا جایی که می توانید مانع از این کار شوید. از سپرهای لبه دار و مخصوصی که دور خط رویش مو را می گیرند استفاده کنید تا در موقع آب کشی از حرکت آب و صابون به سمت پایین جلوگیری کنید. بعضی از نوزادان ممکن است در حالت نشسته روی پای مادر کمتر مضطرب شوند در این صورت بهتر است سر او را شسته و به جای آب کشی به صورت ریختن آب از بالای سر با یک حوله نرم و مرطوب سرش را پاک کنید.

هرگز کاری را به زور انجام ندهید و موقع شستن سر نوزاد هم او را با زور نگه ندارید این کار اضطراب بسیاری در نوزاد ایجاد می کند. دو یا سه هفته سرش را نشویید بعد یک بار دیگر امتحان کنید.

شما می توانید سر او را با یک اسفنج مرطوب و برس کشیدن با یک برس نرم و مرطوب تمیز کنید. ممکن است سر نوزاد چرب شود اما این چربی هیچ آسیبی به او نخواهد زد.

پوسته پوسته شدن سر نوزاد (کبره سر)

گاهی متوجه وجود پوسته های قرمز رنگی روی سر نوزاد می شوید. پوسته پوسته شدن سر نوزاد کاملاً شایع است و ارتباطی با عدم رعایت بهداشت یا شامپوی مورد استفاده شما ندارد. این مسئله معمولاً بعد از چند هفته برطرف می شود.

با شستن ملایم و روزانه سر نوزاد با یک برس نرم پرزی و کمی شامپوی بچه که در آب ولرم حل شده باشد می توانید از تشکیل پوسته روی سر نوزاد جلوگیری کنید. شما باید موهای نوزاد را از همان کوچکی کاملاً شانه بزنید تا از تشکیل پوسته های سر پیشگیری شود. اگر پوسته روی سر نوزاد دیدید باید شب ها کمی روغن بچه روی پوسته ها بمالید تا شل شوند و صبح روز بعد به آسانی بشویید. سعی نکنید پوسته ها را با ناخن بگیرید چون فقط باعث می شوید پوسته بیشتری ایجاد شود. اگر این مشکل طولانی شد یا به قسمت های دیگر منتشر شد باید با پزشک مشورت کنید. در این صورت ممکن است پزشک شامپوی دیگری تجویز کند.

توجه: لکه های پوسته پوسته روی سر نوزادان بسیار شایع است. این لکه ها بی ضرر هستند و معمولاً بعد از چند هفته بدون هیچ درمان خاصی برطرف می شوند.

بهداشت ناخن ها

ناخن های نوزاد باید کوتاه نگاه داشته شوند در غیر این صورت پوست خود را خراش می دهد. بهترین زمان برای کوتاه کردن ناخن ها بعد از حمام است که ناخن ها نرم شده اند. برای این کار از یک قیچی سرگرد کوچک استفاده کنید. اگر این کار شما را ناراحت می کند.

مسائل دوران نوزادی و توصیه های مربوط به آن

پوسته ریزی در نوزادان

پوسته ريزي پوست سر اگر چه منظره زيبايي ندارد اختلالي شايع و بي خطر است. ممكن است كودك شما مختصري پوسته خشك شبیه شوره سر داشته باشد و يا ممكن است در مواردي اين پوسته ريزي شديد بوده و پوسته ها كاملاً ضخیم، چرب و زرد رنگ باشند و يا حالت كبره داشته باشند. اين اختلال ممكن است بین دو هفتگي تا سه ماهگي ديده شود و معمولاً بعد از چندين ماه خود به خود بر طرف مي گردد و به نظر مي رسد كه بعد از ۶ تا ۵ ماهگي ديده نمي شود. علت ايجاد اين پوسته ها آن است كه غدد سباسه موجود در پوست سر بیش از حد چربي ترشح مي كنند واين چربي ها تبديل به پوسته هايي خشك مي شوند و مي ريزند.

بسیاري از كارشناسان معتقدند كه ترشح بیش از حد هورمون ها در مادر و رسیدن آن به جنین هنگام تولد موجب فعال شدن بیش از حد غدد سباسه مي شود. وقتي پس از چند ماه سطح هورمون ها در بدن كودك پايین مي آيد، اين اختلال نیز از بین مي رود.

گفته شده که براي برداشتن پوسته ها بهترين راه آن است كه دوبار در هفته روغن هاي مخصوص كودك يا روغن هاي گیاهي مانند روغن زيتون را روي سر كودك بمالید و ۷ دقیقه صبر كنید سپس موهاي او را شانه كنید تا پوسته ها بريزند. سپس سر او را با يك شامپو ملايم مخصوص بچه بشويید.

بعضي از پزشكان توصیه مي كنند كه شامپو را به مدت 24 دقیقه روي سر كودك نگهداريد (و يا تا وقتي كه بچه مي تواند تحمل كند) و سپس سر او را با يك پارچه يا حوله نرم ماساژ دهید. اين اختلال رفته رفته به طور خود به خود از بین مي رود ولي اگر اين حالت تا چندين ماه ادامه يافت و يا شدت پیدا كرد و به ساير قسمت هاي بدن انتشار يافت، با يك متخصص اطفال مشورت كنید. ممكن است پزشك يك شامپوي دارويي تجويز كند.

بثورات یا راش های پوشک

اگر ادرار برای مدت طولانی روی پوشک و در مجاورت پوست کودک بماند باکتری های مدفوع کودک آن را تبدیل به آمونیاک خواهند کرد. آمونیاک سبب آزار و سوزش پوست خواهد شد و این شایع ترین علت بروز راش های منطقه پوشک (زخم ها و خراش هایی که در ناحیه ای از بدن کودک که در پوشک قرار گرفته پدید می آیند) می باشد. راش های خفیف معمولاً به شکل نقاط قرمز رنگ بر روی باسن کودک دیده می شوند اما اگر شدت راش ها بیشتر شود می توانید منطقه متورم پوست و گاه نقاط چرک شده ای را روی پوست این ناحیه مشاهده کنید.

باکتری که تولید درماتیت آمونیاکی (یا راش پوشکی) می کند در محیط قلیایی رشد می کند. کودکانی که از شیرمادر تغذیه می کنند کمتر از نوزادان شیرخشکی مستعد ابتلا به راش پوشک می باشند. اگر از اصول ارائه شده استفاده کنید احتمال ابتلای فرزندتان به راش پوشک را به حداقل خواهید رساند.

اگر با وجود رعایت نکات احتیاطی نوزاد همچنان دچار راش پوشک شود می توانید از روی نمودار زیر متوجه شوید که آیا او نیاز به درمان دارد یا خیر. در صورتی که نیازی به درمان نباشد می توانید به رعایت نکات پیشگیرانه ادامه دهید و فقط از کرم محافظ پوست استفاده کنید و اصول زیر را در نظر داشته باشید:

  • دفعات تعویض پوشک نوزاد را بیشتر کنید.
  • از یک پد یک بار مصرف در داخل پوشک پارچه ای استفاده کنید تا میزان جذب آن را در طول شب افزایش دهید به خصوص اگر نوزاد تمام طول شب را به طور کامل در خواب می گذراند.
  • زمانی که نوزاد مبتلا به راش پوشک می شود باید حتماً در هر نوبت عوض کردن پوشک، پوست او را بین 15 تا 20 دقیقه در معرض هوا قرار دهید.
  • همه بیماری های پوستی که در منطقه پوشک بروز می کنند واقعاً راش پوشک نیستند. مسئله مهم این است که راش پوشک را به درستی شناسایی کنید تا بتوانید اقدام مناسبی برای برطرف کردن آن انجام دهید.

 

 

پیشگیری از بروز راش پوشک

برای جلوگیری از بروز این راش ها خشک نگه داشتن پوست کودک و قرار دادن آن در معرض هوای آزاد و شستشو و آب کشی کامل پوشک ها همگی اصولی هستند که باید حتماً رعایت شوند.

با ظهور اولین علایم تحریک پوست از کرم مخصوص راش پوشک استفاده کنید. یکی از کرم های موجود ترکیبات نمک تیتانیوم است که کارآیی بسیار خوبی در این زمینه دارد. استفاده از شلوارهای لاستیکی را کنار بگذارید زیرا این شلوارها مانع از تبخیر ادرار می شوند.

باسن کودک را با آب و صابون نشویید زیرا چربی طبیعی پوست را از بین می برد.

از لایه های آستری یک طرفه پوشک و یا از پوشک های یک بار مصرفی که لایه جاذب یک طرفه دارند استفاده کنید تا پوست کودک همیشه خشک بماند. پوشک ها را کاملاً شسته و آب کشی کنید تا از پاک شدن تمام ذرات آمونیاک موجود در آن مطمئن شوید و به یاد داشته باشید هرگز کودک را با پوشک خیس نگه ندارید. البته در هر زمانی که می توانید پوشک کودک را باز کنید تا پوست او در معرض هوای باز قرار بگیرد.

اقدامات لازم در رابطه با بثورات

در مواردی که نوزاد دچار سوختگی ادرار شده است او را مرتب با آب ولرم شستشو دهید و محل سوختگی را چرب کنید. اقدامات زیر لازم می باشد:

1- بثورات پوشک به دلیل تماس پوست با ادرار یا مدفوع ایجاد می شود. باز گذاشتن بچه روی یک زیرانداز پلاستیکی روی تخت یا زمین برای قرار گرفتن در معرض هوا، می تواند خیلی مفید باشد. عوض کردن مرتب پوشک به دلیل این که پوست در معرض ادرار و مدفوع به مدت کم قرار می گیرد، بسیار مهم است.

2- کرم های محافظ (اکسید زینگ، وازلین) در کاهش تماس پوست با ادرار و مدفوع بسیار کمک کننده اند. باید ورقه ای ضخیم از این کرم ها روی پوست بماند.

3- رژیم غذایی معمولاً باعث بثورات پوشک نمی شود، ولی به نظر می رسد در بعضی کودکان با خوردن غذاهای خاصی بثورات پوشک ایجاد شود. اگر متوجه چنین وضعی برای کودک خود شدید، از آن غذا پرهیز کنید.

4- بعضی بچه ها به دستمال های مرطوب موجود در بازار، پوشک های یکبار مصرف یا صابون های رختشویی حساسیت دارند. این ممکن است به بثورات ناشی از آزردگی منجر شود که با بثورات پوشک واقعی متفاوت است. آب گرم و صابون ملایم بهترین مواد برای تمیز کردن ناحیه پوشکی است. از محصولاتی که باعث تحریک پوستی می شوند، استفاده نکنید.

5- از پوشک هایی با سایز بزرگتر تا زمان بهبود استفاده کنید.

آبریزش چشم نوزاد و توصیه های مربوط به آن

الف) احتمالاً مجرای اشکی بسته است.

ماساژ دادن مجرای اشکی به باز شدن مجاری کمک می کند و اجازه می دهد چشم به خوبی تخلیه شود. می توان با هر نوبت عوض کردن پوشک بچه (حدود هر 2 تا 3 ساعت) ماساژ را انجام داد. مجرای اشکی زیر پلک پایین کنار بینی کودک قرار دارد. با فشار ملایم و دوشیدن مجرا به بالا و روی پل استخوانی زیر چشم را ماساژ دهید. ممکن است ترشح کمی را در منفذ کوچک مجرا کنار پلک پایین ببینید.

چشم ها را در صورت لزوم با پارچه نرم و مرطوب تمیز کنید.

چشم ها را در معرض دود و دیگر مواد آزاردهنده قرار ندهید.

قبل از انجام ماساژ بهتر است دست ها با آب و صابون شسته شود.

اگر نحوه انجام ماساژ را نمی دانید از کارکنان مراکز بهداشتی درمانی یا پزشک خود بپرسید.

ب) چشم های چسبناک

چشم هایی که ممکن است عفونت باکتریایی داشته باشند (کودکان بزرگتر از 3 ماه)

طبق دستور پزشک از داروهای تجویز شده استفاده شود و دوره درمان کامل شود. اگر بعد از 2 روز هیچ پیشرفتی حاصل نشد، باید پزشک مجدداً کودک را ببیند.

اگر در داروهای تجویز شده توسط پزشک قطره هم باشد، چکاندن قطره در چشم به این ترتیب است که پلک پایین را بکشید و یک قطره روی سفیدی چشم بچکانید. قطره را مستقیم روی ناحیه رنگی چشم (عنبیه) نچکانید. اگر کودک چشم خود را می بندد، سر بچه را بالا بگیرید و در گوشه داخلی چشم، یک قطره بچکانید. قطره ای که اینجا می چکانید به تدریج و با باز و بسته شدن چشم کودک به چشم راه می یابد.

در چشم مقابل هم مطابق با دستور پزشک عمل کنید.

در صورت نیاز چشم را با پارچه ای گرم و مرطوب تمیز کنید.

از مواد محرک و آزاردهنده مثل دود یا پودرها و کرم ها که ناراحتی چشم را بدتر می کند، اجتناب کنید.

ج) چشم های پوسته دار

چشم هایی که ممکن است به عفونت ویروسی دچار باشند.

در صورت نیاز چشم ها را با پارچه ای گرم و مرطوب تمیز کنید.

از مواد محرک و آزاردهنده، مثل دود یا پودرها و کرم ها که ناراحتی چشم را بدتر می کند، اجتناب کنید.

در مورد شستن دست ها پس از مراقبت و رسیدگی به چشم های کودک با دقت عمل کنید زیرا این عفونت ها به شدت مسری هستند.

قطره های بدون نسخه برای درمان «قرمزی چشم» در کودکان توصیه نمی شوند.

نکاتی در مورد استریل کردن وسایل کودک

  • کلیه لوازم را درون یک ظرف بزرگ پلاستیکی درپوش دار بگذارید و از قرص ها یا مایعات ضدعفونی و آب استفاده کنید.
  • دستگاه های استریل با بخار به سرعت می توانند باکتری های موجود روی ظروف را از بین ببرند. شما می توانید با استفاده از دستگاه های بخار مخصوص ماکروویو نیز لوازم تغذیه کودک را استریل کنید، مشروط بر اینکه لوازم مناسب استفاده داخل ماکروویو باشند.
  • لوازم را شسته و حداقل بیست و پنج دقیقه درون یک ظرف بزرگ و دربسته بجوشانید.

استریل کردن بطری ها

آشنا شدن با وسایل تغذیه نوزاد قبل از رفتن به بیمارستان فکر بسیار خوبی است. بنابراین بهتر است قبل از تاریخ زایمان این وسایل را خریداری کنید. فروشگاه های بزرگ و داروخانه ها بسته بندی های مخصوص تغذیه نوزاد با بطری را به فروش می رسانند که کلیه لوازم مورد نیاز درون آن قرار داده شده است.

استریل کردن و تهیه همزمان چند بطری شیر کار آسان تری است، شما می توانید این بطری های شیر آماده را تا زمان مصرف درون یخچال نگهداری کنید. بعد از شیردهی به کودک بطری را با آب گرم بشویید و آن را در گوشه ای بگذارید. بهتر است تا یک سالگی کودک کلیه لوازم تغذیه و شیردهی او را استریل کنید.

اکثر دستگاه های استریل کننده معمولاً ظرفیت 4 تا 6 بطری دارند. نوزاد در طول 24 ساعت به طور تقریبی هفت بار شیر می خورد بنابراین بهتر است روزی دو بار ـ صبح و عصر ـ بطری های شیر او را آماده کنید تا از داشتن شیر کافی در مواقع گرسنگی نوزاد اطمینان داشته باشید. تعداد دفعات تغذیه نوزاد با رشد او کاهش پیدا خواهد کرد و بعدها می توانید فقط یک بار در روز شیر مورد نیاز او در شبانه روز را آماده کنید.

کودک > نوزاد > امور بهداشتی
1396/05/24
کارشناس مامایی خانم ناصری
S s s s s s 0
o j k q

اگر مایل هستید، می توانید مطلب فوق را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

اگر نظری یا سؤالی در مورد مطلب فوق دارید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید. ما نکات شما را با دقت می خوانیم.

نام و نام خانوادگی
آدرس ایمیل
متن نظر
کد امنیتی