سر نوزاد
27 آذر 1396 ساعت 18:00
0 نظرات

شاید برای شما تازه والدها مراقبت از نوزادی که تازه به دنیای منزل شما قدم گذاشته است، کمی مشکل به نظر رسد. بخصوص اگر با مواردی مانند نرمی ملاج سر، تغییر شکل سر نوزاد و خربزه ای شکل شدن آن و... مواجه باشید. آما آیا این ویژگی ها طبیعی است یا خیر. نظر پزشکان را در این زمینه بخوانید.

 

  • چرا ملاج نوزاد نرم است؟

اگر دست خود را به آرامی روی سر یک نوزاد تازه متولدشده بکشید می‌توانید به جای استخوان، نقاط نرمی را روی سر او احساس کنید. نقاط نرم در زمانی که هنوز استخوان‌های جمجمه نوزاد به هم نرسیده و جوش نخورده‌اند، ملاج یا فونتانل نامیده می‌شوند. این بخشی از رشد طبیعی است.

به هر حال، تغییر در ملاج ممکن است نشان‌دهنده مسائل مرتبط با سلامتی نوزاد باشد. ظاهر طبیعی ملاج کودک سخت بوده و با لمس به میزان اندکی فرو می‌رود.

نقاط نرم روی سر نوزاد از دو قسمت باز به نام ملاج تشکیل شده است. یکی از آنها که در جلوی سر قرار دارد بزرگ ‌تر بوده و دیگری که در پشت سر قرار گرفته است کوچک‌تر است. این‌ها واقعا فضاهای بازی هستند که در استخوان‌های جمجمه قرار دارند. قسمت جلویی، "ملاج" است و دیگری که در پشت سر قرار گرفته است "ملاج خلفی" نامیده می‌شود. قسمت جلویی شبیه الماس بوده و آن قسمت که در پشت سر قرار دارد به شکل یک مثلث کوچک است.

با این که به نظر می‌رسد با وجود ملاج ها، جمجمه نوزاد ناقص است ولی جای هیچ گونه نگرانی وجود ندارد. ملاج ها به طور طبیعی شکل گرفته و به عبور سر کودک در کانال تولد کمک می‌کنند. پس از تولد نوزاد، در حالی که مغز نوزاد در حال رشد است این قسمت‌ها هنوز نرم باقی می‌ مانند. در صورتی که متوجه ضربان نبض در این قسمت‌ها شدید باید بدانید که علت آن عبور جریان خون از این ناحیه است و دلیلی برای نگران شدن وجود ندارد. شما می ‌توانید از این نقاط نرم برای تشخیص بیماری‌ها و میزان مایعات موجود در بدن استفاده کنید در غیر این صورت شما نباید از لمس کردن ملایم و محتاطانه ملاج نوزاد نگرانی داشته باشید.

 

  • چه زمانی سر نوزاد درزهایش بسته می شود و شکل طبیعی به خود می گیرد؟

باز بودن ملاج ها برای رشد سر لازم است. در نهایت، استخوان‌های جمجمه نوزاد به اندازه کافی مواد معدنی جذب کرده و به طور کامل جوش خورده و فاصله بین آنها هم بسته می‌شود. ممکن است شما متوجه شوید که ملاج پشتی زودتر بسته می‌شود. معمولا بین ۲ تا ۴ ماهگی ملاج خلفی (پشت سر) بسته می ‌شود و قسمت جلویی ملاج نوزاد معمولا 12 تا 18 ماهگی بسته می شود و ممکن است تا دو سالگی هم باز بماند، هر چند این قسمت از ملاج نوزاد نیز باید تا ۱۹ ماهگی بسته شده باشد.

 

  • دست زدن به ملاج خطرناک است؟

برخی از والدین در هنگام لمس ملاج نوزاد دچار اضطراب می‌شوند. به هر حال، لزومی برای نگرانی یا خودداری از لمس سر نوزاد وجود ندارد، زیرا آن ها با غشاها یا لایه‌های بافتی محافظت شده‌اند. تغییرات یا ناهنجاری‌ها در ملاج ممکن است نشانه رشد و سلامت نوزاد شما باشند. به همین دلیل پرستاران و پزشکان در هنگام ویزیت نوزاد به راحتی ملاج او را نیز معاینه می‌کنند. برای مثال، تأخیر در بسته شدن ملاج یا بزرگ شده ملاج می‌تواند نشانه برخی از بیماری‌ها باشد.

 

  • فرورفتگی ملاج نوزاد

زمانی که شما ملاج نوزاد را لمس می ‌کنید باید کمی احساس سختی یا انحنای روبه بیرون داشته باشید. فرورفتن ملاج نوزاد معمولا به معنی این است که نوزاد دچار کم‌آبی شده است (مقدار کافی مایعات در بدن او وجود ندارد). برخی دیگر از علائم کم آبی در بدن کودک عبارتند از: گودی چشم‌ها و کمتر مرطوب شدن پوشک او. اگر هر یک از این علائم را در نوزاد خود مشاهده کردید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.

 

  • برآمدگی ملاج نوزاد

زمانی که نوزاد گریه می ‌کند ممکن است ملاج او حالت برآمدگی پیدا کند اما زمانی که گریه او پایان یافت، ملاج هم پایین رفته و به محل قبلی خود بازمی‌گردد. در این صورت جای نگرانی وجود ندارد. ملاج برآمده که به حالت اولیه خود بازنگردد می ‌تواند نشانه ابتلا به بیماری‌های خطرناکی مانند عفونت یا التهاب مغز باشد. در صورتی که این علائم با تب نیز همراه بود یا نوزاد به طرز غیرعادی خواب ‌آلوده بود سریعا باید به پزشک مراجعه کنید.

 

  • چه موقع باید در مورد نقاط نرم روی سر نوزاد نگران بود؟

برخی موارد وجود دارد که شما باید در مورد نقاط نرم روی سر نوزاد خود نسبت به آنها نگران باشید. در صورتی که هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید باید به متخصص اطفال مراجعه کنید:

  • ملاجی که به میزان زیادی تورفته باشد. ممکن است بدن نوزاد دچار کم ‌آبی شده باشد. باید توجه داشته باشید که اگر نوزاد شما بیمار است؛ پزشک تورفتگی یا بیرون‌زدگی ملاج نوزاد را مورد معاینه قرار دهد.

 

  • ملاجی که به میزان زیادی برآمدگی داشته باشد. ممکن است نوزاد دچار التهاب مغزی شده باشد. در صورتی که ملاج نوزاد شما ضربه خورده باشد و او تب کرده باشد یا به شدت بیحال شده باشد باید نگران بود. ممکن است ملاج کودک در هنگام گریه کردن، سرفه کردن، تخلیه باد معده یا استفراغ کردن برآمده شود؛ در صورتی که پس از رفع علت، برآمدگی برطرف شود جای نگرانی نیست اما در غیر این صورت باید حتما به یک متخصص اطفال مراجعه کنید.

 

  • متخصص اطفال بهترین فردی است که می‌تواند در مورد ملاج نوزاد شما نظر بدهد اما زمانی که شما به پرستار تریاژ مطلب را می‌گویید ممکن است از شما بخواهد که ملاج کودک را دیده و برآمدگی یا تورفتگی غیرطبیعی آن به وی توضیح دهید.

 

  • در صورتی که نقاط نرم روی سر نوزاد زودتر از موعد مقرر بسته شوند چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر نقاط نرم روی سر نوزاد زودتر از موعد مقرر بسته شوند ممکن است باعث ابتلا به برخی بیماری‌ها باشد. زودتر بسته شدن ملاج که به آن اصطلاحا کرانیوسینوستوزیس نیز می گویند، می‌تواند مانع رشد مغز شده و باعث عقب‌افتادگی ذهنی، نابینایی، تشنج و سندرم سر صاف شود. متخصص اطفال در ۱۸ ماه اول پس از تولد نوزاد در هر مرتبه ویزیت، نقاط نرم سر را معاینه کرده و در صورت بروز این مشکل برخی اقدامات و عمل‌های جراحی را برای باز کردن دوباره ملاج را تجویز نماید

 

منابع

  • سایت دکتر حمیدرضا شیخ الاسلامی
  • درسنامه پرستاری کودکان، حامد مرتضوی
مطالب مرتبط
کلیه حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به گروه مادری می باشد. 1395

متن ارسال شده به این بخش